(1989)11 Απριλίου, 1989 [ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΣ ΜΕΣΑΡΓΓΗΣΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΥ ΠΑΦΟΥ, Καθ' ον η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 11/89). Εκτελεστή Πράξη — Έγκριση από σώμα άλλο από εκείνο, στο οποίο το δίκαιον έχει εμπιστευθεί την αποφασιστική αρμοδιότητα — Πράξη συμπληρωματική, που προσδίδει αναδρομικά εκτελεστό χα ρακτήρα στην απόφαση. Προσωρινά διατάγματα — 'Εκδηληπαρανομία — Αφ' εαυτού λόγος εκδόσεως προσωρινού διατάγματος — Η προσέγγιση πρέπει να είναι προσεκτική, ώστε να μην κατα?.ήγει σε διάγνωση της ουσίας της υποθέσεως. 10 Φυσική Δικαιοσύνη —• Αμεροληψία — Συλλογικά όργανα — Ηθική ελευθερία μελών για δράση — Οπουδψτοτε λόγω σχέσεως δεν υπάρχει, ελλείπει τοστοιχείο τηςαμεροληψίας. Προσωρινά Διατάγματα — Ανεπανόρθωτη ζημία — Αρχιτεκτονικός διαγωνισμός — Όρος ότι στο νικητή θα δοθεί xat τ? επίβ?.εψητου έργου — Ζημία αιτούντος ανεπανόρθωτη. 15 Οι αιτητές είχαν συμμετάσχει σε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Το πρώτο βραβείοχρηματικόποσό £1,500 και ανάθεσητης περαι- 20 τέρω μελέτης και επίβλεψης εκτελέσεως του έργου. Στους αιτητές δόθηκετοδεύτεροκαιτρίτοβραβείοενώ τοπρώτοβραβείο απονε μήθηκεσταενδιαφερόμεναμέρη. Η Κριτική Επιτροπήείχε στησυγκεκριμένη περίπτωσηεξουσία 25 να αποφασίζειτελεσίδικα για τις μελέτες που υποβλήθηκαν (Κα- 760 3ΑΛΛ. Μεσαρίτη;κ.ά.ν.ΔήμουΠάφου νονισμοί Προκηρύξεως και Διεξαγωγή τουΔιαγωνισμού, Καν.24
(6)). Η απόφασητηςεγκρίθηκε αργότερααπότοΔήμο. Οι αιτούντες ισχυρίστηκαν έκδηλη παρανομία: (α) Λόγω σχέσεως εξαρτήσεως διαγωνιζομένου με μέλος της κριτικής επιτροπής. 10 15 (β) Λόγω υπερβάσεως τουποσού της προϋπολογισθείσας δαπάνηςεκτελέσεωςτου έργου. Το Ανώτατο Δικαστήριο, αφού έκρινε ότι η επίδικη απόφαση ήταν εκτελεστή (Βλέπε νομική, που φαίνεται στο πρώτο από τα πιο πάνωπεριληπτικά σημειώματα),εξέδωσε,μεβάσημίαν εκάστη απότιςαρχές,πουπροκύπτουν απόταάλλα περιληπτικά σημειώ ματα,τοαιτούμενο προσωρινόδιάταγμα. Έκδοση προσωρινού διατάγματος χωρίς διαταγή γιαέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: HadjivassUiou v.Κ.Ο.Α.
