(1990)20Φεβρουαρίου,1990 [ΠΙΚΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/οτές] ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ Κ. ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ. Εφεσείων-Ενάγων, ν. ΤΑΚΗ ΠΕΤΑΣΗ, Εφεσίβλητον-Εναγόμενον. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7831). Ιατρική εξέταση ενάγοντος σε αγωγή για γενικές αποζημιώσεις λόγω σωματικών βλαβών από τον ιατρόν της εκλογής εναγομένου — Πως ασκείται η διακριτική εξουσία τον Δικαστηρίου — Ανάλυση νομολογίας — Καθυστέρηση στην υποβολήν τον αιτήματος — Πρέπει να δικαιολογείται. 5 Στην υπόθεση αυτή το πρωτόδικο Δικαστήριο δέχθηκε αίτηση του εναγομένου, που υποβλήθηκε μετά το πέρας της υποθέσεως του ενάγοντος, για αναστολή της διαδικασίαςμέχρις ότου ο ενά γων δεχθεί και υποβληθεί σε ιατρικήν εξέταση από ιατρόν της εκλογής τουεναγομένου. 10 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,αποδεχόμενοτηνΈφεση,αποφάσισε:
(1)Ηεξέταση δεν επιβάλλεται μεδιαταγήτουδικαστηρίου,που θα συνιστούσε απαράδεκτηεπέμβαση στην ατομικήακεραιότητα και ελευθερία του διαδίκου, αλλά έμμεσα με την αναστολή της δίκης μέχρις ότουο διάδικοςσυμφωνήσει ναυποβληθεί σε ιατρική 15 εξέταση.
(2)Αντισταθμίζονται δύο εξίσου σημαντικοί παράγοντες: Η ελευθερία του ατόμουκαι το δικαίωματου καθενός ναπρόσφυγα στο δικαστήριο για τη διασφάλιση των δικαιωμάτωντου αφενός, καθώς και το δικαίωματου αντιδίκουγιατηνπαροχήουσιαστικής 20 ευκαιρίας για υπεράσπιση,δικαίωμασυνυφασμένο με την ουσια στικήαπονομήτηςδικαιοσύνης,αφετέρου.
(3)Το στοιχείο της δίκαιης και ισορροπημένης μεταχείρισης των διαδίκωνβρίσκεται στο επίκεντρο της άσκησης της διακριτι κής εξουσίας τουδικαστηρίου. Σημαντικοί παράγοντεςείναι: Το δικαίωμα του διαδίκου για τη διεξαγωγή της δίκης και τη 112 25 1 ΑΛΛ. Αριστοδήμουν.Πετάση διάγνωση τωναστικών τουδικαιωμάτων μέσα σε εύλογο χρόνο, που αποτελεί θεμελιώδεςδικαίωμαβάσει τουάρθρου 30.2 του Συ ντάγματος. 5 10 15 Το δικαίωμα του διαδίκου να ενημερώνεται έγκαιρα γιατη θέση τουαντιδίκου τουώστε με βεβαιότητα να είναι σε θέση να προσδιορίσει τααποδεικτικάμέσακαιτημαρτυρίαπου είναι ανα γκαία γιατηναπόδειξητης υπόθεσης του. Ηανταλλαγήδικογρά φωνσ'αυτόαποβλέπει.
