3ΑΑΛ. 11 Νοεμβρίου; 1989 [ΠΙΚΗΣ;Δ/οτής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΣΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΛΙΩΤΗΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΔΙΑΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ (ΑΡ.2), Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 682/88) Πράξειςήαποφάσειςεντηεννοία τονΆρθρον 146.1 τονΣυντάγματος — Κρατικό λαχείο— Άρνησηπληρωμή — Ανάγεται στον τομέα τον δημοσίουδίκαιον. 5 10 15 Λαχείο—ΚρατικόΛαχείο—ΟΠερίΛαχείωνΝόμος, Κεφ.74, όπωςέχει τροποποιηθεί από το Ν.24/74 και οι σχετικοί με το θέμα αυτό Κανονισμοί—Καν.5—Ρνθμίζει τηνέκδοσηκαιλειτονργίατοναντόματον λαχείον—Ο Καν. (Η) παρέχειευχέρειααρνήσεως πληρωμής οποιουδήποτεποσού αν υπάρχει αλλοίωση οποιασδήποτε λέξης, σνμβόλονήψηφίουτουλαχνού—ΕγκύκλιοςΔιευθυντήτονλαχείονόπως μη εξαργυρώνεται αυτόματο" λαχείο αν ξυστεί το τετραγωνάκι άνω δεξιάστολαχείο— Ηέκδοση τηςήτανεντόςτονπλαισίουαρμοδιότη ταςτονΔιευθυντή. Στη συγκεκριμένηπερίπτωσηπωλητήςλαχείωνπροσβάλλειαπόφα σηαρνήσεωςεξαργυρώσεωςεπιστραφέντοςλαχνού.Η άρνησηαιτιολο γήθηκε μετο γεγονόςότι είχεξυστείτο τετραγωνάκι στοάνω δεξιό μέροςτουαυτόματουλαχνού,όπουαναγράφονταιοιλέξεις"άκυρο αν ξυστεί". 20 Το ΑνώτατοΔικαστήριο ασχολήθηκε,ενπρώτοις μετοθέμακατά πόσοηεπίδικηπράξημπορείναπροσβληθήμεΑίτηση Ακυρώσεωςστα 2679 Μηλιώτηςν. Δημοκρατίας(Αρ.2)
(1989)πλαίσιατου Αρθρου 146του Συντάγματος. Επειδήσκοπόςτουκρατικούλαχείουείναιηενίσχυσητουδημοσίου ταμείου καιεπομένως συναρτάται μετηδημοσιονομικήπολιτική της κυβερνήσεως, η σχέσηδενείναισυμβατική.Οιαποφάσειςτηςαρμόδιας αρχήςέχουνευρύτερεςεπιπτώσεις,πουπεριορίζονταισταάμεσαενδια φερόμενα μέρη. Επομένως ηεπίδικηαπόφασηεμπίπτει στοντομέατου δημοσίουδικαίου. ΕνόψειτωνδιατάξεωντωνπιοπάνωΚανονισμών καιτουΑρθρου 3του Νόμου,τοΑνώτατοΔικαστήριο κατέληξεστο συμπέρασμα ότιη έκδοσητηςεγκυκλίουτουΔιευθυντή,επίτηςοποίαςείχεβασιστείη επί δικηαπόφαση και ηοποίαδιελάμβανε ότιδεν μπορεί να εξαργυρωθεί λαχείο, ανξυστεί τοτετραγωνάκι άνωδεξιά,τοοποίο άλλωστεέφερε επιγραφή "άκυρο αν ξυστεί", ήταν εντός του πεδίου εξουσίας του Διευθυντή,απέρριψετηνΑίτηση Ακυρώσεως. 5 10 15 ΗΑίτηση Ακυρώσεως απορρί πτεταιχωρίςδιαταγήγιαέξοδα. 20 Αναφερόμενες νποθέσεις: Ioannou v.Republic
(1983)3C.L.R. 80, 25 Machiouzarides v.Republic
(1985)3C.L.R. 2342, Antoniou v.Republic
(1984)3C.L.R.
