(1989)30Owoifk.xoi\ 19S9 [Α.ΛΟΪΖΟΥ, Π.,ΜΑΛΑΧΤΟΣ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΧΡΥΣΟΓΓΟΜΗΣ. ΝΙΚΗΤΑΣ.ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στές] ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΥΚΚΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες, ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ. Εφεσιβλίπων (Αηιθεωρηπχή Έφεση Αρ. S20) Ερμη\τία νόμων — ΤοΔικαστήρια εξετάζουν, ερμψ'ενονν και εφαρμόζονν τον νόμο, όπως είναι διατυπωμένος και ση/νγλώσσα, που εή«ι γραμμέ\Ός από τον νομοθέτη. Δημόσιος δρόμος — Ο Περί Ακίνητου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις). Νόμος, Κεφ. 224, άρθρο IS (πρώτη επιφύλαξη) — ΑΛταλλαγι) ή αποξένωση — Η αποξένωση (alienation) περιλαμβάνει και πώληση — Προϋποθέσεις ασκήσεως της σχετικής εξουσίας — Είτε ότι προς αντικατάσταση τον παοαχωυήϋτγκε άΊάος επαρκής δημόσιος δρόμος, είτε ότι ηαπαλλαγή ήαποξέ\·ωση θαβελτιώσει τον δημόσιο δρόμο — Κατά πόσο το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να ζητήσει χρηματικό α\Ίάλλαγμα για την αποξέν(οση — Καταφατική η απά\τηση στο ερών]μα — Απα/Μίγμα ίσον με την αγοραίαν αξίαν της εκτάσεως των παραχωρουμένων — Υ π ό τις περιστάσεις τούτο επέβαλϊ.αν και οι αρχές τηςχρηστής διοικήσεως. Οδοί και οικοδομές — Διαχωρισμός γης σε οικόπεδα — Ο Περί Οδών και Οικοδομών Νόμος. Κεφ. 96.άρθρα 3 και II — Αδεια βάσει του άρθρον 3 — Μόλις εκδοθή τοπιστοποιητικό τελικής εγκρίσεως όλοι οι δρόμοι, που κατασκευάσθηκαν δυνάμει τηςΑδείας γίνονται δημόσιοι δρόμοι. Η αομοδία αρ/ή ειέ^ίαλεως όοο αδείας διαχωρισμού γηςσε οικό- 2494 5 \Q 15 20 3 ΧΛΛ. Ιερά Μονή Κνν.χυυκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. πεδα τηναπότους ιδιόκτητε;τηςγης απόκτησημεσκοπόκαταργήσειος δημοσίων δρόμων και μονοπατιών εντός της υπόδιαίρεσηπεριοχής. 5 10 15 Οταν ηκατασκευή των σ/ετικών δρόμων ετελείωσε καιεκδόθηκετο πιστοποιητικό τελικής εγκρίσεως, το Υπουργικό Συμβούλιο απεδέχθη αίτησητης Εφεσειούσης 1 να παραχωρήσει σ' αυτήντουςπροϋπάρχο ντες δρόμους και μονοπάτια, αλλά υπό τον όρο καταβολής ποσούΛΚ 54300στηΔημοκρατία. Οόρος προσεβλήθηιιεΑίτηοηΑκυρΐόσεως. Η παρούσαΈφεσηπρο σβάλλει τηνπρωτόδικη απόφαση, με τη\' οποίαν είχε απορριφθείηεν λόγω Αίτηση Ακυρίύσεως. Οι νομικέςαρχές,πουτοΑνώτατο Δικαστήριο εφάρμοσεσταπαραδεκτά γεγονότα της υποθέσεως αυτής, προκύπτουν επαρκώς στα πιο πάνω περιληπτικάσημειώματα, Η Εφεση απορρίπτεται. Ουδεμία διαταγή γιαέξοδα. 20 '• Α\Όφερόιιε\·ες υποθέσεις: CyprusCement CompanyLimitedv.Republic
(1974)3 C.L.R. 304, 25 DaviesJenkins & Co.Ltd. v.Davies[1967}2 W.LR. 1139, IJi.C.v.Dowdail O' Muhoncry&Co.[1952JA.C 401, Kykko Monastery v.Republic(19S2)3C.L.R. 10SQ 30 Lang v.Castci, 1924 S. A. S.R. 255. Έφεση. 35 40 Έφεση εναντίον της απόφασης Δικαστού του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Σαββίδης, Δ.) που δόθηκε στις 15.6.1988 (ΑριθμόςΠροσφυγής909/S7) μετηνοποία απέρριψετην προ σφυγήτωνεφεσειόντων που ζητούσετηνακύρωσητης απόφα σης τουΥπουργικού Συμβουλίου ηοποίακαθόρισε πληρωμή του ποσού των ΛΚ 54.300,- για την παραχώρησηστην Ιερά Μονή Κύκκου τμημάτων δημοσίων δρόμων καιμονοπατιών και τησυγχώνευσητουςστα παρακείμενακτήματατηςΜονής. 2495 Ιερά Μονή Κΰκκυι· κ.ά.ν.Δημοκρατία; κ.ά.
