(1989)13 Φεβρουαρίου,1989 (ΠΙΚΗΣ, Δ/στής) ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΙΓΛΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΑΓΚΑ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣΤΕΛΩΝΕΙΩΝ, Καθ'ων η Αίτηση, (Υπόθεση Αρ. 494/87). Εκτελεστή Διοικητική Πράξη — Τελωνειακοί Δασμοί και ΦόροιΚατανα/.ώσεωζ— Μηχανοκίνητα οχήματα, εισαγωγή των από Κυ πρίους — Η γένεση εκτΟ.εστής πράξεως είναι δυνατή μόνο κατά τον χρόνο εισαγωγής τον οχήματος. c Νομολογία — Αρχή τον δεσμευτικού προηγούμενου (binding precedent) — Έχει ως κύριο στόχο την εξασφά/.ιση βεβαιότητας και συνοχής στο δίκαιο — Βασίζεται στην Ιεραρχία των Δικαστη ρίων — Εφαρμόζεται και στα πλαίσια τον Διοικητικού Δικαίου — Οι αποφάσεις τηςολομέλειας τον Ανωτάτον Δικαστηρίου είναι ' " δεσμευτικές για ταμονομελή τμήματα τον — Δέσμευση δημιουργεί μόνο ηαρχή δικαίον,που εφαρμόζεται για την επίλνση της επίδι κης στην συγκεκριμένη υπόθεσηδιαφοράς (ratio decidendi) — Κα τώτερο Δικαστήριο μπορεί να αγνοήσει απόφαση Ανωτέρου, αν η τελευταία εξεδόθηεξαβλεψίας (perincuriam). 15 Με την παρούσα Αίτηση Ακυρώσεως η αιτούσαπροσβάλλει απόφαση,μετηνοποία απορρίφθηκεαίτησητηςγιααδασμολόγητη εισαγωγήαυτοκινήτου οχήματος. Προβλήθηκεηένστασηότι, εφό σον δεν είχε γίνει εισαγωγήτου οχήματος,ηεπίδικηαπόφασηδεν 20 ήταν εκτελεστή. Ο συνήγοροςτηςαιτούσας εισηγήθηκεότι ηυπό θεση Yiangou v.Republic
(1987)3C.LR. 27 είναισυνυφασμένη με τα δικά της γεγονότακαι δεν εξαντλεί τις περιπτώσειςεκδόσε- 262 3AAA. Κάγκαv.Δημοκρατίας ως εκτελεστών πράςεων, 5 Το Ανώτατο Δικαστήριο δεν δέχθηκετην άποψητου συνηγόρου της αιτούσας και, αφού ανέλυσε το δόγμα της δεομευτικότητας των Δικαστικών αποφάσεων,κατέληξε στο συμπέρασμα πως ηεπί δικηαπόφασηδεν είναι εκτελεστή. Αίτηση ακυρώνεται χωρίς διαταγή για έξοδα. 10 Αναφερόμενες υποθέσεις: loannouv. Republic (19S6)3C.L.R. 1263, 15 Yiangouv. Republic(19S7) 3C.LR. 27, Amanucl v.Alcxandros Shipping Co. [1986] 1 All B.R.27S, Demclriadcs v. Republic
(1977)3 C.LR.
