3 ΑΛΛ. 30Σεπτεμβρίου, 1989 ΙΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,Λ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ MRΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Α.ΣΑΖΕΪΔΗΣ& ΥΙΟΣ ΛΤΔ, Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΑΙΝΟΥ, Καθ'ουηΑίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 359/88) 5 Προσφορές— Χαμηλότερηπροσφορά—Κατάπόσουπάρχει υποχρέωση αποδοχήςτης—Αρ\τπική ηαπάντησηστοερώτημα—Ητιμήδενείναι τομόνοήαποφασιστικόστοιχείοκρίσεως—Ανάγκη αιτιολογίας, γιατί η χαμηλότερη προσφορά δεν έγινε δεκτή — Υπέρτατο καθήκον το ΔημόσιοΣυμφέρον. ΣυνταγματικόΔίκαιο — Αρχή τηςισότητας — Σύνταγμα, Άρθρο 28 — Προσφορές — Επαφές καιέρευνα γιαταπροϊόντα ωρισμένωνμόνον ποοσφοροδοτών—Παράβασητηςαρχήςτηςίσηςμεταχείρισης. 10 Χρηστή διοίκηση — Προσφορές — Επαφές καιέρευναγια ταπροϊόντα (ορισμένωνμόνονπροσφοροδοτών— Παράβαση τωναρχώντηςχρη στήςδιοίκησης. 15 Προσφορές —Αενισχύα ηαρχήπ £ελευθερίας τωνσυμβάσεων— Δεν επιτρέπονται διαπραγιιατεύσεις προς βελτίωση τωνόρωνπροσφοράς — Σκοπός δεναγιάζει ταμέσα— Πδιαδικασία μέχριτης υπογραφής τηςσυμφωνίαςδιέπεται απότοΔημόσιοΔίκαιο— Ηίδιαησυμφκονία διέπεταιαπότοΙδιωτικόΔίκαιο. 20 Προσφορές — Ακύρωσηκατακυρώσεως — Δενεπηρεάζει το κύρος της υπογραφείσηςστομεταξύσυμφωνίας. 2237 Α.Σαζεΐδης &ΥιόςΛτδν. ΔήμουΑθηαίνου
(1989)ΗΑιτούσαήταν μεταξύτα>ν5 προσφοροδοτςάνγιαπρομήθειαοχή ματος συλλογής σκυβάλων. Ήταν ο χαμηλότερος προσφοροδότης.Ο Δήμος,όμωςαπεφάσισεότιανεξάρτητααπότηντιμήπρέπεινααγορα στήτοόχημα, πουθατονεξυπηρετούσεκαλύτερακαιπροςτούτο απεcpaotOf. όποκκλιμάκιο τονδη ή}.ο τ<< rv/i'jiifiTf ;-'•':: ;vt·.;ιπι/ανιομούς τους. Το κλιμάκιο επεοκέΓρΟη όλους τους προσίροροόότες, εκτός της Αιτούσας. ΟΔήμος εν τέλειδιεπραγματεύΟημετονυψηλότερο προσφοροόότη,οοποίοςκαιεδέχθηναυποβιβάσεικατάτιτηντιμήτου. Εν τέλειηπροσίροράκατεκυρώΟηστοντελευταίο. Ηδιαδικασίααπασχόλησεπερισσότερεςτηςμίαςσυνεδριάσειςτου Δημοτικού Συμβουλίου, αλλά η σύνθεση του Συμβουλίου δεν ήταν πάνταηίδια,εφόσονσύμβουλοι,πουδενείχανπαρευρεθείσεπρογενέστερες,παρευρέθηκανσεμεταγενέστερεςσυνεδριάσεις. S ]0 15 ΤοΑνώτατοΔικαστήριο,μεβάσητιςαρχές,πουπροκύπτουναπότα πιοπάνα)περιληπτικάσημειώματα,ακύροχτετηνεπίδικηκατακύρωση. 20 ΗΑίΏίσηΑκνρύχτεωςεπιτυγχά νει.IIΕπίδικηαπόφασϊ)ακνρίύvnrcri. ΑΚΙΟΟέξοδα ενα\ηίον τον καθΌυηΑ ίτησηΔήμου. 25 Αναίρερόμενεςυποθέσεις: Χρίστου ν.Δημοκρατίας
(1989)3Α.Α.Δ. 2093, 30 Medcon Construction andOthers v.Republic
(1968)3C.I..R. 535, KounnasandSonsLtdandAnotherv. Republic
(1972)3C.LR. 542, J. &A. Philippou v.Republic
(1989)3C.LR. 829, 35 Papadopoulosv. Republic
(1985)3C.LR.
- Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτουΔήμουΑθηαίνου με την οποία κατακυρώθηκε η προσφορά για αγορά οχήματος συλλογήςσκυβάλωνστο ενδιαφερόμενο μέροςαντίστουςαιτη2238 40 3 ΑΛΛ. Α. Σαζεΐδης&Υιό; Λτί> ν.Δήμου Αθηαίνου χές. Π. Παπαγεωργίου, γιατουςΑιτητές. 5 Λ. ΠετονηΎχς. γιατον Καθ'ουη αίτηση. Μ.Πελίδης, γιατοΕνδιαφερόμενομέρος. 10 15 20 25 30 35 40 ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση. Με την παρούσα προσφυγή οι αιτητές ζητούν την ακύρωση της απόφασηςτουκαθ' ουη αίτησηΔήμου Αθηαίνου (ο"Δήμος'Ο, μετηνοποίακατακυρώθηκε·ηπροσφοράγιααγορά οχήματος συλλογήςσκυβάλων στην εταιρείαΔ.Ι.Δημάδης&Υιοί Λτδ., αντίσ" αυτούς. Ο Δήμος μεδημοσίευση σεδύοημερήσιες εφημερίδεςζήτη σε προσφορές για την αγορά σκυβαλοφόρου οχήματος. Οι προσφορές έπρεπεναυποβληθούν μέχριτο μεσημέριτης29ης Οκτωβρίου,
- . Υποβλήθηκαν έγκαιρα πέντε έγκυρες προσφορές, "μεταξύ των οποίων καιτωναιτητών. • Οι προσφοροδότες, εκτόςαπό την τιμή και την περιγραφή του προσφερόμενου οχήματος, έστειλαν στο Δήμο, όπως οι προδιαγραφές στη δημοσίευση, εικονογραφημένους καταλόγους στους οποίους φαίνονταν οι λεπτομέρειες τηςκατασκευήςκαιλειτουργίαςτωνοχημάτων. Η τιμή προσφοράς των αιτητών ήταν: Για σκυβαλοφόρο όχημαμευδραυλικόσύστημασυμπίεσηςΛΚ20.300,-,ΛΚ20500,καιΑΚ21500,-,ανάλογαμετηχωρητικότητα,όπωςαναλυτικά-. αναφέρεται στην προσφορά,και για σκυβαλοφόρο όχημα με σύστημαπεριστρεφόμενου τύμπανουΑΚ18.850,-. Η-ιμηλότερη προσφοράήταντης εταιρείας Δ.ί. Δημάδης& ΥιοίΛτδ.,-ΑΚ32.670,-. Στις5 Νοεμβρίου, 1987, τοΔημοτικό Συμβούλιο άνοιξε τις προσφορές, αλλά δενπήρε απόφαση,γιατί,όπωςαναφέρεται σταπρακτικά,"ανεξάρτητααπότηντιμήθα πρέπεινα αγορασθείΣκυβαλοφόροπουναμαςεξυπηρετείκαλύτερακαιθαμας δίνειταλιγότεραπροβλήματα. Απεφασίσθηναεπισκεφθείκλι- · μάκιοτου Δημοτικού Συμβουλίου καινα δει όλα ταοχήματα 2239 Στνλιανίδης,Δ. Α.Σαζεΐδης & ΥιόςΑτδν.ΔήμουΑθηαίνου
(1989)καιτουςμηχανισμούςτουςκαινααποφασισθείηαγοράσεεπό μενη συνεδρία." Τοθέμασυζητήθηκεκαισεδύοάλλεςσυνεδρίες - 12και 17 Νοεμβρίου, 1987 - χωρίς ναληφθεί απόφασηνιατΓ>ινήεπι>ο- ^ ΥΠ- Στο χρόνο που μεσολάβησε ο Δήμαρχος και μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου είχαν επαφές με τους τέσσερις από τους πέντεπροσφοροδότες,εκτόςτων αιτητών, γισ τηνεξέτασητωνοχημάτωνκαιτουτρόπουλειτουργίαςτωνμηχανισμών τουςκαιτη διαπραγμάτευσηχαμηλότερων τιμών απόεκείνων τωνπροσφορών.Μετάτηνεπαφήδύοπροσφοροδότεςυπόβα λαννέεςγραπτέςπροσφορές μεχαμηλότεραποσά. 10 15 ΣτιςδιαπραγματεύσειςμετηνεταιρείαΔ.Ι.Δημάδης&Υιοί Λτδ.οπροσφοροδότηςμείωσετηντιμήστιςΛΚ25.000.