3 ΑΛΛ. 23Φεβροίχιοίου.19S9 [ΠΙΚΗΣ, Δ/ατής! ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΓΓΑΓΜΑΤΟΣ ΑΠΟΓΓΟΛΑ ΙΩΣΗΦΙΔΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΔΗΜΟΥ ΛΑΚΑΤΑΜΙΑΣ, Καθ' ων η Αίτηση, (Υπόθεση Αρ. 310/87) 5 Πράξεις ή αποφύσεις εν τη έννοια του Αρθρον 146.1 τον Σύνταγματος — Η διάκριση μεταξύ πράξεων δημοσίου και πράξεων ιδιωτι κού δικαίου — Κριτήριο διακρίσεως — Είναι ο σκοπός,τον οποίον επιδιώκει η πράξη — Προσωρινός διορισμός γραφέα/ δακτυλογράφου στον Δήμο Αιχκατάμιας — Η προσωρι\·ότης δεν είναι καθοριστικό στοιχείο — Ο διορισμός απέβλεπε στην ενίσχυ ση της λειτουργικότητας των υπηρεσιών του Δήμου και επομένως η απόφαση σχετίζεται άμεσα με την επίτευξη δημοσίων στόχων. 10 15 20 25 Αιτιολογία διοικητικής πράξεως — Δημοτικά Συμβούλια — Κατά πόσον απαλλάσονται της υποχρεώσεως για αιτιολογία επειδή είναι αιρετά — Αρνιμική ηαπάντηση στο ερώτημα. Φυσική δικαιοσύνΐ] — Αμεροληψία — Συλλογικά όργανα — Το στοιχείο της αμεροληψίας ελλείπει οποτεδήποτε οι σχέσεις μεταξύ μέλονς συλλογικού οργάνου προς το θέμα της απόφασης είναι τέ τοια, πον να αποστερεί το μέλος από την ηθική ελευθερία να δρά ανεξάρτητα — Συνεδρίαση συλλογικού οργάνου για προσωρινό διορισμό δακτυλογράφου σε Δήμο με συμμετοχή του πατέρα μίας από τις υποψήφιες, η οποία και στο τέλος διορίστηκε — Κακή η σύνθεσΐ) του οργάνου. Η παρούσα Αίτηση Ακυρώσεως στρέφεται,εναντίον πράςεως τον Δήμου Λακατάμιιις, που λήφθηκε με μυστικήψηφοφορία και με την οποία το ενδιαφερόμενομέρος διορίσθηκε προσωρινά σε 393 Ιωσηφίδουν.ΔήμουΛακατάμνα;
(1989)θέσηδακτυλογράφου/γραφέα χ 0 υ Δήμου. Τα θέματα, πουέχουν εγερθεί κατάτηνεκδίκαση τηςπροσφυ γής καιοι νομικές αρχές,πουεφάρμοσε τοΔικαστήριο, ακυρώνο ντας την επίδικη πράξη,φαίνονται σταπιοπάνω περιληπτικά σημειώματα. 5 Ηεπίδικηαπόφασηακυρώνεταιχωρίςδια ταγή γιαέξοδα. 10 Αναφερόμενες υποθέσεις: Antoaiou andOthers v.Republic
(1984)3C.L.R. 623, 15 Mahlouzaiides v.Republic(19S5)3 C.L.R. 2342, Paschali v.Republic
(1966)3C.l.R. 593, Pascbalidou v.Republic
(1969)3 C.L.R. 297, 20 Papakyriakou v.Republic
(1970)3C.L.R. 351, Papakyriakou v.Republic
(1983)3C.L.R. 870, HadjivasViou v.C.T.O.
(1987)3C.L.R. 2142, 25 KaUouris v.Republic
(1964)3 CLR.313, R. v.Scvenoaks[1975]3All E.R.
- 30 R. v.EdmundsburyB.C. [19S5J3All E.R.
- Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασης τουΔήμου Λακατά- 35 μιας μετηνοποία τοενδιαφερόμενο πρόσωπο διορίστηκε στηθέσηγραφέα δακτυλογράφου αντί τηςαιτήτριας. Α. Σπνριδάκης, γιατηνΑιτήτρια. 40 Ε. Οδυσσέως, γιατους Καθ'ωνηαίτηση. Μ.Ασπρη (Α/νις)εκμέρους του κ.Α. Αγγελίδη, για το Ενδιαφερόμενο πρόσωπο. Cur.adv. wit. 394 4 s 3 ΑΛΛ. Ιωσηφίδου ν.Δήμου Λακατάμιας ΠΙΚΗΣ, Δ: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση.Η Ηρώ Πολεμιτου είναι θυγατέρα μέλους του Συμβουλίου του Δήμου Λακατάμιας. Με απόφαση του Δήμου διορίστηκε στη θέση γραφέα-δακτυλογράφου. Ο διορισμός έγινε 5 πάνω σε προσωρινή βάση, για ένα χρόνο, με προοπτική την μονιμοποίηση της Πολεμιτου και άλλων υπαλλήλων που προσελήφθηκαν με την ίδια απόφαση. Η προσωρινή βάση του διορισμού οφειλόταν, όπως διαφαίνεται, στην επιθυμία του Συμβουλίου ναδοκιμάσει την αξίατων επι10 λεγέντων και όχι στο πρόσκαιρο της ανάγκηςγιατις υπη ρεσίες τους. Προκύπτει από τα σχετικά πρακτικά ότι η πλήρωση της θέσεως (γραφέα-δακτυλογράφου) ήταν ανα γκαία για την εξασφάλιση της λειτουργικότητας των υπη ρεσιών του Δήμου. Μετά την περίοδο της δοκιμασίας 15 εσκοπείτο ο μόνιμος διορισμός των υπαλλήλων δεδομέ νου ότι η απόδοσητους ήταν ικανοποιητική. Η Αποστόλα Ιωσηφίδου, η αιτήτρια, ήταν μεταξύ των υποψηφίων για την πλήρωση της θέσεως. Σε αντίθεση με 20 την Ηρώ Πολεμιτου ήταν μεταξύ των υποψηφίων που πρώτευσαν στον γραπτό διαγωνισμό που έγινε από το Υπουργείο Παιδείας, κατά παράκληση του Δήμου,για να διαπιστωθούν οι γνώσεις και η καταλληλότητα των υπο ψηφίων. Η αιτήτρια επικαλείται τους πιο κάτω λόγους 25 για την ακύρωση του διορισμού του ενδιαφερομένου μέρους:(α)Έλλειψη αιτιολογίας, 30 (β) Κακή σύνθεση του Συμβουλίου λόγω συμμετοχής στην λήψητης απόφασηςτου πατέρατης Πολεμιτου και (γ) Ασκηση αρμοδιότητας κατά παρέκκλιση των διατά ξεων του Περί Δήμων Νόμου (Ν.111/85), ιδιαίτερα των 35 άρθρων 52
(2), 53,54 και55 πουκαθιστούν, όπως έγινε ει σήγηση, την κανονιστική ρύθμιση των εξουσιών του Δήμου για διορισμό υπαλλήλων, προϋπόθεση για την άσκηση της εξουσίας πουπαρέχει οΝόμος. 40 Είναι παραδεκτόεκ μέρους τουΔήμου καιτουενδιαφε ρομένου μέρους ότι η απόφαση είναι αναιτιολόγητη και για το λόγο αυτό επιρρεπής σε ακύρωση. Αμφισβητείται 395 Πιχής, Δ. Ιωσηφίδουν.Δήμου Λαχατάμιας
(1989)όμως ηδικαιοδοσίατουδικαστηρίου ναεπιληφθείτουαι τήματος με το επιχείρημα ότι η πράξη δεν υπόκειται σε αναθεωρητικό έλεγχο επειδή ανάγεταιστην σφαίρα αρμο διοτήτων του Δήμου που αφοράυποχρεώσεις του ιδιωτι κού δικαίου. Σύμφωνα με την εισήγηση αυτήη απόφαση 5 για τον διορισμό της ενδιαφερόμενης εμπίπτει στην σφαί ρα του ιδιωτικού δικαίου και δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο δικαστικού ελέγχουβάσει τουάρθρου 146 του Συντάγματος. 