clr/1989/1989_3_2605.pdf

(1989)μο έρεισμα. Συνταγματικό Δίκαιο. — Εκπαίδευση — Σύνταγμα, Αρθρο 20.1 — Καθορισμός εκπαιδευτικών περιοχών— Δεν αντίκειται στηνενλόγω διάταξητου Συντάγματος. Εκπαίδευση — Σύνταγμα, Αρθρο 20.1, Ευρωπαϊκή Σύμβαση Περί Προασπίσεως τωνΔικαιωμάτωντουΑνθρίόπου, Αρθρο9καιΔιεθνές Σύμφωνο των Ηνωμένων Εθνών για τα Οικονομικά, Κοινωνικάκαι Πολιτιστικά Δικαιώματα του 1966. Άρθρο13

(1)—Ελευθερίαεπιλογής σχολείου— Αφορά επιλογή μεταξύδημόσιαςήιδιωτικήςεκπαίδευσης, αλλά δεν επεκτείνεται στην εκλογήδημόσιου σχολείου. Εκπαίδευση — Εγγραφή μαθητών σεδημόσιο σχολείο — Σχολικές εφο­ ρείες— ΚανονιστικήΔιοικητική Πράξη 1S0/S5, Καν.8

(5)— Ερμηνεία τηςλέξεως"οικείας"— Υπονοείτηνεφορεία της εκπαιδευτικήςπερι­ φέρειαςστην οποία υπάγεται ημόνιμηκατοικία τουμαθητή. Εκπαίδευση — Κοινοτική συ\έλευση— Μεταβίβαση αρμοδιοτήτων— Ο Περί Μεταβιβάσεως τηςΑσκήσεως τωνΑρμοδιοτήτων τηςΕλληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης και Περί Υπουργείου ΠαιδείαςΝόμος — Νόμος5/63 τηςΕ.Κ.Σ., ΆρΟρο 3— Καθορισμόςεκπαιδευτικώνπεριο­ χών. ΜετηνπαρούσαΑίτηση Ακυρώσεως προσβάλλεται ηαπόφασητων καθ'ωνηΑίτηση ναμηνεπιτρέ\|Όυντηνεγγραφή καιφοίτησηστην Α' Τάξητου Γυμνασίου Σολέας κατάτησχολική περίοδο 1989-1990μαθη­ τών,τωνοποίωνη μόνιμηκατοικίαήτανστην Κυπεροΰντα. 5 10 15 20 25 ΤοΑρθρο 3τουΝ5/63της Ε.Κ.Σ. παρείχεεξουσιοδότηση γιατηλει30 τουργία σχολείων Μέσης Εκπαίδευσηςπάνωσεπεριφερειακήβάση. Ο Νόμος αυτός είναι μεταξύ εκείνων, που διατηρήθηκανσε ισχύ από το Νόμο 12/65,πουψηφίστηκε μετάτηναυτοδιάλυσητηςΕ.Κ.Σ. Σύμφωνα μετοενλόγω Αρθρο "ΕπιτροπήΔιοικήσεως" της Συνελεύσεως ύστερα από εισήγηση του "Διευθυντή Παιδείας" καθόριζε τις εκπαιδευτικές 35 περιοχές. Εκπαιδευτικήπεριοχήείναι περιοχή,πουπεριλαμβάνειτου­ λάχιστοένασχολείο Μέσης Εκπαίδευσης. Οιμαθητέςπουδιαμένουνσε χωριό ή κωμόπολη εκπαιδευτική; περιφέρειας εγγράφονται και φοι­ τούν στο σχολείο της περιφέρειας τους (Βλ. Αρθρα 2 &4 του Ν5/63). Με απόφαση της Επιτροπής Διοικήσεως της 23ης Ιουλίου 1963 η 40 Κυπεροΰντα συμπεριλήφθηκε στηνεκπαιδευτικήπεριφέρειαΑγρού. Η ίδια απόφασηκαθόρισετηΣολέααυτοτελήπεριφέρειαμεσχολείο στην 2606 3Α^Α-Δ. θεοδουλίδουκ.ά. ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Ευρύχου. Μεταγενέστερη απόφαση 10/9/64 του ιδίου Οργάνου δεν άλλαξεουσιαστικάταδεδομένα. 5 10 Μετην απόφαση657/6Sτο Υπουργικό Συμβούλιο,κατ' ενάσκηση εξουσιών, που ανατέθηκανσ' αυτό βάσει του Αρθρου 3 του Ν5/63, κατάργησεκάθεπροϊσχύουσαπράξη,πουρύθμιζεταθέματαεκπαιδευ­ τικώνπεριοχών,περιλαμβανομένων καιδικών τουαποφάσεωνμε αρ. 435 της26/8/65και525 της22/9/

1. Η νέαρύθμισηκαιπάλινδεν επη­ ρέασε τις περιφέρειες Σολέας και Αγρού, που θεσπίστηκαν εκ νέου χω^ίζουσιώδημεταβολή. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην ΑίτησηΑκυρώσεως, απεφάσισε: 15 20 25
2. Το κρίσιμο ερώτημα είναι η φύση της πράξεως 657 του Υπουργικού Συμβουλίου. Κατά πόσο είναι κανονιστικού ή διοικητικού περιεχομένου. Το κριτήριο είναι ουσιαστικό (βλ. Στασινόπουλο, Δίκαιο Διοικητικών Πράξεων, σελ. 104). Η κανονιστικήπράξη θέτεικανόναδικαίουκαιδιαχωρίζεταιαπό τηνάλληκατηγορίαμετηγενικότητατης. Στηνπερίπτωσηόμως γενικής ατομικής πράξης,όπουενσωματώνονται πολλές πρά­ ξειςσεμία,τοδιακριτικόγνώρισμαπουδιαφοροποιείτηνκανο­ νιστική απότηδιοικητικήείναι ηεννοιολογική καιαφηρημένη γενικότητακαιόχιητυχαίαγενικότηταήποσοτικήδιαφορά{βλ. Στασινόπουλουop cit). Κατ'εφαρμογήτουενλόγωκριτηρίουηαπόφαση657δενείναι κανονιστικούπεριεχομένου,αλλάδιοικητικού. 30
3. Ενόψει τωνρητώνδιατάξεωντουΝ.12/65 ηδιοικητικήεξουσία της Ε.Κ.Σ. περιήλθε στον Υπουργό Παιδείας. Συνεπώς το Υπουργικό Συμβούλιοδενήταναρμόδιοόργανοναεκδώσειτην απόφαση
4. 35
5. Δεν προκύπτει στην παρούσα περίπτωση θέμα εκπροθέσμου προσβολής της αποφάσεως 657, γιατί η Αίτηση Ακυρώσεως στρέφεταιεναντίοντηςεπίδικηςαποφάσεως, ηοποίαείχεβασι­ σθείστηναπόφαση
6. 40
7. Επακόλουθοτηςαναρμοδιότηταςείναιηνομικήανυπαρξίακαι εξ υπαρχήςακυρότητατηςπράξης(απόσπασμααπότο προα­ ναφερθένβιβλίοτουΣτασινόπουλουστησελίδα43 παρατέθηκε 2607 θεοδουλίδου κ.ά. ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1989)απότοΔικαστήριο μετ'επίδοκιμασία).Η απόφαση657δενεπέ­ φερεοποιαδήποτενομικήσυνέπεια. Επομένωςούτεκαιεπηρέ­ ασετοκύρος της αποφάσεωςτης "ΕπιτροπήςΔιοικήσεως" της Ε.Κ.Σ.της 25/7/