- Προσφυγή. 30 Προσφυγή εναντίον της άρνησης των καθ' ων ηαίτηση να εξαργυρώσουν επιστραφένταλαχνό. Ο Αψητης παρουσιάσθη Αυτοπροσώπως. 35 Π.Κληρίδης, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίαςΒ ' , γιατουςΚαθ' ων ηαίτηση. ΠΙΚΗΣ, Δ.: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Ο Νίκος Μηλιώτης, ο αιτητής, είναι πωλητής λαχνών του Κρατικού Λαχείου - λαχειοπώλης. Παραπονείται ότι η αρμόδια Αρχή αυθαίρετα και παράνομααρνήθηκε να εξαργυρώσει εταστρα2680 40 3 ΑΛΑ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Μηλιώτης ν.Δημοκρατίας (Αρ.2) Πικής,Δ. φένταλαχνό- τοΤεκμήριο
- Καιεπιδιώκει μετηνπροσφυγή του την ακύρωση της επίδικης απόφασης. Το αίτηματου δε σχετίζεται μόνο μετιςάμεσες επιπτώσεις τηςαπόφασης αλλά επεκτείνεται στην άρνησητων Αρχών του Κρατικού Λαχείου να εξαργυρώνουν λαχνούς οι οποίοι έχουν ξυστεί στο πάνω δεξιό μέρος,εκείόπουαναγράφονταιοι λέξεις"ΑΚΥΡΟΑΝ ΞΥΣΤΕΙ". Κάτω απότο χώρο ο οποίος καλύπτεται μετην επιγραφή αυτή κρύβεταικωδικόςαριθμός,οοποίοςαποκαλύ πτει τους αριθμούς του αυτόματου λαχείου οι οποίοι κερδίζουν. Οι καθ' ων ηαίτηση υποστηρίζουν την απόφασηως ορθή και σύμφωνη μετιςοδηγίεςτουΔιευθυντή Λαχείων πουεκδό θηκανστις 22.1.
- Σύμφωναμεαυτήτην εγκύκλιο ήοδηγίες αποκλείεταιηεξαργύρωσηαυτόματουλαχείουοποτεδήποτετο τετραγωνάκι το οποίοκαλύπτεται με τις λέξεις"ΑΚΥΡΟΑΝ ΞΥΣΤΕΙ" έχειξυστεί"έτσιπουνααναγνωρίζεταιέναςήπερισ σότεροι αριθμοίτουκαλυμμένου κώδικα ". Στηνπροκεί μενη περίπτωσητολαχείοπουπαρουσιάστηκεαπότον απ;ητή για εξαργύρωση ήτανξυσμένο στο χώρο που ισχύει η απαγό ρευση,έτσιώστενααποκαλύπτεται, σύμφωνα μετουςκαθ'ων ηαίτηση, οαριθμός "3". Ολόγος γιατονοποίοτοξύσιμο του επικαλυμμένου χώρου καιη απσ/αλυψη ενός ή περισσότερων αριθμώνοδηγεί στην ακυρότητατου,έγκειται στο ότι οιαρίθμοί αυτοί αποκαλύπτουν σε πρόσωπα που είναι ενήμερα με τον τρόποπουλειτουργεί τοαυτόματολαχείο,τουςαριθμούς οι οποίοι κερδίζουν. Είναιη εκδοχήτουαιτητή,όπωςδιατυπώθηκεστηναγόρευσή του, ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το ξύσιμο δεν είχε αποκαλύψει με βεβαιότητα οποιοδήποτε αριθμό ή, ακόμα ακριβέστερα, η αποκάλυψη δημιούργησε αβεβαιότητα κατά πόσο οαριθμόςοοποίος φανερωνότανήτανο"3"ή ο"8". Δεν έχουμε ακριβήεικόνατης έκτασης τουξυσίματος ή της ακριβούςκατάστασηςτου λαχνού κατά το χρόνο τηςπαρου σίασης του. Μετά την απόρριψη του είχε υποστεί έκδηλες αλλοιώσεις λόγωτηςτυχαίας τοποθέτησης τουστο πλυντήριο απότηνκόρητουαιτητή. Στηνκατάστασηπουβρισκότανκατά τοχρόνο τηςπαρουσίασης τουγιαεξαργύρωση,έμοιαζε μετο Τεκμήριο
