clr/1989/1989_3_453.pdf

(1951)παρατέθηκανμε επιδοκιμασίαν — 10 Κατά πόσον το "ΚυπριακόΔιυλιστήριο ΠετρελαίονΛτδ" είναινο­ μικό πρόσωπο δημόσιον δίκαιον — Αρνητική η απάντηση στο ερώτημα* παρά τοότι ηεταιρείααυτή ιδρνθ-ηκε μεβάση σνμφωνία με τηνκνβέρνηση,πον επικυρώθηκεαπό Νόμο (Ν.42/65)— ΗΕπι­ τροπή τον ταμείον επιδοτήσεωςοργανισμών, πον εισάγουν νγραέ15 ριο στηνΚύπρο — Είναι οργανισμός ιδιωτικού δίκαιον. Πράξεις ήαποφάσεις εν τη εννοία τον άρθρον 146.1 τον Σνντάγματος — Χρηματικές διαφορές — Εκφενγονν της δικαιοδοσίας τον άρ9Q θρον αυτού. Έννομο συμφέρον — Αποδοχή διοικητικής πράξεως — Στερεί τον αποδεχθένταεννόμον συμφέροντοςπροσβολής τηςενλόγω πράξε­ ως. 25 Κυπριακό Διυλιστήριο ΠετρελαίονΑτδ —Δεν είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δίκαιον. 453 ΊντεργκαζΛτδ. ν.Υπ. Εμπ.&Βιομ.κ.ά.

(1989)Μεσυμφωνία μεταξύΚυβερνήσεως καιΕταιρειών Πετρελαιοει­ δών έγινεηπιο πάνωαναφερόμενηεταιρείαδιυλιστηρίου. Ησυμ­ φωνίακυρώθηκεαπότοΝόμο42/65. Ωςαποτέλεσμαδημιουργήθηκε ηπιο πάνωεταιρεία"ΚυπριακόΔιυλιστήριο Πετρελαιοειδών Λτδ". Κατά την διύλιση του πετρελαίου εκφεύγει υγραέριο,το οποίο παίρνουν και διαθέτουν οι εταιρείες, που διυλίζουν το πετρέλαιο. Προς αποφυγήν αθέμιτου ανταγωνισμού σχηματίσθηκε Επιτροπή Επιδοτήσεως Εισαγωγέων υγραερίων. Οι πόροι του σχετικού τα­ μείου προέρχονται από εισφορές των εταιρειών πετρελαιοειδών. 10 Ηβάσητης επιδοτήσεως είναι ηδιαφορά μεταξύτων εξόδων εισα­ γωγής μετηνλειανικήτιμήπωλήσεωςυγραερίου. Με τις παρούσες αιτήσεις ακυρώσεως η αιτούσα: προσβάλλει απόφαση της εν λόγω Επιτροπής ως προς το ύψος επιδοτήσεως 15 για συγκεκριμένη εισαγωγή ^υγραερίου και αποφάσειςτου καθ'ου η αίτηση 1 σχετικά με όρον στην σχετική άδεια εισαγωγής ότι το ναύλο δεν πρέπει ναυπερβαίνεισυγκεκριμένο ποσό. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ηπιο πάνωεταιρείατου δι- 20 ΐίλιστηρίου και η εν λόγω Επιτροπήδεν είναι πρόσωπαήοργανι­ σμοίδημοσίου δικαίου. Εν πάσηπεριπτώσει τοΔικαστήριο έκρινε ότι όλεςοι επίδικες πράξειςανάγονται στη σφαίρατου ιδιωτικού δικαίου,γιατί αποτελούν χρηματικέςδιαφορές.ΤοΑνώτατο Δικα­ στήριο ασχολήθηκε και με την ουσία της υποθέσεως, καθόσον 25 αφορά τον πιο πάνω όρο σχετικά με το ναύλο. Σχετικά με το τε­ λευταίο αυτό σημείο το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέ­ ρασμα ότι η αιτούσα στερείται εννόμου συμφέροντος, γιατί είχε αποδεχθεί τον όρο στις σχετικές άδειες. 30 Οι αιτήσεις ακυρώσεως απορρίπτονται χωρίς διαταγή για έξοδα. Αναφερόμενη υπόθεση: Mavrogenis v. TheRepublic

(1984)3 C.L.R.