(1987)3C.L.R. 2142, 25 Sofocleous v.TheRepublic
(1971)3C.L.R. 345, Papadopoullos v. TheRepublic
(1975)3C.L.R. 89, Michaelides v. TheRepublic
(1980)3C.L.R. 89, POEDv.Registrarof Trade Unions
(1982)3C.L.R. 177, Iosffidc v.Lakatamia Municipality
(1989)3C.LJi. 393. 35 Αίτηση για προσωρινό διάταγμα. Αίτηση για την έκδοση προσωρινού διατάγματοςγια την αναστολήτης διαδικασίαςανάθεσης και/ή εξουσιοδό τησης τηςσυμπλήρωσης ήεπίβλεψης τουέργου και κατα40 κύρωσης τουπρώτουβραβείουστον αρχιτεκτονικόδιαγω νισμό που προκήρυξε ο Δήμος Πάφου με θέμα την αποκατάσταση-αναβίωσηδιατηρητέουκτιρίου γιανα χρη σιμοποιηθεί σανκτίριο Εικαστικών Τεχνών. 45 Α.Σκορδήςμε τονΓ. Κολοκασίδη,γιατουςΑιτητές. Α. Ταλιαδώρος,γιατον Καθ'ουηαίτηση. 761 Μεσαρίτης κ.ά.ν.ΔήμουΠάφου
(1989)Φ.Βαλιαντής, για το Ενδιαφερόμενο μέρος Ζ. Σιερεπεκλή. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ: Ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Οι αιτητές είχαν συμμετάσχει στον αρχιτεκτονικό διαγωνι- 5 σμό πουπροκήρυξε οΔήμος Πάφου μεθέματην αποκατά σταση - αναβίωσηδιατηρητέουκτιρίου μεσκοπό να χρησι μοποιηθεί σανκτίριο Εικαστικών Τεχνών. Τα βραβεία του διαγωνισμού που διελάμβαναν το μεν 10 πρώτο χρηματικό ποσό £1.500,- και την ανάθεση της πε ραιτέρω μελέτης και επίβλεψης εκτελέσεως του έργου, το δεύτερο ποσό £750,- και το τρίτο ποσό £500,-, ανακοινώ θηκαν από το Δήμο Πάφου με δημοσίευση στον ημερήσιο τύπο στις 24/10/
- Στους αιτητές δόθηκε το δεύτερο 15 και τρίτο βραβείο ενώ το πρώτοβραβείο απονεμήθηκε στα ενδιαφερόμενα μέρη. Για ταπιο πάνω αποτελέσματα του διαγωνισμού οι αιτητές υπέβαλαν ένσταση και μετά την απόρριψη της στις 20 18/12/1988προχώρησαν στην καταχώρηση της προσφυγής με κύριο αίτημα την ακύρωση της πράξεως με την οποία επελέγη γιατοπρώτο βραβείοημελέτη που είχε υποβληθεί από ταενδιαφερόμενα μέρηαντίτης μελέτης των αιτητών. 25 Παράλληλα με την προσφυγή, οι αιτητές υπέβαλαν αί τηση για έκδοση προσωρινού διατάγματος για την ανα στολή της διαδικασίας, "ανάθεσης και/ή εξουσιοδότησης της συμπλήρωσης ή επίβλεψης του έργου, καικατακύρω σης του πρώτου βραβείου ως έχουν τα αποτελέσματα ή 30 της υπογραφής σύμβασης με τους αρχιτέκτονες που υπέ βαλαν την μελέτη και έλαβαντοπρώτοβραβείο." Οι λόγοι που επικαλούνται οι αιτητές για την έκδοση του προσωρινού διατάγματος,συνοπτικά είναι:- 35 (α) Παραβίαση των κανονισμών προκηρύξεως και των όρων διεξαγωγής του διαγωνισμού, που συνιστά κατά τους ισχυρισμούς τους έκδηλη παρανομία. 40 (β) Η ανεπανόρθωτη ζημιά που θα υποστούν οι αι τούντες απότημηέκδοσητου διατάγματος. 762 3 ΑΛΛ. Μεσαρίτηςκ.ό. ν.