10 Ο δικαστικός έλεγχος που προβλέπεται από το άρθρο 146, όπως είναι γενικά παραδεκτό,περιορίζεταιστην ανα θεώρηση αποφάσεων,πράξεωνκαι παραλείψεων διοικητι κώναρχώνκαιοργάνωνστοντομέατουδημοσίουδικαίου. Σκοπός τουσυνταγματικούνομοθέτη υπήρξεη δημιουργία 15 συστήματος δικαστικού ελέγχου των πράξεωντης Διοική σεως με αντικειμενικό στόχο την θεμελίωσηχρηστής διοι κήσεως. Ο χαρακτήρας του οργάνου που εκδίδει την πράξη ή 20 λαμβάνει την απόφαση δεν είναι καθοριστικός για την φύση της αποφάσεως. Το κριτήριο είναι ουσιαστικό, συ νυφασμένο με τους σκοπούς που επιδιώκει ναπροαγάγει η Διοίκηση με την επίδικη απόφαση. Ο τομέας του δημο σίου δικαίουκαλύπτει τις αποφάσειςτης Διοικήσεως που 25 έχουν ως κύριο στόχο την προώθηση της δημόσιας απο στολής της Διοικήσεως σε αντίθεση με αποφάσειςπουπε ριέχουν το στοιχείο της συναλλαγής και αφορούν κυρίως την διαχείρησητων οικονομικών πραγμάτων. Η ταξινόμη ση πράξεως ήαποφάσεως στον ένα ήτον άλλο τομέα του 30 δικαίου εξαρτάται από την υφή της πράξεως και τους απώτερους στόχους που ηΔιοίκησηεπιδιώκει να προωθή σει. Όπου οστόχος είναι δημόσιος,ευρύτερουενδιαφέρο ντος, ηπράξη εμπίπτει στην σφαίρα του δημόσιου δικαίΔημόσιος σκοπός είναι εκείνος στην επίτευξη του οποίου το δημόσιο ή τμήμα που έχει εμφανές συμφέρον, σε αντίθεση με πράξεις που αφορούν κατ' εξοχή ρύθμιση ιδιωτικών συμφερόντων του άμεσα ενδιαφερομένου. Η 40 χάραξη της διαχωριστικής γραμμής μεταξύ του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα του δικαίου αποτέλεσε αντικείμενο εξέτασης και ανάλυσης στην υπόθεσηΑντωνίου και Άλλοι 396 3 ΑΛΛ, Ιωσηφίδουν. Δήμου Λακατάμιας Πικής, Δ. ν. Δημοκρατίας
(1984)3 Α.Α.Δ. 623. Το απόσπασμα που ακολουθεί διαγράφειτα κριτήρια βάσει των οποίων γίνε ται ο διαχωρισμός: 5 10 15 20 25 "The Supreme Constitutional Court adopted a practical test to chart the line of demarcation between decisions in the domain of public and private law. It revolves round the primary object of the act or decision. If the decision is primarily aimed to promote a public purpose it falls in the domain of public law; otherwise in that of private law. Naturally the public has a livelier interest inpublic purposes. A public purpose is one inwhich thepublic atlargeora noticeable section of it has an interest in thesensethat its proper promotion has repercussions extending beyond those immediately affecting the parties directly affected thereby. If the decision intended to promote a public purpose entails adjustment of private rights, it is nonetheless justiciable underArticle 146.1 because of the need to ensure proper scrutiny of its legality. Inevitably the public has but limited interest in the precise definition of immovable property rights of its members. It can confidently be predicated that decisions in this area are primarily of interest to them.The interest of thepublic in such matters is remote. The parties affected thereby can beexpected to protect theirrights by recourse tothecivil Courts and in that manner correct abuses, if any, of due process of the law." 30 Η προσέγγιση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Αντω νίου υιοθετήθηκε απότην ολομέλεια του Ανωτάτου Δικα στηρίου στην υπόθεση Μαχλονξαρίδης ν. Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ. 2342. 35 Ο προσωρινός χαρακτήρας τουδιορισμού δεν είναι κα θοριστικό στοιχείο για την φύση της πράξης. Ότι είναι αποφασιστικό είναι ο σκοπός ο οποίος προωθείται με αυτή. Στην προκειμένη περίπτωση είναι έκδηλο ότι με το 40 διορισμό της ενδιαφερόμενης η αρχή απέβλεπε στην ενί σχυση της λειτουργικότητας των υπηρεσιών του Δήμου. Σχετίζεται επομένως άμεσα η απόφαση με την επίτευξη 397 Πικής, Δ. Ιωσηφίδου ν.Δήμου Λακατάμιας
