3Α.Α.Λ. 12 Σεπτέτου. J9S9 [Λ.ΛΟΪΖΟΥ,Π.] ΕΙΠΤΟΙΣΑΦΟΡΩΣΙΤΑ ΑΡΘΡΑ 146 ΚΑΙ 23ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕΛΑΝΉΔ.ΧΡΥΣΌΣΤΟΜΟΥ ΚΑΪ ΑΛΛΟΣ, Αιτητές. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣΑΜΛΘΟΥΝΤΟΣ Φ/ΔΙ ΕΠΑΡΧΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ, ΩΣΠΡΟΕΔΡΟΥΑΥΤΟΥ ΚΑΙΑΛΛΟΥ, Καβ'ων ηαίτηση. (Υπόθεω)Αρ.523/86) Αρχαιότητες — Οι ΠερίΑρχαιοπ'ιτων Νόμοι, άρθραSκαι Π—Αρνηση παραχωρήσεωςαδείαςδιαχοχησμού γηςοεοικόπεδα—Διχαιολογημέ\Ί) νπό τιςπεριστάσεις. ΣυνταγματικόΔίκαιο—Δικαίωμα Ιδιοκτησίας—ΣιΗταγμα, Αρθρο23 — Περιορισμοί — Οι ΠερίΑρχαιοτήτωνΝόμοι, άρθρο S— Κατά πόσο πρόκειται γιανόμιμοπεριορισμό— Καταφατικήηαπάντησηστοερώ—Ό]μα. -- - — --- - . .- - ^ _ _ Αιτιολογίαδιοικητικήςπράξεως—Αα\ϋασμέ.\ΐ] νομικήαιτιολογία—Δεν επιφέρει ακυρότητα, ανηπράξημπορείναστηριχθήσεά)Μ)νομικήδιά ταξη. • ΗΑίοισητωνΑιτούντων νιαόια/ίορισμότη;γηςτωνσε οικόπεδα αποίκΗΓρΟηκε ?,oyco α-ντιορήσεων του Διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων, αταδή η νη ήταν τμήμα του χώρου της αρχαίας ΑμαΟούντας. Οια\τιρρήσειςί-βασίζοντοαταάρθραS και 11των Περί ΑρχαιοτήτωνΝόμων. Το Ανώτατο Δικαστήριο απεφάσισε, απορρίπτοντας την Αίτηση Ακυρώσεως: 2011 Χρυσοστόμουκ.ά.ν.Συμβ. Βελτ. Λμαθοΰντοςκ.ά.
(1989)α. Τοάρθρο 11δενέχεισχέσημετηνυπόθεση,αλλάηεπίκλησητου δενεπιφέρει ακυρότητα, αφούηπράξημπορείvetεϋρει έρεισμα σεάλληδιάταξη. β. Η απόφασητουΔιευθυντή είναι εύλογη,ενόψειτωνγεγονότων τηςυποθέσεως καιτωνδιατάξεωντου άρθρου8
(1),πουπαρα τίθεται αυτούσιο στιςσελίδες2015,2016τηςαποφάσεως. 5 γ. Το άρθρο 11 εισάγει επιτρεπόμενο από το Αρθρο 23 του Συντάγματοςπεριορισμό στοδικαίωματηςιδιοκτησίας,δηλαδή περιορισμό, που είναιαπαραίτητοςγιατην προστασία δικαιω μάτωντρίτων (εδώτηςΔημοκρατίαςεπίτωναρχαιοτήτων) και προςπροαγωγήτηςδημοσίαςωφελείας. 10 Η Αίτηση Ακυρώσεως απορρίπτεται. Ουδεμία διαταγή για έξοδα. 15 ΑναφερόμεΛ'εςυποθέσεις: 20 Μιχαήλν.Συμβουλίου Βείπιώσεως Ιδεύ.ίου καιΑλλων
(1969)3 Α.Α.Δ.
- Προσφυγή. 25 Προσφυγήεναντίοντηςάρνησηςτου ΕπαρχουΛεμεσούως ΠροέδρουτουΣυμβουλίου ΒελτιώσειοςΑμαθούντος ναπροω θήσει την αίτηση των αιτητών για διαχωρισμό εις οικόπεδα κτήματοςτουςπουβρίσκεταιστοχωριόΑγιοςΤΰχων. 30 Ν.Ζωμενής, γιατους Αιτητές. Γ.Δανιηλίδης, γιατους Καθ'covη αίτησηΑρ.
