3 Α.Α.Δ. 30ΝοΕμβϋίου,19S9 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΠΑΓΙΑ,ΩΣΠΛΗΡΕΞΟΥΣΙΟΙΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ, Αιτητής, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣ ΚΑΚΟΠΕΤΡΙΑΣ, Καθ'ων η Αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 193/88) 5 10 15 20 Φοοολογία—Διάκριση Φόρουκαι Τέλους—Ανασκόπηση Νομολογίας — <ΪΚ)οολογία — <Ικ>ρος για κοινοτικές υπηρεσίες, φόρος ενοικίων — Συμβούλιο Βελτιώσεως Κακοπετριάς — Αρθρο 24(l)(h)(i) του Περί Χωρίων (Διοίκησις και Πελτίωσις)Νόμου, Κεφ. 243 όπως τροποποιήβήχεαπό τοΑρθρο SτουΝ. 42/83και τους Περί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) (Τροποποι ητικοί)Κανονισμοί τουενλόγω Συμβουλίου του I9S3,Κ.Δ.Π.345/S3 — Αποτελοιιν φόρους και όχι ανταποδοτικά τέλη — Οφόρος για "κοινοτικές υπΐ)ρεοίες"αφορά τονκάτοχο — Επομένως όταν υπάρχει ενοικιαστής ο φόρος επιβάλλεται επί του ενοικιαστή και όχι του ιδιοκτήτη — Ηαπόφαση είναι ενμέρει άκυρηκαθ' όσον αφορά το φόρο για κοινοτικές υπηρεσίες για τολόγο αυτό. Φορολογία — Συ\παγματικό Δίκαιο — Φορολογία — Ισότητα — Εφαρμογή Ό]ς στα πλαίσια επιβολής φορολογίας — Σύνταγμα, Άρθρα 28και 24— Ανασκόπηση νομολογιακών αρχών. Η παρούσα Αίτηση Ακ\ιρα)σεως οδήγησε σε μερική ακύρωση της επίδικης αποφύσεις γιατο λόγο,πουπροκύπτει σαφώςαπό τη δεύτε ρητων πιο πάνω περιληπτικών σημειώσεων. Οι υπόλοιποι προβληβέ^ ε ζ λόγοι α κ υ ρ ώ σ ε ι απερρίφθησαν 'καιτούτο διότι τοΔικαστήριο αφ' ενόςμενδενεδέχθη(οςαξιόπιστητημαρτυρία των αιτούντων,από τηνάλληδενεθεώρησεότιοιαιτούντεςδενκατόρθωσαννααποσείσουν 2861 Παπά ν.Συμβ.Βελτ.Κακοπετριάς
(1989)το βάροςαποδείξεωςκαινααποδείξουντην ισχυριζόμενη<*&' αυτούς αυθαιρεσίαστονκαθορισμότουυ\ΐ>ουςτωνσχετικών(ρόρων. Ηεπίδικηαπόφαση ακυρώνεται εν μέρει χωρίς διαταγή για έξοδα. 5 Α\νιφερόμε\Ές υποθέσεις: 10 ΑντωνιάδηςκαιΑλλοι ν. Δημοκρατίας
(1979)3Α.Α.Δ.641, Κωνσταχτινίδηςν. Α.Η,Κ.
