clr/1989/1989_3_589.pdf

(1989)Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την έφεση, αποφάσι­ σε:

(1)Ηαιτιολογία διοικητικής πράξεως μπορεί να συμπληρωθεί από το σύνολο των γεγονότων, που βρίσκονται στο φάκελο. Στην αναφερόμενηστα πρακτικάτου ΥπουργικούΣυμ­ βουλίου επιστολή του Αρχηγού της Αστυνομίαςαναφέρετο το ιστορικό της υπόθεσης και η σταδιοδρομία του ατούντος. 5 10

(2)Ταστοιχεία της πλήρους αιτιολογίας είναι: (α)Η αναφοράστον εφαρμοζόμενο Κανόνα. (β)Οακριβήςκαθορισμός τηςπεριπτώσεως ήτου πραγματικού γεγονότος στο οποίοαφοράκαι, 15 (γ) Η υπαγωγή της περιπτώσεως ή του γεγονότος στο οποίο αφορά στην επιταγήδικαίουπου εφαρμόζεται. Όταν δεν πρόκειται για απόφαση διακριτικής εξουσίας, προστίθεται στην αιτιολογία τοαίτιοκαι ο σκοπός πουσυνήργησαν στη λήψη της.

(3)Ηεισήγησητου δικηγόρου τουαιτητήείναι πωςη κρινόμενη 25 απόφασηδεν είναι δεόντως αιτιολογημένη γιατί δεν αναφέ­ ρονται αυτά που συζητήθηκαν μεταξύ των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου. Οι διαβουλεύσεις όμως των μελώντου Υπουργικού Συμβουλίου δεν αποτελούν κατάτο διοικητικό Δίκαιο, μέρος της αιτιολογίας της απόφασης 30 του.

(4)Το επαρκές ή μη της αιτιολογίας μιας απόφασης κρίνεται ανάλογα με τα ιδιαίτερα περιστατικά και τηφύση τηςκάθε υπόθεσης. Μπορεί π.χ. ολιγόλογη αιτιολογία να θεωρηθεί 35 επαρκής σε μια περίπτωση ενώ σε άλληπαρότι εκτεταμένη, νακριθεί ανεπαρκής. Δεν είναι δηλαδήζήτημα έκτασης του λεκτικού της αιτιολογίας αλλά ουσίας περιεχομένου, ώστε να ικανοποιούνται, τα κριτήρια της διοικητικής δικαιοσύ­ νηςκαι ιδιαίτεραο βασικός τηςσκοπός,ηδυνατότηταελέγ- 40 χου δηλαδήαπότην αιτιολογία της διοικητικής πράξης. Γι' αυτό και όταν ηαιτιολογία δεν είναι επαρκής,αυτή μπορεί να συμπληρωθεί από τα στοιχεία του φακέλου της διοίκη­ σης πουβρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου. 590 3 ΑΛΛ. Γεωργίου ν.Δημοκρατίας

(5)Στηνυπό εξέτασηυπόθεση δεν πρέπει ναυπάρχει καμιά αμ­ φιβολία στον αιτητή,ούτε και το Δικαστήριο έχει,για την αιτιολογία τηςαπόρριψηςτουαιτήματοςτου. 5 Η έφεση απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. Αναφερόμενηυπόθεση: 10 Louca v.Republic

(1986)3C.LX. 1640. Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασηςΔικαστή του Ανωτάτου 15 Δικαστηρίου (Σαββίδη, Δ.) η οποία εκδόθηκε στις 15 Ιου­ νίου, 1988 (Αρ. Προσφυγής 141/85)

(1988)3 Α.Α.Δ. 1230 με την οποία ηπροσφυγήτου εφεσείοντα για σύνταξη και φιλοδώρημα με βάσηταχρόνια υπηρεσίας στην Αστυνομι­ κήΔύναμηαπορρίφθηκε. 20 Λ. Κληρίδης,γιατον Εφεσείοντα. 25 Ν. Χαραλάμπους, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρα­ τίας,γιατους Εφεσίβλητους. Α. ΛΟΪΖΟΥ, Π.:Την απόφαση του Δικαστηρίου θα εκ­ δώσει οΔικαστής κ. Χρ. Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Ο αιτητής ήταν μέλος της Αστυνομι30 κής Δύναμης Κύπρου από το