(1989)Γ.Τριανταφυλλίδης, γιατους Εφεσείοντες. Γ. Φράγκου (κα):Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας Β', για τους Εφεσίβλητου:. 5 Α. ΛΟΪΖΟΥ.Π.:Την Απόφαση τουΔικαστηρίου θα δώσει ο Δικαστής κ.Στυλιανίδης. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Μετηνέφεση αυτή προσβάλλεταιαπό φασηΔικαστή τουΔικαστηρίου τούτου,μετηνοποίααπόρρι- 10 ψε προσφυγή που ζητούσε την ακύρωση απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου, η οποία καθόρισε πληρωμή του ποσού των ΑΚ54.300,-για την παραχώρησηστην Ιερά Μονή Κύκκου τμημάτων δημοσίων δρόμων και μονοπατιών καιτη συγχώνευσητους σταπαρακείμενακτήματατης Μονής. 15 ΗΙερά Μονή Κύκκου,εφεσείουσα Αρ. 1,είναι ιδιοκτήτρια μεγάλων εκτάσεων γης- (Τεμάχιο5 τουΣυμπλέγματοςC Κάτω Λακατάμια,Τεμάχιο 416 του Συμπλέγματος FΣτρόβολοςκαι είναι η αρμόδια Εκκλησιαστική Αρχή για τη Μονή Αρχαγγέλου, ιδιοκτήτριατουΤεμαχίου300τουΣυμπλέγματος C Κάτω Λακατάμια). 20 ΗεταιρείαAyiosAnclronikosDevelopmentCo.Ltd.,εφεσεί ουσα Αρ. 2, αγόρασε με γραπτή σύμβαση την πιο πάνω γη. 25 Τηγηαυτήδιάσχιζανδημόσιοι δρόμοι και μονοπάτια. Με αίτηση της Μονής D3S6/73 εκδόθηκε άδεια διαχωρι σμούτηςπιο πάνωαναφερόμενηςγης σε πολυάριθμαοικόπε δα,όπωςφαίνεταιστο σχέδιο -Τεκμήριο.Οόρος 3 τηςάδειας 30 διαχωρισμού πρόβλεπε ότιη Μονήπρέπειναεξασφαλίσει την παραχώρησητων δημόσιων δρόμωνκαιμονοπατιών που βρί σκονται στην υπόδιαχωρισμόγηκαιτηνκατάργησητους. Η Μονή για να εκπληρώσει και/ή ικανοποιήσει τον όρο αυτό της άδειας ζήτησε από το Υπουργικό Συμβούλιο,μέσω του Διευθυντή του Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, την παραχώρησητωνπιοπάνωδημόσιωνδρόμωνκαιμονοπατιών καιτηνενσωμάτωση τουςσταοικόπεδατης. 35 40 Το Υπουργικό Συμβούλιο ύστερα απόδέουσα έρευναμέσω του Κτηματολογίου - λήφθηκανοιαπόψειςτωναρχώνΤοπικής 2496 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 Ιερά Μονή Κνκκου κ.ά. ν.Δημοκρατίας κ.ά. Στυλιανίδης, Δ. Αυτοδιοίκησης, του Διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως. του ΕπαρχουΛευκωσίας -αποφάσισε την παραχώ ρησητωνδημόσιων δρόμωνκαιμονοπατιώνσυνολικής έκτασης δύοδεκάρια393 τ.μ.στη Μονή,μεπληρωμήτου ποσούτων ΛΚ 54.300,-που αποτελεί την αγοραίααξίατων παραχωρουμένων, με τον όρο ότι αυτά θασυγχωνευθούν στακτήματατης Μονής. Η απόφαση κοινοποιήθηκε με επιστολή ημερομηνίας 6 Οκτωβρίου, 19S7. Η νομιμότητα του μέρους της απόφασης που αναφέρεται στην πληρωμή του ποσού προσβλήθηκε με τηνπροσφυγή. Υποστηρίχτηκε απότο δικηγόρο των αιτητών-εφεσειόντων ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι το Υπουργικό Συμβούλιο δεν εδικαιούτο να επιβάλει όρο πληρωμής οποιου δήποτε ποσού και εν πάση περιπτώσει, ότι αυθαίρετα ζήτησε την πληρωμή της αγοραίας αξίας. Ο πρωτόδικος Δικαστής δεν αποδέχθηκε τους ισχυρισμούς των αιτητών - εφεσειόντων καιαπόρριψε τηνπροσφυγή. Η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε με βάση τον περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμο,Κεφ.224, Αρθρο 18.