ΔήμουΠάφου Κοΰρρης,Λ. Οι καθ' ων η αίτηση αρνούνται τους ισχυρισμούς αυ τούς και εγείρουν προδικαστικά θέμα εκτελεστότητας της διοικητικής πράξεως που αποτελεί αντικείμενο της προ σφυγής. 5 Κατά την άποψη αυτή η απόφασητης Επιτροπής υπόκειτο στην έγκριση του Δήμου ηοποίαδόθηκε στις 13/1/89 και συνεπώς η πράξη που προσβλήθηκε είναι απλά προ παρασκευαστική, χωρίς δυνατότητα προσβολής ενώπιον 10 του Δικαστηρίου. Η εκτελεστότητα της πράξεως θα εξεταστεί ως πρώτο θέμα στην απόφαση του Δικαστηρίου. !5 Η ιδιότητα διοικητικής πράξεως ως εκτελεστής αποτε λεί ουσιαστική προϋπόθεση για την εφαρμογή των διατά ξεων του άρθρου 146 του Συντάγματος. Η νομολογία επί του θέματος είναι απόλυτασαφής και νομίζω ότι θα απο τελούσε άσκοπη επανάληψη ή παραπομπή στις καλώς 20 γνωστές δικαστικέςαποφάσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν ηαπόφασηπουδημο σιεύτηκε στις 24/10/88υπόκειτο σε αναθεώρηση ήαν αντι κείμενο της προσφυγής θα έπρεπε να ήτο η απόφαση της 25 13/1/89 με την οποία εγκρίθηκε από το Δήμο η απονομή των βραβείων όπως κοινοποιήθηκε με μεταγενέστερη επι στολήημερομηνίας8/2/
- Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς των καθ' ων η αίτηση η 30 έγκριση του Δήμου απαιτείταιδυνάμει του άρθρου 45 του περί Δήμων Νόμου 111/85 η δε δημοσίευση της 24/10/88 αφορούσε μόνο την απόφαση της Κριτικής Επιτροπήςκαι επεβάλλετο από τους Κανονισμούς Αρχιτεκτόνων, Καν. 19
(15). 35 Σημειώνεται ότι το δημοσίευμα στον τύπο αναφέρεται γενικά και κατά τρόπο οριστικό σε ανακοίνωση αποτελε σμάτων του Παγκύπριου Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού και όχι σε απόφαση της Κριτικής Επιτροπής για την 40 οποία δεν γίνεται καμιά μνεία. Στη νομολογία έχει ήδη γίνει δεκτό ότι η έγκριση από σώμα άλλο απόεκείνο στο οποίο ονόμος έχει εμπιστευθεί 763 Κούρρης, Δ. Μεσαρίτης κ.ά.ν.Δήμου Πάφου
(1989)την αποφασιστική αρμοδιότηταείναι πράξησυμπληρωμα τική, διαδικασία πουπροσδίδει αναδρομικά εκτελεστό χα ρακτήρα στην απόφαση(Hadjivassiliou ν. Κ.Ο.Α.
(1987)3 C.L.R.2142. ΗΚριτική Επιτροπήείχε στη συγκεκριμένη περίπτωση εξουσία νααποφασίζειτελεσίδικα γιατις μελέ- 5 τες που υποβλήθηκαν(Κανονισμοί Προκηρύξεως και Διε ξαγωγής τουΔιαγωνισμού, Καν.24
(6)). Για τους λόγους αυτούς και με βάση τις αρχές όπως προκύπτουν απότην απόφαση Hadjivassiliou (ανωτέρω) 10 ηένσταση των καθ' ων ηαίτησηγιατην εκτελεστότητα της πράξεωςδεν μπορεί ναευσταθήσει καιαπορρίπτεται. Η ΕΚΑΗΑΗ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ 15 Η έκδηλη παρανομία τεκμηριώνεται από τους αιτητές σε σειρά παραβάσεων των κανονισμών που διέπουν την προκήρυξηκαιδιεξαγωγήαρχιτεκτονικούδιαγωνισμού. Ειδικότερα αναφέρθηκανοι Κανονισμοί 21
(2),
(3),
(4)και
(5)πουαφορούνλόγους ακυρώσεως υποβληθείσης με λέτης καθώς και ο Κανονισμός 20