(1982)3Α.Α.Δ. 798, Commercial Union Assurance (Cyprus) Ltd. v. Δήμου Αεμεσού(Αρ.2) (19S9)3A.AA. 1998. 15 Κυριαχίδης και Υιοί Λτδ. ν.ΔήμονΛεμεσού(19S5)3Α.Α.Δ. 607, Lami Groves Ltd. v. Republic
(1986)3C.L.R. 237S, 20 Μ. J. Louisides andSonsLtd v.Municipality of Limassol
(1988)3 C.L.R. 1017, ΑνδρέαςΚαλαβαζίδηςΛτδ. v. ΔήμουΑεμεσού(19SS)3AAA. 1012, 25 Παπάν. ΣυμβουλίουΒελτιώσεωςΚακοπετριάς
(1989)3ΑΛΑ.322. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της επιβολής, από το Συμβούλιο Βελτιώσεως Κακοπετριάς.φορολογιώνγιακοινοτικές υπηρε σίεςκαιενοίκια στοναιτητή. 30 Ν.Κληοίόης, γιατονΑιτητή. Κ. Μιγαηλίδης. γιατους Καθ*ωνη αίτηση. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ.: Ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση. Ο αιτητής,μέσωτουπληρεξούσιουαντιπροσώπουτου,ζητάδήλω σητουΔικαστηρίουότιοιεπιβληθείσεςαπότουςκαθ'ωνηαίτη- 40 σηφορολογίεςγια"κοινοτικέςυπηρεσίες"καιγιαφόρο"επίενοι κίων",γιατο έτος 19S7, είναιάκυρεςκαιστερηί.ιένες οποιουδή2862 35 3 ΑΛΑ. Παπά ν. 1υμ|ϊ. Ιϊελτ. Κακοπετοιύ; Χρυσόστομε Δ. ποτεέννομουαποτελέσματος. 5 10 Ο φόρος για "κοινοτικές υπηρεσίες" επιβλήθηκε από το Συμβούλιο Βελτιώσεως Κακοπετριάς(Συμβούλιο) με βάσητο άρθρο 24(l)(h)(
- i)του περί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) Νόμου. Κεφ. 243. όπως τροποποιήθηκεαπό το άρθρο 8 του Νόμου 42/S3 και τους περί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) (Τροποποιητικούς) Κανονισμούς του Συμβουλίου Βελτιώσεως Κακοπετριάς του 19S3, Κ.Δ.Π. 345/83, ΕπίσημηΕφημερίδατης Δημοκοατίας1983,Παοάρτημα3,σελ. 1337,Κανονισμοί 186και 1S7. Τοτροποποιημένοάρθρο24(l)(h)(i)προβλέπειτα ακόλουθα: 15 20 25 "(
- h)toprovide (
- i)for theimposition of an annual rate not exceeding two hundredpoundsuponeveryoccupierinthevillagetobe assessedby the Board accordingtothemeanswithinthe village of each such occupier, due regard being always hadtoany otherrates imposed on such occupierby the Board: Provided thatwhenever any amountis assessedon any non-resident occupier, a special notice of the amount soassessedshall be immediately forwarded by the Board to such non-resident occupier;" Οι Κανονισμοί 1S6και 187έχουνως ακολούθως: 30 "186.Thereshall be paidinevery year by every occupierin the improvement area a rate not exceeding £200.- to be assessed by the Board according to the means within the improvement area of each such occupier.". 35 40 "187.TheBoardshall onorbefore the 1st dayof September in each year prepare alist (hereinafter in this part of these bye-laws referred to as 'the occupiers list*) showing the name, occupation and place of abode of every occupierin the improvement area and the amount of the annual rate assessed on each such occupier. The occupiers list shall be datedandsignedby theChairman." 2863 Χρυσοστομι'ις,Δ. Παπά ν. Ιυιι|1. Ιίελτ. Κακοπετριάς
(1989)Οφόροςεπίενοικίων επιβλήθηκεδυνάμειτουΚανονισμού 180τωνπερίΧωρίων(Διοίκησις καιΒελτίωσις)Κανονισμών Κακοπετριάς του 1951, όπως τροποποιήθηκε απότουςπερί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) (Τροποποιητικούς) Κανονισμούς Κακοπετριάςτου 1972,ΚΛ.Π. 128/72, Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας αρ. 949, ημερομ. 14.7.72, Παράρτημα111
(1), Κανονισμός 180. 5 Ο Κανονισμός 1SOποοβλέπειταακόλουθα: 10 "180.