1. 5 Έπεται ότι η παρασχεθείσα αιτιολογία για την επίδικηπράξη (απόφαση657 του ΥπουργικούΣυμβουλίου) είναι νομικάλαν­ θασμένη. Η γενική αρχή, όμως, που προκύπτει από τη Νομολογία είναι ότι ηλανθασμένη νομική αιτιολογία - ακόμα καιηαντισυνταγματική-δεσυνεπάγεταιακυρότητα,ανηπράξη μπορεί ναστηριχθεί σεάλλονόμιμο έρεισμα. 10 Στηνπαρούσαπερίπτωσηηεπίδικηπράξη μπορείνα στηριχθεί στις αποφάσεις της "Επιτροπής Διοικήσεως" της Ε.Κ.Σ., που έχουν προαναφερθεί. 15 Οκαθορισμός εκπαιδευτικώνπεριοχών δεναντίκειταιπροςτο Αρθρο 20.1 του Συντάγματος,ούτε και προς το Αρθρο 9 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως περί Προασπίσεως των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που κυρώθη/ίε με το Ν.39/62, ούτε και με το 20 Αρθρο 13του Διεθνούς Συμφώνουτων Ηνωμένων Εθνώνγια ταΟικονομικά, ΚοινωνικάκαιΠολιτικάΔικαιώματατου 1966, πουκυρώθηκεμετοΝ.14/
2. Η ελευθερία,πουκατοχυρώνειτο Σύνταγμα, αφορά επιλογή ανάμεσα στη δημόσια ή ιδιωτική εκπαίδευση,αλλά δεν επεκτείνεται στην εκλογήδημόσιου σχο25 λείου. Το επιχείρημα των αιτητών ότι η Σχολική Εφορεία του Γυμνασίου Σολέας ενέγραψε τους μαθητές και επομένως δεν μπορούσεναληφθείηεπίδικηαπόφασηδενευσταθεί. Η αρμόδιότηταεγγραφήςδενανήκειστιςΣχολικές Εφορείες(βλ.Ν.6/61 και 60/70, που καθορίζουν τις αρμοδιότητες των Σχολικών Εφορειών). Η εγγραφή των μαθητών στην Εκπαιδευτική Περιφέρειατουτόπουτηςμόνιμηςκατοικίαςγίνεταιμεβάσητο Ν5/
3. Ερμηνευτικό πρόβλημα δημιουργείται από τον Καν. 8

(5)της ΚΑΠ. 1S0/S5,πουπαρατίθεται ολόκληροςστη σελίδα 2621. Η λέξη "οικείας" στον εν λόγω Κανονισμό δεν μπορεί παρά να σημαίνει τη Σχολική Εφορεία της Εκπαιδευτικής Περιφέρειαςτουτόπουτηςμόνιμης κατοικίαςτου μαθητή. 30 35 40 Η Αίτηση Ακυρώσεως απορρί­ πτεταιχωρίςδιαταγήγιαέξοδα. 2608 3ΑΛΛ. θεοδουλίδουκ.ά. ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Αναφερόμενεςυποθέσεις: ΧόνδρουκαιΑλλοιν. Αστυνομίας, 3Α.Α.ΣΛ. 82, 5 Χριστοδουλίδηςν. Δημοκρατίας

(1984)3Α.Α.Δ.

1. Προσφυγή. 10 Προσφυγήεναντίοντηςαπόφασηςτωναρμοδίωνεκπαιδευτικώναρχώνναμηνεπιτρέψουν τηνεγγραφήκαιφοίτησητων αιτητών στηνΑ' Τάξη του ΓυμνασίουΣολέας. Α. Σ.Αγγελίδης, γιατουςΑιχητές. 15 Μ.Τριανταφυλλίδης, ΓενικόςΕισαγγελέας τηςΔημοκρατίας με την Α. Κουρσουμπά (κα)και την Τ.Πολνχρονίόον (δ/νίς), Δικηγόρους τηςΔημοκρατίας Β', γιατους Καθ'ων η Αίτηση. 20 Α. ΛΟΪΖΟΥ,Π.:Τηνομόφωνη απόφασητου Δικαστηρίου θαεκδώσειοδικαστής Σόλων Νικήτας. 25 30 35 40 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Εικοσίδύο μαθητές και μαθήτριες, απόφοι­ τοι σχολείων στοιχειώδους εκπαίδευσης, προσέφυγαν στο δικαστήριομέσωτωνκηδεμόνωντους. Κοινόαίτηματηςπροσφυγής είναιη ακύρωσηαπόφασηςτωναρμοδίωνεκπαιδευτι­ κώναρχών(καθ'ωνη αίτηση)ναμηνεπιτρέψουν τηνεγγραφή και φοίτηση τους στην Α' τάξητου Γυμνασίου Σολέας κατά την τρέχουσα σχολική περίοδο 1989-
2. Όλοι οι αιτητές εί^αικάτοικοιΚυπεροΰντας. θεωρώ απαραίτητοναδιαγράψωαπότηναρχήτο νομοθε­ τικόπλαίσιο στοοποίοκινήθηκεη επιχειρηματολογίακαιτων δύο πλευρών. Το άρθρο 3 του ν. 5/63 περί Εκπαιδευτικών Περιφερειών παρέχειεξουσιοδότησηγιατη λειτουργίασχολεί­ ων μέσηςεκπαίδευσηςπάνωσεπεριφερειακήβάση. Πρέπεινα σημειωθεί ότι πρόκειται για νόμο που ψήφισε η Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση, πολιτειακό όργανο με αρμοδιότητες που περιγράφονται λεπτομερειακά στο μέρος V του Συντάγματος. ΤοάρθροSαπονέμει στηΣυνέλευσηαυτοτελή κανονιστικήεξουσίαπουαφορούσεστηνεφαρμογήτουνόμου. ΣυνεπείατηςΠολιτικήςανωμαλίαςπουδημιουργήθηκεαπότο 2609 Νικήτας,Δ. θεοδουλίδου κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ,ά.