- Προσφυγή. 25 Προσφυγή εναντίον της άρνησης του Διευθυντή Τελω νείων με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα της αιτήτριας για την εισαγωγή αδασμολόγητου αυτοκινήτου βάσει των προνοιών τ η ; Κ.Δ.Π.188/
- Κ. Ταλαοίδης, για την Αιτήτρια. 30 Σ. Γεωργιάδης, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ων ηαίτηση. Cur. adv. vult. 35 40 ΠΙΚΗΣ, Δ: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόβαση. Το επί δικο θέμα είναι η εγκυρότητα της αποφάσεως του Διευθυ ντή Τελωνείων βάσει της οποίας απορρίφθηκε το αίτημα της Αίγλης Ελευθερίου-Κάγκα για την εισαγωγή αδασμο λόγητου αυτοκινήτου βάσει των προνοιών της Κ.Δ.Π. 188/
- Κρίθηκε ότι η Αιτήτρια δεν πληρούσε τις προϋποθέ σεις για απαλλαγή, δηλαδή δεν ήταν μόνιμος κάτοικος εξωτερικού για την συνεχή περίοδο των δέκα ετών που προβλέπει ο κανονισμός που διέπει την απαλλαγή (Βλ. Ιωάννου ν.Δημοκρατίας (19S6) 3 Α.Α.Δ.1263). 263 Πικής. Δ. Κάγκαν.Δημοκρατίας
(1989)Παρόλο που έγινε παραδεκτόότι ηΑιτήτρια παρέμεινε στο εξωτερικό για χρονικό διάστημα που υπερέβαινε τα δέκα χρόνια ηπερίοδος μεταξύ 1972 και 1977 αγνοήθηκε για το λόγο ότι η παραμονήτης οικογένειας στην Λιβύη την περίοδο εκείνη δεν είχε το χαρακτήρα της μόνιμης 5 εγκατάστασης. Η Αιτήτρια γεννήθηκε στην Κύπροτο 1960 καιέχεικυ πριακή ιθαγένεια. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε το 1972 στην Λιβύηόπουείχε εργοόοτηθεί οπατέραςτης. Η μετά- 10 βάσητης οικογένειας στην Λιβύηήταναλληλένδετη μετην απασχόληση του πατέραστην χώρα εκείνη. Το 1977 έληξε ηεργοδότησή του στην Λιβύη καιηοικογένειαεγκαταστά θηκε στην Ελλάδα. Ο πατέρας της Αιτήτριας είναι Έλλη νας υπήκοος. Η Αιτήτρια παρέμεινε στην Ελλάδα και 15 μετά το πέραςτων σπουδών της,παραδίδοντας ιδιαίτερα μαθήματα στον κλάδο των γνώσεων της.Το 1983 ακολού θησε τον σύζυγο της, τότε αρραβωνιαστικό της, στις Η.Π.Α. Επαναπατρίστηκε το 1985 στα πλαίσια της από φασης της δικής της οικογένειας να εγκατασταθεί στην 20 Κύπρο. Οσύζυγος της τηνακολούθησε το
- Η θέσητης Αιτήτριας είναι ότι η απόφασητηςΔιοική σεως είναι πλημμελής κυρίως διότι στηρίζεται σε εσφαλ μένη θεώρηση του δικαιϊκού πλαισίου που διέπει την 25 άσκηση των εξουσιών της. Υποστηρίχθηκε ότι η απόφαση στην υπόθεση Ιωάννου (ανωτέρω) δεν καθορίζει ότι η εγκατάσταση σε οποιαδήποτεαραβικήχώρα είναι εκ προ οιμίου προσωρινή επομένως οι συνθήκες εγκατάστασης της οικογένειας στην Λιβύη έπρεπε να ερευνηθούν σε με- 30 γαλύτερο βάθος, διαδικασία η οποία θα οδηγούσε κατά την εισήγηση του συνηγόρου της Αιτήτριας στο συμπέρα σμα ότι ηοικογένεια της Αιτήτριας είχε εγκατασταθείμο νίμως στην Λιβύητο
- 35 Η Διοίκηση υποστηρίζει την κρινόμενη απόφαση ως ορθήκαι ως το αποτέλεσμα περιεκτικής έρευναςτων γεγο νότων πουπεριστοιχίζουν τηναίτηση. Αμφισβητείται επίot)^ ηαρμοδιότητατου Δικαστηρίου να επιληφθεί του πα ραπόνου της Αιτήτριας για τον λόγο ότι η απόφαση η 40 οποία προσβάλλεται δεν είναι εκτελεστή. Ηεισήγηση αυτή στηρίζεται στην απόφαση της ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Πάγκου ν. Δημοκρατίας 264 3 ΑΛΛ. 5 Κάγκαν. Δημοκρατίας * Πικής,Δ.
