clr/1989/1989_3_347.pdf

(1989)διάταγμα Ο αιτητής είναι πρόσφυγας. Το 1978 παραχωρήθηκε γεωργικός κλήρος σ' αυτόν. Ο εν λόγω κλήρος αποτελούσε Τουρκοκυπριακή περιουσία υπό επίταξηδυνάμει των πιο πάνωδιαταγμάτων. Τον Σεπτέμβριο του 1934 η άνω αναφερομένη Επαρχιακή Επιτροπή αποφάσισε να παραχωρήσει το 1/2 του εν λόγω κλήρου σε άλλο πρόσωπο.Οαιτητήςυπέβαλε ένσταση μεεκτεταμένη αιτιολογία.Η ένσταση έγινε δεκτή. Τον Ιούλιο 19S7 η εν λόγω Επαρχιακή Επιτροπή απεφάσισε και πάλιν να παραχωρήσει το 1/2 του εν λόγω κλήρου σε άλλο πρόσωπο. Ως αποτέλεσμα κατεχωρήθη ηπαρούσαΑίτηση Ακυρώ­ σεως. 10 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε.

(1)Ηεπίδικη απόφαση συνιστά πράξη εκτελεστή. 20

(2)Το δικαίωμα ακροάσεως είναι από τα βασικάδικαιώματα ττις αρχής της φυσικής δικαιοσύνης. Υπάρχει σε όλες τις περιπτώσεις πουο πολίτης κρίνεται γιαυπαίτιαπράξη,σε όλες τις πειθαρχικές διαδικασίες ή όπου θα του επιβληθεί κύρωση. Πρόσωπο του οποίου επηρεάζονται οικονομικά 25 συμφέροντα,πρέπει ναέχειδικαίωμαακροάσεωςγιαναεκ­ θέτει την απόφασητου ενώπιον της αρμοδίαςαρχής. Το δι­ καίωμα ακροάσεως δε συνίσταται κατ'ανάγκησε προφορι­ κήπαράσταση. Ηπαράστασημπορεί να είναι καιγραπτή. 30

(3)Στην υπόθεση αυτή ο αιτών είχε κάνει τις παραστάσεις, με την ευκαιρία της λήψεως της προηγούμενης απόφασης του

1. Σταπλαίσια της παρούσης προσφυγής δεν περιέλαβε οτιδήποτε,πουνα μην περιέχεται στην γραπτή παράσταση, που είχεκάνει το
2. Επομένως ηΑρχήείχε ενώπιον της 35 όλα ταστοιχεία.Παράλειψη ναδοθεί δικαίωμαακροάσεως προτού ληφθεί ηεπίδικη απόφασηδεν επηρέασε τον αιτού­ νταήτην άσκηση τηςδιακριτικής εξουσίας.

(4)Η απόφασηγια σύσταση Κεντρικής Επιτροπής και Επαρ- 40 χιακών Επιτροπών λήφθηκε απότο Υπουργικό Συμβούλιο το 1975. Το Υπουργικό Συμβούλιο δεν καθόρισε τιςαρμο­ διότητες. Όμως, το διάταγμα επίταξης για το 1987, όπως και τα προηγούμενα διατάγματα, όριζε σαν αρμόδιο όργα- 348 3 ΑΛΛ. Μελέτης ν.Δημοκρατίαςκ.ά. νο την Κεντρική Επιτροπή. Επομένωςη Επαρχιακή Επι­ τροπήδενείχεαρμοδιότηταναεκδώσειτηνεπίδικηαπόφα­ ση. 5 Η Επίδικη απόφαση ακυρώνεταιχωρίς διαταγή για έξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 10 Γεωργίου ν.Δημοκρατίας

(1981)3 AAAJ91, R. v.Universityof Cambridge[1723] 1 Str. 557, Παντελίδον v. Δημοκρατίας, 4Α.Α.Σ.Δ.100, 15 Μαρκουλλίδηςν. Δημοκρατίας,3ΑΛ.Σ.Δ. 30, Χάρος ν . Δημοκρατίας, 4Α.Α.Σ.Δ.39, 20 25 30 Φυσεντζίδηςν. Δημοκρατίας

(1971)3 ΑΑ.Δ.80, Δημοκρατία ν . Γεωργιάδη

(1972)3Α.Α.Δ. 594, Κυπριανού ν. Δημοκρατίας

(1973)3AAA. 206, Ιορδανού

(1974)3Α.Α.Δ. 194,

(1985)3 Α.ΑΑ. Ορφανούν. ν.Δημοκρατίας Εφόρου Συνεργατικών Εταιρειών 1022, Ξαπόλυτος καιΆλλοι ν. Δημοκρατίας