(1989)1963 ηΕλληνική Κοινοτική Συνέλευση (ηΣυνέλευση) αποφά­ σισεναδιαλυθείχωρίςόμωςναλάβειταπροβλεπόμενα απότο άρθρο98 τουΣυντάγματοςμέτραγιατηδιαδοχή της. Ωστόσο είχεκαλέσει τη Βουλήτων Αντιπροσώπων (Βουλή) να μερι­ μνήσειέτσιώστεοι αρμοδιότητες τηςνααναληφθούναπότην Πολιτεία. 5 ΜετάτηναυτοδιάλυσητηςΣυνέλευσης, η Βουλή θέσπισε το ν. 12/65 που τιτλοορορείται ως ο περί Μεταβιβάσεως της Ασ/.ήσεως των Αρμοδιοτήτων της Ελληνικής Κοινοτικής 10 Συνέλευσης καιπερί Υπουργείου ΠαιδείαςΝόμος.Τοάρθρο 9

(1)του νόμου αυτού κατάργησε τους νόμους που θέσπισε η Συνέλευση καιπουαπαριθμούνταιστοπρώτομέροςτου πίνα­ κατηςπαραπάνωδιάταξης. Όμωςονόμος5/63 διατήρησετην ισχύ τουκαιμετάτην έναρξητηςισχύος τουν.12/

1. 15 Τηνεξουσία πουαπονέμει τοάρθρο3 τουν.5/63 γιακαθο­ ρισμό εκπαιδευτικών περιοχών ασκούσε, σύμφωνα με τις ρητέςτουδιατάξεις,η "ΕπιτροπήΔιοικήσεως" της Συνέλευσης ύστερα από εισήγηση του "Διευθυντή Παιδείας". Κατά την 20 ερμηνευτική διάταξητου άρθρου2 του ίδιου νόμου ηφράση "εκπαιδευτική περιφέρεια" σημαίνει περιοχή πουπεριλαμβά­ νει τουλάχιστον ένασχολείομέσης εκπαίδευσης. Μετοάρθρο 4 μαθητές των οποίων οι γονείς κατοικούν ή διαμένουν σε χωριό ή κωμόπολη εκπαιδευτικής περιφέρειας εγγράφονται 25 καιφοιτούνμόνοστοσχολείοτηςπεριφέρειαςτους.Μέχριτην έναρξη του ν. 12/65 δημοσιεύθηκαν δύο σχετικές αποφάσεις της Επιτροπής Διοικήσεως με σύσταση του Διευθυντή Παιδείας. Ηπρώτηείναι ημερομηνίας 23/7/
2. Ηκοινότη­ τα Κυπερούντας συμπεριλήφθηκε στην περιφέρεια Αγρού με 30 καθιερωμένο σχολείοτοΑπεήτειο Γυμνάσιο Αγρού. Στο πλαί­ σιοτης ίδιαςαπόφασηςηΣολέαείναιαυτοτελήςπεριφέρειαμε σχολείο στην Ευρύχου. Η μεταγενέστερη απόφασηημερομη­ νίας 10/9/64 επέφερεκάποιατροποποίηση,αλλάδενάλλαξετα δεδομένατωνπεριφερειών ΣολέαςκαιΑγρούπουσχετίζονται 35 μετηνκρινόμενη υπόθεση. Ηεπίμαχηπράξηυπ'αρ.657δημοσιεύθηκετο 1968 (ΕΕ680 της 20/9/6S). Είναι απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου που, ως αναφέρει,λήφθηκε κατάτην ενάσκηση εξουσιών που ανατέθηκαν σ' αυτόαπότοάρθρο 3τουν.5/
3. Η απόφαση καταργεί κάθε προϊσχύουσα πράξη που ρύθμιζε το θέμα των 2610 40 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 Θεοδουλίδου κ.ά. ν.Δημοκρατίας κ.ά. Νικήτας, Δ. εκπαιδευτικών περιφερειών συμπεριλαμβανομένων των αποφά­ σεων τουυπ*αρ.435 της26/S/65 καιυπ'αρ.525 της22/9/
4. Δεν υπάρχει λόγος ναασχοληθεί κανείς μετο ευρύτερο περιεχόμενο τηςαπόφασης. Φτάνειναπούμεότιηνέαρύθμισηδεν επηρέασε τις περιφέρειες Σολέας και Αγρού. Επαναθεσπίστηκαν χωρίς ουσιώδη μεταβολή. Χρειάζεται εδώμιαπαρένθεσηγιαναεξηγή­ σω πως το θέμα κατέληξε σε διαμάχη μεταξύ των κατοίκων Κυπερούντας και των αρμοδίων αρχών. Ανέκαθεν είχε επιδει­ χθεί ελαστικότητα καιανοχήστην εφχχρμογήτηςαπόφασης αναφορικά με την Κυπεροΰντα καθώς επίσης και την κοινότητα Πελενδρίου. Οιλόγοιγιατηστάσηαυτήωςκαιοιλόγοιπουυπα­ γόρευσαν αυστηρήεφαρμογήτηςαπόφασηςτώραανευρίσκονται στις διάφορες ανα^ρές του Υπουργείου Παιδείας προς το Υπουργικό Συμβούλιο που επισυνάφθηκαν στην ένσταση των καθ'ων ηαίτησησανπαραρτήματα. Οι λόγοι ακυρότητας της επίδικης απόφασηςπου προβάλ­ λουν οι αιτητές,όπως τους διατύπωσε καιανέπτυξε διεξοδικά ο συνήγορος τους κ Αγγελίδης, έχουν, σε σύνοψη, ως εξής: 20 25 30 35 40
5. Σύμφωνα με τατεκμήρια που προσκομίστηκαν οι αιτητές γράφτηκαν στο Γυμνάσιο Ευρύχου από την οικεία σχολική εφορεία. Η εγγραφήτουςέγινενόμιμαδιότιτην εξουσία αυτή ο νόμος επιφυλάσσει στις σχολικές εφορείες. Αυτό συνάγεται,όπως είπε ο συνήγορος, από τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί Μέσης Εκπαίδευσης Κεφ. 169 και τις ισχύουσες ακόμη τροποποιήσεις που επέφερε η Συνέλευση με τους νόμους 5/60 και 6/61 ως και τον τροποποιητικό νόμο 60/70της Βουλής και την ΚΔΠ 1S0/S5κ. S

(5).Έτσι μετηστάση τους οι καθ' ων η αίτηση παρεμποδίζουνπαράνοματα παιδιά να συνεχί­ σουν την παρακολούθηση των μαθημάτων τους στο Γυμνάσιο Ευρύχου. Αναφέρω εν παροδωπως το γεγο­ νός της εγγραφήςαμφισβητείται. Παράλληλα ο Γενικός Εισαγγελέας αντιτάσσει ότι η σωστή ερμηνεία των σχε­ τικών διατάξεων είναι ότι η αρμοδιότητα εγγραφής μαθητών δεν ανήκει στις σχολικές εφορείες αλλά στο διευθυντή κάθε σχολείου. 2. Ο ν. 5/63 και η εκδοθείσα το 1968 πράξη αρ. 657 αντι­ βαίνουν προς τις διατάξεις του άρθρου 20 του Συντάγματος που κατοχυρώνει το δικαίωμαεκπαίδευ2611 Νικήτας,Δ. θεοδουλίδουκ.ά.ν.Δημοκρατίας κ.ά.