- Μ. Τσιάππα (κα),Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας Β', γιατους Καθ'ωνη αίτηση Αρ.
- Α.ΛΟΪΖΟΥ,Π.:Ανάγνωοε τηνακόλουθηαπόφαση.Μετην αίτηση τους αυτή οι αιτητές ζητούν από το Δικαστήριο τις ακόλουθες θεραπείες:"(α) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η απόφαση του 2012 35 40 3 Α.Α.Δ. Χρυσοστόμουκ.ά.ν.Συμβ.Βελτ.Αμαθούντος κ.ά. Α. Λοΐζου, Π. 5 10 15 20 25 Επαρχου Λεμεσού, ως Προέδρου του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αμαθούντος, κοινοποιηθείσα προς τους Αιτητάς δι' επιστολής του ημερ.5/6/86, ληφθείσης υπότης 1ης Αιτήτριας, Ταχυδρομικώς κατά την 10/6/86, διά της οποίας επληροφορούντοότιηΑίτησιςτουςδιάδιαχωρισμό εις οικόπεδα του κτήματος τους υπ' αριθμ. Τεμαχίου 52, φυλλ/σχεδ. LIV/46τουχωρίουΑγιοςΤύχων,δενμπορείνα προωθηθήγιατί ο Διευθυντής τουΤμήματος Αρχαιοτήτων ενίσταται ως προς την παραχώρησητέτοιας αδείας είναι άκυροςκαιεστερημένη οιουδήποτε αποτελέσματος. (β) Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η άρνησις του Διευθυντού ΤμήματοςΑρχαιοτήτων ηοποίαπεριέχεται εις τηνωςάνω αναφερομένηεπιστολή ΕπαρχουΛεμεσούπρος Αιτητάς είναιάκυροςκαι εστερημένη οιουδήποτεαποτελέ σματος." Οι αιτητέςείναι συνιδιοκτήτες ανά 1/2 μερίδιο ενός κτήμα τος υπ' αριθμότεμαχίου52, ΦύλλοΣχέδιοLIV/46,εκτάσεως 17-3-0τ.π.τουχωρίουΑγιοςΤύχωνας-Λεμεσού,τοοποίοβρί σκεται εντός της περιοχής του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αμαθούντος και περιέχεται στο Δεύτερο Πίνακα του Περί Αρχαιοτήτων Νόμου,Κεφ.
- Στις 20 Νοεμβρίου 1985, οι αιτητές υπέβαλαν προς το Συμβούλιο ΒελτιώσεωςΑμαθούντος,ως αρμόδιααρχή, μέσω του ΕπαρχουΛεμεσού α)ς^Ίοοέδρου του Συμβουλίουαυτού, αίτησημεπλήρηστοιχεία γιαάδεια διαχωρισμούσε~~οικόπεδοΓ τουκτήματος τους. 30 35 40 ΟΈπαρχοςΛεμεσούμζτηνπιοπάνωαναφερόμενη ιδιότη τα του με επιστολή του ημερομηνίας 29 Νοεμβρίου 1985, (Τεκμήριο2),πληροφόρησετουςαίτητέςότιγιατηνπάραπέρα μελέτητου όλου θέματος ήταναπαραίτητηκατ' αρχήνηεξα σφάλιση της εγκρίσεως του Διευθυντή, του Τμήματος Αρχαιοτήτων, όπως προνοούν τα Αρθρα 8 και 11 του Περί Αρχαιοτήτων νόμου. Με επιστολή του δικηγόρου των αιτητών,ημερομηνίας 13 Δεκεμβρίου 1985, (Τεκμήριο 3), οι αιτητές ζήτησαν από το Διευθυντή τουΤμήματοςΑρχαιοτήτων την έγκριση του,όπως τους είχεζητηθείαπότονΈπαρχοΛεμεσού,γιανα προχωρή2013 Α. Λοΐζου, Π. Χρυσοστόμουκ.ά.ν.Ινμβ. Βελτ.ΛμαΟονντος κ.ά.