(1967)3ΑΛΑ. 703. Προσφυγή. 35 40 Προσφυγήεναντίοντηςαπόφασης τωνκαθ'ωνη αίτη­ ση μετηνοποίααφαιρέθηκεαπότοναιτητήτοένα δεύτε­ ρογεωργικούκλήρουαριθμός Γ32 Σπουτου παραχωρή­ θηκεσανεκτοπισμένος. Α . Σ. Αγγελίδης, γιατονΑιτητή. Α. Βασιλειάδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Β' για τους Καθ' ωνηαίτηση. 45 Cur. adv.vult. 349 Μελέτηςν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1989)ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ: Εξέδωσε την ακόλουθη απόφαση. Ο αιτητής με την προσφυγή αυτήζητά απότο Δικαστήριο την ακύρωση της απόφασης με την οποία του αφαιρέθηκε το ένα δεύτερο γεωργικού κλήρου αριθμός Γ32 Σπου του παραχωρήθηκε σαν εκτοπισμένος. Ο αιτητής κατάγεται 5 από το χωριό Βαθύλακα της επαρχίας Αμμοχώστου, το οποίο από το καλοκαίρι του 1974, βρίσκεται κάτω από τουρκικήκατοχή. Είναι εκτοπισμένος, νυμφευμένος χωρίς άγαμα παιδιά και κατοικεί στο χωριό Κλαυδιά τηςεπαρ­ χίας Λάρνακας. Πριν τον εκτοπισμό του ήταν ιδιοκτήτης 10 70 περίπου σκαλών γεωργικής γης και ασκούσε το επάγ­ γελμα του γεωργοκτηνοτρόφου. Στα Κλαυδιά ασχολείται πάλι μετηνκτηνοτροφία. Το 1978 παραχωρήθηκε στον αιτητή ο γεωργικός κλή- 15 ρος μεαριθμό Γ32Σ έκτασης 36 σκαλών. Υπογράφηκε έγ­ γραφο "άδειας" μεταξύ της Δημοκρατίας της Κύπρου μέσω της Κεντρικής Επιτροπής Διαχειρίσεως Τουρκοκυ­ πριακών Περιουσιών - "η Κεντρική Επιτροπή" - από τη μια και του αδειούχου εκτοπισμένου αιτητήαπότην άλλη. 20 Η άδειααυτήανανεωνόταν. Η ΕπαρχιακήΕπιτροπήΛάρνακας Διαχειρίσεως Τουρ­ κοκυπριακών Περιουσιών (Επαρχιακή Επιτροπή), με γράμμα ημερομηνίας 15 Σεπτεμβρίου, 1984, πληροφόρησε 25 τον αιτητή ότι στη συνεδρία της στις 11 Σεπτεμβρίου, 1984, αποφάσισε: " όπως σας μοιράσει το κλήρο σας στα Κλαυδιά. Το άλλο ένα δεύτερο θα παραχωρηθεί σε άλλο δικαιούχο." 30 Στις 24 Σεπτεμβρίου, 1984, ο αιτητής υπόβαλε ένσταση στην πιο πάνω απόφαση με εκτεταμένη αιτιολογία, την οποία κοινοποίησε στους Υπουργούς Εσωτερικών και Γε­ ωργίας (βλέπε Ερυθρά 19και20). Στις 11Οκτωβρίου, 1984, οαιτητής πληροφορήθηκε ότι η ένσταση του έγινεδεκτή. Ο Χριστάκης Ανδρέου, ο οποίος, σύμφωνα με τα ενώ­ πιον του Δικαστηρίου έγγραφα, είναι κτίστης και κτηνο- 40 τρόφος, ήταν κάτοχος κλήρου Τουρκοκυπριακής γεωργι­ κής γης και είχε κτηνοτροφικά υποστατικά στο Τουρκο350 3 ΑΛΛ. 5 Μελέτης ν.Δημοκρατίας κ.ά. Στυλιανίδης, Δ. κυπριακό χωριό Κλαυδιά. Ο κλήρος αυτός χρησιμοποιή­ θηκεγια τη λατόμευση αμμοχαβαροτσιάκκιλου για τιςκα­ τασκευαστικές ανάγκες στο αεροδρόμιο Λάρνακας.Με αί­ τηση του ημερομηνίας 11 Μαΐου, 1987, ζήτησε άλλο κλήρο σε αντικατάστασητου πιο πάνω. Ο αιτητής πώλησε δώδεκα από τις γαλακτοφόρες αγε­ λάδες του μαζί μετα υποστατικά του που είχε στον Τουρ­ κοκυπριακόγεωργικό κλήρο στην Ανθούλλα Π. Γεωργίου, 10 εκτοπισμένη από το Βαθύλακα, πρώην χωριανή του. Η Ανθούλλα Π. Γεωργίου με αίτηση 14 Μαΐου, 1987 ζήτησε όπως ο μισός απότον κλήρο του Νικόλα Μελέτη παραχω­ ρηθεί σ' αυτήγιατί αγόρασε ταζώακαι ταυποστατικά του "κατόπιν υποσχέσεως του ότι δεν φέρει καμιά ένσταση γι' 15 αυτή την παραχώρηση". Επισύναψε, εκτός άλλων, πιστο­ ποιητικά ιδιοκτησίας που εξέδωσε ο Κοινοτάρχης Κλαυδιών για βεβαίωση της αγοράςτων δώδεκα αγελάδων από τον αιτητή. Διεξάχθηκε έρευνα με βάσητην αίτησητης. 20 Η ΕπαρχιακήΕπιτροπήσε συνεδρίαση της στις 15Ιου­ λίου, 1987, αποφάσισε: "Στον κ. Χριστάκη Ανδρέου, του οποίου οκλήρος χρησιμοποιήθηκε για λατόμευση αμμοχα­ βαροτσιάκκιλου για τις ανάγκες του Αερολιμένα Λάρνα­ κας ναπαραχωρηθείτο 1/2 του υπ' αρ.Γ32Σ κλήρου,περ25 σινός κάτοχος του οποίου ήτανο κ. Νικόλας Μελέτη. Ο κ. Μελέτη, παραμένει δικαιούχος για το υπόλοιπο 1/2 του κλήρου. Τ/Κ 43/75/38/92, 38/73. Ο κλήρος του κ. Ανδρέα που επηρεάστηκε απόταλατομεία νατου αφαιρεθεί." 30 Ηαπόφαση αυτήκοινοποιήθηκε στον αιτητήμεγράμμα 3 Σεπτεμβρίου 1987. Ο αιτητής με την προσφυγή αυτή προσβάλλει την πιο πάνωαπόφασηγιατους πιοκάτω λόγους:- 35 (α) Παρόλο που η απόφαση επηρεάζει τα συμφέροντα του δεν του δόθηκε το δικαίωμα να ακουστεί πριν την έκ­ δοσητης. 40 (β) Η απόφασηείναι αναιτιολόγητη και είναι αποτέλε­ σμαπλάνης περί ταπράγματα. 351 Στυλιανίδης,Δ. Μελέτης ν. Δημοκρατίας κ.ά.