(1989)σηςγιατίπεριορίζει ανεπίτρεπτατοδικαίωματωνπαι­ διών ήτων γονέων ναεπιλέξουν τοσχολείοστοοποίο θέλουν να φοιτούν. Συγχρόνως υφίστανται δυσμενή μεταχείριση κατά παράβαση του άρθρου 28 του Συντάγματοςκαιτωνν. 39/62και 14/69μετουςοποίους κυρώθηκαν διεθνείς συμβάσεις που αφορούν στην εκπαίδευση. 5 3. Η επίδικη απόφαση βασίστηκεστηνπράξη 657που εκδό­ θηκεαπόαναρμόδιοόργανο. Πιοαναλυτικά υποστηρί­ χθηκεότι ηεξουσία πουπαρέχειτοάρθρο3τουν. 5/63 είναιδιοικητικήςυφήςσεαντιδιαστολήμετοάρθρο8που επιφυλάσσει την αρμοδιότητα θέσπισης δευτερογενούς νομοθεσίας στην ίδια τη Συνέλευση. Όπωςπροκύπτει απότιςσαφείςδιατάξειςτουν.12/65οιδιοικητικέςαρμο­ διότητες της Συνέλευσης, στις οποίες συγκαταλέγονται καιαυτέςτουάρθρου3,δενεκχωρήθηκανστοΥπουργικό Συμβούλιο,αλλάστο Υπουργείο Παιδείαςπουήταν και τομόνοαρμόδιοόργανογιααυτότοσκοπό. Επομένως οι εξουσίες πουχορηγεί το άρθρο3τουν. 5/63, όντας διοικητικής μορφής, ασκήθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιοπαράνομακαικαθ'υπέρβασηεξουσίας. Ακόμηκαι στην περίπτωση που το δικαστήριο θεωρήσει ότι η απόφαση αρ.657είναινομοθετικούπεριεχομένουεξακολουθείναευστα­ θεί ηένσταση αναρμοδιότητας. Καιτούτοδιότι στηνπροκει­ μένηπερίπτωσηη Βουλή,στηνοποίαον. 12/65 μεταβίβασετις νομοθετικές εξουσίες της Συνέλευσης, δεν τις άσκησε η ίδια ούτε παρέσχε την προς τούτο εξουσιοδότηση της στο Υπουργικό Συμβούλιο. Ελέχθητέλος (καιείναι γεγονός) ότι στην ίδια την απόφαση δεν γίνεται επίκληση οποιασδήποτε διάταξης του ν. 12/65,που ναθεμελιώνει δικαίωμαέκδοσης τέτοιαςαπόφασης απότοΥπουργικό Συμβούλιο. Αυτός οτελευταίος λόγος τηςαναρμοδιότηταςείναικαιτο 35 κυρίαρχοεπιχείρηματωναιτητών. Καιθεωρώσκόπιμονατο εξετάσω πρώτααφούσυγκεφαλαιώσω τακύρια αντεπιχειρήματα. ΟΓενικός Εισαγγελέαςυποστήριξε ότι ηαπόφαση 657 είναι,υπότοπλέγματωνκριτηρίωνπουανέπτυξεηνομολογία αλλάκαιευρύτεραη επιστήμη,ηκανονιστικήπράξηνομοθετι- 40 κούπεριεχομένου. Γιατί μετουςκανόνεςπουθέτειπροβαίνει σε ρύθμιση ενός θέματος (των εκπαιδευτικών περιφερειών) 2612 10 15 20 25 30 3 ΑΛΛ. θεοδουλίδου κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Νικήτας,Δ. απρόσωπακαιαφηρημένακαιδεναποσκοπείσερύθμισηατο­ μικώνπεριππώσεων. 5 10 15 20 25 30 35 40 Τοάρθρο6

(2)(γ)τουν. 12/65, επαναλαμβάνονταςστηνουσία τηλεκτικήδιατύπωσητουάρθρου58

(2)(β)τουΣυντάγματοςπου αφορά στις εξουσίες υπουργού,αναθέτει ρητά στον Υπουργό Παιδείας την ευθύνηγια σύνταξη διαταγμάτων ή κανονισμών γιατουςσ/οπούςτουνόμουκαιυποβολήςτουςστο Υπουργικό Συμβούλιο. Το λογικό επακόλουθο της παραπάνω διάταξης είναι ότι αποκλείει ολότελα κανονιστικήαρμοδιότητα απότον ίδιο τον Υπουργό ή άλλο όργανο του Υπουργείου Παιδείας. ΑραορθάτοΥπουργικό Συμβούλιοάσκησεστοπροκείμενοτις κανονιστικές τουεξουσίες, γιατιςοποίεςκάμνειπρόβλεψη και τοάρθρο 12τουν.12/65,αντλώνταςτηνειδικήνομοθετικήεντολήαπότοάρθρο3 τουκοινοτικούνόμου5/63.Οι θέσειςαυτές, συνέχισεο Γενικός Εισαγγελέας, ισχυροποιούνται έντονααπό τοπεριεχόμενοτουάρθρου8

(2)(β)τουν. 12/65. Αν, σύμφωναμετηνεισήγηση,τοδικαστήριοκαταλήξειότι εδώέχουμε διοικητικής(ρύσεωςαπόφασηείναιπολύ αργάγια τους αιτητέςνααμφισβητήσουν την εγκυρότητα της γιατίδεν -προσβλήθηκεεντόςτηςσυνταγματικήςπροθεσμίαςτων75 ημε­ ρών. Επιβάλλεται στο σημείο αυτό η σύντομη επισκόπηση των διατάξεωντουν. 12/65 πουάπτονταιτουθέματοςπου συζητή­ θηκε. Τοάρθρο3

(2)διευθέτησε τηνκατανομήτων αρμοδιοτή­ τωντηςΣυνέλευσης. Από τηνημερομηνίαπουτέθηκεσε ισχύ οινομοθετικέςτηςεξουσίεςμεταβιβάστηκανστη Βουλή,ενώοι διοικητικές αρμοδιότητες σε εκπαιδευτικά, μορφωτικά και διδακτικά θέματα έχουν υπαχθεί στον Υπουργό Παιδείας όπωςορίζει τοεδ.3. Μετην ίδια πρόνοιαδόθηκανσεδιάφο­ ρακρατικά όργαναάλλες ειδικές καισυγκεκριμένες αρμοδιό­ τητεςπουείχεη Συνέλευση στοδιοικητικότομέα. Θαπεριοριστώ νασημειώσω ότι τακατάλοιπα της διοικητικής εξουσίας που ασκούσε η Συνέλευση εκχωρήθηκαν στο Υπουργικό Συμβούλιο:άρθρο3