(1989)σειη εξέτασηκαιλήψηαπόφασηςαπότηναρμόδιααρχή. ΣτοΤεκμήριο3ατπό,οΔιευθυντήςτουΤμήματοςΑρχαιοτήτων απάντησε με επιστολή του ημερομηνίας 13 Ιανουαρίου 19S6 (Τεκμήριο 4), ότι οι αιτητές έπρεπε πρώτα να υποβάλουν στο Γραφείοτου ΕπαρχουΛεμεσού,ωςαρμόδιααρχή,όλα τα ανα γκαία έγγραφα (χάρτες, σχέδια, κλπ..), τα οποία ο Έπαρχος Λεμεσού θατου απέστειλε μαζί με τον σχετικό φάκελο γιανα εκφοάσειτιςαπόψειςτου. 5 10 Μεεπιστολήτουδικηγόρουτουςημεοομηχόας14Φεβρουαρίου, 19S6, (Τεκμήριο 5)Γοι αιτητέςαπάντησαν στην πιοπάνω ανα φερόμενηεπιστολή,οδεΔιευθυντήςτουΤμήματοςΑρχαιοτήτων απάντησε στο Τεκμήριο 5. με επιστολή του ημερομηνίας 14 Μαρτίου 19S6, (Τεκμήριο 6).επαναλαμβάνοντας ότι επιμένει στην άποψη του ότι οι αιτητές πρέπει να αποταθούν στο Γραφείο του Επαρχου Λεμεσού υποβάλλοντας όλα τα ανα γκαίαέγγραφαγιαπροώθησητηςαιτήσεωςτουςγιατίαρμόδια αρχήγιατέτοιαςφύσεακ υπόθεσηείναιοΈπαοχοςΛεαεσού. 15 20 Μεεπιστολήτουημερομηνίας5Ιουνίου 1986, (Τεκμήριο 1), οΈπαρχοςΛεμεσού, ωςΠρόεδροςτουΣυμβουλίοτ).πληροφό ρησετους αιτητές ότι η αίτησητους δεν μπορεί,ναπροωθηθεί γιατί ο Διευθυντής τουΤμήματος Αρχαιοτήτων, σύμφωνα με τηνεξουσίαπουτουπαρέχειοΠερίΑρχαιοτήτων Νόμος.Κεφ. 25 31 Αρθρα Sκαι 11,ενίσταται ως προ; την παραχώρησητης αιτουμένηςάδειας. Ο ΈπαρχοςΛεμεσούδεφαίνεταιναδίδειτουςλόγουςγια την ένσταση του Διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων, εν 30 τούτοιςοιαιτηχέςγνώριζαν,όπωςοι ίδιοιδέχονταιστηναίτη σητους,ότιοδιευθυντήςαρνείτοναδώσειτησυγκατάθεσητου ηοποίαενπάση περιπτώσειδεν είναινομικάαναγκαία,γιατο λόγοότι τοκτήματους βρίσκεται σεπεριοχήπουεπηρεάζεται από τις αρχαιότητες, τα κτήματα της οποίας η Κυπριακή 35 Δημοκρατίααπαλλοτριώνει σταδιακά, όπωςφαίνεταικαιαπό επιστολή του Διευθυντή προς τους αιτητές, ημερομηνίας 19 Σεπτεμβρίου 1985 (Παράρτημα3). Αξίζεινασημειωθείότιμετάτηνκαταχώρησητηςπροσφυγηςαυτήςέχειήδηαπαλλοτριωθείκαιέγινεκαιησχετικήπρο σφοράτωναποζημιώσεωνπροςτουςαιτητέςπουτηνδέχτηκαν 2014 40 3 Α.Α-Δ. Χρυσοστόμουκ.ά. ν.Σνιφ. Βελτ.Αμαθούντο; κ.ά. .4.Λοιμού,Π. χωρίς βλάβητων δικαιωμάτωντους και το κτήμαεγγράφηκε στοόνοματης Δημοκρατίας. Μεεπιστολή του δικηγόρου τους,ημερομηνίας 12Ιουνίου 19S6 (Τεκμήριο 7), οιαιτητέςυπέβαλανένστασηστονΈπαρχο Λεμεσού και καταχώρησαν την προσφυγή αυτήπροσβάλλο νταςτηνομιμότητατηςεπίδικηςαπόφασηςπουπεριέχεταιστο γράμματης5Ιουνίου 19S6(Τεκμήριο 10),πρινπάρουνοποια δήποτε απάΛτηοη. 10 15 Είναιηθέσητωναιτητώνότιοιπροσβαλλόμενεςαποφάσεις είναικατάτονόμοκαιταγεγονόταπαράνομεςκαιαυθαίρετες, αντίθετες προς το δικαίωμαιδιοκτησίας τωναιτητώνκαιτου Αρθρου 23 του Συντάγματος, αντίθετες προς τον Περί Αρχαιοτήτων Νόμο, λήφθηκαν σε πλήρη πλάνη ως προς τα γεγονότα καιτο νόμο.