ΤοΑρθρο ISτου Κεφ.224 στοπρωτότυπο Αγγλικό κείμενο, πριν την κατάργηση και αντικατά σταση του από το Αρθρο 2 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή,ΕγγοαφήκαιΕκτίμησις) (Τροποποιητικός)Νόμου του 19SS. (Αρ. 74/SS). είχε:"IS.TheCouncil of Ministers may grant,lease,exchangeor otherwise alienate any Republic property or immovable property vested in the Republic by virtue of the provisions of this Law, other than a public road or the foreshore, for any purpose and on such terms and conditions as hemay deem fit: 35 Provided that the Council of Ministers may exchange or alienate any part of any public road if satisfied that other adequate public road has been providedin theplace thereof or thatsuch exchangeoralienation willimprove such public road: 40 Provided also that the Council of Ministers may lease any part of the foreshore for the purposes of harbours, jetties, 2497 Στυλιανίδης,Δ. Ιερά Μονή Κύκκουκ.ά.ν.Διιμοκρατίαςκ,ά.
(1989)piers,wharves,fisheries andanyotherpurpose ofpublic utility subject tosuch conditions ashemay think fit." ΠαράθεσατοπρωτότυποκείμενοπουείναισταΑγγλικά καιδιατηρήθηκεσε ισχύμετοΑρθρο 188τουΣυντάγματος, γιατίανεπίσημηΕλληνική μετάφραση νόμουπουείναιστα Αγγλικά, ή ανεπίσημηΑγγλική μετάφραση νόμουπουείναι στα Ελληνικά,δενχρησιμοποιείταιγιατηνερμηνείατους. 5 Στην υπόθεση Cyprus Cement Company Limited v. Republic (Director of Department of Inland Revenue as Commissioner of Stamp Duty)
(1974)3 C.L.R. 304, Ο Δικαστήςκ.Α. Λο'ΐζου. (όπωςήταν τότε),στησελ. 310είπε:- 10 "In myview,theunofficial English translation couldnotbe invoked in interpreting a statutory provision. Itis a cardinal ruleof interpretation thattheintention ofthelegislaturemust bededucedfrom thelanguageused,for 'itiswellacceptedthat the beliefs and assumptions of those who frame Acts of Parliament cannot make the Law'. (Davies Jenkins & Co. Ltd. v.Davies[1967]2 W.L.R. 1139, at 1156 andIJl.C. v. Dowdall O' Mahonery & Co. [1952] A.C. 401). Also, as pointedoutin MaxwellonInterpretation of Statutes, 12thed. p. 28, *if there is nothing to modify, alter or qualify the languagewhichthestatutecontains,itmustbeconstruedinthe ordinary andnatural meaning of thewordsand sentences'." 15 20 25 To Δικαστήριο εξετάζει, ερμηνεύει κι εφαρμόζει το Νόμο όπωςείναιδιατυπωμένοςκαιστηγλώσσαπουείναιγραμμένος από τονομοθέτη. Ο δικηγόρος των εφεσειόντων επιχειρηματολόγησε ότι η πρώτηεπιφύλαξη τουΑρθρου 18,πουαναφέρεταιστοδημόσιο δρόμο,περιορίζειτους σκοπούςή τουςόρουςτηςαποξένωσης στηνπαραχώρησηάλλουδρόμουήστηβελτίωσηδημόσιουδρόμου.ΑναφέρθηκεστηνυπόθεσηKykko Monasteryv.Republic