(3)(ε). Έχειήδη επισημανθείη εξουσίατουΥπουργού σταπλαίσια του άρθρου 6 αναφορικάμε διατάγματα ήκανονισμούς που αφορούν στο Υπουργείο του. Παράλληλαόμως τουπαρέχει άμεσηεξουσία ναεκδίδει εκτελεστικά τωννόμων διατάγματα 2613 Νικήτας,Α. Θεοδουλίδου κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1989)ή κανονισμούς ωςκαιδιαταγέςκαιγενικές οδηγίες. Ησχετική εξουσιοδοτική ρήτρα ανευρίσκεται στο άρθρο 6

(2)(δ). Την ίδια εξουσία, που απορρέει από το άρθρο 54(ζ) του Συντάγματος, μπορεί να ασκεί καιτο Υπουργικό Συμβούλιο, αλλά υπό τον απαράβατο όρο ότι είναι αντικείμενο ρητής νομοθετικής εντολής: Χόνδρου και'Α).λοι ν. Αστυνομίας,3 Α.Α.Σ.Δ.82,

1. Αμεση σχέσηέχειτοάρθρο8τοοποίοδιέπειτηνεφαρμογή τωνκοινοτικών νόμων πουδιασώθηκαναπότηνέανομοθεσία και βρίσκονται ακόμη σε ισχύ ως. λ.χ., ο ν.5/
2. Ενδιαφέρει κυρίως η παράγραφος(β) τουεδ.
3. 5 10 "Δι'οιονδήποτετοιούτοννόμονδιατηρούμενονενισχύ'ισυμφώνωςτω εδαφίω 1ισχύουσιταακόλουθαεκτός εάνεκτης 15 χρήσεωςόρουενδεδομένητινιαλληλουχίαπροκύπτηδιάφοροντι: (β) οιαδήποτε μνεία του Προέδρου- της Ελληνικής Κοινοτικής Συνελεύσεως ή της Επιτροπής Επιλογής και Διοικήσεως ταύτης ερμηνεύεται ως σημαίνουσα τοναρμόδιονΥπουργόνήόργανονόπερδυνάμειτωνδιατάξεωντου παρόντος νόμου ήοιασδήποτε άλλης εν ισχύϊ νομοθετικής φύσεως διατάξεως,ωςθαήτοη περίπτωσις,ασκείτηνπερί ηςπρόκειταιαρμοδιότητα." 20 Συναφείςείναικαιοι πρόνοιες τωνπαραγρ.(γ)και(δ) του ιδίου εδαφίου. Τοκρίσιμο ερώτημαπουπρέπεινααπαντηθείπρώταείναι 30 ανηπράξηαρ.657 τουΥπουργικού Συμβουλίουείναικανονι­ στικού ή διοικητικού περιεχομένου. Ήδη έχω σημειώσει τις διισταμένες απόψεις των δύοπλευρών. Το κριτήριο τηςδια­ φοράς μεταξύ των δύο αυτώνκατηγοριών πράξεων δεν είναι τυπικόαλλά ουσιαστικό. Ωστόσοδεν είναιπάντοτεεύκοληη 35 διάκρισηστηνπράξη. Οι θεωρίες πουκατάκαιρούςδιατυπώ­ θηκαν δυσχεραίνουν την ενιαία προσέγγιση. Παρατηρεί ο Στασινόπουλος στο "ΔίκαιοΔιοικητικών Πράξεων"σελ. 104: " τοκριτήριο είναιουσιαστικό,διάτούτοδεκαι 40 περισσότερον δυσκαθόριστον. Προσπάθειακαθορισμούτων θεμάτων,άτινα,ως εκ της (ρύσεως αυτών,ανήκουν εις την 2614 25 3 ΑΛΛ. Θεοδουλίδου κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Νικήτας,Δ. κανονιστική εξουσίαν και οριοθεσίας μεταξύ των θεμάτων τούτων καιτων θεμάτωντηςνομοθετικής λειτουργίας,απο­ τελείματαίοπονίαν " 5 10 15 20 Σύμφωνα με το Στασινόπουλο ηκανονιστική πράξηθέτει κανόνα δικαίουκαιξεχωρίζει απότην άλληκατηγορία με τη γενικότητατης. Στηνπερίπτωση όμως γενικής ατομικήςπρά­ ξης,πουέχουμεπολλές πράξεις σε μία,το διακριτικό γνώρι­ σμα που διαφοροποιεί την κανονιστική από την διοικητική πράξηείναιη εννοιολογική καιαφηρημένη γενικότητακαιόχι ητυχαίαγενικότητα ήποσοτικήδιαφορά. Οσυγγραφέαςθέτει ταζητήματα αυτάωςεξήςστησελ. 104του ιδίουέργου: "Περιεχόμενον τηςκανονιστικήςπράξεωςωςκαιτουνόμου είναιηθέσιςκανόνοςδικαίου,θέσινδεκανόνοςδικαίουαπο­ τελείο καθορισμός εκείνου,όπερδέοννα ισχύη ωςδίκαιον διά πάντα,παράτωοποίωυφίσταταιπραγματική κατάστασις συγκεντρούσα χαρακτηριστικά γνωρίσματα γενικώς προσδιοριζόμενα." Τοδεύτεροαπόσπασμα είναιστησελ. 105 25 "..υφίστανταιατομικαίπράξειςδυνάμεναιναεφαρμοσθώσι επίμεγάληςπληθύοςατόμων,υποδυόμενοιούτωτηνειςτον κανόνα δικαίου προσιδιάζουσαν γενικότητα, μηαποβάλλουσαιόμως εκτούτουτονχαρακτήρααυτώνωςατομικών πράξεων. Ουχί ητυχαία,ηαριθμητικήγενικότης, αλλ' η εννοιολογική, η αφηρημένη γενικότης προσδίδει εις την πράξιντονκανονιστικόν χαρακτήρα " 30 Οι διαπιστώσεις τουΣτασινόπουλου συμπίππουνμετιςαρχές πουεπικράτησανστην Κύπρο. 35 40 Υπ' αυτότοπρίσμακρινόμενηηαπόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου δεν μπορεί κατά τη γνώμη μου να θεωρηθεί σαν κανονιστικήπράξηνομοθετικού περιεχομένου. Γιατίη θεσμο­ θέτηση εκπαιδευτικών περιφερειών (κατά Στασινόπουλο ο κανόνας"δικαίου"πουδέονναισχύειωςδίκαιο") πραγματώ­ νεταιαπότοάρθρο3 τουν.5/63καιείναιδημιούργηματου. Η εφαρμογήτουθεσμού μεάλλεςλέξειςη προσαρμογήτου στην πραγματικότητα θα γίνει με ατομική ρύθμιση του αρμοδίου οργάνου. Νομίζωότιτοσυμπέρασμα μου ισχυροποιείταιαπό 2615 Νικήτας,Δ. θεοδουλίδου κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1989)τηναπόφασητουΣΕ484/35 σύμφωναμετηνοποίαδεναποτε­ λεί κανονιστική πράξη, διάταγμαπου καθορίζειτις περιοχές εφαρμογήςνομοθεσίαςπερίαρτοποιείωνωςκαιοιάλλεςαπο­ φάσειςπουαναφέρονταιστησελ. 107τουιδίουσυγγράμματος. 5 Έρχομαιστοθέματηςαρμοδιότητας.Απότηνπιοπάνωανά­ πτυξητωνδιατάξεωντουν.12/65 προκύπτειμεσαφήνειαότιη διοικητικήεξουσία τηςΣυνέλευσης σταεκπαιδευτικάκαιάλλα συναφήθέματαπεριήλθεστονΥπουργό Παιδείας. Στοπροκεί­ μενοο Υπουργός θα μπορούσεναπροβείστονκαθορισμότων 10 περιοχών για τους σ/οπούς του ν. 5/63 ύστερα απόεισήγηση αξιωματούχου του Υπουργείου του του οποίου η υπηρεσία αντιστοιχεί με εκείνη της θέσης του Διευθυντή Παιδείαςπου καταργήθηκε(βλέπετιςπαραγ.(γ)και(δ)τουεδ. 2). 15 Ελέχθηόμως ότι ορθάερμηνευόμενη η διάταξη περιλαμβά­ νει εκτός από τον Υπουργό και το Υπουργικό Συμβούλιο. Κατάτηγνώμη μου ένατέτοιο νόημαδενβρίσκει έρεισμα στο γράμμακαιτοπνεύματουνόμουκαιειδικότερατου εδ. 2που ορίζει ότι "οιαδήποτε μνεία της Επιτροπής Επιλογής και Διοικήσεως ερμηνεύεται ως σημαίνουσα τον αρμόδιοΥπουργό ήόργανοόπερδυνάμειτωνδιατάξεων του παρόντος νόμου ή οιασδήποτε άλλης εν ισχύϊ νομοθετικής φύσεωςδιατάξεως,ωςθαήτανηπερίπτωση,ασκείτηνπερίης πρόκειταιαρμοδιότητα". 20 Ηπροτεινόμενη ερμηνείαείναικατάτηνάποψημου ανεπί­ τρεπτηγιατίβγαίνει έξω απόταόριατηςγλωσσικής διατύπω­ σηςτηςνομοθετικής πρόβλεψηςπουμόλις έχωαναγνώσει. Αν ο νομοθέτης είχε σκοπό να καταστήσει και το Υπουργικό 30 Συμβούλιο αρμόδιο όργανοθαανέμενε κανείς ρητήαναφορά στο νόμο αυτό. Συνεπώς η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου υπ' αρ. 657 εκδόθηκε χωρίς ειδική νομοθετική εντολή καθ' υπέρβαση εξουσίας, ελάττωμα που τηνκαθιστά ανίσχυρη. Δεν βρίσκει οποιοδήποτε έρεισμα στην εξουσιοδο- 35 τικήδιάταξη κατ' επίκλησητηςοποίας εκδόθηκε. Είναιορθό, όπως παρατήρησε ο Γενικός Εισαγγελέας, ότι η διοικητική πράξηπροσβάλλεται σεπροθεσμία75 ημερών από τηδημοσί­ ευση της. Ωστόσοεδώδενανακύπτειθέμαεκπροθέσμουδιότι ηπροσφυγήδενπροσβάλλειτηναπόφαση 657,αλλάστρέφεται 40 κατά της επίδικης απόφασηςτων καθ' ων ηαίτηση,η οποία είχεωςβάση την