-,μετον όρο ότι το όχημα θα εχρησιμοποιείτο για κάποιχχπερίοδο,η οποίατελικάσυμφωνήθηκε σεέναμήνα,γιαεπίδειξητου,προ φανώς για σκοπούς προώθησης των εμπορικών επιδιώξεων τηςεταιρείας. 20 Τελικά,την 1ηΔεκεμβρίου, 1987,τοΣυμβούλιο,αφού,όπως αναφέρεταισταπρακτικά,ολοκλήρωσετιςεπαφέςτουμετους Οίκους που υπόβαλανπροσφοράκαι μελέτησετον τύπο του 25 αυτοκινήτου και του σκυβαλοσυλλέκτηπου διέθεταν,και τις τελευταίες τιμές προσφοράς που υποβλήθηκαν,κατάληξε με πλειοψηφία των μελώνστηνκατακύρωσητηςπροσφοράςτης εταιρείαςΔ.Ι.Δημάδης&ΥιοίΛτδ.Περαιτέρω αναφέρεται:30 "Η τιμήαυτήεδόθηαπότην Εταιρείαμετηνπροϋπόθε σητοόχημαναχρησιμοποιηθεί γιαέναμικρό χρονικό διά στημασανόχημαεπίδειξηςαπότηνεταιρεία(έναμήνα). Η πρότασηέγινεαποδεκτήμετηνπροϋπόθεσηναμη τοπαίρ νουν σε ώρες εργάσιμες αλλά σε μέρεςπουοΔήμος δεντο 35 χρειάζεται." Οι αιτητές δεν έλαβανγνώσητωνπιοπάνωδιαδικασιών επαφώνκαιαπόφασης. Στις 15 Δεκεμβρίου, 1987,μεεπιστολή του δικηγόρουτους στο Δήμοανάφερανότι είναικατασκευα- 40 στές σκυβαλοφόρων οχημάτων σύμφωνα με βεβαίωση του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας- ότι, σύμφωνα με 2240 3 ΑΛΛ. 5 Α.Σαζεΐδΐ)ς & ΥιόςΛτδ ν.Δήμου Αθηαίνου Στυλιανίδης, Λ. απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ημερομηνίας 31 Μαρτίου, 1984 οι Ημικρατικοί Οργανισμοί, η Κυβέρνηση, οι Δήμοιοφείλουν σεπερίπτωσηπουενδιαφέρονταιγιατηνπρο μήθεια οποιωνδήποτε προϊόντων να προτιμούν τα εγχώρια καιγιατοσκοπόαυτόηΚυβέρνηση αποφάσισεναπαραχωρεί. προστασία στα επιτόπια κατασκευαζόμενα μηχανήματα 15%ότι η Δημοκρατία είχε αγοράσει τρία μηχανήματα όπως τα προσφερόμενα- καιζητούσε να πληροφορηθεί το αποτέλεσμα τουδιαγωνισμού. ΚαμιάαπάντησηδεδόδηκεαπότοΔήμο. 10 Στις22 Μαρτίου, 1988, οιαιτητές έλαβανγνώση τηςκρινό μενης απόφασηςκαικαταχώρισαντηνπροσφυγή. 15 Οι λόγοιπουπροβάλλονται γιατηνακύρωση της κρινόμενηςαπόφασηςείναι:1. Δεν προτιμήθηκεηχαμηλότερηπροσφορά. 20 2. Παραβιάστηκεηαρχήτηςίσηςμεταχείρισης καιτου ελεύθέρου ανταγωνισμού. 3. ΟΔήμοςενήργησεμεκατάχρησηκαι/ήυπέρβασηεξουσίας, αντίθεταπροςτηναρχήτηςχρηστής διοίκησης. 25 4. ΔενέγινεηδέουσαέρευνακαιοΔήμοςενήργησεμεπλάνη περίταπράγματα. 5. Η σύνθεσητης απαρτίαςτου Δημοτικού Συμβουλίου σε κάθεσυνεδρίαήτανδιαφορετική·και 30 6. Δεντηρήθηκανεπαρκήπρακτικάκαιηκρινόμενη απόφα σηδενείναι αιτιολογημένη. 35 40 Οι συμβάσεις του Κράτους καιτων οργανισμών δημοσίου δικαίουσυνάπτονται κατάκανόναύστερα απόδημοπρασίαή μειοδοτικό διαγωνισμό. Μετημέθοδο αυτήεκλέγεται τοικα νότερο πρόσωπο στο οποίο ανατίθεταιηεκτέλεση του έργου καιπροασπίζεταιτοκύροςτωνδιοικητικώνοργάνων εναντίον κάθευπόνοιας μεροληπτικής άσκησης των καθηκόντων τους. Η πράξη διοικητικού οργάνου στην κατακύρωση προσφοράς διέπεταιαπότηναρχήτηςνομιμότητας,ηοποίαδενκάμπτεται από την αρχή της ελευθερίας της συμβάσεως που ισχύει στο 2241 Στυλιανίδης,Δ. Α,ΣαζεΐΛης &ΥιόςΛτδ ν.Δήμου Αθηαίνου