(3)Κάθεκαθυστέρηση στην υποβολή τηςαίτησης πρέπει να δικαιολογείται. Όσομεγαλύτερη είναιηκαθυστέρηση,ανάλογα ισχυ ρότεροι πρέπει να είναι οι λόγοι πουτην υποστηρίζουν. Μετά το πέρας τηςυπόθεσης τουενάγοντα, μόνο σε εξαιρετικές περιπτώ σεις μπορεί ναεγκριθεί ηαναστολή τηςδιαδικασίαςγιανα υπο βληθείοενάγων σειατρικήεξέταση·κυρίως όταν έχουν εγερθείθέματαπουσχετίζονται μετηνκατάσταση τηςυγείας τουενάγοντα1 τα οποία δε μπορούσαν εύλογα ναπροβλεφθούν απότις θέσεις πουδιατυπώνονταιστην έκθεση απαιτήσεως. Η έφεσηεπιτρέπεται με έξοδα. Αναφερόμενεςαποφάσεις: 20 Demosthenous v.Antoniou
(1975)1C.L.R. V Pickett v. Bristol Aeroplane Co. Ltd. (Bingham's Motor Claims Cases, 7thEdition,p. 620)· Edmeades v. Thames BoardMills Ltd. [196912 All E.R. 127· Kyriacou andAnotherv. Stylimou
(1982)1C.L.R. 524- 25 Stairv. NationalBoard[1977] 1 All E.R. 243Megantyv. ΌJ.RyanandSons Ltd. [1980]2All E.R. 832· Prescott v.Bulldog Tools Ltd.[1981] 3All E.R. 869. Έφεση. Έφεση από τον ενάγοντα κατά της απόφασης του 30 Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Ερωτοκρίτου, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 13Φεβρουαρίου, 1989(Αρ.Αγωγής819/ 87)μετηνοποίαδιατάχθηκεηπεραιτέρωδιαδικασίαστην παρούσα αγωγή μέχρις ότου ο ενάγων δεχθεί ναυποβλη θεί σειατρικήνεξέτασηαπόιατρόπουθατουυποδείξει ο 113 Αριστοδήμουν.Πετάση
(1990)εναγόμενος. Ε.Κοραχίδης, γιατονΕφεσείοντα. Κλ. Χατζψιίττας χαι Λ.Αεμή (Δνι,ς), γιατονΕφεσίβλη το. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Η απόφασητου Δικαστηρίου δίνεται απότοΔικαστήΓ.Μ.Πική. 5 ΠΙΚ.ΗΣ,Δ. : Αντικείμενο τηςέφεσης είναι η απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου, και το ερώτημα πουτίθεταιείναιη ορθότητατηςάσκησηςτηςδιακριτικής ευχέρειας τουΔικαστηρίουναεγκρίνει, μετάτοπέραςτης 10 υπόθεσηςτουεφεσείοντα(ενάγοντα)αίτημαγιατηνεξέτα σητου απόγιατρότηςεκλογής τουεναγομένου(εφεσίβλη του)και, ταυτόχρονα,ναδιατάξειτην αναστολήτηςδια δικασίας μέχρις ότου ο εφεσείων υποβληθεί στην ορισθείσα εξέταση. Το επίδικο θέμα της αγωγής ήταν η 15 αξίωση του ενάγοντα για αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, κακώσεις καιζημιές, πουείχε υποστεί σε οδικό δυστύχημα για τις οποίες καθιστούσε υπεύθυνο, λόγω αμέλειας,τον εφεσίβλητο. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο έκρινε επιβεβλημένη την έγ- 20 κρίσητης αίτησηςκρίνονταςότιεδεσμεύετο απότηναπό φασητου Εφετείου στην Kyros Demosthenous v. Michael Antoniou
(1975)1C.L.R. 1,παρά την απουσία βάσιμου λόγου πουναδικαιολογεί τηνκαθυστέρησηστην υποβολή του αιτήματος.Το Δικαστήριο χαρακτήρισε ανορθόδοξη 25 την υποβολή αίτησης για ιατρικήεξέταση τουαντιδίκου μετάτηνολοκλήρωσητηςυπόθεσηςτουενάγοντακαιυπέ δειξε ότιαιτήσεις αυτήςτηςμορφήςπρέπειναυποβάλλο νται κατάκανόναστοπροκαταρκτικόστάδιοτηςδιαδικα σίας,πριντηνέναρξητηςδίκης. 30 Ο λόγος στον οποίο αποδόθηκε ηκαθυστέρηση,όπως σημειώνεται στην απόφαση,ήτανη πεποίθησητου δικηγό ρου του εφεσίβλητου ότι ο ισχυρισμός του εφεσείοντα "για δημιουργία οστεοαρθρίτιδας δέκα μήνες μετάτο δυ114 1Α.Α.