(1987)3 Α.Α.Δ.27. Στην Πάγκου αποφασίστηκε ότι ηγέ νεση εκτελεστής διοικητικής πράξης,σχετικά με την εισα γωγή αδασμολόγητου αυτοκινήτου, είναι δυνατή μόνο κατά τον χρόνο εισαγωγής του οχήματος και όχι νωρίτερα Η θέσητης Αιτήτριας όπως διατυπώθηκεαπό τον συ νήγορο της είναι ότι η αρχή η οποία υιοθετήθηκε στην υπόθεση Πάγκου είναι συνυφασμένη με ταγεγονότα εκεί10 νης της υπόθεσης και δεν εξαντλεί το πεδίο λήψεως εκτε λεστών αποφάσεων για την εισαγωγή αδασμολόγητων οχημάτων. Το πρώτο θέμα το οποίο πρέπει κατά τη λογική τάξη 15 των πραγμάτωννα αποφασιστεί είναι ηδέσμευση που δη μιουργείται από την απόφαση στην Πάγκου βάσει της αρχής του δεσμευτικού των αποφάσεων των δευτεροβάθ μιων δικαστηρίων. 20 Η Δεσμευτικύτητα των Δικαστικών Αποφάσεων (Stare Decisis). Ηαρχήτης δεσμευτικότητας των δικαστικών αποφάσε ων ή όπως είναι γνωστή στο αγγλικό δίκαιο -ηαρχή του 25 δεσμευτικού προηγούμενου (binding precedent) - αποτελεί σημαντικήπτυχήτουδικαιϊκούμαςσυστήματος. Ηαρχήτηςδεσμευτικότητας των δικαστικών αποφάσε ων των ιεραρχικά ανωτέρων δικαστηρίων έχει ως κύριο 30 στόχο την εξασφάλιση βεβαιότητας και συνοχής στο δί καιο. (Βλ. Amanuel v. Alexandres Shipping Co. [1986]1 All E.R.278,282.) Η δεσμευτικύτητα των αποφάσεων βασίζεται στην ιε35 ραρχίατων δικαστηρίων για σκοπούς εφέσεως. Οι αποφά σεις των δικαστηρίων που ασκούν δευτεροβάθμια δικαιο δοσία είναι δεσμευτικές για τα πρωτοβάθμια δικαστήρια. Η δεσμευτικύτητα πηγάζει από την ιεράρχιση των δικα στηρίων (για σκοπούς εφέσεως) και όχι απότην υπόσταση 40 τους δηλαδή αν αποτελούν τμήματα του Ανωτάτου ήτυυ Επαρχιακού Δικαστηρίου. Οι αποφάσεις της ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην άσκησηδευτεροβάθμιας 265 Πικής,Δ. Κάγκαν.Δημοκρατίας
(1989)δικαιοδοσίας βάσει του άρθρου 11του Περί Απονομής Δι καιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου, του 1964 (Νόμος 33/64) είναι δεσμευτικές για τα μονομελή τμήματα του Ανωτάτου Δικαστηρίου που ασκούν αναθεωρητική δικαι οδοσία σε πρώτο βαθμό βάσει του εδαφίου 2 του άρθρου 5 11 του προαναφερθέντος Νόμου, παρόλο που τα δύο έχουν την ίδια υπόσταση ως τμήματατου Ανωτάτου Δικα στηρίου. Στην υπόθεση Δημητριάδηςν. Δημοκρατίας
(1977)3 10 Α.Α.Δ.213, έχει αναγνωριστεί ότι ηαρχήτου δεσμευτικού προηγούμενου ισχύει και στο διοικητικό δίκαιο όπως και στους τομείς τουποινικού και ιδιωτικούδικαίου. Ποιο είναι το μέρος της δικαστικής απόφασης που δη- 15 μιουργεί δέσμευση (ratio decidendi); Δεσμευτική είναι η αρχή δικαίου η οποία εφαρμόζεται για την επίλυση της διαφοράς που αποτελεί το αντικείμενο της δικαστικής απόφασης. Για να προσδιοριστεί πρέπει να συσχετιστεί το αποτέλεσμα της απόφασης με την αρχήδικαίου που το 20 στηρίζει. Οι παρατηρήσεις που διατυπώνονται σε δικαστικές αποφάσεις και οι επεξηγήσεις νομικών αρχών που δεν είναι απαραίτητεςγια την επίλυση του θέματος (dicta) δεν 25 δημιουργούν δέσμευση παρόλο που αποτελούν σπουδαίο μέρος της νομολογίας και ενέχουν μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη του δικαίου. Η μόνη περίπτωση στην οποία δι καστήριο που δεσμεύεται με απόφασηανωτέρου δικαστη ρίου μπορεί να την αγνοήσει είναι ότανδιαπιστώνεται ότι 30 αυτή έχει εκδοθεί per incuiiam(λόγω αβλεψίας) δηλαδή χωρίς ναέχει ληφθεί υπόψηνόμος, κανονισμός ήπρογενέ στερη δεσμευτική απόφασηπου αν ελαμβάνετο υπόψηθα διαφοροποιούσε τοαποτέλεσμα της υποθέσεως. 