1. Στις 22.12.83 ο Υπουργός Εσωτερικών διόρισε Πειθαρχική Επιτροπή, βάσει των καν.10(A) και 32 των Περί Αστυνομίας (Πει­ θαρχικών) Κανονισμών, για να εξετάσει τρεις κατηγορίες εναντίον του για κατάχρηση εμπιστοσύνης, διαφθοράκαι 35 ανάρμοστη συμπεριφορά. Στις 25.6.84 ο αιτητήςπαραδέ­ χτηκε την κατηγορία της διαφθοράς, ενώ οι υπόλοιπες δύο κατηγορίες αποσύρθηκαν. Η Πειθαρχική Επιτροπή επέβαλε στον αιτητήτην ποινή της αναβολής της μισθοδο­ τικής του προσαύξησης μέχρι της Ι.ΙΙ.
2. Η ποινή αυτή 40 επανεξετάστηκε απότον Υπουργό Εσωτερικών, βάσει του κανονισμού 36 των πιο πάνω αναφερομένων Κανονι­ σμών, ο οποίος και αύξησε την ποινή που του επιβλήθηκε σε αυτή της απαίτησης προς παραίτηση.Ο αιτητής εφεσί591 Αρτεμίοης,Δ. Γεωργίουν.Δημοκρατίας

(1989)βαλετηναπόφασητουΥπουργού στοΥπουργικόΣυμβού­ λιο,το οποίο,αφούεξέτασε τηνυπόθεσητην Ι.Π.84 απέρ­ ριψετην έφεση,επικυρώνονταςέτσιτηνποινήπου επέβα­ λε ο Υπουργός Εσωτερικών. Η απόφαση αυτή του Υπουργικού Συμβουλίουκοινοποιήθηκεγραπτώςστον αι- 5 τητή στις 21.11.84. Στις 26 του ίδιου μήνα, ο δικηγόρος τουαπηύθυνεεπιστολή στον Υπουργό Εσωτερικών με αί­ τημα την παραχώρησηστον αιτητήσύνταξης καιφιλοδω­ ρήματοςμεβάση ταχρόνιαυπηρεσίαςτουστηνΑστυνομι­ κήΔύναμη.Ο Υπουργός Εσωτερικών υπέβαλε μεπρόταση 10 του στο Υπουργικό Συμβούλιο σύμφωνα με τον κανονι­ σμό 45 των πιοπάνωαναφερομένων Κανονισμών, τοαί­ τημααυτό,τοοποίοαφούκαιμελέτησε, απέρριψε. Ο αιτητήςκαταχώρησεπροσφυγήεναντίον της απόφα- 15 σης αυτής του Υπουργικού Συμβουλίου την οποίαπρό­ σβαλλεγιατρεις λόγους: (α) Ότι η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ήταναναιτιολόγητη. 20 (β)ΣτησυνεδρίατουΥπουργικού Συμβουλίουμετεί­ χεκαιο Υπουργός Εσωτερικών, πουυπέβαλετην πρό­ τασηγιατηνπαροχήστον αιτητή τωνσυνταξιοδοτικών τουωφελημάτων,και 25 (γ)ΤοΥπουργικό Συμβούλιοδενέδωσετην ευκαιρία στον αιτητή ναακουστεί. Οδικαστής,οοποίος εκδίκασεπρωτόδικοςτηνυπόθε- 30 ση αφού επελήφθη σε έκταση και των τριών λόγων που πρόβαλε ο αιτητήςγια τηνακύρωσητης επίδικης απόφα­ σης,απέρριψετηνπροσφυγή. Στοεφετείο οδικηγόροςτουαιτητή περιέλαβεακριβώς 35 τους ίδιους λόγους εφέσεως πουπρόβαλεκαιενώπιοντου πρωτόδικου Δικαστηρίου για την ακύρωση της επίδικης απόφασης. Κατάτηδιάρκεια όμωςτηςακρόασηςπεριόρι­ σε την έφεσηστον πρώτολόγο,τηνεισήγησηδηλαδή ότιη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, όπως έχει κοινό- 40 ποιηθεί στον αιτητή, είναι παντελώς αναιτιολόγητη και βάσει των γνωστών αρχών του διοικητικού δικαίουπρέ592 3ΑΛΛ. Γεωργίουν.Δημοκρατίας Αρτεμίοης, Δ. πει συνεπώς να ακυρωθεί. Η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, που περιέχεται στα πρακτικάτης συνεδρίας του στις 17.1.85, έχειως εξής: 5 10 15 20 "Το Συμβούλιο μελέτησε αίτηση του πρώην Αστυφ. 3749 Γεωργίου Κ. Γεωργίου στον οποίο επιβλήθηκε η πειθαρχική ποινή της απαίτησης προς παραίτηση,για την καταβολή, σύμφωνα με τον Κανονισμό 45 ' των περί Αστυνομίας (Πειθαρχικών Κανονισμών και το άρθρο 7 του περί Συντάξεων Νόμου, Κεφ. 311 και Νόμων 17 του 1960, 9 και 18 του 1967, 51 και 119 του 1968, 9του 1971,65 του 1973,42του 1976, 38 του 1979, 2 και 39 του 198Γ, των ωφελημάτων αφυπηρέτησηςτα οποία αυτόςεκέρδισε μεβάση την πραγματικήτου υπηρεσία και αφούέλαβε υπόψηόσα αναφέρθηκαν στηΣυ­ νεδρίασηκαθώςκαιτο περιεχόμενο του Παραρτήματος Τ*της Πρότασης,(επιστολή Αρχηγού Αστυνομίας προς Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών ημ. 17.12.1984),αποφάσισεηαίτησητου να μηγίνειαποδεκτή." Στην υπόθεση Λουκά ν. Δημοκρατίας