- Τοάνοιγμαόμωςήταν,όπωςκατέθεσεηκόρητου αιτητήΑλίκηΓεωργίου, μικρότερο και, όπως κατέθεσε ογαμ26S1 UDtrg,Δ. Μηλιώτηςν.Δημοκρατίας(Αρ.2)
(1989)βρός τουΤάκης Κόκκινος, ήτανδύσκολο να προσδιοριστεί ο συγκεκριμένος αριθμός ή,ακριβέστερα,ήτανδύσκολο ναδια πιστωθεί αν επρόκειτο για τον αριθμό "3" ή "8". Πρέπει να αναφέρωότι κατάτην εξέταση τωνπροαναφερθέντων μαρτύ ρωνκαιτουμάρτυραΠαντελήΚυπριανού,τουΠροϊστάμενου 5 τουΚρατικούΛαχείουκατάτονκρίσιμο χρόνο,τουςείχευποδειχθεί'αρχικάλόγωλάθουςτουΔικαστηρίουτοΤεκμήριο2ως ο επίδικος λαχνός καιόχιτοΤεκμήριο 3. Καιοιτρειςμάρτυ ρες επανακλήθηκαν,τοθέμαδιευκρινίστηκε, καθώςκαιη θέση των μαρτύρων σχετικά μετο Τεκμήριο 3,όπως φαίνεται στα 10 πρακτικάτουΔικαστηρίου. ΟΠαντελήςΚυπριανούκατέθεσε ότι είχεαποκαλυφθείοαριθμός "3". Το κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί στην προ σφυγή αυτή είναι αν η άρνηση, της Αρχής του Κρατικού Λαχείουναεξαργυρώσει τονεπίδικολαχνό συνιστά(α)πράξηη οποίαανάγεται στον αναθεωρητικόέλεγχοτου Ανωτάτου Δικαστηρίου βάσει του άρθρου 146 του Συντάγματος,καιανναι, 15 20 (β)κατά πόσο ηαπόφασηλήφθηκε στα πλαίσιατων εξου σιών πουτουςπαρέχειο νόμος. Εκμέρους των καθ' ωνη αίτησηέχειαμφισβητηθείη αρμό- 25 διότητατουΑνωτάτου Δικαστηρίου ναεπιληφθεί του αιτήμα τος το οποίο εγείρεται στην προσφυγήμετο επιχείρημα ότιη σχέση η οποία συνάπτεται μεταξύ λαχειοπώλη και Κρατικής Αρχής ή, ακόμαγενικότερα, μεταξύ εκείνων οι οποίοι συμμε τέχουν στοΛαχείο, καιτουκράτουςπουτοεκδίδει,είναισυμ- 30 βατική. ΣτηνυπόθεσηIoannou v. TheRepublic
(1983)3C.L.R. 80, ηολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, και προηγουμέ νως ο πρωτόδικος δικαστής, άσκησαν αναθεωρητικό έλεγχο στην απόφασητηςΑρχήςτουΚρατικούΛαχείουμετηνοποία είχε απορριφθεί το αίτημα για την καταβολή του ποσού 35 £8.000.- στον αγοραστή του λαχνού που κέρδισε χωρίς την προσκόμιση του. ΗαπόφασητηςαρμόδιαςΑρχής επικυρώθη κε από την πλειοψηφία βάσει των Πεοί Κυβερνητικών Δανείων Κανονισιιών του 1956 (όπως τροποποιήθηκαν). (Βλέπε,Εφημερίς Κυβερνήσεως ΠαράρτημαΤρίτον23.5.
- 40 Επίσημος Εφημερίς,ΠαράρτημαΤρίτον,8.12.1961,10.4.1964, 16.5.