(1)Θαπληροόνηταικαθ' έκαστον έτοςυπότουιδιο κτήτου οικήματος εντός τηςπεριοχής βελτιώσεωςτο οποίον ενοικιάζεται ή παραχωρείται επί μισθώσει, κατάτηνδιάρκειαντουτοιούτου έτους ήοιουδήποτε μέρους τούτου,δικαίωμα το οποίον θακαθορίζεται υπό του συμβουλίου κατά το υπό εξέτασιν έτος, μη υπερβαίνοντο5%(πέντετοιςεκατόν)τουκατάτοτοι ούτον έτος εισπρα/θησομένου ενοικίου. 15
(2)Αι πρόνοιαι του παρόντος Κανονισμού δεν θα 20 εφαρμόζωνταιαναφορικώςπροςοιονδήποτεοίκημα τοοποίον ενοικιάζεταιή κατέχεταιυπότουιδιοκτή του και χρησιμοποιείται ως ξενοδοχείον, οικοτροφείον, ξενών ή πανδοχείον ή αποκλειστικώς διά γεωργικούς σκοπούς,κατάτηνδιάρκειαντουέτους 25 ή οιουδήποτε μέρουςτούτου." Ο λόγος που προβάλλεται γιατην ακύρωση των πιοπάνω φορολογιών δεν είναι πωςτούψοςτουςβρίσκεται έξω απότα ποσοτικά περιοριστικά πλαίσια, αλλά πως είναι αυθαίρετες, 30 γιατί είναι δυσανάλογες με τις παρασχεθείσες υπηρεσίες και την οικονομική κατάσταση τουαιτητή. Ακόμα γίνεται ισχυρι σμός πως έγιναν κατά παράβαση του Αρθρου 28 του Συντάγματος,επειδήκάτωαπό τις ίδιεςκαι/ή παρόμοιεςσυν θήκες άλλοι κάτοικοι της Κακοπετριάς φορολογήθηκαν με 35 πολύ μικρότεραποσά. Αναφέρεται επίσηςπωςτηςπροσφυγής προηγήθηκεένστασηκαιηαρχικήφορολογίατων£72γιαφόρο "επί των ενοικίων", που επιβλήθηκε, μειώθηκε στο ποσό των £50, αλλά ο φόρος για "κοινοτικές υπηρεσίες" παράμεινε ο ίδιος. Στο στάδιο αυτό μπορεί ακόμα να ειπωθεί πως δεν 40 ευσταθεί το επιχείρημα τουδικηγόρου τουαιτητήπως ηαπό φασητηςαπόρριψηςτηςένστασης δεν αιτιολογείται. 2864 3 ΑΛΑ. Παπά ν.Συμβ.Βελτ. Κακοπετριάς Χρυσοστομής, Δ. Ηθέση τουΣυμβουλίου είναιπωςοι φορολογίες ορθάεπι βλήθηκαν σύμφωνα με τις πιο πάνω αναφερόμενες νομικές πρόνοιεςκαιαφούλήφθηκανυπόψηόλοιOLπαράγοντεςκαιτα σχετικάκριτήρια. 5 10 15 20 Από τα ενώπιον μουαδιαμφισβήτητα γεγονότα προκύπτει πως ο αιτητής κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ιδιοκτήτης του καφεστιατορίου "Μέριλαντ" που βρίσκεται στο κέντρο της Κακοπετριάςκαιτηςάνωθεναυτούκατοικίας. Επίσηςοαιτητής ήταν ιδιοκτήτης άλλης ακίνητης οικοπεδοποιήσιμης περι ουσίας στην τοποθεσία"Δύο Αργάκια".ΤοΣυμβούλιο επιβάλ λοντας το φόρο για "κοινοτικές υπηρεσίες" καιτο φόρο "επί ενοικίων", έλαβε υπόψη, όπως ανάφερε στη μαρτυρία του ο επιθεωρητήςτουΣυμβουλίουΣοφοκλής Γεωργίου,τηνπεριουσία αυτή και πως το κέντρο "Μέριλαντ" λειτουργούσε σαν καφεστιατόριο που ήταν ενοικιασμένο μαζί με την κατοικία στον ΙωάννηΠαπά. Το Συμβούλιο ζήτησε απότον αιτητή να παρουσιάσειτοενοικιαστήριο έγγραφο, επειδήόμωςοαιτητής αρνήθηκε να το πράξει,το Συμβούλιο προχώρησε σε έρευνα και λαμβάνοντας υπόψη συγκριτικά ενοίκια της γύρω περιο χής,κατάληξε στο συμπέρασμα πως το λογικό ενοίκιο γιατο "Μέριλαντ" ήταν£150καιγιατηνκατοικίατοποσότων£6080 μηνιαίως. 25 Βάσειτων περιουσιακών στοιχείων τουαιτητήκαιτηςπιο πάνω αναφερόμενης εκτίμησης, όσον αφορά τα ενοίκια, το Συμβούλιο επέβαλε στον αιτητή την πιο πάνω αναφερόμενη φορολογία. 30 Ο πληρεξούσιος αντιπρόσωπος του αιτητή Αριστείδης Παπάς, ανάφερε στην ένορκη του δήλωσηότι το "Μέριλαντ" το ενοικιάζει σαν καφετέρια ο Ιωάννης Παπάς και όχι σαν εστιατόριο καιπληρώνει ενοίκια £500το χρόνο. Επίσηςλέει πως η μόνηπεριουσία του αιτητήείναι το "Μέριλαντ" και η άνωθεν αυτούκατοικίακαι παραπονείταιμόνο ότι το ύψος του ετήσιου ενοικίου ήταν£500καιότι γιατο φόρογια "κοι νοτικές υπηρεσίες" φορολογήθηκε και ο Ιωάννης Παπάς, ο ενοικιαστής. Αντεξεταζόμενος ανέφερε πως το "Μέριλαντ" κατάτονουσιώδηχρόνοδελειτουργούσεκαιπωςτοσπίτιεδώ και 2-3 χρόνια ήταν ακατοίκητο.Επίσης ανάφερεπως εκτός από την περιουσία πουδηλώθηκε απ'αυτόνστην ένορκη του δήλωση, ο αιτητής είχε και άλλη περιουσία στην τοποθεσία 35 40 2865 Χρυσοστομής, Δ. Παπά ν. Συμβ.Βελτ. Κακοπετριάς