(1989)ιδιωτικόδίκαιο. Οιδιαπραγματεύσειςκαιταδιάφοραπροπα ρασκευαστικάστάδιαμέχρι συνομολόγησης τηςσύμβασης στο ιδιωτικόδίκαιοδεν έχουν εφαρμογήστηδιαδικασίατωνπρο σφορών,η οποίαρυθμίζεταιαπότοδημόσιοδίκαιο.Στιςπρο σφορές πρέπει να εξασφαλίζεται με γενικό και, απρόσωπο τρόπο, με καθορισμένους όρους, σε ελεύθερο διαγωνισμό ο οποίος διευκολύνεται μεδημόσιαγνωστοποίηση, ησυμμετοχή κάθε ενδιαφερόμενου καιηεπιλογή καικατακύρωσηναγίνε ταιπροςτοδημόσιο συμφέρον. 5 10 Οι αποφάσειςκατακύρωσης προσφορών υπόκεινται στον ακυρωτικό έλεγχο του Ανωτάτου Δικαστηρίου με τον ίδιο τρόποόπωςοι άλλες εκτελεστέςδιοικητικέςπράξεις. Ηπροσφερόμενητιμήείναισημαντικόστοιχείοκρίσης. Δεν είναι όμως το μόνο,ήτο αποφασιστικό. Πρέπεινασυνδυάζε ται και με άλλα στοιχεία τηςπροσφοράς για τηντελική από φαση της κατακύρωσης, μεταξύ των οποίων ηποιότητα του προσφερόμενου και το εχέγγυο της καλής εκτέλεσηςαπότον προσφοροδότη.Απόρριψη όμωςτηςχαμηλότερηςτιμήςπρέπει να αιτιολογείται για γνώση του προσφοροδότη και ευχέρεια στοδικαστικόέλεγχοτηςκαλήςάσκησηςτηςδιακριτικήςεξου σίας της Διοίκησης (Χαρίκλεια Χρίστου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1989)3Α.Α.Δ.2093. 15 20 25 Το γεγονός ότι η τιμή που πρόσφεραν οι αιτητές ήταν η χαμηλότερη,δενμπορεί απόμόνοτου,χωρίς συνάρτησημετα άλλα στοιχεία,νααποτελέσει λόγωακύρωσης. Στη διαδικασία δημοπρασίας ή προσφορών πρέπει να τηρούνται οι γενικές αρχές για ελεύθερο ανταγωνισμό και η καταστρατήγησητους οδηγεί σεακυρότητα. Όλοιοιποοσφοροδότες εδικαιούντοσε ίσημεταχείριση.Η παράλειψηαναφοράςστουςαιτητέςτηςαπόφασηςτουΔήμου, ημερομηνίας 5 Νοεμβρίου, 1987, και η παράλειψη οποιασδή ποτε επαφής,ώστεναέχουνκαιαυτοίτηνευκαιρίαπουδόθη κε στους άλλους προσφοροδότες, παραβιάζουν την αρχήτης ίσης μεταχείρισης, πουδιασφαλίζεταιαπότοΑρθρο 28.1 του Συντάγματος. Οι ενέργειες και παραλείψεις του Δημοτικού Συμβουλίου 2242 30 35 40 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Α.Σαξεΐδίβ &ΥιόςΛτδ ν.ΔήμουΑθηαίνου Στυλιανίδης,Δ. είναιαντίθετεςμετηναρχή τηςχρηστήςδιοίκησηςπουπρέπει να διέπειόλεςτις πράξειςτων δημοσίων αρχών. Εάνόλεςοι προσφορέςδενήταν αποδεκτές,ο Δήμος έπρεπεναπροβείσε νέαδιακήρυξηπροσφοράς. Ηκαλήπίστηκαιτογενικό συμφέροντουΔήμουδενδικαιολογούν,ούτε αγιάζουντοντρόπυ καιταμέσασταοποίαέγινεαναφορά-(Medcon Construction and Others v.Republic (Minister of Finance andOthers)