1. 2616 25 3AAA 5 10 15 20 25 30 35 40 θεοδουλίδουκ.ά.v.Δημοκρατίαςκ.ά. Νικήτας,Α Η υπόθεση συζητήθηκε και απότην σκοπιά ότι δυνατόνη πράξηνα μην είναι κανονιστική όπως πράγματι είναι καιτο συμπέρασμαστοοποίοέχουμεκαταλήξει. Ηθέσητου Γενικού Εισαγγελέα σε ένατέτοιο ενδεχόμενο είναι στην ουσία ότι αν τοΥπουργικόΣυμβούλιοενήργησεχωρίς αρμοδιότηταη από­ φαση657 είναι ανυπόστατη. Αλλάκαιοι δύοάλλεςσχετικές αποφάσεις του 1965 και 1966, που κατάργησεη υπ'αρ. 657, συμπαρασύρονται ως άκυρες και ανυπόστατες για τον ίδιο ακριβώςλόγο,τηνέλλειψη αρμοδιότητας. Ωστόσοητύχητων πράξεων αυτών δεν έχει θίξει το κύρος της απόφασης της Επιτροπής Διοικήσεως ημερ. 29/7/63, όπως τροποποιήθηκε στις 10/9/64, έστωκαιανη657απέβλεπεστηνκατάργησητους. Απαντώντας το δεύτερο σκέλοςτου ερωτήματος που τέθηκε από το δικαστήριο σε επανασυζήτηση της υπόθεσης, ο κ. Τριανταφυλλίδης υπέβαλε ότι, αν η αιτιολογία της επίδικης απόφασης να μη γίνουν δεκτοί οι αιτητές στο Γυμνάσιο Ευρύχουδενβασίστηκε σενόμιμο έρεισμα λόγωαναρμοδιότη­ τας, αυτό δεν είναι μοιραίο για την εγκυρότητα της. Είναι αρκετό, σύμφωνα με την πάγια γραμμή της νομολογίας, ότι υπάρχειάλλη διάταξηπουπαρέχει-νόμιμο έρεισμα. Καιστην περίπτωση αυτή η επίδικη απόφαση είναι νόμιμη με άλλη αιτιολογία,δηλαδή, τηνπράξητης25/7/
2. Το δεσπόζον επιχείρημα της άλλης πλευράς είναι ότι η τελευταίααυτήπράξηεξαφανίστηκε μετηναπόφαση του 1965 πουκατάργησερητάτιςπροϋφιστάμενες. Στηνέκτασηαυτή η ενέργεια του Υπουργικού Συμβουλίου ήταν νόμιμη γιατί ασκούσε διοικητική εξουσία που έχει από το Σύνταγμα. Περαιτέρω αυτοδεσμεύεται μετην απόφασητου 1968 μεαπο­ τέλεσμαναείναιανεπίτρεπτηηαναβίωσητωνπαλιώνπροτου 65πράξεων. Οιαιτητέςδενζητούννακηρυχθείηαπόφασητου 68 εξυπαρχής άκυρη. Απλώςεπιδιώκεταιη ακύρωσητηςεπί­ δικης απόφασης που αρύεται το κύρος της από παράνομη πράξηχωρίςητελευταίανααποτελείαντικείμενο τηςπροσφυ­ γής στην ολότητα της. Τέλοςγίνεταικαιεπίκληση τουδόγμα­ τος της επιδοκιμασίας και αποδοκιμασίας ότι, δηλαδή, δεν μπορείσυγχρόνως ναυποστηρίζεταιηεγκυρότητατηςπράξης ως κανονιστικής καινα αποδοκιμάζεταιως άκυρη, έτσιώστε ναανακτάτηδύναμητηςη προγενέστερη της Συνέλευση. Επακόλουθοτηςαναρμοδιότηταςστηνπαρούσαπερίπτωση 2617 Νικήτας,Α θεοδουλίδου κ.ύ.ν.Δημσ/.ρατίαςκ.ά.