(1989)(γ) Ο Χριστάκης Ανδρέα, στον οποίο δόθηκε ο μισός κλήρος, δεν ικανοποιεί τακριτήρια που έθεσεη Κεντρική Επιτροπή Προστασίας και Διαχειρίσεως Τουρκοκυπρια­ κώνΠεριουσιών γιαπαραχώρηση γεωργικής γης,και (δ) Η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε από αναρ­ μόδιο όργανο - την Επαρχιακή Επιτροπή - αντί από την Κεντρική Επιτροπή. Οι καθ'ων η αίτηση ισχυρίζονται ότι ηπροσβαλλόμενη 10 πράξη δεν είναι εκτελεστή διοικητική πράξη και ως εκ τούτου δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο της Αναθε­ ωρητικής Δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου τούτου. Οαιτητής δεν έχει δικαίωμα ακρόασης. Το δικαίωμα ακρόασης υπάρχει μόνο όπου επιβάλλεται κύρωση ή ποινή σε πει- 15 θαρχικήδιαδικασία.ΟΧριστάκηςΑνδρέα ικανοποιείτα κριτήρια. ΜετάτηνΤουρκική εισβολή καιτηνκατάληψη μεγάλου μέρους του εδάφουςτης Κυπριακής Δημοκρατίας απότα 20 Τουρκικά στρατεύματα, οι Τουρκα/ύπριοι, κατά τρόπο γενικά γνωστό, συγκεντρώθηκαν στην βόρεια Κύπρο και εγκατέλειψαν τηνακίνητηιδιοκτησία τους. Από τηνπροέ­ λασητων Τουρκικών στρατευμάτων και σαν αποτέλεσμα τηςΤουρκικής εισβολής,μεελάχιστες εξαιρέσεις, οι Ελλη- 25 νοκύπριοι κατέφυγανστηνπεριοχήπουσυνεχίζεινα ελέγ­ χεται απότην Κυπριακή Δημοκρατία. Μετο Διάταγμα 671/75,ημερομηνίας 11 Σεπτεμβρίου, 1975, που εκδόθηκε με βάσητον περί Επιτάξεως Ιδιοκτη- 30 σίας Νόμο του 1962 (Αρ.21/62), (όπως τροποποιήθηκε), επιτάχτηκεγιατοδημόσιο συμφέρον: "άπασαηκινητήκαι ακίνητος ιδιοκτησία, οπουδήποτε ευρισκομένη, η ανήκου­ σα ειςΤουρκοκυπρίους καικαταληφθείσαυπ'αυτών κατά την μεταφοράν των εις ταςυπό των Τουρκικών στρατευ- 35 μάτωνκατεχομένας περιοχάς". Με Διάταγμα ημερομηνίας 13Νοεμβρίου, 1975 Δ.Κ.Π. 820, πουεκδόθηκε μεβάσητον ίδιοΝόμο: "άπασαη κινη­ τή και ακίνητος ιδιοκτησία, οπουδήποτε ευρισκομένη, ή 40 ανήκουσα εις Τουρκοκυπρίους και μηπροσωπικώς χρη­ σιμοποιούμενη υπ αυτών" επιτάχτηκε για σκοπούς δημό352 5 3 ΑΛΛ. Μελέτης ν. Δημοκρατίας κ.ά. Στυλιανίδης, Δ. σιας ωφέλειας ήτοι:"(α)διάοικιστικούς σκοπούς. 5 (β) διά την προμήθειαν ή διατήρησιν ή ανάπτυξιν προμηθειών και υπηρεσιών αίτινες είναι αναγκαίαι εις την ζωήν ή προάγουσι την ευημερίαν ή αναψυχήν του κοινού. 10 · (γ) διά την καλυτέραν διά την δημοσίαν ωφέλειαν χρησιμοποίησιν της ιδιοκτησίας ταύτης, 15 η οιονδήποτε των ρηθέντων σκοπών, η δε επίταξις ταύτης επιβάλλεται διά την επίτευξιν των άνω σκοπών προς ικανοποίησιν των αναγκών του προσφυγικού πληθυσμού". Οι εξουσίες του Υπουργικού Συμβουλίου με βάση το άρθρο 4 των περί Επιτάξεως Ιδιοκτησίας Νόμων μεταβι20 βάστηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο στον Υπουργό Εσωτερικών. Το ίδιο Διάταγμαεξουσιοδοτεί:" την επί τούτω συσταθείσαν Κεντρικήν Επιτροπήν διά την προστασίαν των κα25 ταληφθεισων περιουσιών Τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας όπως εις εκτέλεσιν του παρόντος διατάγματος διενεργή πάσαν πράξιν δι' επίτευξιν των ως άνω σκοπών και διαχείρισιντης ιδιοκτησίας". 30 (Επίσημη Εφημερίδατης Δημοκρατίας, 1975, Παράρτη­ μαΤρίτον Μέρος IIσελ. 779). Το Υπουργικό Συμβούλιο με απόφασητου Αρ. 14.202, πουδημοσιεύτηκε στο ΠαράρτημαΤέταρτον της Επίσημης 35 Εφημερίδας της Δημοκρατίας, ημερομηνίας 29 Αυγού­ στου, 1975, σελ. 47, αποφάσισε τη σύσταση Κεντρικής Επιτροπής για την προστασία των Τουρκοκυπριακών πε­ ριουσιών που εγκαταλείφθηκαν. Περαιτέρω, αποφάσισε τησύσταση ΕπαρχιακώνΕπιτροπών. 40 Το Διάταγμα Επίταξης επαναλαμβανότανκαι/ήπαρό­ μοιο διάταγμα εκδιδόταν κάθε χρόνο - (δες Γνωστοποιή353 Στυλιανίδης,Δ. Μελέτης ν. Δημοκρατίας κ.ά.