καθ1 υπέρβαση εξουσίαςκαιείναιάκυ ρεςκαιστερούνταιοποιουδήποτεαποτελέσματος. Πιοσυγκε κριμένα,ότι είναι αλτίθετες προςταάρθρα8και 11τουΠερί ΑρχαιοτήτωνΝόμου. 20 30 35 40 Δεν θαασχοληθώμετοάρθρο 11τουΝόμου πουδεν φαίνε ται ναέχει εφαρμογήστην προκειμένηπερίπτωση,τουλάχιστο σεόσηέκτασηέχουνεκτεθεί ταγεγονόταενώπιονμου. Η ανα φοράστοάρθροαυτό6ενεπηρεάζειτηνομιμότητατηςαιτιολο γίαςγιατίηεσφαλμένηνομικήαιτιολογίαδενφέρνειακυρότητα, εάνμπορείηπράξηναστηριχθείσεάλλους?χ>γους,όπωςεπίσης ηεπίκλησημιαςδιατάξεωςπουδενέχεισχέση μετορυθμιζόμε-. νοθέμαήείναια\πιστηπαγματίνήδεν-φέρνειακυρότηταεφόσον _ _ " _ _ . η πράξηβρίσκει αρκετό έρεισμα σε άλλη νομοθετική διάταξη. (Βλέπε Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας(1929- 1959) σελ. 185)* Τοάρθρο8
(1)των Περί Αρχαιοτήτων Νόμωνόπως τροπο ποιήθηκεμετον ΠερίΑρχαιοτήτων (Τροποποιητικό) Νόμο του 1973(ΝόμοςΑρ.32του 1973), προνοείταακόλουθα: "No person beneficially interested in any ancient monument specified in the Second Schedule to this Law, or in any other ancient monumentasmayfrom timetotimebe addedthereto shall make any alterations, additions or repairs affecting its architectant character to such ancient monument or shall demolishthesameorfellanytreegrowingwithintheboundaries 2015 Α. Λοΐζου, Π. Χρυσοστόμου κ.ά.ν.Ξυμ|ϊ. Βελτ. Αμαθοΰντος κ.ά.
(1989)of the sameor shall do any other act which might damageor destroythe archaeological importance andstratification of the ancient monument, save in accordance with the terms of a permit inwritingfrom theDirectorpreviously obtained." 5 Επιπλέοντοάρθρο2τουΝόμου, όπωςτροποποιήθηκεαπό τουςΝόμουςΑρ.48του 1964 και32του 1973,καθορίζειτηνεκ του Νόμου έννοια του όρου "αρχαίο μνημείο" (ancient monument) ως u(a) any object,buildingor site specified in the First or Second Schedule tothis Law;". Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι τόσον ο ίδιος ο χώρος όσοκαιτακατάλοιπατηςαρχαίαςΑμαθούντας έχουνκαθορι στεί εξ υπαρχής στο Δεύτερο Μέρος του Πίνακα των Περί Αρχαιοτήτων Νόμωνως αρχαίαμνημείακαιότι μέρος αυτών βρίσκεταιπάνωστο σχετικόκτήματωναιτητών. 10 15 Είναι φανερό από τις πιο πάνω διατάξεις ότι στην περί πτωσηπουηδιενέργεια κάποιαςπροτιθέμενης πράξεωςμπο ρείναεπιφέρειζημίανήνακαταστρέψειείτετηναρχαιολογική σημασία είτε τηστρωματογραφίατου αρχαίουμνημείου, τότε αυτήηπράξηδενμπορείναδιενεργηθείχωρίςτηνπρογενέστε ρηεξασφάλιση σχετικήςγραπτήςάδειαςαπότοΔιευθυντήτου Τμήματος Αρχαιοτήτων. 20 25 Το επίδικοκτήμαυπάγεταιστην εξουσία τουΔιευθυντή με το άρθρο8