- Παράρτημα Τρίτον (Ι) 18.2.1972, 26.11.1976, 2682 3ΑΛΛ. Μηλιώτηςν.Δημοκρατίας(Αρ.2) Πικής,Δ. 17.8.1979). 5 10 15 20 25 30 35 40 Το Ανώτατο Δικαστήριο άσκησε αρμοδιότητα και επιλή φθηκετηςουσίας τουπαραπόνουχωρίς ναδιατυπώσειοποιεσδήποτε επιφυλάξεις για τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου. Μόνο στην απόφασητης μειοψηφίας γίνεται αναφοράστις επιφυλάξεις πουδιατύπωσεοπρωτόδικοςΔικαστής στοθέμα αυτό, οι οποίες όμως; όπως παρατηρείται,δεν εξετάστηκαν δεδομένου ότικαμιάαπότιςδύοπλευρές δενείχεεγείρειθέμα αρμοδιότηταςστηνέφεση. Ησχέσημεταξύεκείνων πουμετέ χουν στο ΚρατικόΛαχείοκαιτηςαρμόδιαςΑρχήςρυθμίζεται από τις διατάξεις του Περί Λανείων Νόιιου - Κεφ.74 (όπως έχουν τροποποιηθεί μετοΝ.24/74), καιτους Κανονισμούς οι οποίοι έχουν εκδοθεί βάσει των προνοιών του. Η οργάνωση καιδιενέργεια του ΚρατικούΛαχείουαποβλέπει στην ενίσχυ σητουδημόσιουταμείουκαισυνεπώς συναρτάταιμετη δημο σιονομική πολιτική της Κυβέρνησης. Τα δικαιώματακαι οι υποχρεώσεις ρυθμίζονταιαπότονόμοκαιτους Κανονισμούς. Η σχέση δεν είναι συμβατική μετην έννοια ότι ησύμβασηδεν αποτελεί τον άξονατων δικαιωμάτωνκαι των υποχρεώσεων των δυο [.ιερών. Περαιτέρω,οι επί μέρους αποφάσειςτης αρμόδιαςΑρχής έχουν,όπωςκαιηαπόφασηστηνπροκείμενηπερίπτωση, ευρύτερες επιπτώσεις. Συνεπώς το ενδιαφέρον για οποιαδήποτε απόφαση της αρμόδιας Αρχής δεν περιορίζεται στα άμεσα ενδΊαφερόμεναμέρη αλλάενδιαφέρεικαιευρύτεροκύκλοπρο σώπων. Όπως έχουμε πληροφορηθεί, χιλιάδες άτομα μετέχουν (με τηναγοράλαχείων)στακρατικάλαχεία. Σύμφωναμετιςαρχές που έχει καθορίσει η νομολογία (βλ. μεταξύ άλλων Machlouzaridesv.Republic
(1985)3C.L.R.2342,Antoniouν, TheRepublic
(1984)3C.L.R. 623)διαφορέςωςπροςτηνύπαρξη των προϋπρθέσεων για την αποπληρωμή ή εξαργύρωση κρατικώνλαχείων,ανάγονταιστοντομέατουδημόσιουδικαί ου και μπορεί να αποτελέσουν το αντικείμενο αναθεώρησης βάσειτουάρθρου 146. Τοουσιαστικό θέμαπουπρέπεινααποφασίσουμεείναι (α)ανηαρμόδιααρχήείχεδιακριτικήευχέρεια νααρνηθεί 2683 Πικής,Δ. .. Μηλιώτης ν.Δημοκρατίας(Αρ.2)
(1989)την εξαργύρωση του λαχνού, και αν η απάντηση είναι καταφατική, (β) κατά πόσο ηαπόφασηλήφθηκε μέσα στα πλαίσια των εξουσιώντης. Οκανονισμός οοποίος ρυθμίζειτηνέκδοσηκαι λειτουργία του αυτόματου λαχείου (γνωστοποίηση δυνάμει του Καν.5 Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας της21.9-79-Αρ. 1714) δεν κάμνει πρόβλεψη για την εξαργύρωση λαχνών οι οποίοι 10 επιστρέφονται απόλαχειοπώλες. Μετους Κανονισμούς ρυθ μίζεται ηέκδοση, ηλειτουργία και ηπληρωμή προς εκείνους που κερδίζουν. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Καν. (Η)παρέχει διακριτική ευχέρεια στην αρμόδιαΑρχήνα αρνηθεί τηνπλη ρωμήοποιουδήποτεποσούανυπάρχειαλλοίωσηοποιασδήπο- 15 τε λέξης,συμβόλου ή ψηφίουτουλαχνού.Οι οδηγίες ήη εγκύ κλιοςτουΔιευθυντή τουΛαχείουεκδόθηκανσταπλαίσιατων εξουσιώνπουπαρέχειστοΔιευθυντήτοάρθρο3τουνόμουγια τηνέκδοσηοδηγιώνπουκρίνονταιαναγκαίεςήπρόσφορεςγια τηνπροαγωγήκαιλειτουργίατουΚρατικούΛαχείου. Οι οδη- 20 γίεςεκδόθηκανενόψειτουτρόπουλειτουργίας του αυτόματου λαχείου, ιδιαίτερατηςχρήσηςκωδικούαριθμού,η αποκάλυψη τουοποίου μπορείναφανερώσει τουςαριθμούςοιοποίοικερ δίζουν. Συνεπώςοιοδηγίεςήταναναγκαίεςγιατηνπροαγωγή και αποτελεσματική λειτουργία του αυτόματου λαχείου. Η 25 έκδοση τους βρισκόταν μέσα στα πλαίσια των εξουσιών του Διευθυντή. Καιπαρείχαννομικό έρεισμα γιατημη εξαργύρω ση λαχνού ο οποίος είχε ξυστεί σε οποιοδήποτε μέρος του τετραγώνου που είναι καλυμμένο με τις λέξεις"ΑΚΥΡΟ ΑΝ ΞΥΣΤΕΙ",ώστεναφανερώνεται έναςή περισσότεροι αριθμοί. 30 Η προειδοποίηση για τις συνέπειες οποιασδήποτε αλλοίω σης (ξύσιμο) στο σχετικό χώρο αναγράφεταιευκρινώς πάνω στο ίδιο το λαχείο- δεν μπορεί επομένως να αποδοθείοποια δήποτε κακή πίστη στο κράτος στις συναλλαγές του με τον 35 πολίτη. Κατανοώτις ανησυχίες του αιτητήκαιτις δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν,όπωςανέφερε, οι λαχειοπώλες στηνπροσπά θειατουςναπροωθήσουντηνπώλησηλαχνών. Όπωςείπεοκ. 40 Μηλιώτης οι αγοραστές επιλέγουν ταλαχεία και όχι σπάνια μπορεί άθελα τους να προκαλέσουν αλλοιώσεις σε λαχνούς 2684 5 3 ΑΛΛ. 5 10 15 Μηλιώτης ν.Δημοκρατίας(Αρ.2) Πωής,Δ. τους οποίους δεν αγοράζουν. Ο ίδιος αρνήθηκε ότι υπήρξε οποιαδήποτεκακοβουλίαήπρόθεσηαλλοίωσης τουλαχνού,εκ μέρους του,ο οποίος παρουσιάστηκε για εξαργύρωση. Αυτό όμωςδενείναιτοκρίσιμο ερώτημαπουπρέπεινααπαντήσουμεσταπλαίσιατηςδιαδικασίας αυτής. Το ερώτημα ήτανανη απόφαση της αρμόδιας-Αρχής-ήταν λογικά εφικτήσταπλαίσιατων εξουσιών τηςγιατην εύρυθμη λειτουργία του Κρατικού Λαχείου. Ηαπάντησηείναικαταφατική. Τοπαράπονοτουκ. Μηλιώτη,πουτο συμμερίζονται και άλλοι λαχειοπώλες, όπως μας είπε,μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο μελέτηςγιαναδιαφανείκατάπόσοείναιδυνατόο κωδικός αριθμός νατοποθετηθεί σεάλλο σημείοτου αυτόμα τουλαχείουώστεη πιθανότητα τυχαίαςεπέμβασηςνααπομακρυνθεί. Ηπροσφυγήαπορρίπτεται. Ηεπίδικηαπόφασηβεβαιώνε ταιβάσειτωνδιατάξεωντουάρθρου146.4(a)τουΣυντάγματος. Δενεκδίδεταιδιαταγήγιαταέέοδα. 20 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. 2685 *