(1982)3C.L.R. 1080,στηνοποίαΔικαστήςτουΔικαστηρίουτού τουobiterυιοθέτησε εισήγησητουδικηγόρουότι:(σελ. 1086-1087). 30 35 40 "(b)The only criteria for thealienation orexchange of public roads and pathways by the Government are those 2498 3 Α.ΑΛ. Ιερά Μονή Κνκκουκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Στυλιανίδης,Δ. envisaged by the first proviso to s. 18,i.e. the Council of Ministers willproceed tosuch an exchange or alienation if satisfied5 (
- i)thatotheradequate public roadhasbeen provided inthe place thereof,or (
- ii)that such exchange or alienation will improve such public road." 10 ί5 Αναφέρθηκεστηνκατασκευήδρόμωνμεβάσητηνάδειαδια χωρισμού και υπόβαλε ότι το Υπουργικό Συμβούλιο δεν εδικαιολογείτοναεπιβάλειτονόροπληρωμήςτηςαγοραίαςαξίας τους γιατην παραχώρησηκαιενσωμάτωση δρόμωνκαι μονο πατιώνστην ιδιοκτησίατων εφεσειόντων. 20 Οι δρόμοιπουκατασκευάστηκαν απότουςαιτητές,σύμφω ναμετουςόρουςτηςάδειαςδιαχοιρισμού,είναι,μεβάσηνομο θετικές διατάξεις,μετάτηνέκδοσητουπιστοποιητικούτελικής έγκρισης, ιδιοκτησίατης Δημοκρατίας.- 25 Ο όρος "δημόσιος δρόμος"απαντάται στο Κεφ.96 - ο περί Ρυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομώνΝόμος,στο Κεφ.224 -οπερί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμοςκαιστο Κεφ.S3- ο περί Δημοσίων ΟδώνΝόμος. Η άδειαδιαχωρισμού χορηγήθηκε με βάσητο Αρθρο 3 του περίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομώνΝόμου,τοΑρθρο 11του ιδίου Νόμουποονοεί:- 30 "11. Every street constructed by virtue of a permit granted under the provisions of section 3 of this Law shall, as soon as the certificate of approval has been granted, be deemed to be a public street andshall35 (
- a)if within the limits of a municipal area, come under the control of the municipal corporation concerned and thereafter the expense or repairing and maintaining such street shallbe borne by themunicipal corporation; 40 (
- b)in every other case,unless otherwise provided by any Law in force for the time being, come under the control of the 2499 Στυλιανίδΐ}ς, Δ. Ιερά ΜονήΚύκκουκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1989)Government andtheexpenseof repairing and maintaining such street shallbe borne by the Government." To Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να ασκήσει την εξουσία "ανταλλαγήςήαποξένωσης"πουτουδίδειηπρώτηεπιφύλαξη τουΑρθρου 18.μόνοανικανοποιηθείότιάλλος επαρκήςδημό σιος δρόμος παραχωρήθηκε για αντικατάσταση του, ή ότι η ανταλλαγήή αποξένωση θαβελτιώσει τοδημόσιοδρόμο. Στην παρούσα περίπτωση με τις εκθέσεις και τις γνώμες τωναρχώνπουαναφέρθηκανπιομπροστάηπροϋπόθεσηαυτή ικανοποιήθηκε. 5 10 Το Υπουργικό Συμβούλιο στην παρούσα υπόθεση αποξέ νωσε (alienated) στους δρόμους και μονοπάτια, που με τα Αρθρα 2, 7 και 8 του Κεφ. 224 ήταν ιδιοκτησία της Δημοκρατίας. Έλαβε την απόφασηαποξένωσης αφούικανο ποιήθηκαν οι προϋποθέσεις που θέτει ο Νόμος και η σχετική επιφύλαξητουΑρθρου 18. 