35 Η διαφωνία πρωτοβάθμιου δικαστηρίου με την αρχή η οποία διατυπώνεται σε δεσμευτική απόφασηδεν αποτελεί παραδεκτό λόγο για παρέκκλιση παρόλο που ηδιαφωνία μπορεί να επισημανθεί και να υποδειχθεί η ανάγκη για αναθεώρηση της απο δευτεροβάθμιο δικαστήριο. Δεύτε- 40 ροβάθμιο δικαστήριο δηλαδή δικαστήριο του οποίου OL αποφάσεις δεν υπόκεινται σε έφεση έχει μεγαλύτερη ευχέ266 3 ΑΑΛ. 5 Κάγκαν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. ρεια να αποδεσμευτεί από προηγούμενη απόφαση που κρίνεται εσφαλμένη όπως αναφέρεται στην υπόθεση Δη μητριάδης και όπως έχει αναγνωριστεί στην Αγγλία από το 1966. ([1966] 3 All E.R. 77) - Miliangos v. George Frank (Textiles) Ltd. [1975] 3 All E.R. 801 and R v. Shirpuri[1986]2 All E.R. 344). Η δέσμευσητου Εφετείου από προηγούμενες αποφάσειςτου δεν εγείρεται άμεσακαι δεν θαμαςαπασχολήσει άλλο σ' αυτήτηνυπόθεση. 10 Το κεντρικό σημείο της επιχειρηματολογίας του κ.Ταλαρίδη είναι ότι η αρχή που υιοθετήθηκε στην υπόθεση Γιάγκον δεν έχει γενικό αλλά περιορισμένο χαρακτήρα, αλληλένδετο με τα γεγονότα εκείνης της υποθέσεως. Επί σης στην Γιάγκον έγινε τελικά παραδεκτόαπότους συνη15 γόρους της Αιτήτριας ότι η απόφασηδεν ήταν εκτελεστή. Διαφωνώ με την εισήγηση ότι η αρχή που υιοθετήθηκε στην Πάγκου είναι περιορισμένης εφαρμογής. Η αρχή που αποτέλεσε την βάσηγια την λύσητης διοικητικήςδια20 φοράςστην Γιάγκον είναι η εξής: Το λεκτικό της Κ.Δ.Π. 188/82και η εφαρμογή της διατάξεως αυτής στα πλαίσια της νομοθεσίας Περί Τελωνειακών Δασμών και Φόρων Καταναλώσεως (Ν. 18/7S)επιτρέπουν την έκδοσηκαθορι στικής αποφάσεως για τα δικαιώματατου εισαγωγέα, και 25 επομένως εκτελεστής, μόνο κατά τον χρόνο εισαγωγής του αυτοκινήτου. Δεν αποκλείει, πρέπει να προσθέσω, η νομοθεσία την έκφρασηπροκαταρκτικήςαπόψεωςavaqx>ρικά με την υποχρέωση για την καταβολήδασμού. Ούτε η έκφραση γνώμης υύτε η παροχή πληροφοριών για την 30 • υποχρέωση καταβολής δασμών μεταβάλλει την φύση της πράξεως. Ηγένεση εκτελεστής διοικητικής πράξεως κρί νεται αντικειμενικά με βάση τις εξουσίες της Διοικήσεως να καθορίσει τα δικαιώματαή τις υποχρεώσεις του διοι κούμενου. 35 Η απόφαση πρέπει αφεαυτής να έχει άμεσες νομικές επιπτώσεις. Η απόφασητης Διοικήσεως δεν είναι γενεσιουργός h\.40 καιωμάτιον και υποχρεώσεων στιιν σφαίρα του δημοσίου δικαίου. Στερείται επομένως εκτελεστόχαρακτήρα καιδεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναθεωρήσεως βάσει 267 Πικής, d. Κάγκα ν.Δημοκρατίας
(1989)τουάρθρου 146τουΣυντάγματος. Ηπροσφυγήαπορρίπτεται. Δενεκδίδεται διαταγή για ταέξοδα. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 268