1. Προσφυγές. Προσφυγές εναντίον τωναποφάσεων τωνκαθ'ωνη αί- 40 τηση μετις οποίες (α)καταβλήθηκε στην αιτήτριαγιαμια εισαγωγή υγραερίου που έκαμε στις 23.6.85 το ποσό £111,000.076 αντί £143,225.89και (β)να καθορίσουν ως ανώτατο ναύλο για δύο εισαγωγές 48 και 43 δολλάρια 454 JJ 3 ΑΛΛ. Ίντεργκαζ Λχδ. ν. Υπ. Εμπ.& Βιομ. κ.ά. αντίστοιχα. Ε.Μνριανθέας για τον Β.Βασιλειάδη,γιατην Αιτήτρια. 5 Στ. Ιοχιννίδου (κα.), Δικηγόρος της Δημοκρατίας Β', για τον Καθ' ουηαίτηση
2. Π.Πολυβίου,γιατην Καθ' ηςηαίτηση
3. 10 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Οι τρεις αυτές προσφυγές έχουν συνεκδικαστεί γιατί στη­ ρίζονται σε κοινό πραγματικό υπόβαθρο και παρουσιά­ ζουν ταυτόσημα νομικά σημεία. Οι φάκελοι είχαν συμπλη­ ρωθεί με τις γραπτές αγορεύσεις των δικηγόρων των 15 διαδίκωνκαθώς επίσης και μετις παραπέρα διευκρινίσεις τους ενώπιον του πρώην Προέδρου του Ανωτάτου Δικα­ στηρίου κ. Τριανταφυλλίδη, ο οποίος όμως δεν εξέδωσε απόφασηγιατί στο μεταξύ διορίστηκε Γενικός Εισαγγελέ­ ας της Δημοκρατίας. Οι υποθέσεις ορίστηκαν ενώπιον 20 μου και ο κ. Πολυβίου,δικηγόρος της καθ' ης 2 στην προ­ σφυγή 761/85 και των καθ'ων 2 & 3 στις 772/85 και 959/ 85, έκαμε επιπρόσθετη αγόρευση, ενώ ο δικηγόρος της αιτήτριας και η δικηγόρος της Δημοκρατίας υιοθέτησαν τα όσα έχουν προφορικά και εγγράφως καταθέσει ενώπιον 25 του κ. Τριανταφυλλίδη. Στις προσφυγές εγείρεται αριθμός προδικαστικών ζητημάτων που αφορούν στη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου αυτού, βάσει του άρθρου 146 του Συ­ ντάγματος, που η επίλυση τους όμως απαιτεί πρώτα την παράθεσητων ουσιωδών γεγονότων. 30 Η αιτήτρια εταιρεία εισάγει και διανέμει υγραέριο στην Κύπρο. Η καθ'ης Επιτροπή 2 σε όλες τις προσφυγές δια­ χειρίζεται το Ταμείο επιβάρυνσης/επιδότησης υγραερίου, στα επόμενα δε θα αναφέρεται ως το Ταμείο. Ηκαθ' ης 3 35 στις προσφυγές 772 και 959 είναι η εταιρεία "Κυπριακού Διυλιστηρίου Πετρελαίου Λτδ". Η εταιρεία αυτή, όπως φαίνεται απότο καταστατικότης που έχει κατατεθεί (τεκ­ μήριο Ψ), είναι εταιρείαπερίωρισμένης ευθύνης, συστάθη­ κε δε με συμφωνία της κυβέρνησης της Δημοκρατίας και 40 τ ω ν εταιρειών πετρελαιοειδών, Σιελλ Πετρόλεουμ Κόμπανυ Λίμιτεδ, Δη Μπρίτις Πετρόλεουμ Κόμπανυ Λίμιτεδ, Μόμπιλ Οϊλ Κορπορέησιον και Πετρολίνα Λίμιτεδ. Η συμφωνία αυτή επικυρώθηκε με το νόμο 42 του
4. 455 Αρτεμίδης, Δ. ΊντεργκαζΛτδ. ν.Υπ. Εμπ. & Βιομ. κ.ά.

(1989)Αποτέλεσμα της νομοθετικής επικύρωσης της συμφωνίας ήταν η ίδρυση από το 1965 του Κυπριακού Διυλιστηρίου. Στην εταιρεία αυτήμετέχουν με μετοχές οι πιο πάνωξένες εταιρείες πετρελαιοειδών, καθώς επίσης και η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως φαίνεται δε από το 5 καταστατικό της διοικείται από διοικητικό συμβούλιο με βάσητις γνωστές αρχέςτου εταιρικούδικαίου. Στοταμείο που διαχειρίζεται ηΕπιτροπή,καθ'ης η αί­ τηση 2 σε όλες τις προσφυγές, συμμετέχουν οι εταιρείες 10 πετρελαιοειδών και η εταιρεία Κυπριακού Διυλιστηρίου Πετρελαίου Λτδ. Η επιτροπή αυτή δεν έχει συσταθεί με οποιοδήποτε νόμο ή κανονισμό. Η δημιουργία της ανάγε­ ται στο 1978 και είναι το αποτέλεσμα συμφωνίας της κυ­ βέρνησης με τις πιο πάνω εταιρείες πετρελαιοειδών. Ο 15 σκοπός του Ταμείου είναι η επιδότηση των οργανισμών που εισάγουν στην Κύπρο υγραέριο,βάσει ορισμένων κρι­ τηρίων υπολογισμού του ύψους της που περιέχονται στη συμφωνία αυτή και που έχει κατατεθεί στο φάκελο, ως επισύναψη 13. Τα χρήματα από τα οποία πληρώνεται η 20 επιδότηση στους εισαγωγείς υγραερίου παίρνονται από κεφάλαια που καταθέτουν