(1990)28Φεβρουαρίου.1990 ΙΑ. ΛΟΙΖΟΥ,Π..ΜΑΛΑΧΤΟΣ. ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ/σχές] ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΚΗ ΕΠΑΜΕΙΝΩΝΔΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες-Ενάγοντες, ν. ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ, Εφεσφλήτων-Εναγομένων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.6945). Πράξεις ή απο<ράσεις εν τη έννοια τον Άρθρον 146.1 τον Συντάγμα τος —Αξίωση για επιστροφή απαλλοτριωθείσας περιονσίας βάσει τον Άρθρον 23
(5)τον Συντάγματος επί τωότι ο σκοπός τηςαπαλ λοτριώσεως δεν κατέστηεφικτόςεντός τριών ετών από τηςαπαλ λοτριώσεως — θέμα, πον εμπίπτει στην αποκλειστική δικαιοδο- 5 σία τον Ανωτάτον Δικαστηρίου βάσει τον Άρθρον 146.1 — Επομένως ορθά το πρωτόδικο Επαρχιακό Δικαστήριο απέρριψε την αγωγήν, ενώ εσφαλμένα έκρινε ότι δεν νπήρχε απόφαση τον Ανωτάτον Συνταγματικού Δικαστηρίου καλνπτονσα το θέμα (Kaniklidesv. The Republic, 2R.S.C.C. 49)— Επιβεβαίωσητης ορ- 10 θότητας τηςενλόγω απόφασης. Με βάσητη νομική αρχή, πουδιαφαίνεται σαφώςαπότοπιο πάνω περιληπτικό σημείωμα το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την έφεσητων διαχειριστών της περιουσίαςτου θανόντος πρώην ιδιοκτήτητηςαπαλλοτριωΟείσαςγης. 15 Η έφεσηαπορρίπτεται με έξοδα. Αναφερόμενες αποφάσεις: Holy See of Kitium v. MunicipalCouncilof Limassol
(1961)1 R.S.C.C. 15Kaniklides v.TheRepublic, 2R.S.C.C. 49- 20 Pikis v.TheRepublic
(1965)3C.L.R. 13V Cyprus TanneryLtd. v.TheRepublic
(1980)3C.LJi. 405Athanassiou v. The Attorney-Generalof the Republic
(1969)1 C.L.R. 439- 25 Republic v.Demetriades
(1977)3 C.L.R. 213· 154 1 ΑΛΛ. Επαμεινώνδα κ.α. ν.ΔήμουΛ/σον Valanas v.TheRepublic, 3R.S.C.C. 9V Galip v.TheRepublic
(1974)3 C.LJi. 94Pikis v. TheRepublic
(1965)3C.LJi. 131. 'Εφεση. 5 10 Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Χατζητσαγγάρης, Π.Ε.Δ. και Χ"Χαμπής, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 11 Απρι λίου, 1985 (Αρ. Αγωγής 6552/84)με την οποία παραμερί στηκεηεπίδοσητου κλητηρίου και ηαγωγήαπορρίφθηκε. Κ. Ταλαρίδης, για τουςεφεσείοντεζ. Α. Τριανταφυλλίδηςκαι Γ.Ποταμίτης, για τους εφεσί βλητους. Cur. Adv. vult. Α.ΛΟΙΖΟΥ, Π. ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση του 15 Δικαστηρίου: Οι εφεσείοντες-ενάγοντες 1και2είναιδια χειριστές τηςπεριουσίαςτουαποβιώσαντοςΤάκη Επαμει νώνδα τέως από τη Λεμεσό. Οι εφεσείοντες 3-8, είναι κληρονόμοι του πιο πάνω αποβιώσαντα. Ο αποβιώσας ήταν ιδιοκτήτης γης στην ενορία Καθολικής Λεμεσού, 20 έκτασηςπερίπουδεκατριώνσκαλών. ΤοΔεκέμβριο του 1962 οΔήμος Λεμεσού απαλλοτρίω σετηνπιοπάνωακίνητηιδιοκτησίατουαποβιώσανταγια