(1989)είναι ότι οι προμνησθείσες πράξεις του Υπουργικού Συμβουλίου είναι νομικάανύπαρκτες και εξυπαρχής άκυρες. Δεν είναι πρόθεση μου να φορτίσω την απόφαση με πολλές παραπομπές. Θα αρκεσθώ στον Στασινόπουλο που πραγμα­ τεύεται τοθέμαστησελ.43 τουίδιουέργου: "Ενταύθαδέον νασημειωθή,ότι,παρά ταςαντιθέτουςγνώμας,αίτινεςυποστηρίζονται,οιβαθμοίτηςπαρανομίαςεντω δικαίωτωνδιοικητικώνπράξεωνείναιμόνονδύο, ήτοι(α)η ανυπαρξίακαι(β)ηακυρότης. Ανυπαρξίαυφίσταταιειςτας εξήςπεριπτώσεις: α)ότανεξεδόθηυπόπροσώπουνοσφιζομένουεξουσίαν οίονείναιτοπρόσωπον,τοοποίοναυθαιρέ­ τως ασ/ίεί δημόσιακαθήκοντα, χωρίς να έχηδιορισμόν ήμε διορισμόν πάσχοντα επίσης συνυπαρξίαν, β)όταν εξεδόθη καθ' υπέρβασιν καθηκόντων, ήτοι εκτός της αρμοδιότητος της διοικητικής λειτουργίας ως π.χ. όταν εν διοικητικόν όργανον εκδίδει δικαστικήν απόφασιν,αξιούν να επίλυση δι'αυτής εν ζήτημα κυριότητος κ.λ.π. και γ) όταν εξεδόθη εντόςμεντουπλαισίουτηςαρμοδιότητοςτηςδιοικητικήςλει­ τουργίας,αλλάκατά παράβασιντουπλαισίου τηςαρμόδιοτητοςτουοικείου υπηρεσιακούκλάδου " Έτσι ηκύριαάποψητωναιτητώνπεριέχει αντινομία. Δεν μπορεί απότη μια να έχουμε ανύπαρκτηπράξηκαι απότην άλλη να παράγει έννομα αποτελέσματα για περιορισμένο 'σ<οπό. Είναι η γνώμη μου ότι η εισήγηση του Γενικού Εισαγγελέα που αφορά στο θέμα αυτό είναι ορθή. Τοκαθε­ στώς πουδημιουργεί η απόφαση της25/7/63 δυνάμειτων δια­ τάξεωντουν.5/63 καιπουδιασώθηκεαπότιςδιατάξειςτουν. 5/63,δενεπηρεάστηκεκαθόλουαπότιςεκτόςεξουσιοδοτήσεως ενέργειεςτουΥπουργικού Συ}.ιβουλίου. Εξακολουθεί ναισχύ­ εικαιθαμπορούσαν οι καθ' ωνη αίτησηνατο επικαλεσθούν. 5 10 * 15 20 25 30 Γεννάται όμως θέμα αιτιολογίας. Η άποψη του Γενικού Εισαγγελέα για την ύπαρξηάλλης νόμιμης αιτιολογίας θεμε- 35 λιώθηκε κυρίως στην απόφαση τηςΟλομέλειαςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου στη Χριστοδονλίδης ν. Δημοκρατίας

(1984)3 Α.Α.Δ. 1297, 1303. ΤοΥπουργικό Συμβούλιοστην περίπτωση αυτήείχετερματίσει τιςυπηρεσίες ορισμένων δημοσίωνυπαλ­ λήλων. Τοδικαστήριο αποφάνθηκεότι καιανακόμη οι νομό- 40 θετικέςπρόνοιεςπουσυνιστούσαν τουπόβαθροτων ενεργειών του Υπουργικού Συμβουλίου δεν ήταν επαρκής αιτιολόγηση, 2618 3 AAA. θεοδουλίδου κ.ά.ν. Δημοκρατίας κ.ά. Νικήτας, Α εν τούτοις υπήρχε άλλη νομοθετική πρόβλεψη που πρόσφερε πλήρηδικαιολογητικήβάση γιατηναπόφαση. 5 10 15 Η στάση της νομολογίας όπως θα μπορούσε κανείς να συναγάγει από τηνπαραπάνωαπόφασηείναιότι η λανθασμέ­ νηνομική αιτιολογία δεν συνεπάγεται ακυρότητα,ανη πράξη μπορεί ναεύρει άλλο νόμιμο έρεισμα. Στοσημείο αυτόυπάρ­ χει σύμπτωση προσέγγισης με την Ελληνική νομολογία όπως φαίνεται απότην πλούσια περιπτωσιολογία της. Η σύνοψη τωνυποθέσεωντουΣΕ1758,1759/47,849/49καθορίζειωςεξής τηγενικήαρχή: "Δενεπηρεάζειτοκύροςτηςπράξεωςηεναυτήμνείακαιεπίκλησις διατάξεων νόμου, εφόσον δύναταινα στηριχθεί επί ετέραςδιατάξεως,ουδέαποδεικνύειτούτοκατάχρησινεξου­ σίας." Η ίδιααρχήισχύει καισεπερίπτωσηπουη αιτιολόγηση βασί­ ζεταιακόμη καισεαντισυνταγματική διάταξη. 20 25 30 35 40 "Εσφαλμένη νομικήαιτιολογίαδεν επάγεταιακυρότητα εάν δύναταιηπράξις ναστηριχθεί εις άλλους λόγους: 697,578, 999, 1005

(33),666

(36). Ηεπίκλησις διατάξεως,μη εχούσης σχέσινμετορυθμιζόμενονθέμαήαντισυνταγματικής:63

(50), δενεπάγεταιακυρότητα, εφ'όσονηπράξιςευρίσ/ειεπαρκές έρεισμα εις ετέραν νομοθετικήν διάταξιν: 305

(43),1759

(47), 839

(49), 1685

(54), 402

(55). (Ποοίσματα Νομολογίας, ΣΕ 1929-59,σελ.185). Καταλήγουμε λοιπόν στη διαπίστωση ότι η πράξη του 1963 προσφέρει τηδιαζευκτική βάση πουαποτελεί επαρκήαιτιολό­ γηση. Περνώστο θέμαα^κτυνταγματικότηταςτουάρθρου3του ν.5/63. Πρέπειναπαρατηρηθείότιδενέγινεσεβάθος συζήτη­ σηίσωςδιότι ιδιαίτερηβαρύτηταδόθηκεσταάλλαεπιχειρήμα­ τα. Ενπάσηπεριπτώσειηθέσητωναιτητώνείναιότιτοδικαί­ ωματηςπαιδείας περιέχει καιτην ελευθερία μαθητή-γονέανα επιλέγει τους δασκάλους τουυπονοώντας καιτο σχολείο στο οποίο θαφοιτήσει. Σύμφωναμετηνεισήγησητο άρθρο3και τοδιάταγμαθεσπίζουνόρουςπουβρίσκονταιέξωαπότοβελη­ νεκές των περιορισμών που επιτρέπει το άρθρο 20