στο Ταμείο οι εταιρείες πετρε­ λαιοειδών που χρησιμοποιούν το Κυπριακό Διυλιστήριο. Κατά τη διύλιση του πετρελαίου τους, το υγραέριο που αναδύεται το παραλαμβάνουν οι εταιρείες αυτές και το 25 χρησιμοποιούν αποκλειστικά για δικούς τους σκοπούς. Για το όφελος αυτό πληρώνουν στο Ταμείο κάποιο ποσό το ύψος του οποίου καθορίζεται στους κανονισμούς. Από αυτάτα κεφάλαιακαταβάλλεται απότο Ταμείο ηεπιδότη­ σηστους εισαγωγείς υγραερίου. Ηαιτιολογία της επιδότη- 30 σης αυτής βασίζεται, νομίζω, στο γεγονός ότι το εισαγόμε­ νο υγραέριο στοιχίζει ακριβότερα και έτσι η διάθεση του στην αγορά απότους εισαγωγείς γίνεται σε ψηλότερη τιμή από αυτό που αναδύεται από το Κυπριακό Διυλιστήριο και που χρησιμοποιούν μόνο οι εταιρείες που διυλίζουν 35 σε αυτό το πετρέλαιο τους. Είναι δηλαδή ένας τρόπος αποφυγής αθέμιτου συναγωνισμού μεταξύ των εταιρειών πετρελαιοειδών, που χρησιμοποιούν το διυλιστήριο αφε­ νός,καιτων εισαγωγέων υγοαερίου αφετέοου. 40 Η αιτήτρια εταιρεία στις προσφυγές είναι, όπως είπα πιο πριν, εισαγωγέας υγραερίου. Στην προσφυγή της 761/ 85 ζητά ακύρωση της απόφασης των καθ' ων η αίτηση, 456 3 ΑΛΛ. Ίντεργκαζ Λτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ.κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. βάσει της οποίας πληρώθηκε σε αυτή για μια εισαγωγή υγραερίου που έκαμε στις23.6.85,£111,000.076αντί £143, 225.89,ως επιδότηση γιατην εισαγωγή αυτή. 5 Επειδήηεπιδότηση βάσει του εγγράφου,επισύναψη 13, στηρίζεται στη διαφορά λιανικής πώλησης και εξόδων ει­ σαγωγής κατά μετρικό τόνο, οι δύο άλλες προσφυγές 772/ 85 και 959/85 στρέφονται εναντίον της απόφασης των καθ' ων η αίτηση να καθορίσουν ως ανώτατο ναύλο για 10 δύοεισαγωγές πουαφορούνηκάθεμιαπροσφυγή,48 δολλάρια και 43 αντίστοιχα. Κατά τους ισχυρισμούς της αιτήτριας εταιρείας τα ποσά αυτά είναι χαμηλά και επειδή ο ναύλος είναι το μεγαλύτερο κονδύλι των εξόδων εισαγω­ γής του υγραερίου, όταν η τιμή του ελαττωθεί κατ'ακο15 λουθία και ηπληρωτέα επιδότηση απότο Ταμείο θα είναι χαμηλή. Ταπροδικαστικάζητήματαπου εγείρονται απότους δι­ κηγόρους των καθ' ων η αίτηση είναι τα εξής: Η επίδικη 20 διαφορά δεν ανάγεται στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου και επομένως δεν εμπίπτει στην Αναθεωρητική Δικαιοδο­ σία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, βάσει του άρθρου 146 του Συντάγματος. Αντίθετα αποτελεί συμβατική διαφορά στην οποία άλλο Δικαστήριο έχει αρμοδιότητα. Τόσο η 25 Επιτροπή που διαχειρίζεται το Ταμείο επιβάρυνσης/ επιδότησης όσο και η εταιρεία Κυπριακού Διυλιστηρίου Πετρελαίου Λτδ δεν είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δι­ καίου. Ητελευταία είναι εγγεγραμμένη ως εταιρεία περιο­ ρισμένης ευθύνης με μετοχές, στην οποία μέτοχος είναι 30 και η Κυπριακή κυβέρνηση, ενώ η επιτροπή του Ταμείου έχει συσταθεί βάσει ιδιωτικής συμφωνίας των εταιρειών πετρελαιοειδών μετά από απαίτηση της κυβέρνησης, ο δε διαχειριστής του Ταμείου είναι ηεταιρεία του Κυπριακού Διυλιστηρίου. 35 Αναφορικά με τα υπόλοιπα γεγονότα, που εκτίθενται πιο πάνω, είναι η εισήγηση των δικηγόρων των καθ'ων η αίτηση πως αυτά ακριβώς δείχνουν πως η αξίωση της αιτήτριας είναι χρηματική, όπως σαφώς καταδείχνεται και 40 απότο λεκτικό της ίδιας της προσφυγής, όπου ουσιαστικά αξιώνεται χρηματικό ποσό άλλο απόαυτόπου ηεπιτροπή του Ταμείου ενέκρινε ως επιδότηση για την αιτήτρια. Η φύση ακριβώς της αξίωσης αυτής δείχνει πως ηδιαφορά 457 Λρτεμίδης, Α. ΊντεργκαζΛτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ. κ.ά.