(1968)3C.LR.535). ΟΔήμος στηλήψητης κρινόμενης απόφασηςενήργησε με κατάχρησηκαιυπέρβαση εξουσίας. Όπως έχει αναφερθεί στην αρχή,οι δημόσιες αρχές δεν έχουντην ευχέρεια τηςκατ' ιδίανδιαπραγμάτευσηςτουιδιωτικούδικαίουότανενεργούν στησφαίρατουδημόσιου δικαί ου,στον τομέατων προσφορώνήμειοδοτικώνδιαγωνισμών. Γιατολόγοαυτόη κρινόμενηαπόφασηθαακυρωθεί. Ησύμ βασηόμωςμεταξύτουΔήμουκαιτηςεταιρείαςΔ.Ι.Δημάδης& Υιοί Λτδ.,πουακολούθησετηναπόφαση,είναιπράξηιδιωτικούδικαίουκαιδενεπηρεάζεταιαπότηνακυρωτική απόφαση του Δικαστηρίου - (βλ., μεταξύ άλλων, Απόφαση 531/1949 (Ολ.)των Αποφάσεων τουΣυμβουλίου Επικρατείας, 1949,Β* σελ. 13, Medcon(ανωτέρω),George D. Kounnasand Sons Ltd. and Another v. Republic (CyprusPotato Marketing Board)
(1972)3C.L.R. 542,J. &A. Pbiiippou v. TheRepublic of Cyprus
(1989)3C.L.R.829. Περαιτέρω, και αν ακόμα η διαδικασία ήταν έγκυρη, ο Δήμοςπαράλειψεναπροβείστηδέουσαέρευνααναφορικάμε τηνπροσφοράτωναιτητώνκαιέτσιενήργησεχωρίςναέχειή πιθανό, χωρίς ναέχει υπόψητου ουσιαστικάγεγονότα καιη κρινόμενηαπόφασηπάσχειαπόπλάνη περίταπράγματα. Ηδιαδικασίασυζήτησηςκαιλήψηςαπόφασηςγιαορισμένο θέμαπρέπειναδιεξάγεταιαπότηναρχήμέχριτοτέλος απότα ίδιαμέλητουσυλλογικού οργάνου, γιατίέτσιεξασφαλίζεταιη γνώση και ηστάθμιση όλων των στοιχείων που προκύπτουν από κάθε μέλος του συλλογικού οργάνου. Αν η διαδικασία παρατείνεταισεπερισσότερες συνεδρίες,ησύνθεση του οργάνου πρέπει να παραμένει αναλλοίωτη σε όλες τις συνεδρίες. Αν η σύνθεση αλλάξει,μετησυμμετοχή μελών πουήταναπό ντα στις προηγούμενες συνεδρίες, το συλλογικό όργανο δεν 2243 Στυλιανίδης,Δ. Α.Σαζεΐδης& ΥιόςΛτδν. ΔήμουΑθηαίνου
(1989)μπορεί να λάβει έγκυρη απόφαση στην τελευταία συνεδρία, εκτός εάνστησυνεδρίααυτή επαναληφθείαπότηναρχήη δια δικασίακαι συζήτηση πουπροηγήθηκε,οπότεθεωρείταιότι η συζήτησητηςυπόθεσηςάρχισεκαιτέλειωσεέγκυραστηντελευ ταία συνεδρία (ΠορίσματαΝομολογίας τουΣυμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959,σελ. 112,Papudopoulos v. Republic
(1985)3CL.R.154). Στηνπαρούσαυπόθεσηησύνθεσητουσυλλογικού οργάνου άλλασσε μετην παρουσίακαιπρόσθετων δημοτικών συμβούλων και απόταπρακτικάείναι κατάδηλοότιδεν τηρήθηκεη πιο πάνω αρχή της σΰνΟεσης τουοργάνου. Ο λόγος αυτός ευσταθεί. Γιατουςπιοπάνωλόγους ηπροσφυγήεπιτυγχάνει. Η κρινόμενηαπόφαση ακυρώνεται. 5 10 15 ΟΔήμος ναπληρώσει ΛΚ100.- έναντιεξόδωναιτητών. Ηεπίδικη απόφαση ακυ- 20 ρώνεταιμεΛΚ100.-έναντι εξόδωναιτητών. 2244