Δ. 5 Αριστοδήμουν.Πετάση Πικής,Δ. ατύχημα" δεν ευσταθούσε επιστημονικά και η πρόβλεψη τουότιτέτοιαεπιπλοκήδεθαυποστηριζόταν με μαρτυρία στοδικαστήριο.'Αλλη αμφιβολίατουεφεσίβλητου αναφο ρικά με τις κακώσεις τις οποίες είχευποστεί οεφεσείων, όπως προκύπτει από τα πρακτικά, δημιουργήθηκε από την έλλειψη ημερομηνίας στις ακτινογραφίες του ενάγο ντα. Ήαπόφασηστη Demosthenous δεν ορίζει ότι αίτημα γιατην ιατρικήεξέταση τουενάγοντααπό ιατρότηςεκλο10 γής του εναγομένου εγκρίνεται άσχετααπότοστάδιο στο οποίο υποβάλλεται ή τους λόγους που το υποστηρίζουν. Ηέφεση στη Demosthenous είχεεπιτραπεί επειδήτοπρω τόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα έκρινε ότι δεν είχεδιακρι τική ευχέρεια να διατάξει τον ενάγοντα να υποβληθεί σε 15 ιατρική εξέταση, υπό το φως της αγγλικής απόφασης Pickett v. Bristol Aeroplane Co. Ltd. (Bingham's Motor Claims Cases, 7thed, p. 620). Δικαιοδοσία υφίσταταικαι ασκείται, όπως επεσήμανε το Εφετείο στη Demosthenous, σύμφωνα με τις αρχές που υιοθετήθηκαν στην αγγλική .20 απόφαση Edmeades v. Thames Board Mills Ltd. [1969]2 All E.R. 127. Η εξέτασηδενεπιβάλλεται μεδιαταγήτουδι καστηρίου,πουθασυνιστούσεαπαράδεκτη επέμβασηστην ατομικήακεραιότητακαιελευθερία τουδιαδίκουαλλάέμ μεσα με την αναστολή της δίκης μέχρις ότου ο διάδικος 25 συμφωνήσειναυποβληθεί σε ιατρικήεξέταση. Συναρτάται ητύχητης υπόθεσης του με τησυμφωνία τουγια ιατρική εξέταση ο,ποτεδήποτε τούτο κρίνεται αναγκαίο για την άρτιααπονομήτηςδικαιοσύνης. Ηφύσητηςδικαιοδοσίαςκαιοι παράγοντεςπου σταθ30 μίζονταιστηνάσκησητηςδιακριτικήςευχέρειας τουΔικα στηρίου εξετάστηκαν καιστη μεταγενέστερη απόφασητου Εφετείου Kyriacou and Another v. Stylianou
(1982)1 C.L.R.524. Για τον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης στη συγκεκριμένη περίπτωση αντισταθμίζο35 νται δύο εξίσου σημαντικοί παράγοντες:Ηελευθερία του ατόμου και το δικαίωμα του καθενός να προσφύγει στο δικαστήριο για τηδιασφάλιση των δικαιωμάτωντου αφε νός,καθώςκαιτοδικαίωματουαντιδίκουγιατηνπαροχή 115 Πικής,Δ. Αριστοδήμουν.Πετάση
(1990)ουσιαστικής ευκαιρίας γιαυπεράσπιση, δικαίωμα συνυ φασμένο με την ουσιαστική απονομή της δικαιοσύνης, αφετέρου.Οιπαράγοντεςαυτοίαντισταθμίζονταιμεγνώ μονα το δίκαιο μέσα απότηδικαστική λειτουργία, όπως προκύπτειαπότηStarrv. National CoalBoard[1977]1 All 5 E.R. 243.To εύλογο τηςαπαίτησηςγια ιατρική εξέταση, καθώς καιοι λόγοι στους οποίους στηρίζεται η άρνηση του ενάγοντα, πρέπει να τύχουν προσεκτικής εξέτασης στο πλαίσιο τηςάσκησης τηςδιακριτικής ευχέρειαςτου δικαστηρίου.Τοστοιχείο τηςδίκαιηςκαι ισορροπημένης 10 μεταχείρισης τωνδιαδίκων βρίσκεται στο επίκεντροτης άσκησης της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου Megarityv. D.J. Ryan &SonsLtd. [1980]2AllE.R. 832. Η αρχή πουαναγνωρίστηκε στην Edmeades καιακο λουθήθηκε σε μεταγενέστερες αποφάσεις [βλ. επίσης 15 Prescott v. Bulldog Tools Ltd. [1981]3All E.R. 869], απο καλύπτει μια τάσηχαλάρωσης του στοιχείου της αντιπα ράθεσης στη διεξαγωγή της δίκης (πουαποτελεί βασικό γνώρισμα τουαγγλικούσυστήματος απονομήςτης δικαιο σύνης)καιδιεύρυνσητωνδικαστικών μέσωνγιατηνανεύ- 20 ρεσητηςαλήθειας. Ο προσδιορισμός τωνσυμφερόντων τηςδικαιοσύνης στη συγκεκριμένη υπόθεση είναι σύνθετο έργο καιπερι λαμβάνει τηστάθμιση πολλών παραγόντωνπου άπτονται των δικαιωμάτων τωνδιαδίκων.