(1986)3 Α.Α.Δ. 1640, όπου τα γεγονότα ήσαν πανομοιότυπα με την πα­ ρούσα, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίουαναφέρ25 θηκε στη γνωστή αρχή του διοικητικού δικαίου ότι η αι­ τιολογία διοικητικής απόφασης μπορεί να συμπληρωθεί από το σύνολο των γεγονότων που βρίσκονται στο φάκε­ λο της υπόθεσης, και στη σελίδα 1645 το Δικαστήριο είπε τα εξής: (σε μετάφραση). 30 "Ερχόμαστε να εξετάσουμε τώρα την εισήγηση πως η επίδικη απόφαση δεν ήταν δεόντως αιτιολογημένη. Δέ­ ουσα αιτιολογία είναι ουσιώδες στοιχείο σε μιαδιοικη­ τική απόφαση, αλλά επαρκήςαιτιολογία μπορεί επίσης 35 να συναχθεί ικανοποιητικάαπό το διοικητικό φάκελο. Στην παρούσα ειδικά υπόθεση το Υπουργικό Συμβού­ λιο είχε ενώπιον του το φάκελοτου αιτητήκαι τουπό­ λοιπο αναγκαίο υλικό και ειδικότερα την 'πρόταση' του Υπουργού Εσωτερικών ημερομ. 18.1.82 προς το 40 Συμβούλιο ηοποία είναι τόσο σαφήςώστε να αποτελεί από μόνητηςτηδέουσα αιτιολογία που χρειάζεται." 593 Αρχεμίδης,Δ. Γεωργίουν.Δημοκρατίας