(1989)σειςΑρ.899-15 Οκτωβρίου, 1976, 1103 - - 21 Οκτωβρίου, 1977, 1253 - 2 Νοεμβρίου, 1978, 1223 - 23 Οκτωβρίου, 1979,1510- 10Δεκεμβρίου, 1981,25 -7 Ιανουαρίου, 1983, 56 -9Ιανουαρίου, 1984). 5 Το ουσιαστικό για την κρινόμενη υπόθεση Διάταγμα εκδόθηκε στις 8 Ιανουαρίου,1987 καιδημοσιεύτηκε με Αρ. 50 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας -Αρ. 2198, 9 Ιανουαρίου,1987, ΠαράρτημαΤρίτο, Μέρος II.ΤοΔιά­ ταγμα αυτό είναι διατυπωμένο με το ίδιο ακριβώς λεκτικό 10 όπως το Διάταγμα 820 του 1975. Το τελευταίο μέρος του εξουσιοδοτεί "την Κεντρική Επιτροπή που συστάθηκε ει­ δικά για την προστασία των περιουσιών Τουρκοκυπρια­ κής ιδιοκτησίας, που έχουν εγκαταλειφθεί να εκτελέσει το διάταγμα αυτόδιενεργώντας κάθεπράξηγια επίτευξη των 15 πιο πάνω σκοπών και για την διαχείριση της ιδιοκτη­ σίας". Η Κεντρική Επιτροπήμεαπόφαση της ημερομηνίας 16 Απριλίου, 1986 καθιέρωσε γραπτάκριτήρια για παραχώ- 20 ρήση Τουρκοκυπριακής γής. Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι εκτοπισμένοι και να είχαν ως κύριο επάγγελμα πριν τη Τουρκική εισβολήτη γεωργία. Νοείται ότι οι πρόσφυ­ γες που δεν είχαν τη γεωργία σαν κύριο επάγγελμα, αλλά εξασφάλισαν Τουρκοκυπριακό κλήρο μετά την εγκατά- 25 στασή τους σε Τουρκοκυπριακά ή μικρά χωριά και ασχο­ λούνται με τηγεωργία, δεν πρέπει να αποκλείονται ως δι­ καιούχοι, αλλά οι περιπτώσεις τους πρέπει να επανεξε­ ταστούν με βάση τα περιστατικά της κάθε οικογένειας, τη διαθέσιμη Τουρκοκυπριακή γη και το βαθμό εξωγεωργι- 30 κής απασχόλησης τους. ΗπαράγραφοςΒ(ε) και(στ) προβλέπει:"(ε) Πρόσωπα που συμπλήρωσαν το 65ον έτος της 35 ηλικίας τους και λαμβάνουν σύνταξη είναι δικαιούχοι για Τ/Κ κλήρους, να εξετάζεται όμως το ενδεχόμενο μείωσης ή αφαίρεσης του κλήρου τους, ανάλογα με τη διάθεση καιζήτηση τηςγης στην περιοχή. 40 (στ) Κατά τον καθορισμό του κλήρου να λαμβάνο­ νται υπόψη οι οικονομικές ανάγκεςκαι το μέγεθος της 354 3 ΑΛΛ. Μελέτης ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Στυλιανίδης, Δ. οικογένειας τουαιτητή". 5 10 Η Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Δικαστηρίου τούτου περιορίζεται σε εκτελεστές διοικητικές πράξεις. Εκτελεστή διοικητική πράξη είναι εκείνη από την οποία απορρέουν έννομα αποτελέσματα και είναι στη σφαίρατου Δημοσίου Δικαίου και εκδίδεται με άσκηση κυριαρχικής εξουσίας της Διοίκησης. Η προσβαλλόμενη πράξη είναι εκτελεστή διοικητική πράξη. Το απόσπασμα που παράθεσε ο δικηγόρος των καθ' ων ηαίτησηαπότηνυπόθεση Γεωργίου ν. Δημοκρα­ τίας