(1989)δεν ανάγεταιστη σφαίρατουδημοσίουδικαίου. Ο δικηγόρος της αιτήτριας εισηγείται πως η απόφαση της Επιτροπής του Ταμείου είναι πράξη εκτελεστή γιατί αυτή χειρίζεται το Ταμείο εκ μέρους της κυβέρνησης της 5 Κυπριακής Δημοκρατίας. Η σύσταση δε της Επιτροπής αυτής έγινε μετά από απαίτησητης ίδιας της κυβέρνησης. Ο Νόμος 42/65,που επικυρώνει τησυμφωνία τηςκυβέρνη­ σης αφενός, με τις εταιρείες πετρελαιοειδών αφετέρου, και που είχε ως αποτέλεσμα την ίδρυση της εταιρείας Κυ- 10 πριακού Διυλιστηρίου Πετρελαίου, δείχνει πως το όλο οι­ κοδόμημα τόσο της εταιρείας Κυπριακού Διυλιστηρίου Πετρελαίου Λτδ, που χειρίζεται τοΤαμείο, όσο και ηΕπι­ τροπή του Ταμείου είναι ουσιαστικά όργανα της κυβέρνη­ σης. Οι αποφάσεις δε που παίρνει το Ταμείο για επιδότη- 15 ση των εισαγωγέων υγραερίου δεν αποτελούν πράξη ευεργεσίας, για να χρησιμοποιήσω την ίδια τη φράση του δικηγόρου της αιτήτριας, αλλά διοικητική απόφαση πίσω από την οποίαυπάρχει ηέγκριση του δημοσίου καιγια το δημόσιο συμφέρον. 20 Το κριτήριο, κατά πόσο δηλαδή μια πράξη ανάγεται στη σφαίρατου δημοσίου δικαίουήτου ιδιωτικού, υπήρξε αντικείμενο συζήτησης της νομολογίας μας. Δες π.χ. Βαλανά ν.Δημοκρατίας, 3Α.Α.Σ.Δ. 91, Ηρακλείδης ν. Ελλη· 25 νικής Μεταλλευτικής Εταιρείας Λτδ, 3 Α.Α.Σ.Δ. 153, Κυ­ πριακή Βιομηχανική και Μεταλλευτική Εταιρεία Λτδ ν. Δημοκρατίας

(1966)3 Α.Α.Δ. 467, Nominee v. The Republic

(1967)3 C.L.R. 582 και Κυπριακή Εταιρεία Λλευρομνλων Λτδ ν. Δημοκρατίας

(1970)3 Α.Α.Δ. 48. Το 30 ερώτημα που προβάλλεται, και από την απάντηση του εξαρτάται ηαπόφαση, είναι κατά πόσο το όργανο που εκ­ δίδει μια απόφαση είναι δημόσιο και η απόφαση του απευθύνεται κατά βασικό καικύριο λόγο στην εξυπηρέτη­ ση του δημοσίου παρά του ιδιωτικού συμφέροντος. Όταν 35 η απόφαση λαμβάνεται από όργανο της διοίκησης τότε κατά κανόνα θεωρείται πως είναι πράξη εμπίπτουσα στο άρθρο 146 του Συντάγματος,εκτός αν άλλα γεγονότακαταδείχνουν πως ανάγεταιστησφαίρατου ιδιωτικούδικαί­ ου. (Κυπριακή Βιομηχανική και Μεταλλευτική Εταιρεία 40 Λτδ, ανωτέρω). Στην υπόθεση Ηρακλείδης ν. Της Ελληνι­ κής Μεταλλευτικής Εταιρείας αποφασίστηκε πως ηπλη­ ρωμή από αρμόδιο λειτουργό αποζημίωσης σε πρόσωπο 458 3 ΑΛΛ. Ίντεργκαζ Λτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ. κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. που έπασχε από πνευμοκονίαση ήταν πράξη εμπίπτουσα στο άρθρο 146 του Συντάγματος, ενώ στην υπόθεση Βαλανά ν. Της Δημοκρατίας η απόφαση του Διευθυντή του Κτηματολογίου να διορθώσει λάθος στην περιγραφή συ5 νόρων κτημάτων πως εμπίπτει στη σφαίρατου ιδιωτικού δικαίου. Στην υπόθεση Κυπριακή Εταιρεία Λλευρομύλων Λτδ αποφασίστηκεπως οκαθορισμός της τιμής του αλευ­ ριού απότο Υπουργικό Συμβούλιο ήτανπράξη εκτελεστή, και ως εκ τούτου προσβαλλόταν με το ένδικο μέσο της 10 προσφυγής. Γενική εξέταση του ζητήματος έγινε από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Μαχλουζαρίδης ν.Δημοκρατίας