(1989)Στην επόμενη παράγραφοσυνεχίζει το Δικαστήριο με το εξής σημαντικό: "Όλο αυτότο υλικό βρισκόταν ενώπιον του δικαστή που εδίκασε πρωτόδικα την προσφυγή,και είχαμε την 5' ευκαιρία να το εξετάσουμε κατά την έφεση. Πρέπει να πούμε ότι ηπαρούσαδεν είναι απότις υποθέσεις όπου ηαιτιολόγηση της επίδικηςαπόφασηςείναι τέτοιαώστε να αφήνει το Δικαστήριο,ήοποιονδήποτε πρόσωπο εν­ διαφέρεται πάνω στο θέμα,σε οποιαδήποτε αμφιβολία 10 αναφορικά μετη φύσητης." Το Υπουργικό Συμβούλιο,όπωςαναφέρεταιστην από­ φαση του, έλαβε υπόψη όσα αναφέρθηκαν στη συνεδρία και το περιεχόμενο της πρότασης του Αρχηγού της Αστυ- 15 νομίας προς το Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτε­ ρικών ημερ. 17.12.84. Στηνπρότασηαυτήαναφέρονταιτα γεγονότα τηςυπόθεσηςκαιτο ιστορικό τηςσταδιοδρομίας του αιτητή. Το Υπουργικό Συμβούλιο είχε επίσης ενώπιον του τις γραπτές παραστάσεις των δικηγόρων του αιτητή 20 προς υποστήριξη του αιτήματος του. Τα στοιχεία της πλήρους αιτιολογίας, όπως καθορίζει ο Θ. Τσάτσος στο σύγγραμμα του "Η Αίτησις Ακυρώσεως • Ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας",είναι τρία: 25 (α) Ηαναφορά στον εφαρμοζόμενοΚανόνα. (β) Ο ακριβής καθορισμός της περιπτώσεως ή του πραγματικούγεγονότος στο οποίο αφοράκαι, 30 (γ) Η υπαγωγή της περιπτώσεως ή του γεγονότος στο οποίο αφοράστην επιταγήδικαίουπου εφαρμόζε­ ται. 35 Όταν δε πρόκειται για απόφασηδιακριτικής εξου­ σίας, προστίθεται στην αιτιολογία το αίτιο και ο σκο­ πός που συνήργησαν στη λήψη της. Αναφέρονται τα εξής σχετικά στη σελίδα 248 (παράγραφος 117): 40 "Αποτελεί στοιχείον της αιτιολογίας της διοικητι­ κής πράξεως η αναγραφήτου κινήσαντος εις ενέργειαν 594 3ΑΛΛ. Γεωργίουν.Δημοκρατίας Αρτεμίοης,Δ. 5 την διοίκησιν αιτίου και του δι" αυτής διωκομένου σκοπού και η από απόψεως σκοπιμότητος εν γένει δι­ καιολογία τόσον προκειμένου περί των πράξεων των υποκειμένων εις έλεγχον ουχί μόνον απόαπόψεως νομιμότητος, αλλά καιαπόαπόψεως σκοπιμότητος, όσον και προκειμένου περί των πράξεων αρχών, ασκουσών τον έλεγχον της σκοπιμότητος των πράξεων των υφι­ σταμένωναρχών." 10 Καισυνεχίζει στησελίδα 249 μετα ακόλουθα: 15 2 ^ "Το Συμβούλιον της Επικρατείας όμως δεν δύναται να εισέλθη εις τον έλεγχον της ορθότητος της αιτιολο­ γίας απόαπόψεωςσκοπιμότητος καινα εκτίμηση ούτω από ουσιαστικής απόψεως τα πραγματικά γεγονότα, δηλαδή τα δεδομένα, εν όψει των οποίων η διοίκησις απεφάσισεν, υποκαθιστάμενον δηλαδή εις την ενεργόν διοίκησιν. Το Συμβούλιον της Επικρατείας περιορίζε­ ται εις τον έλεγχον της ακριβείας των διαπιστώσεων της διοικήσεως επί τη βάσει των στοιχείων του φακέ­ λου και των υπό του ασκούντος την αίτησιν ακυρώσε­ ως προσαγομένων και επικαλουμένων, ως και εις τον έλεγχον κατά πόσον τα διαπιστωθέντα είναι ικανά να αιτιολογήσουν τηνπροσβαλλομένην πράξιν." Η εισήγηση του δικηγόρου του αιτητή είναι πως η κρι­ νόμενη απόφαση δεν είναι δεόντως αιτιολογημένη γιατί δεν αναφέρονται αυτά που συζητήθηκαν μεταξύ των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου. Οι διαβουλεύσεις 30 όμως των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου δεναποτε­ λούν κατά το διοικητικό Δίκαιο, μέρος της αιτιολογίας της απόφασης του. Το επαρκές ή μητης αιτιολογίας μιας απόφασηςκρίνε35 ται ανάλογα με τα ιδιαίτεραπεριστατικάκαι τη φύση της κάθευπόθεσης. Μπορείπ.χ. ολιγόλογηαιτιολογία ναθεω­ ρηθεί επαρκήςσε μιαπερίπτωση ενώ σε άλληπαρότιεκτε­ ταμένη, να κριθεί ανεπαρκής. Δεν είναι δηλαδή ζήτημα έκτασης του λεκτικού της αιτιολογίας αλλά ουσίας περιε40 χομένου, ώστε να ικανοποιούνταιτα κριτήρια τηςδιοικη­ τικής δικαιοσύνης και ιδιαίτερα ο βασικός της σκοπός, η δυνατότητα ελέγχου δηλαδή από την αιτιολογία της διοι595 Αρτεμίοης,Δ. Γεωργίουν.Δημοκρατίας