(1981)3Α.Α.Δ.591 δεν διαφοροποιεί ούτε επηρεάζει το χαρακτήρατης προσβαλλόμενης απόφασης. 15 Το δικαίωμα ακρόασης είναι ένα από τα βασικά δικαι­ ώματα της αρχής της φυσικής δικαιοσύνης. Όπως χαρα­ κτηριστικά αναφέρτηκε στην υπόθεση R. v. University of Cambridge [723] 1Str. 557, ηιστορία του αρχίζει απότον 20 κήποτης Εδέμ. Οθεός δεν επέβαλε ποινήστον Αδάμ πριν ακούσει την υπεράσπιση του. Του φώναξε "Αδάμ, που είσαι; Δεν έφαγεςαπότοδένδρο πουδιέταξαότι δεν έπρε­ πεναφας;".Την ίδιαερώτηση υπόβαλεκαιστην Εύα. 25 Το δικαίωμα υπεράσπισης και ακρόασης επιβάλλεται σε όλες τις περιπτώσεις που ο πολίτης κρίνεται γιαυπαί­ τια πράξη, σε όλες τις πειθαρχικές διαδικασίες ή όπουθα του επιβληθεί κύρωση. (Μάρω Ν. Παντελίδου και η Δη­ μοκρατία (Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας), 4 Α.Α.Σ.Δ. 30 100, Ανδρέας Α. Μαρκουλλίδης και η Δημοκρατία (Επι­ τροπή Δημόσιας Υπηρεσίας), 3 Α.Α.Σ.Δ. 30, Νικόλας Δ. Χάρος και η Δημοκρατία (Υπουργός Εσωτερικών), 4 Α.Α.Σ.Δ. 39, Χριστόδουλος Φυσεντζίδηζ ν. Δημοκρατίας (Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας)

(1971)3 Α.Α.Δ. 80, Δη35 μοκρατία (Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας) ν.Αεύκου Γε· ωργιάδη

(1972)3Α.Α.Δ.594. Κύπρος Κυπριανού ν. Επι­ τροπή Δημόσιας Υπηρεσίας

(1973)3 Α.Α.Δ. 206. Ιορδάνης Ιορδανούς ν. Δημοκρατίας, (Επιτροπής Δημό­ σιας Υπηρεσίας)