(1989)"Δύο Αρνάκια". Τους ισχυρισμούς του Αριστείδη Παπάκλήθηκε ναυποστη ρίξει και ο υιός του Ιωάννης Παπάς, ο ενοικιαστής του "Μέριλαντ". Τημαρτυρίακαιτων δύοαυτώνπροσώπων,λόγωτωναντι φάσεων και της γενικής συμπεριφοράς τους ενώπιον μου,την κρίνω αναξιόπιστηκαι την απορρίπτω. Βρίσκω ότι τααληθι νά γεγονότα, εκτός απότααποδεκτάκαιαπότις δύο πλευρές, είναι τα γεγονότα που αναφέρθηκαναπό τον επιθεωρητή του Συμβουλίου. Όσον αφοράτον ισχυρισμό του αιτητήπως ο κοινοτάρχης Κακοπετριάς Δημήτρης Ευγενίου, που είναι ενοικιαστής εστιατορίου στο κέντρο της Κακοπετριάς, φορολογήθηκε με μικρότερα ποσά, δε συγκεκριμενοποιήθηκε και ούτε προσδιο ρίστηκε οποιοδήποτε χαμηλότερο ποσό. Υπό τις περιστάσεις, βρίσκω πως ο ισχυρισμός αυτόςτου αιτητήδεν αποδείχτηκε. 5 10 15 20 Επιπρόσθετα, θα πρέπει να αναφερθεί πως στις περιπτώ σεις φορολογίας δεν θαπρέπεινααναμένεται απότουςφορο λογούμενους απόλυτη ισότητα. Στην υπόθεση Αντωνιάδης και Άλλοι ν. άημοκρατίας
(1979)3 A A A 641, η οποία υιοθετήθηκε στην υπόθεση Κωνσταντινίδης ν. Α.Η.Κ.
(1982)3 Α.Α.Δ. 798, στη σελ. 655 αναφέρονται ταακόλουθα: 25 ".... Moreover, absolute equality in taxation cannot be obtained, it is not required by the principle of equality and that in matters of taxation the State is allowed to pick and choose districts, objects, persons, methods and even rates of taxation. This latter principle is fully discussedin Basil's Commentary on the Constitution of India,5th Ed. Vol. 1, at pp.463-465.". 30 35 Επίσης, στην υπόθεση Commercial Union Assurance (Cyprus) Ltd. v. Λήμου Αεμεσού (Αρ.2)
(1989)3 A A A 1998 αναφέρονται απότον Πρόεδρο τουΔικαστηρίου κ. Α. Λοΐζου 40 τα ακόλουθαστη σελ. 2002: 2866 3 Α.Α.Λ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Παπά ν.Ιυμβ. Βελτ.Κακοπετριΰ; Χρυσοστομής, Α. "Είναιγεγονός ότιοΝόμοςδενπρονοεί μηχανισμόεξα κριβώσεως τηςέκτασηςτωνεργασιώντου φορολογουμένου ούτεκαιτονυποχρεώνει ναυποβάλειοποιαδήποτεστοιχεία ή λογαριασμούς στοΔήμοσχετικάμεαυτό. Ηόληφύσητης εξακριβώσεως επομένως τωνστοιχείων πάνωσταοποίαθα καθορίσειοΔήμος τοποσότωνκαταβλητέωνδικαιωμάτων από έναπρόσωπο φυσικόήνομικό πουδιεξάγει επιτήδευ μα, επιχείρηση, εργασία, επάγγελμα εντός των δημοτικών ορίων αφίεταιστηγενικήεκτίμησηκαιτονυπολογισμό του Δήμου μέσω τωναρμοδίωνφυσικάυπηρεσιών του. Σεμια τέτοια περίπτωση δεν υπάρχει τίποτε που εμποδίζει ένα φορολογούμενο να υποβάλει ο ίδιος μαζί με την ένσταση τουπροςτοΔήμο τααπαραίτητα στοιχεία προς υποστήρι ξητυχόν ισχυρισμού τουότιταδικαιώματαπουεπεβλήθηκαν σ' αυτόν είναι υπερβολικά, ή δυσανάλογα προς την έκτασητουκύκλουτιυνεργασιώντου." Από τιςγραπτέςαγορεύσεις των δικηγόρων των δύοπλευ ρών, προκύπτει θέμα διάκρισης μεταξύ φόρου και τέλους. Πάνωσ' αυτότοθέμαθαπεριοριστώ μόνο νααναφέρω πως η διάκρισηαυτή απασχόλησετοΑνώτατο Δικαστήριο σεσειρά υποθέσεων. (Βλέπε, μεταξύάλλων,Κωνσταντινίδηςv.Α.Η.Κ.