(1989)κητικής πράξης. Γι' αυτό και όταν η αιτιολογία δεν είναι επαρκής, αυτή μπορεί να συμπληρωθεί από τα στοιχεία του φακέλου της διοίκησης που βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου. Στο ίδιο βιβλίο πουαναφέρεταιπιο πάνω, ο συγγραφέαςλέγειταεξήςπάνωσ'αυτότοθέμα: 5 "Εάν τα ευθέως καιαμέσως αιτιολογούντα τηνπράξιν γεγονότα προκύπτουν εκ των στοιχείων, ταοποίαη διοίκησις είχεν υπ' όψιν, καθ' ον χρόνον εξέδωκε την πράξιν αυτής, τα στοιχεία δε ταύτα είναι κατά τεκμή- ίο ριον ή αποδεδειγμένως ήδη γνωστά τω ενδιαφερόμενο) δεν απαιτείταιδιατύπωσις της αιτιολογίας, της εκ των σχετικών στοιχείων προκυπτούσης, θεωρούμενης επαρ- . κούς.Τούτ' αυτό έχει εφαρμογήν,οσάκις η διατυπουμένηαιτιολογία είναι ανεπαρκήςήελλιπής, αλλά συμπλη- 15 ρούται εκ των σχετικών κατά τεκμήρων ήδη γνωστών στοιχείων." Στηνυπό εξέταση υπόθεσηδεν πρέπει ναυπάρχεικαμιά αμφιβολία στον αιτητή, ούτε και το Δικαστήριο έχει, για 20 την αιτιολογία της απόρριψης του αιτήματος του. Ενώ­ πιον του Υπουργικού Συμβουλίου τέθηκαν όλα ανεξαιρέ­ τως τα στοιχεία που αφορούσαν στην αίτηση του,και συ­ γκεκριμένα ηπροϊστορία των γεγονότων πουοδήγησαν σε αυτή, οι προσωπικές και οικογενειακές του περιστάσεις 25 και ηγραπτή υποστήριξη του αιτήματος απότο δικηγόρο του. Το Υπουργικό Συμβούλιο μελέτησε όλα τα πιο πάνω στοιχεία, όπως ρητά αναφέρει στην απόφαση του, και απέρριψε το αίτημα. Θα προσθέταμε, εκ περισσού, πως από το σύνολο των γεγονότων της υπόθεσης δεν υπάρχει 30 αμφιβολία ότι το Υπουργικό Συμβούλιο αξιολογώντας τη σοβαρότητα του αδικήματοςγια το οποίο ο αιτητήςκατα­ δικάστηκε, δηλαδή της διαφθοράς, έκρινε πως δεν ήταν ορθό να του παρασχεθούν συνταξιοδοτικά ωφελήματα μετάτην ποινή πουτου επιβλήθηκε,δηλαδήτης απαίτησης 35 ναπαραιτηθείαπότις τάξεις της Αστυνομίας. Για τους λόγους που αναφέρουμε πιο πάνω η έφεση απορρίπτεταικαιηαπόφασητου Υπουργικού Συμβουλίου επικυρώνεται.Δεγίνεται οποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. Η έφεσηαπορρίπτεται χωρίς έξοδα. 596 4 ^