(1974)3Α.Α.Δ. 194, Ορφανού ν. Εφόρου 40 Συνεργατικών Εταιρειών

(1985)3 Α.Α.Δ.1022).Το δικαί­ ωμα ακρόασης είναι δικαίωμα κάθε κρινόμενου προσώ­ που. Κρινόμενο πρόσωπο είναι εκείνο που του αποδίδε355 Στυλιανίδης, Δ. Μελέτης ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1989)ται κάποια υπαίτια συμπεριφορά. Με τη μεγάλη επέκτασητων δραστηριοτήτων της Διοί­ κησης και τον επηρεασμότων οικονομικών συμφερόντων των πολιτών από τις πράξεις και αποφάσεις της είναι 5 ανάγκη η Διοίκηση να έχει ενώπιον της όλα τα στοιχεία συμπεριλαμβανομένης και της εκδοχής οποιουδήποτε προσώπου που θα επηρεαστεί από εκτελεστή διοικητική απόφαση. 10 Στην υπόθεση Στνλλής Ξαπόλυτος και Άλλοι ν. Δημο­ κρατίας (Υπουργικού Συμβουλίου)

(1967)3Α.Α.Δ.703 , Ο κ. Τριανταφυλλίδης,Δ. όπως ήταν τότε ,είπε ταακόλου­ θαστις σελ. 709, 710:"It was a matter of proper administration for the Council of Ministers to have decided, on whether or not the sub judice proclamation were to be made, after weighing duly all material considerations, including the objection of the Applicants; it was moreover, a matter of 20 natural justice, in a case of this nature, for the said objections to be considered by the Council of Ministers. In the circumstances already explained in this Judgment, the Council was not enable to act as required by proper administration and nature justice; and it was, also, led to 25 act on thebasis of anincomplete picture of the matter.". Η προκήρυξη του Υπουργικού Συμβουλίου για την αλ­ λαγή των συνόρων του χωριού Γαληνή με την ενσωμάτω­ ση της περιοχής γνωστής ως "Ποταμόςτου Κάμπου"στην 30 περιοχή του χωριού Καραβοστάσι ακυρώθηκε στην πιο πάνω υπόθεση, για το λόγο ότι το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την έκδοση τηςπροκήρυξης χωρίς να έχει ενώ­ πιον τουτις ενστάσεις των αιτητώνόπως έπρεπε (duly). 35 Στην υπόθεση Στυλλής Ξαπόλυτοζκαι Άλλοι ν. Δημο­ κρατίας (Υπουργικού Συμβουλίου)

(1969)3 Α.Α.Δ.176, αποφασίστηκε ότι, επειδή όλες οι ενστάσεις των αιτητών είχαν εκτεθεί στην Προσφυγή 94/66 - προηγούμενη από­ φασηπου ήτανενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου,δεν 40 ήταν αναγκαίο για το Υπουργικό Συμβούλιο να καλέσει τους αιτητέςναυποβάλουντιςπαραστάσειςτους. 356 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Μελέτηςν.Δημοκρατίας κ.ά. Σττιλιανίδης,Δ. Στην υπόθεση Transocean Marine Paint Association ν, E.C.Commission