(1983)3Α.Α.Δ. 2342. Ο διακεκριμένος μελετητής του Διοικητικού Δικαίου 15 Στασινόπουλος αφιερώνει μεγάλο μέρος στο βιβλίο του "Το Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων", έκδοση 1951, στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίουστη σελίδα 71και επόμενα. Αναφορικά με τα κριτήρια των γνωρισμάτων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, ο συγγραφέας 20 λέειταεξής,στις σελίδες72 και73: 25 30 35 40 "Το κριτήριον γνώρισμα των νομικών προσώπωνδη­ μοσίου δικαίου - Ο καθορισμός του κριτηρίου γνωρί­ σματος του νομικού προσώπουδημοσίου δικαίου, αποτελεί θέμα κατ' εξοχήν αμφισβητούμενον, ακριβώς επειδή κείται επί των συνόρων του ιδιωτικού και του δημοσίου δικαίουκαι αναφέρεταιεις μιαν απόταςπε­ ριπτώσεις εκείνας, καθ' ας το διαρκώς αναπτυσσόμενον δημόσιον δίκαιον 'απορροφά" εν τμήμα των σχέσεων του ιδιωτικού δικαίου και μεταθέτει τας σχέσεις ταύτας εντός της εαυτούπεριοχής ή,ως είθισται να λέ­ γεται, 'δημοσιοποιεί' ταςσχέσειςταύτας.Όθενηέρευνα του θέματος τούτου κατ' ανάγκην συνάπτεται προς το γενικώτερον και κατ' εξοχήν αμφιβαλλόμενον πρόβληματου καθορισμού των συνόρων μεταξύ του ιδιωτικού και τουδημοσίουδικαίου. Διότι, αληθώς,η εργασία της ανευρέσεως τουκριτη­ ρίου γνωρίσματος του νομικού προσώπουδημοσίου δικαίου ουδέν άλλο σκοπεί να επιτυχή,ειμή να καθορίση, από ποίου βαθμού ηεπίδρασις και επικράτησις επί της οργανώσεως και της λειτουργίας ενός νομικού προσώ­ που των αρχών του δημοσίου δικαίου είναι τόσον ου459 Αρτεμίδης,Δ. ΊντεργκαζΛτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ.κ.ά.

(1989)σιώδης, ώστε το νομικόν τούτο πρόσωπον να υποστή μετατόπισιν απότης περιοχής του αστικού δικαίου εις την του δημοσίου δικαίουκαι να διέπηται εφεξής υπό κανόνων εμφορουμένων υπό του αυτούπνεύματος, υφ' ου διέπονται και οι κανόνες οι ρυθμίζοντες την λει- 5 τουργίαντων δημοσίων υπηρεσιών. Λόγω του ότι και το θέμα τούτο συλλαμβάνεται σή­ μερον υπότου ερευνητού κατά το στάδιοντης βραδείας μετατοπίσεως του από της μιας εις την ετέραν περιο- 10 χήν,ησχετικήέρευνα δενέχειαπολήξει ειςδιακρίβωσιν ενός σαφούς και συγκεκριμένου χαρακτήρος,όστις να δύναται να αποτελέση σταθερόν κριτήριο γνώρισμα του νομικού προσώπου του δημοσίου δικαίου.Αι σχε­ τικοί θεωρητικοί προσπάθειαι χαρακτηρίζονται εισέτι 15 από ρευστότητα και αστάθειαν,η οποία επιδρά σημαντικώς και επί της περί του θέματος τούτου νομολο­ γίας των δικαστηρίων. Ούτως υποστηρίζεται υπότίνων, ότι κριτήριον γνώ- 20 ρισμα του νομικού προσώπουδημοσίου δικαίουείναι ο παρ' αυτού επιδιωκόμενος σκοπός, όστις, εφ' όσον είναι σκοπός εμπίπτων εις τους κρατικούς σκοπούς, προσδίδει εις το νομικόν πρόσωπον την δημοσίαν φύσιν. 25 Κατ' άλλην θεωρίαν, δέον ν' αναζητήταιη υπό του νομικού προσώπου δυνατότης της ασκήσεως μέρους της δημοσίας εξουσίας, κατά παραχώρησιν εκ μέρους της Πολιτείας, και εφ' όσον ανευρίσκεται το γνώρισμα 30 τούτο, να θεωρήται το νομικόν πρόσωπον, ως εντεταγμένον εις το δημόσιον δίκαιον. Αλλη θεωρία εξαρτά τον χαρακτηρισμόν νομικού τινός προσώπου ως δημοσίου, εκ του βαθμούτης εξαρ- 35 τήσεως αυτού εκ της Πολιτείας, ή εκ του βαθμού του οργανικούσυνδέσμου αυτούπροςτην Πολιτείαν. Τέλος, άλλη θεωρία,παραιτούμενητηςπροσπάθειας της σταθμίσεως των τοιούτων στοιχείων, καταφεύγει 40 εις κριτήριον τυπικόν και αποθέτουσα το θέμα εις την βούλησιν της Πολιτείας, θεωρεί ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου εκείνα, ταοποίαο νόμος χαρακτηρί460 3 ΑΛΛ. ΊντεργκαζΛτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ.κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. ζει ωςτοιαύτα. 5 10 15 20 25 30 35 40 Των τεσσάρων τούτων κυρίων θεωριώνπαραλλαγάς αποτελούν αι ειδικώτεραι θεωρίαι, αι αναζητούσαι το κριτήριον γνώρισμα του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου εις την κρατικής σημασίας 'δράσιν' του νομι­ κού προσώπου, εις την διοικητικήν και οικονομικήν αυτονομίαν αυτού, εις τον βαθμόν του επ' αυτού ασκουμένου διοικητικού ελέγχου εκ μέρους της Πολιτείας, εις το δικαίωμα θεσπίσεως αυτονόμων κανόνων εκ μέρους του νομικού προσώπου, εις την υποχρεωτικήν συμμετοχήν ωρισμένου κύκλου φυσικών προσώ­ πων ως μελών του νομικού προσώπου,τέλος δε εις την εκ μέρους του νομικού προσώπου κατοχήνκαιάσκησιν του καλουμένου 'δημοσίουπρονομίου',εντηεννοία του οποίου συμπυκνούνται αι εκ των κανόνων του δημο­ σίου δικαίου προκύπτουσαι εξαιρετικοί ευχέρειαι και εξουσίαι του νομικούπροσώπου." Στησελίδα 74 συνεχίζει ως εξής: "Η άσκησις δημοσίας εξουσίας καθ'εαυτήν δεν είναι επίσης ικανοποιητικόν γνώρισμα, διότι δύναται τις να παρατήρηση, ότι δυνατότης ασκήσεως δημοσίας εξουσίας παρέχεται υπό του νόμου και εις όργανα νομικών προσώπων του ιδιωτικού δικαίου,ως είναι π.χ. ηπερίπτωσις της εκ μέρους υπαλλήλου ιδιωτικής τινός σιδη­ ροδρομικής εταιρείας ασκήσεως των καθηκόντωναστυ­ νομίας των σιδηροδρόμων, ήτις είναι άσκησις δοτής δημοσίας εξουσίας, χωρίς όμως το γεγονός τούτο να προσδίδη εις την εταιρείαν ταύτην,συμφώνως προςτα παραδεδεγμένα, τον χαρακτήρανομικού προσώπουδη­ μοσίουδικαίου." Στην τελευταία παράγραφο της σελίδας 75 αναφέρο­ νται τα εξής: "Η υπό του Αρείου Πάγου υιοθετηθείσα, κατά το μάλλον ή ήττον παγίως, διατύπωσις του πορίσματος περί του κριτηρίου γνωρίσματος του νομικού προσώ­ που δημοσίου δικαίου έχει ως εξής: 'νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου είναι εκείνα, τα οποία έχουσιν άμεσον αποστολήν την εκπλήρωσιν πολιτειακών σκοπών ή 461 Αρτεμίδης, Δ. ΊντεργκαζΛτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ.κ.ά.

(1989)τουλάχιστον υποστηρίζουσι τους γενικούς πολιτεια­ κούς σκοπούς και ως εκ τούτου δημιουργούνται διά πολιτειακής πράξεως, είτε έλαβον μεν ύπαρξιν άνευ τοιαύτης, αλλ' η Πολιτεία, ενδιαφερόμενη ιδιαιτέρως όπως προαγάγη την εξέλιξιν αυτών προς ευρυτέραν 5 εξυπηρέτησιν κοινωνικών αναγκών, έχει υποβάλει ταύτα εις αυστηρότερον οργανισμόν και εις διαρκή έλεγχον και μείζονα απ' αυτής εξάρτησιν. Επομένως, δεν είναι τοιαύτα εκείνα, άτινα κατά πρώτον λόγον αποβλέπουσιν εις το συμφέρον των ιδιωτών, οίτινες 10 συνιστώσι ταύτα ήτων ιδιωτών,οίτινες ωφελούνται εξ' αυτών.' Τοιούτος συμμιγής ορισμός, στηριζόμενος εις την συμπλοκήν πλειόνων κριτηρίων, δεν φαίνεταιυιοθετών σαφώς μίαν εκ των μνημονευθεισών ανωτέρωθε­ ωριών." 