(2),
(4)και
(5)σε συν δυασμό με τον όρο 10
(3)(γ) των όρων διεξαγωγήςτουδια γωνισμού που αποκλείουν τη συμμετοχή στο διαγωνισμό προσώπου που έχει σχέσηεξαρτήσεως με μέλος της Κριτι κής Επιτροπής.Επίσης ο Όρος7πουκαθορίζειτονπροϋ πολογισμό δαπάνης του έργου στο ποσό των £80,000.- πε ρίπου. Το ποσό αυτό διαφοροποιήθηκε αργότερα με επιστολή του δημάρχου Πάφουμε την οποίακαθορίζεται ανεκτόόριο αποκλίσεως 15-20%. Η προβλεπόμενη δαπάνηγια τη μελέτη των ενδιαφερο μένων μερών ήταν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ιδίων £120,500.- και με την εκτίμηση της Επιτροπής £128,000.-γεγονός που κατάτους αιτητές καθιστούσε πα- 35 ράνομη την απόφασητης Επιτροπήςκαι έθετε σε πλεονε κτικήθέση τη μελέτη των ενδιαφερομένων μερών κατά πα ράβασητης αρχήςτης ισότητας. Η έκδηλη παρανομίααποτελεί αφεαυτής λόγο για την 40 έκδοση προσωρινού διατάγματος(Sofocleous v. The Re public
(1971)3 C.L.R. 345, Papadopoulos v. The Repu764 20 25 30 3 ΑΛΛ. Μεσαρίτης%Α.ν.ΔήμουΠάφου Κούρρης,Δ. W/c
(1975)3 C.L.R. 89, Michaelides v. The Republic
(1980)3 C.L.R. 89). Όμως ηπροσέγγιση στηδιαπίστωσητηςέκδηλης παρανομίας πρέπει να γίνεται με τη δέουσα προσοχή γιατίδυ νατό να καταλήξει σε διάγνωση της ουσίας της υποθέσε ως, κάτι που δεν ενθαρρύνεται από τους Δικονομικούς Κανονισμούς που διέπουν το θέμα (Sofocleous (ανωτέ ρω),POED v.Registrar of TradeUnions
(1982)3C.L.R. 10 177). 5 Δεν υπεισέρχομαι στην εξέταση του ισχυρισμού για πα ράβασητου Καν.21
(2),
(3)και
(4)αναφορικάμε τη συνέ πεια προς τους όρους και τις διατάξεις προκηρύξεως του 15 διαγωνισμούτης μελέτης πουυποβλήθηκεαπό τα ενδιαφε ρόμενα μέρη γιατί το θέμααφοράτην ουσία της υποθέσε ως και εν πάση περιπτώσει απαιτούνται στοιχεία τα οποία στο στάδιο αυτό δεν ευρίσκονται ενώπιον του Δι καστηρίου. 20 Όμως απότις ένορκες δηλώσεις που έχουν καταχωρη θεί και τις αγορεύσεις των δικηγόρων προκύπτουν αβία σταδύοστοιχεία: , 25 30 35 (α) Η συγγενική σχέση του ενδιαφερόμενου μέρους Ζ. Σιερεπεκλή με την κα. Ανδρούλλα Ευθυμίου,μέλος της Κριτικής Επιτροπής. ι (β) Το ποσό της δαπάνηςπου συνεπάγεται η μελέτη και που ανέρχεται κατά μεν τα ενδιαφερόμενα μέρη σε £120,000.-, κατά δετηνΚριτικήΕπιτροπήσε£128,000.-. Υπενθυμίζεται ότι ηδαπάνηπροβλεπότανστους όρους του διαγωνισμού σε £80,000.-,και το ποσό αυτό με τη μεταγενέστερη επιστολή του.Δημάρχου μπορούσε να αυξηθεί μέχρι τις £96,000.-περίπου. Πέρα από τις πρόνοιες των κανονισμών του διαγωνι σμού που είναι φανερόν ότι στοχεύουν στον αποκλεισμό κάθε στοιχείου επηρεασμού της αποφάσεωςτης Κριτικής 40 Επιτροπής, η νομολογία έχει κατ',επανάληψη υποδείξει ότι: 765 Κούρρης, Δ. Μέσαρίτηςκ.ά.ν.ΔήμουΠάφου