(1974)2 C.L.R. 459 στη σελ. 477 το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων του Λουξεμ­ βούργου, ανεγνώρισε σαν γενικό κανόναότι έναπρόσωπο,του οποίου τα οικονομικάσυμφέρονταεπηρεάζονται από απόφαση που λαμβάνεται απόδημόσιααρχή,πρέπει να έχει την ευκαιρία να κάμει γνωστή την άποψη του στην αρχήαυτή. Ο Γενικός Εισηγητής (Advocate General)Warner στην εισήγησητουστις σελ. 469-471 είπε:"There is a rule embedded in the law of some of our countries that an administrative authority before wielding a statutory power to the detriment of a particular person must in general hear what that person has to say about the matter,even if the statute does not expressly require it. 'Audi alteram partem' or, as it is sometimes expressed audiatur et altera pars'. I say that the rule applies 'in general' because it is subject to exceptions, as are most legal principles. In the law of England therule is centuries old, firmly established and of daily application. It is considered to be a 'rule of natural justice' a somewhat flamboyant and sometimes criticised phrase embodying a concept akin to what is, in French-speaking countries, more soberly and,Ithink,moreaccurately,refered to as 'les principles gemeraux du droit.' The late Professor de Smith, in his book Judicial Review of Administrative Action (3rd ed. at pp. 134 et seq.) traced its origins and development. I will not take up your Lordships' time with an account of them. The most often cited expression of the rule is in the judgment of Byles J. in Cooper v. Wandsworth Board of Works [1863] where he said that 'although there are no positive words in a statute requiring that the party shall be heard, yet the justice of thecommon law will supply the omission of the legislature'. In England today there is no scope for controversy about the existence of the rule, but only about the circumstances in which it may be held inapplicable and about the manner in which it is to be applied in particular instances - consider the judgments in the 357 Στυλιανίδης,Δ. Μελέτης ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1989)House of Lords inRidge v.Baldwin. Iknow, my Lords of no exception to the rule, acknowledged in English, law, which could have deprived the Applicants in the circumstances of thepresent case of therighttobeheard before being subjected to an obligation such as that 5 contained in Article 3(l)(d) of the Commission's Decision. There canbe no doubt thattherule forms part also of the law of Scotlant (consider Maiioch v. Aberdeen 10 Corporation [1971] and the laws of Den-mark (see Andersen, DANSK FORVALTNINGSRET, at pp. 337ex seq.) of Germany (see Forsthoff, Lehrbuch des Verwaltungsrechts (10th ed.), at pp. 235 et seq.) andof Ireland (see Kelly, FundamentalRights in the Irish Law 15 andConstitution, atpp.313-314). It has been said by Professor Vedel thattherule 'audi alteram partem' does not exist in French administrative law (see,for instance ,his Coursde DroitAdministratif , 20 p. 536). Professor Waline, ontheotherhand,in anarticle on therule (Livre Jubilaire durConseil d' Etatdue Grand Duche de Luxembourg, 1957, pp. 495-506) suggests on the contrary that it does. In my opinion, it matters little whether the applicable rule is subsumed under the 25 title 'audi alteram partem* or, as Professor Vedel would prefer, under the concept of the 'droits de la defense'. What is undoubted is that French administrative law does acknowledge the existence of those principes generaux du droit which I have mentioned and which 30 are applicable even in the absence of any specific legislative provision. The relevant decisions of the Conseil d' Etat are collected by Professor Waline in his article, and Ineed notrehearse them.It appears thatthe principle here in question is of fairly recent origin in 35 French law, and that its scope is not yet settled, The decisions of the Conseil d' Etat evince three different approaches: the narrowest being to apply it only when the decision of the administrative authority concernedis in the nature of a sanction; a slightly wider approach 40 which would apply it in any case where'the decision of that authority is based on the characted or on the behaviour of the person to be affected; and a third 358 3 ΑΛΛ. 5 Μελέτηςν.Δημοκρατίαςχ.ά. Στυλιανίδης,Δ. approach which is virtually as wide as that of the English common law. I should perhaps add that Professor Vedel refers to French law as being in this respect plutot retardataire anden voie d' evolution (see Cours de Droit Administratif, p.534, and Droit Administratif (5th ed.), p.279); andthis is echoedby Professor Waline who refers to the principle 'audi alteram partem' as un principe en voie dedevelopment (p.496). 10 Theposition in Belgium and in Luxembourg is similar, though the Conseils d' Etat of those countries seem to have been less hesitant in developing the principle than that of France. 15 In Italy the Consiglio diStato has held that there is no general principle of law requiring an administrative authority to inform those concernedof its proposals so as to enable them to comment.And it seems that thelaw of the Netherlands is similar, in this respect, to that of Italy. Perhaps the best confirmation we have of this is that Councel for the Applicants, painstaking as he was, failed altogether totake the point. 20 25 30 35 My Lords, that review, which I have sought to keep short, of the laws of the member-States, must, Ithink,on balance, lead to the conclusion that the right to be heard forms part of those rights which 'the law' referred to in Article 164 of the Treat upholds, and of which, accordingly, it is the duty of this Court to ensure the observance." To δικαίωμααυτόκατοχυρώθηκεμε το Αρθρο 20,πα­ ράγραφος 2 του Ελληνικού Συντάγματος του 1975 - (ΣτΕ 657/1976, ΣτΕ 2078/1976). Μεβάσηταπιο πάνω, σεπρόσωποτουοποίου επηρεά­ ζονται οικονομικά συμφέροντα πρέπει να δίδεται το δι­ καίωμα ακρόασηςγια να εκθέτει την άποψητου ενώπιον της αρμόδιαςαρχής. Το δικαίωμα ακρόασηςστιςδιοικη40 τικέςυποθέσειςδενείναιανάγκηναείναιπροφορικό, ικα­ νοποιείται μεγραπτή παράσταση. 359 Στυλιανίδης,Δ. Μελέτης ν.Δημοκρατίαςκ.ά.