15 Ο συγγραφέας τέλος υποστηρίζει την εξής γνώμη στη σελίδα 76: " διάτον χαρακτηρισμόν ενός νομικού προσώπου 20 ως νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου απαιτείταιη συνύπαρξις δύο στοιχείων, ήτοι, α) η επιδίωξις σκο­ πού,όστις έχειαναχθήειςσκοπόν δημόσιον,τούθ'όπερ είναι στοιχείον εσωτερικόν και β) ηδυνατότης ασ/.ήσεως εκ μέρους του νομικού προσώπου της δημοσίας 25 εξουσίας, τούθ' όπερ αποτελεί στοιχείον εξωτερικό. Και του μεν πρώτου στοιχείου ηαποσαφήνισις,δυσχε­ ρήςκατ' αρχήν λόγω της φύσεως αυτού,ουχ' ήττον βοη­ θείται σημαντικώς, εάν δεχθή τις ότι εις σκοπόν δημό­ σιον έχει αναχθή παν έργον, το οποίον έχει καταστή 30 έργον της Πολιτείας καιτο οποίον, ανδεν είχεν ανατεθή εις το νομικόν πρόσωπον δημοσίου δικαίου, θα ασκείτο υπ'αυτήςτης Πολιτείας.Του δεδευτέρου στοι­ χείου προσεπαθήσαμεν νασυλλάβωμεν σαφέστερον και ν' απαριθμήσωμεν τας κατ' ιδίαν εκδηλώσεις, αι οποίαι 35 είναι συνήθως αι εξής: 1) η υπέρ του νομικού προσώπου θέσπισις φόρων ή τελών 40 2) η επιβολή διοικητικών δουλειών εις βάρος ιδιωτι­ κώνκτημάτων 462 3 ΑΛΛ. ΊντεργκαζΛτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ.κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. 3) η θέσπισις της δυνατότητος της αναγκαστικής απαλλοτριώσεως υπέρτουσκοπού τουνομικού προσώ­ που* 5 10 4) η υπό του νομικού προσώπου ιδιαιτέρα χρήσις της δημοσίας κτήσεως (domain public) κατά παρέκκλισιν απότης αρχήςτουκοινοχρήστου αυτής· 5) ηυπέρ του νομικού προσώπουκαθιέρωσις της μονοπωλήσεως ορισμένης επιχειρήσεως· 6) ο εφοδιασμός του νομικού προσώπου διά των προνομίων, των καθιερουμένων εν τη νομοθεσία περί εισπράξεως των δημοσίων εσόδων 15 20 7) η θέσπίσις ιδιαιτέρας εποπτείας του κράτους επι της λειτουργίας του νομικού προσώπου, εποπτείας της οποίας η έντασις και ο βαθμός δέον να υπερβαίνη την συνήθη εποπτείαν επί των ενώσεων του ιδιωτικού δικαίου· 8) η επιβολή υποχρεωτικής συμμετοχής ωρισμένου κύκλου προσώπων εις το νομικόν πρόσωπον 25 9)ηεξομοίωσις των υπαλλήλων του νομικού προσώ­ πουπρος δημοσίους υπαλλήλους ως προς τηνκατάστασιν αυτών κ.λπ. Αν τα γεγονότα της κρινόμενης υπόθεσης υπαχθούν 30 στις νομικές αρχές που έχω συνοψίσει πιο πάνω, κατά τη γνώμη μου, ούτε η εταιρεία Κυπριακού Διυλιστηρίου Πε­ τρελαίου, μήτε το Ταμείο επιδότησης/επιβάρυνσης είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Η εταιρεία Κυπρια­ κού Διυλιστηρίου Πετρελαίου Λτδ είναι ιδιωτική εταιρεία 35 στην οποία μετέχουν οι εταιρείες πετρελαιοειδών και η κυβέρνηση με αριθμό μετοχών. Το Ταμείο έχει δημιουργη­ θεί κατόπιν συμφωνίας της κυβέρνησης αφενός και των εταιρειών πετρελαιοειδών αφετέρουκαιτο διαχειρίζεται η εταιρεία Κυπριακού Διυλιστηρίου Πετρελαίου Λτδ. Τόσο 40 η επιβάρυνση των μετόχων του Ταμείου όσο και η επιδό­ τηση των εισαγωγέων υγραερίου γίνεται με βάση τη συμ­ φωνία αυτή και όχι οποιοδήποτε νομοθέτημα ή Κανονι­ στικό Διάταγμα. Από ότι μπόρεσα να αντιληφθώ η 463 Αρτεμίδης,Δ. ΊντεργκαζΛτδ. ν. Υπ. Εμπ. & Βιομ. κ.ά.