(1989)"Η σύνθεση συλλογικού σώματος πρέπει να εξασφα λίζει ταεχέγγυα της αμεροληψίας. Το στοιχείο της αμεροληψίας ελλείπει οποτεδήποτε ησχέσημεταξύ μέλους συλλογικού οργάνου ως προς το 5 θέμα της απόφασης είναι τέτοια, που να αποστερεί το μέλος απότην ηθική ελευθερία ναδρα ανεξάρτητα". (Αποστόλα Ιωσηφίδη ν. Λήμον Λακατάμιας
(1989)3 Α.Α.Δ. 393 και Hadjivassiliou ν. ΚΟΑ
(1987)3 Α.Α.Δ. 10 2142). Η θέσηαυτήτης νομολογίας σε συνδυασμό με τουςκα νονισμούς του διαγωνισμού που αναφέρονται πιο πάνω ενισχύει την άποψη και τις επιφυλάξεις των αιτητών για 15 την εγκυρότητα της αποφάσεως. Εξάλλου η κατά το 1/3 περίπου υπέρβαση του όρου για την προβλεπόμενη δαπά νη έθετε εξυπαρχής τη μελέτητων ενδιαφερομένων μερών σε υψηλότερα επίπεδακρίσεως σε βάρος των άλλων μελε τών, που τηρώντας συνεπέστερα τους όρους, περιοριστή- 20 καν σε λιγότερο εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Κατά τη γνώμη μου υπάρχει παρανομίαπου δικαιολογεί την έκδο ση του αιτουμένουδιατάγματος. Η ΑΝΕΠΑΝΟΡΘΩΤΗ ΖΗΜΙΑ 25 Δεν έχω καμιά δυσκολία να δεχθώ τους ισχυρισμούς των αιτητών για τηζημίαπου θαυποστούν από τη μη έκ δοση του διατάγματος. Δεν πρόκειται για την απώλεια του χρηματικού ποσού του βραβείου. Σύμφωνα με τους όρους του διαγωνισμού το πρώτο βραβείο συνεπάγεται και την ανάθεση της συμ πληρώσεως της μελέτης και της επιβλέψεως του έργου. Ο Δήμος Πάφου έχει καταστήσει σαφές ότι επείγεται να 35 προχωρήσει στην εκτέλεσητου έργου. Συνεπώς,οι αιτητές δε θα έχουν να αναμένουν τίποτε αν επιτύχει η προσφυγή τους. Δεν πρόκειται για απλή χρηματική ζημία, αλλά για θέμα φήμης, γοήτρου και επαγγελματικού κύρους που εμπίπτει στον ορισμό της "ανεπανόρθωτης ζημίας" (Βλ. 40 Σκουρή, Η Δικαστική Αναστολή Εκτελέσεως των Διοικη τικών Πράξεων,Έκδοση 1986, σελ. 41). 766 3 ΑΛΛ. 5 Μεσαρίτης κ.ά. ν.Δήμου Πάφου Κούρρης, Δ. Δεν αγνοώ τις απόψεις και τις εισηγήσεις του Δήμου Πάφου για τη φύση της υποθέσεως και την ανάγκη για επίσπευση των εργασιών για τη συντήρηση του κτιρίου. Αν και πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο Δήμος δεν επέδειξε την ίδιασπουδήστο χειρισμό τηςόλης υποθέσεως. Σημειώνεται ενδεικτικά ότι η απόφαση της Επιτρο πής για την απονομή των βραβείων κοινοποιήθηκε στις 24/10/88, ο Δήμος συνήλθε για την έγκριση της αποφά10 σεως στις 13/1/89 και η τελική απόφαση γνωστοποιήθη κε στους αιτητές μόλις στις 8/2/89. Και, επιπλέον, το κτίριο βρισκόταν στη κατοχή του Δήμου από πενταετίας περίπου. Το δημόσιο συμφέρον δεν αφοράμόνο τη συντή ρηση του κτιρίου αλλά και τησυνεπή τήρηση καιεφαρμο15 γήτου νόμου καιτων αρχώντηςχρηστής διοικήσεως. Το αιτούμενο διάταγμα δίδεται χωρίς διαταγή για τα έξοδα. 20 Διάταγμα δίδεται χωρίς έξοδα. 767