15 20 ΤοΥπουργικό Συμβούλιο,ότανικανοποιηθούνοιπροϋπο θέσεις της πρώτης επιφύλαξης του Αρθρου 18, μπορεί μόνο "να ανταλλάξει ή αποξενώσει δημόσιο δρόμο". Δεν έγινε ανταλλαγή,ούτε μπορούσε ναγίνει,γιατίοιδρόμοιπου κατα σκεύασαν οι εφεσείοντες στην εκτέλεσητων όρων τηςάδειας διαχωρισμού, που εκδόθηκε με βάση το Αρθρο 3 τουΝόμου, Κεφ. 96, είναι όπως αναφέρεται πιο πάνω, ιδιοκτησία της Δημοκρατίας μετά την έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρι σης. 25 30 Στην "αποξένωση" περιλαμβάνεται η μεταβίβαση ιδιοκτη σίας σε άλλο πρόσωπο απότον ιδιοκτήτη μεπώληση,δηλαδή μεπληρωμήτιμήματος. Στην υπόθεση Lang v. Castel, 1924 S.A.S.R. 255, στις σελ.263,264 ειπώθηκε:- • 35 "Alienation denotes the act,orseriesof acts,of alienating, andtakes place whenevertheowner of land,or of an interest therein, so acts as to divest himself of his interest or some 40 lesserinterest, andtovestthesameinanother person." 2500 3 Λ.Λ.Δ. Ιερά Μονή Κνκκον κ.ά.ν.Δημοκρατία,κ.ά. Στυλιανίδης,Δ. Στο λεξικό "Words and Phrases Legally Defined". 2η Έκδο ση,τόμος 1:A-C, στησελ. 66 διαβάζομε:5 "The most usual anduniversal methodof acquiring atitle to real estates isthatof alienation, conveyance, or purchase in its limited sense: under which may be comprised any method wherein estates are voluntarily resigned by one man, and accepted by another; whether that be effected by sale. ... or other transmission of property ... 10 'Alienation implies a transaction by which property is given to another person.'" 15 20 25 30 35 40 (Βλ. επίσης, Strouds Judicial Dictionary, 4η Έκδοση, τόμος Ι,σελ. 106.) Με την κρινόμενη απόφασηοι δημόσιοι δρόμοι μεταβιβά ζονται στη Μονή και ενσωματώνονται στην ιδιοκτησία της. Οι εφεσείοντες με την εκτέλεση της απόφασηςαυτής γίνονται κύριοι τηςακίνητηςιδιοκτησίαςτηςΔημοκρατίαςκαιέχουν το όφελος. Το Υπουργικό Συμβούλιο εδικαιούτοναζητήσειπλη ρωμήτηςαξίαςπεριουσίαςτουδημοσίου καιπροσθέτουμε ότι αυτό ήτανπράξηχρηστής διοίκησης. Ο δεύτερος λόγος που πρόβαλε ο δικηγόρος των εφεσειόντων είναιότιτοΥπουργικό συμβούλιο καθόρισεαντάλλαγμα την πληρωμή της αγοραίαςαξίας όπως είχε εκτιμηθεί από το Κτηματολόγιο. Δενυπάρχειαμφισβήτησηότιτοποσότων ΛΚ 54.300,- ήταν ηορθή αγοραίααξία,χωρίς να ληφθεί υπόψη η αξία συνενώσεως (marriage value). Ο δικηγόρος των εφεσειόντωνυπόβαλεότιτο Υπουργικό Συμβούλιο ενήργησε αυθαίρε τα, γιατί δεν υιοθέτησε εισήγηση τους, η οποία κατά κάποιο τρόπο υποστηρίχθηκε απόυπάλληλο του Κτηματολογίου για μείωση ή/και έκπτωση από το ποσό της αγοραίαςαξίας,για τους λόγους πουαναφέρονται στην έκθεσητου. Το Δικαστήριο ευρίσκει ότι, κάτω από τα περιστατικάτης υπόθεσης, το Υπουργικό Συμβούλιο είχε την εξουσία κατά νόμο ναορίσει αντάλλαγματοποσότης αγοραίας αξίας,όπως είχε εκτιμηθεί,καιναμηαποδεχθείτηνεισήγηση γιαμείωσηγια οποιοδήποτε λόγο. 2501 Στιν.ιανίδιις,Δ. Ιερά Μονή Κύκκουκ.ά ν.Διμιοκρατίαςκ.ά.
(1989)Ηέφεση αυτή αποτυγχάνεικαιαπορρίπτεται. Μας προβλημάτισε το θέμα των εξόδων, αλλά μεκάποιο δισταγμό το Δικαστήριο αποφάσισελ'αμην εκδώσει οποιαδή ποτεδιαταγή γιαέξοδα. Η έφεση απορρίπτεται χίορίςέξοδα. 2502 •5