(1989)διευθέτηση αυτή, όπως είπαπιο πριν,έγινεγια ναελαττω­ θεί ο αθέμιτος συναγωνισμός μεταξύτων εταιρειών πετρε­ λαιοειδών και των εισαγωγέων υγραερίου, γιατί οι εται­ ρείες πετρελαιοειδών διυλίζουν το πετρέλαιο τους στο Κυπριακό Διυλιστήριο, και παραλαμβάνουνγια δικήτους 5 χρήση το υγραέριο που αναδύεταικατά τη διύλιση, ενώ η εισαγωγή και διανομή στην Κύπρο του υγραερίου στοιχί­ ζει περισσότερο, εφόσο εισάγεται απότο εξωτερικό. Δυνα­ τό ναυποστηρικτεί πως ημέθοδος αυτή,της επιβάρυνσης/ επιδότησης, συγκρατεί σε χαμηλά επίπεδα τις τιμές του 10 υγραερίου για το κοινό, αλλά η δομή του όλου συστήμα­ τος και οι εταιρείες που μετέχουν σ' αυτό αποτελεί περισ­ σότερο μια ιδωτική υπόθεση τους στην οποία μετέχει και η κυβέρνηση. Είμαι της γνώμης επομένως, ότι οι προσφυ­ γές δεν προσβάλλουν πράξη εκτελεστή και πρέπει να 15 απορριφθούν. Θα προχωρήσω όμως να ασχοληθώ και με την αξιολό­ γησητης ουσίας των υποθέσεων, σε περίπτωση που θαθε­ ωρηθεί ότι το πιο πάνω συμπέρασμα μου είναι λανθασμέ- 20 νο. Στην προσφυγή 761/85 το αιτητικό είναι για χρηματικό ποσό. Ισχυρίζεται δηλαδή η αιτήτρια εταιρεία πως πρέπει να πάρει μεγαλύτερο ποσό επιδότησης από αυτό που της δόθηκε απότο Ταμείο, ενώ ηεπιτροπή απα­ ντά ότι το ποσό υπολογίστηκε βάσει των όρων εργασίας 25 του Ταμείου. Ηδιαφοράαυτήξεκίνησεαπόμια επείγουσα εισαγωγή υγραερίου που έπρεπε να κάμει ηαιτήτρια εται­ ρεία,και γιατην οποίαπλήρωσε μεγαλύτερο ναύλο. Ο ψη­ λότερος ναύλος αυξάνει και τα έξοδα της και ως εκ τού­ του, όπως ηίδια ισχυρίζεται, και το ποσό επιδότησης της. 30 Η φύση όμως της αξίωσης αυτής ξεφεύγει πάλι από τη σφαίρα του δημοσίου δικαίου και ανάγεται σε αυτή του ιδιωτικού. Σχετικήπάνωστο ζήτημααυτό, είναι ηαπόφα­ ση Μαυρογένης ν. Δημοκρατίας (19S4) 3 Α.Α.Δ. 1140, όπου ο δικαστής κ. Λώρης αναφέρεται οτη σχετική νομό- 35 λογία, στη σελίδα 1146, και παραθέτει απόσπασμα από την απόφασητου Συμβουλίου της Επικρατείας 930/38 το οποίο έχει ως εξής: "Διοικητικοί πράξεις παρέχουσαι λαβείν εις απλάς 40 χρηματικός διαφοράς- δεν είναι προσβληταί δι'αιτήσε­ ως ακυρώσεως, μόνα δετααστικάΔικαστήρια είναιαρ­ μόδια να επιλύσωσι τας διαφοράς ταύτας." Στο σύγ464 3 Α.Α.Δ. ΊντεργκαζΛτδ. ν. Υπ. Εμπ.& Βιομ. κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. γράμμα "Διοίκησίς καιΔίκαιον" τουΑ.Γ. Τσούτσου,έκ­ δοση 1979 αναφέρονται ταεξής στησελίδα 257: 5 "Αίτησις ακυρώσεως δεν δύναται να ασκηθήκατά συμβάσεως, συνομολογηθείσης υπό τηςΔιοικήσεως, εφ' όσον η σύμβασις δεν αποτελεί πράξιν διοικητικής αρχής. Ούτε κατά πράξεως σχετικής προς εκτέλεσιν όρου συμβάσεως, δεδομένου ότι οι συμβατικοί όροι δεν εξομοιούνται προςκανόνας δικαίου." Τα ίδια ισχύουν καιγιατις δύο άλλες προσφυγές όπου η αιτήτρια προσβάλλει την απόφαση του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας να θέσει όρο στην άδειαεισα­ γωγής υγραερίουαναφορικά μετο πληρωτέο ναύλο. Επιπρόσθετα όμως ηαιτήτρια εταιρεία απεδέχθηαδια­ μαρτύρητα τις άδειες αυτές και εισήγαγε στην Κύπρο το υγραέριο. Η έκδοση ή μη της άδειας εισαγωγής είναι πράξη εκτελεστή. Την απόφασηόμως αυτήη αιτήτριατην 20 αποδέχθηκε και ενήργησε πάνω σ' αυτή. Είναι εκ των υστέρων, και όταν δεν έγινε αποδεκτό το ύψος του αιτή­ ματος της αναφορικά με την επιδότηση,από το Ταμείο, που αποφάσισε να αμφισβητήσει τον περιοριστικό όρο αναφορικά με το ναύλο στην άδεια εισαγωγής. Δίοικητι25 κές πράξεις που γίνονται αποδεκτές από τον ενδιαφερό­ μενο δεν προσβάλλονται. Για τους λόγους που εξηγώ πιο πάνωκαι οι 3προσφυ­ γές απορρίπτονται δίχωςέξοδα. 30 Οι προσφυγές απορρίπτονται χωρίς έξοδα. 465