(1)του 2619 Νικήτας,Δ. θεοδουλίδουκ.ά- ν.Δημοκρατίαςκ,ά,

(1989)Συντάγματος. Η συνταγματική αυτή διάταξη καθιερώνει το δικαίωμα εκπαίδευσης και την ελευθερία διδασκαλίας πουυπόκειται σε περιορισμούς μόνο για χάρητης δημόσιας ασφάλειας, τάξης 5 υγείας, των δημοσίων ηθών ήτου βαθμούκαι της ποιότητας της παιδείαςήπρος προστασία των δικαιωμάτων καιελευθε­ ριών των άλλων. Το άρθρο 9της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων τουΑνθρώπου, πουεπικυ­ ρώθηκε μ£ το ν. 39/62, δεν ενδιαφέρει άμεσα γιατί αναφέρεται 10 στη θρησκευτική ελευθερία όπως μπορεί να εκδηλωθεί με τη λατρεία, παιδεία κ.λ,π. Οι διατάξεις του άρθρου 13 του Διεθνούς Συμφώνουτων Ηνωμένων ΕθνώνγιαταΟικονομικά, Κοινωνικά καιΠολιτιστικά Δικαιώματατου 1966 (πουεπίσης είναι εσωτερικός νόμος βάσειτουν. 14/69)δενέχουνδιευρύνει 15 τα δικαιώματα που κατοχυρώνει η παραπάνω διάταξη του συντάγματος. Το άρθρο 13

(1)του Συμφώνου αναγνωρίζει το δικαίωμα μορφώσεως κάθε προσώπου. Ηπαράγραφος 2(β) στην οποίαστηρίζεται επίσηςη εισήγηση ορίζει ότι 20 "Ημέση εκπαίδευση,μετιςδιάφορεςμορφέςτης, στηνοποία περιλαμβάνεταικαιη τεχνικήκαιεπαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να γενικεύεται έτσι ώστε να καθίσταται ευχερής σε όλους με όλα τακατάλληλα μέσακαιμάλιστα μετηνπροο­ δευτικήθέσπιση τηςδωρεάνπαιδείας." Κατάτηναπόφασημου,η ελευθερία επιλογής στην προκει­ μένηπερίπτωση είναι ανάμεσαστηδημόσιαήιδιωτικήεκπαί­ δευσηκαιδενεπεκτείνεται στην εκλογή δημόσιου σχολείου. Ο θεσμόςτων εκπαιδευτικών περιφερειών δενβρίσκεται σεαντίθέσημετοπνεύμα του άρθρου20

(1), αλλ' αντίθετασυμβάλλει στην πληρέστερη υλοποίηση του. Περαιτέρω, αβάσιμα προ­ βάλλεται ο ισχυρισμός ότι ησυζητούμενη διάταξη αντιβαίνει στην αρχήτης ισότητας δεδομένου ότι στην έδρακαιτων δύο περιφερειών που υπάρχει Γυμνάσιο, παρέχεται το ίδιο είδος εκπαίδευσης. Ηδιάταξηείναισυνταγματικήκαι δεσμευτική. 25 30 35 Υπάρχει τέλος ο ισχυρισμός του αιτητή που άπτεται της εξουσίας των σχολικών εφορειών αναφορικάμε την εγγραφή μαθητών. Καμιάαπότις διατάξειςτων νόμων 6/61 και60/70 40 πουκαθορίζουντις αρμοδιότητες των σχολικώνεφορειών δεν παρέχει τέτοια εξουσία. Το άρθρο4 του ν. 5/63 ορίζει ότι οι 2620 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 θεοδουλίδου κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ,ά, Νικήτας, Α μαθητές εγγράφονται μόνο στο σχολείοτης περιφέρειας τους, πράγμα που υπογραμμίζει και ο πλαγιότιτλος του άρθρου. Μάλιστα το άρθρο 7 δημιουργεί πειθαρχικές ευθύνες για το διευθυντή του σχολείου που ενεργεί παρά τις διατάξεις του νόμου. Η ίδιαπρόβλεψη επαναλαμβάνεταιστον καν.8

(1)της ΚΔΠ 180/85 πουέχειτίτλο "εγγραφές". Οιμαθητέςγράφονται στασχολεία "των οικείων εκπαιδευτικών περιφερειών". Το ερμηνευτικό πρόβλημα δημιουργείται από τη διάταξη τουκαν.8

(5)πουορίζει ότι , "Κάθεμαθητήςγράφεταιστοσχολείοτοοποίουπάγεταιστην εκπαιδευτική περιφέρεια της μόνιμης κατοικίας της οικογέ­ νειας του. Ηεγγραφή μαθητήσεσχολείοάλλης εκπαιδευτικήςπεριφέρειαςχρειάζεταιέγκρισητηςοικείαςσχολικήςεφο­ ρείας." Σύμφωναμετην εισήγηση τουκ.Αγγελίδηη λέξη"οικείας" στηδιάταξη αναφέρεταισεέγκρισηαπότηνεφορείατης άλλης εκπαιδευτικήςπεριφέρειας,στηνπερίπτωση αυτή της Ευρύχου, που όπως ισχυρίζονται οι αιτητές δόθηκε στις 17/6/89. Το αντεπιχείρημαείναιότιτόσοαπότηγραμματικήερμηνεία,όσο και το σύνολο των σχετικών διατάξεων, το πραγματικό της νόημα είναι ότι απαιτείταιη έγκριση της εφορείας τουσχολείουΑγρού,στοοποίοπρωτίστως πρέπειναγίνειη εγγραφήκαι που,ομολογουμένως, δενυπάρχει. Έχονταςυπόψητο σ/.οπό τουνόμου καικάμνοντας χρήση τηςγραμματικής ερμηνείας οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι ηλέξη"οικείας"συναρτάταιμετηΣχολική Εφορείακαισημαί­ νει την εφορείατηςπεριφέρειας στην οποίακατοι-κάμόνιμα ο μαθητής. Αλλιώςθαβρισκόμαστε μπροστάστοατόπημαμαθη­ τές να μπορούν να φεύγουν μαζικάαπότο σχολείο της περι­ φέρειαςτουςχωρίς η δικήτους εφορείαναέχει λόγο. 35 Για τους προεκτεθέντες λόγους η προσφυγή αποτυγχάνει και η επίδικη απόφασητων καθ' ων η αίτηση επικυρώνεται. Δεν επιδικάζονταιέξοδα. 40 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. 2621