Ένας απόαυτούς είναι 25 το δικαίωματου διαδίκου γιατηδιεξαγωγήτης δίκης και τηδιάγνωσητωναστικώντουδικαιωμάτωνμέσασεεύλο γο χρόνο, πουαποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα βάσειτου άρθρου30.2του Συντάγματος. 'Αλλοσημαντικό στοιχείο είναιτοδικαίωματουδιαδί- 30 κου ναενημερώνεται έγκαιρα γιατηθέσητου αντιδίκου του ώστε μεβεβαιότηταναείναι σεθέσηνα προσδιορίσει τα αποδεικτικάμέσα και τημαρτυρίαπου είναιαναγκαία για την απόδειξη της υπόθεσης του. Ηανταλλαγήδικο γράφωνσ'αυτόαποβλέπει.Είναιγιατολόγοαυτόπουδι- 35 κονομικά μέτρα που αποβλέπουν στον καθορισμό των εκατέρωθεν θέσεων πρέπειναλαμβάνονται, κατά κανόνα, πριν τηνέναρξητηςδίκης. 116 1 Α.Α.Δ. Αριστοδήμουν.Πετάση Πικής,Δ. Η αίτησηγιατην ιατρικήεξέτασητουαντιδίκουπρέπει, όπως σωστά διαπίστωσε το πρωτόδικο Δικαστήριο, να υποβάλλεται πριν την έναρξητηςδίκης.Κάθε καθυστέρη ση στην υποβολή της αίτησης πρέπει να δικαιολογείται. 5 Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση,ανάλογα ισχυρότε ροι πρέπει ναείναι οι λόγοιπουτηνυποστηρίζουν. Μετά το πέραςτης υπόθεσης τουενάγοντα,μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να εγκριθεί ηαναστολή της διαδικα σίας για να υποβληθεί ο ενάγων σε ιατρική εξέταση· κυ10 ρίως όταν έχουν εγερθεί θέματα που σχετίζονται με την κατάστασητης υγείας τουενάγοντα ταοποία δεμπορού σαν εύλογα ναπροβλεφθούν από τις θέσειςπουδιατυπώ νονται στην έκθεσηαπαιτήσεως. Στην προκείμενη υπόθεση κανένας βάσιμος λόγος δεΦ 15 είχε δοθεί που θα μπορούσε να δικαιολογήσει την καθυ στέρηση. Εσφαλμένηεκτίμησητουδικηγόρουτου εναγομέ νου ως προς την πιθανότητααπόδειξης των ισχυρισμών που προβάλλονται στην απαίτηση,δε στοιχειοθετεί λόγο' πουναδικαιολογεί τηνανακοπήτηςπορείαςτηςδιαδικα20 σίαςγια την εκδίκασητηςαγωγής του ενάγοντα. Η διαπί στωση του Δικαστηρίου ότι το αίτημα του εφεσίβλητου εστερείτο ουσίας είναι σωστή. Η υπόθεση Demosthenous δεν ορίζει ότι αίτηματου εναγομένου για.την εξέταση του ενάγοντα εγκρίνεται σε κάθε περίπτωση ανεξάρτητααπό 25 το στάδιο στο οποίο υποβάλλεται. Ηέγκριση τουαιτήμα τοςτουεναγομένου σ'εκείνητηνυπόθεσηήταν αλληλένδε τη με τα γεγονότα της υπόθεσης. Δεν προκύπτει απότην απόφαση στην υπόθεση Demosthenous ηυιοθέτηση οποι ουδήποτε ανελαστικού κανόναστην άσκηση τηςδιακριτά 30 κής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Απεναντίας αναγνωρίζε ται ότι το αίτηματου εναγομένου γιατην ιατρική εξέταση του ενάγοντα ανάγεταιστηδιακριτικήευχέρεια τουΔικα στηρίου και όχι στην ύπαρξη ανεξάρτητου δικαιώματος τουεναγομένου. Συνεπώςη άσκησηδιακριτικής ευχέρειας 35 του Δικαστηρίου είναι, σε κάθε περίπτωση, αλληλένδετη με τα γεγονότα της υπόθεσης τα οποία στην προκείμενη περίπτωση,επέβαλλαντηναπόρριψητου αιτήματος. Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. 117