(1)του Νόμου,καιέχει την εξουσία να αρνηθείτη χορήγησητηςσχετικής άδειαςστηνάσκησητηςδιακριτικήςτου ευχέρειας μιακαιπάνωστοκτήμααυτόβρίσκεται,όπως έχω ήδη πει, ο χώρος και τα κατάλοιπα της αρχαίας πόλεως Αμαθούντος. 30 ΣτηνυπόθεσηΑφροδίτη Μιχαήλν.ΣυμβουλίουΒελτιώσεως Ιδαλίου καιΆλλων
(1969)3 Α.ΑΛ. 112,τοΔικαστήριο είπετα πιοκάτω στησελ. 116: 35 "It is quite correct that Respondent 2 has, under section 8
(1)of the Law, therightto disallow completely, in a proper case, any building operations at all on property within the ambit of such section. 40 Butinthelightoftheletterandspiritoftherelevantprovisions 2016 3 Α.Α.Δ. Χρυσοστόμου κ.ά.ν.Συμ|ί. Βελτ. Αμαθοΰντος κ.«. Α.Λοΐζου, Π. 5 inpan IIof our Constitution (regardingFundamental Rights and Liberties) the absolute prohibition of any building operations should be resorted to. nowadays, under section 81), only when absolutelynecessary inviewof thecircumstances of a particular case, and not by way of general policy; and before deciding to prohibit building completely, on a specific site. Respondent 2 should satisfy himself that nothing short of that, such as the imposition of appropriate terms, will meet the needs of the particular situation.'" 10 15 20 25 30 35 Στην υπόθεση αυτή ηαπόφασητουΔιευθυντή να μηδώσει άδεια για τη διενέργεια του προτιθέμενου διαχωρισμού του κτήματος σε οικόπεδα ήταν κάτω από τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως, αναγκαία κατά την κρίση του Διευθυντή γιατηνπροστασίααπόκαταστροφή τηςστρωματο γραφίας και αρχαιολογικής σημασίας των "αρχαίων μνημεί ων",μιακαιοιαναγκαίεςενέργειες οισυνυφασμένες μετοδια χωρισμότουκτήματοςσεοικόπεδαθακατάστρεφαντηνστρω ματογραφία και αρχαιολογική σημασία του χώρου αρχαίας Αμαθοΰντος, και τα κατάλοιπααυτής,και ηοποίαδεν μπο ρούσεόπωςφαίνεταινααποτραπείμετηνεπιβολήοποιωνδή ποτε όρων γιατηντυχόνχορήγηση της άδειαςτουΔιευθυντή. Η δε κατοπινή απαλλοτρίωση του επίδικου κτήματος επιβε βαίωσε την αναγκαιότητατης προστασίας των αρχαίωνμνημείωνπουβρίσκονται σ'αυτήν. Εξ^ά/λου τίποτε δεν υπάρχειπου νακαθιστά την_επίδικη απόφασηήταάρθρα6και8τουπερίΑρχαιοτήτωννόμουαντί θεταπροςτοδικαύιομαιδιοκτησίας πουπροστατεύεταιαπότο Αρθρο 23 του Συντάγματος γιατί πρόκειται για περιορισμό τέτοιου,δικαιώματος απόλυτα απαραίτητουγιατηνπροστασία των δικαιωμάτωντρίτων όπως στην περίπτωση αυτήείναι το δικαίωματηςΔημοκρατίαςπάνωστις αρχαιότητες, όπως προ βλέπουν οι παράγραφοι
(1)
(2)και
(3), του Αρθρου 23 του συντάγματοςκαιπροςπροαγωγήτηςδημόσιαςωφέλειας. Γιαόλους τουςπιοπάνω λόγους η προσφυγή απορρίπτεται χωρίςόμωςέξοδα. 40 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. 2017