(1989)των δημοσίων στόχων, την προώθηση των οποίων έχει αναθέσει ο νομοθέτης στους Δήμους. (Βλ. μεταξύ άλλων Πασχάλη ν. Δημοκρατίας
(1966)3 Α.Α.Δ. 593, Πασχαλίδον ν.Δημοκρατίας
(1969)3 Α.Α.Δ. 297, Παπακνριάκον ν. Δημοκρατίας
(1970)3 Α.Α.Δ.351,καιΠαπακνριάκον ν. Δημοκρατίας
(1983)3Α.Α.Δ. 870. 5 Η ένσταση επομένως της Διοικήσεως και του ενδιαφε ρομένου μέρους στην άσκηση δικαστικού ελέγχου είναι ανεδαφικήκαιαπορρίπτεται. 10 Παρά την προτροπή του Δημάρχου και ορισμένων άλλων μελών του Δημοτικού Συμβουλίου ότι η επιλογή της γραφέως που θα εδιορίζετο έπρεπε να γίνει με αξιο κρατικά κριτήρια, προσέγγιση που θα καθιστούσε ίσως 15 την επιλογή της αιτήτριας αναπόφευκτη, τελικά επέλεγεται κατόπιν ψηφοφορίας,η Ηρώ Πολεμιτου. Ηψηφοφο ρία απέληξε σε 8 ψήφους υπέρ της Πολεμιτου και 7 ψή φους υπέρ της αιτήτριας. Οι λόγοι για τους οποίους επελέγει το ενδιαφερόμενο μέρος δεν επεξηγούνται. Εν 20 πάσηπεριπτώσει δεν δίδεταικανέναςλόγος που νααιτιο λογείτην προτίμησητης ενδιαφερόμενης απότηναιτήτρια παρά την επιτυχία της τελευταίας στο γραπτό διαγωνι σμό. 25 Το γεγονός ότι το σώμα που έλαβε την απόφαση, ο Δήμος Λακατάμιας, έχει πολιτικό χαρακτήρα,δηλαδήτα μέλητου Συμβουλίου είχαν εκλεγεί απότους δημότες Λα κατάμιας, δεν το απαλλάττει από την υποχρέωση για αι τιολόγηση των αποφάσεωντου, ούτε από την υποχρέωση 30 για συμμόρφωση με τις αρχέςτης χρηστής διοικήσεως. Το στοιχείο της αξιοκρατίαςδηλαδήτης επιλογής των καλυ τέρων υποψηφίων για την στελέχωσητου δημοσίου τομέα συναρτάται άμεσα με την επίτευξη των στόχων κάθε διοι κητικής αρχήςκαιοργάνου.Μετην τήρησητων αρχώντης 35 αξιοκρατίας γίνεται δικαιοσύνη στον άνθρωπο και πα ράλληλα στο κοινωνικό σύνολο. Η απόφασητου Δήμου είναι τρωτή και για ένα ακόμη λόγο, την κακή σύνθεση του Συμβουλίου. Μεταξύ των 40 μελών του Διοικητικού Συμβουλίουπου έλαβετην απόφα ση για τον διορισμό του ενδιαφερομένου μέρους ήτανκαι 398 3 ΑΛΛ. Ιωσηφίδου ν.Δήμου Λακατάμιας Πιχής, Δ. ο πατέρας της,ο οποίος όπως διαφαίνεται από τα πρακτι κάέλαβε μέρος καιστηνψηφοφορία. Ησύνθεση συλλογικού σώματος πρέπει να εξασφαλίζει τα εχέγγυα της αμεροληψίας. Το θέμα αυτό είχα την ευ καιρία νατο πραγματευθώ στην υπόθεση Χατξηβασιλείον ν. Κνπριακον ΟργανισμούΑθλητισμού
(1987)3 Α.Α.Δ. 2140. (Βλέπε επίσης Μιχαήλ Καλλούρης ν. Δημοκρατίας
(1964)Α.Α.Δ. 313 και τις αγγλικές αποφάσεις R. ν. 10 Sevenoaks [1975]3 ΑΠE.R. 266 και R. v. Edmundsbury BC[1985]3AI1E.R.234). 5 Το στοιχείο της αμεροληψίας ελλείπει οποτεδήποτε η σχέση μεταξύ μέλους συλλογικού οργάνου προς το θέμα 15 της απόφασης είναι τέτοια που να αποστερεί το μέλος από την ηθική ελευθερία να δρά ανεξάρτητα.Το κριτήριο για την διαπίστωση των προϋποθέσεων της αμεροληψίας είναι αντικειμενικό και το μέτρο, οι αντιδράσεις του μέσου συνετού πολίτη. 20 Στην παρούσαυπόθεσηησχέση πατέρακαικόρης απο τελούσε κώλυμα για τον πατέρανα συμμετάσχει στις δια βουλεύσεις και στην ψηφοφορία που ακολούθησε για την επιλογή του προσώπου που θα εδιορίζετο. Επομένως η 25 απόφασηείναι πλημμελής και λόγω της κακής συνθέσεως τουΣυμβουλίου. Ηεπίδικηαπόφασηκηρύσσεται άκυρη βάσειτων διατά ξεων του άρθρου 146.4(β) του Συντάγματος. Δεν εκδίδε30 ταιδιαταγήγιαέξοδα. Η επίδικη απόφαση ακυρώνεται χωρίς έξοδα. 399