(1982)3Α.Α.Δ.79S,ΝίκοςΚυριακίδηςκαιΥιοίΑτδ. ν.Αήμον Αεμεσού
(1985)3AAA 607, Lami GrovesLtd. v. Republic
(1986)3 C.L.R.237S, M.I. Αονϊσίδης και Υιοί Ατδ. ν. Αήμον Αεμεσού (19SS)3Α.Α.Δ. 1017, ΑνδρέαςΚαλαβαζίδηςΑτδ. ν. ΑήμονΑεμεσού (198S)3AAA 1012 καιΑριστείδηΠαπά ν. Συμβουλίου Βελτιώσεως Κακοπετριάς
(1989)3 Α.Α.Δ. 322). Βάσειτηςπιοπάνω νομολογίας,οι φορολογίες που επιβλήθηκαν αποτελούν cpooo και επομένως το θέμαανταποδοτικού τέλουςδεν εγείρεται. Όσοναφοράτο φόρογια"κοινοτικές υπηρεσίες", πουεπι βλήθηκε,βρίσκω πωςηφορολογία αυτήείναι παράνομηόσον αφοράτο"Μέριλαντ"καιτηνάνωθεναυτούκατοικία,γιατίη φορολογία αυτήβαρύνει τουςκατόχουςακίνητηςπεριουσίας. Τούτο είναι πρόδηλο απότις πρόνοιες του άρθρου 24(l)(h)(i) του βασικού Νόμουπουαναφέρεταιπιοπάνω,καθώς επίσης καιαπότοπεριεχόμενο τωνΚανονισμών 186και 187,πουεπίσηςαναφέρονταιπιοπάνω. Στην προκειμένη περίπτωση το "Μέριλαντ" και ηάνωθεν 2867 Χρυσοστομης, Δ. Παπά ν.Συμβ. Βελτ.Κακοπεχριάς
(1989)αυτούκατοικίακατείχοντο, κατάτονουσιώδηχρόνο, απότον ενοικιαστή ΙωάννηΠαπάκαισυνεπώς τοπρόσωποπουέπρε πεναφορολογηθεί ήτανοενοικιαστής ΙωάννηςΠαπάςκαιόχι ο ιδιοκτήτης, που δεν είχε την κατοχήτης περιουσίας αυτής. Βέβαια,τέτοιαφορολογία μπορούσε ναεπιβληθεί στον αιτητή 5 για την οικοπεδοποιήσιμή του γη στην τοποθεσία "Δύο Αργάκια",αλλάόπωςφαίνεταιαπότηνενώπιόμου μαρτυρία, του επιθεωρητή του Συμβουλίου, το Συμβούλιο επέβαλε το φόρογια"κοινοτικές υπηρεσίες" μεβάσητοσύνολοτηςακίνη της περιουσίας του αιτητή και δεν μπορεί να γίνει διαχωρι- 10 σμός. Συνεπώς,ηφορολογίααυτή θαπρέπειναακυρωθεί. Όσοναφοράτοφόρο"επίτωνενοικίων",οαιτητήςπουείχε το βάρος της απόδειξης,απότυχενααποδείξει το υπερβολικό και αυθαίρετοτης φορολογίας. Επίσης απότυχενααποδείξει 15 ότι έγινεπαράβασητηςαρχήςτης ισότηταςτουΑρθρου28του Συντάγματος,γιατίτίποτεδενπαραβιάστηκεπουναδικαιολο γεί με αντικειμενικά κριτήρια πως υπήρξε διαφοροποίηση μεταχείρισης του αιτητή απόπλευράς των καθ' ων ηαίτηση και κανένα στοιχείο δεν παρουσιάστηκε που να κλονίσει το 20 τεκμήριο της νομιμότητας. Οφόρος "επί ενοικίων" πουεπι βλήθηκε κρίνεται λογικός καινόμιμος και εμπίπτει μέσα στα όρια της διακριτικήςευχέρειας τουΣυμβουλίουκαιη απόφα σητου επικυρώνεται. 25 Ο φόρος για "κοινοτικές υπηρεσίες", για τους πιο πάνω αναφερόμενους λόγους ακυρώνεται. Δεν επιδικάζονται έξοδα. 30 Η προσφυγή απορρίπτε ται,ενμέρειχωρίςέξοδα. 286S