(1989)Στην περίπτωση αυτή ο αιτητής συμπλήρωσε το 65ο έτος της ηλικίας του, είναι συνταξιούχος. Δεν έχει πια άγαμα παιδιά. 'Εκαμε γραπτές τις παραστάσεις του ενώ­ πιον της Αρχής το 1984, όταν λήφθηκε η ανακληθείσα απόφαση, στην οποία αναφέρθηκα πιο πάνω. Στην προ- 5 σφυγή αυτήδεν αναφέρεταιοτιδήποτε που να μην περιέ­ χεται στη γραπτήπαράστασητου 1984. Ως εκ τούτου,η Αρχήείχε ενώπιον της όλα ταστοιχεία. Η παράλειψηνα του δοθεί τοδικαίωμαναακουστεί πρινναληφθεί η προ­ σβαλλόμενη απόφασηδεν επηρέασε καθόλου τον αιτητήή 10 τηνάσκησητηςδιακριτικήςευχέρειας της Διοίκησης. Ο Χριστάκης Ανδρέα ικανοποιούσε τακριτήριαγιατην παραχώρησηκλήρου. Είναι γεγονός ότι στο πρακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης δεν υπάρχει αιτιολογία. Η αιτιολογία όμως που αναφέρεταιστην ένσταση,στις παραγράφους 1 και2, προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, ο οποίος είναι Τεκμήριο 1ενώπιον του Δικαστηρίου και ως εκ τούτου η 20 πράξηδενείναι αναιτιολόγητη. 15 Το τελευταίο ζήτημα είναι εάν η ΕπαρχιακήΕπιτροπή ήταντοαρμόδιοόργανο.ΤοΥπουργικό Συμβούλιο μετην απόφαση 14.202 στις 18 Αυγούστου, 1975, αποφάσισε τη 25 σύσταση Κεντρικής Επιτροπής και Επαρχιακών Επιτρο­ πών. Δεν καθόρισε την αρμοδιότητα των Επιτροπών. Τουρκοκυπριακές ιδιοκτησίες ευρίσκονται σε όλες τις επαρχίες της Δημοκρατίας. Γιακαλή,χρηστή εύρυθμηκαι γρήγορη διαχείριση, για τους σκοπούς της επίταξης εκτός 30 από την Κεντρική Επιτροπή, ήταν αναγκαία η σύσταση Επαρχιακών Επιτροπών. Μια Κεντρική Επιτροπή από μόνη της δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί στακαθήκο­ ντα και τις ευθύνες μίας τόσο εκτεταμένης διοικητικής λειτουργίας. 35 Στην απόφασητης Κεντρικής Επιτροπής 16 Απριλίου, 1986, με την οποία καθορίστηκαν τα κριτήρια για παρα­ χώρηση Τουρκοκυπριακής γής αναφέρονται τα ακόλου­ θα:"Οι Επαρχιακές Επιτροπές κατά την εφαρμογή των 360 40 3 ΑΛΛ. Μελέτης ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Στυλιανίδης,Δ. κριτηρίων ναέχουν υπόψητους ταπιό κάτω:- 5 (ι) όπου η έκταση της διαθέσιμης γής επιτρέπει την παραχώρηση βιώσιμων κλήρων, αυτό πρέπει να γίνεται. (ιι) όπου τούτο είναι εφικτό η αξιοποίηση της γής θα μπορεί ναγίνεται και επί συνεταιρικής βάσης. 10 (m) Η υπενοικίαση ή άλλως πως αποξένωση Τ/Κ κλήρων δεν επιτρέπεται. 20 (ιν) Οι Επαρχιακές Επιτροπές μπορούν κατ'εξαίρε­ ση να διαθέτουν σε μηεκτοπισθέντες μικρά τεμάχιαξηρικής γης ή άλλης καλλιέργειας τα οποία είναι περί­ κλειστα μέσα σε Ε/Κ κτήματα. Σε ειδικές περιπτώσεις θα δύναται να παραχωρηθεί Τ/Κ γή σε μη εκτοπισθέ­ ντες κατοίκους ακριτικών χωριών, των οποίων σημα­ ντικό μέρος της γεωργικής γηςκατελήφθηήείναι απροσπέλαστο λόγωτηςΤούρκικης Εισβολής. 25 (ν)Νεαράζευγάριαπου προέρχονται από προσφυγι­ κές γεωργικές οικογένειες και που έχουν σαν κύριο επάγγελμα την γεωργία δύνανται να θεωρούνται δικαιούχοι για μέρος του κλήρου της οικογένειας τους." 15 Το Διάταγμα Επίταξης για το 1987, όπως και τα προη­ γούμενα, ορίζει σαν αρμόδιο όργανο την Κεντρική Επι­ τροπή. Οι Επαρχιακές Επιτροπές δεν έχουν αρμοδιότητα 30 λήψης εκτελεστής απόφασης, σύμφωνα με το Διάταγμα Επίταξης, ή με οποιοδήποτε άλλο νόμο, κανονιστική πράξη,ήνόμιμη εξουσιοδότηση. Η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε από την Επαρ35 χιακήΕπιτροπή - αναρμόδιοόργανο. Για το λόγο αυτό η προσφυγή επιτυγχάνει. Η προσ­ βαλλόμενη απόφασηακυρώνεται. Καμιάδιαταγήως προςταέξοδα. Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται χωρίς έξοδα. 361