τονσκοπό^δημιουργίαςΑγοράς Χονδρικής Πωλήσεωςκαι Χώρου Σταθμεύσεως Οχημάτων. Επειδή, σύμφωνα με 25 χους ισχυρισμούς των εφεσειόντων, ο πιο πάνω σκοπός της απαλλοτρίωσης δεν έχει καταστεί εφικτός μέσα στα τρίαχρόνιααπό τηςαπαλλοτρίωσηςκαιεπειδή,καιπάλιν σύμφωνα μετους ισχυρισμούς των εφεσειόντων, οΔήμος Λεμεσούπαρέλειψε να επιστρέψει την πιο πάνωιδιοκτη30 σία στους εφεσείοντες στην τιμή στην οποία την απέκτη σαν,οι τελευταίοι μεαγωγήπουκαταχώρησαν στο Επαρ χιακό Δικαστήριο Λεμεσού στις 26 Σεπτεμβρίου 1984, 155 Α. Λοΐζου, Π. Επαμεινώνδα KM. ν.Δήμου Λ/σού
(1990)αξίωναν: "Α. Διάταγμα του Δικαστηρίου διατάσσον τον Δήμον Λεμεσού όπως προσφέρει εις τους Ενάγοντας την προειρημένη γην εις την τιμήν εις την οποίαν την απέκτησε διατης απαλλοτριώσεως. Β. Διάταγματου Δικαστηρίου διατάσσον τον Δήμον Λεμεσού όπως επιστρέψει την προειρημένη γη εις τους Ενάγοντας εις την τιμήν εις την οποίαν αύτη απηλλοτριώθει υπότου Δήμου Λεμεσού." Ο Δήμος Λεμεσού με αίτηση του που καταχωρήθηκε 10 στις 29 Οκτωβρίου 1984, ζήτησε τον "παραμερισμό της επίδοσης του κλητηρίου και/ήτην απόρριψη της αγωγής", επειδή το ΕπαρχιακόΔικαστήριο δεν είχε δικαιοδοσία να επιληφθεί της αγωγής λόγω του ότι η "απαίτηση εμπίπτει μέσα στη σφαίρα του δημοσίου και ουχί του ιδιωτικού δι- 15 καίου". Η απόρριψη της αγωγής εζητείτο επίσης, και για το λόγο ότι οι εφεσείοντες είχαν ήδη καταχωρήσει προ σφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο, δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος,και ηπροσφυγή εκείνη είχεαπορριφθεί επί της ουσίας τόσο πρωτόδικαόσο καιστην έφεση. 20 Το πρωτόδικο Δικαστήριο αφού έκαμε αναφορά στις υποθέσεις Holy See of Kitium of Limassol v.Municipal Councilof Limassol
(1961)1 R.S.C.C. 15, Kaniklidesv. The Republic2R.S.C.C 49,Pikisv. TheRepublic
(1965)3C.L.R. 131 και Cyprus Tannery Ltd. v. The Republic
(1980)3 2 5 C.L.R. 405, οι οποίες αφορούσαν προσφυγές εναντίον της απόφασης της απαλλοτριούσης αρχής να επιστρέψει ιδιο κτησία που είχε απαλλοτριωθεί και δεν είχε χρησιμοποιη θεί για τους σκοπούς της απαλλοτρίωσης, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η άσκηση δικαιοδοσίας από το Ανώτατο 30 Δικαστήριο στις πιο πάνω απαλλοτριώσεις μπορεί μόνο να ερμηνευθεί ότι ασκήθηκε πάνω στη βάση της ύπαρξης τέτοιας δικαιοδοσίας ήεν πάσηπεριπτώσει δεν μπορεί να ερμηνευθεί ότι άφηνε το θέμα ανοικτό. Το πρωτόδικο Δι καστήριο απέρριψε την αγωγή αφού θεώρησε τον εαυτό 35 του δεσμευμένο από την πρακτική του Ανωτάτου Δικα156 5 1 ΑΛΛ. Επαμεινώνδα κ.α.ν.ΔήμονΛ/σον Α. Λοΐζου, Π. στηρίου και αφού έκρινε ότι το επίδικο ζήτημα για την επιστροφή της ιδιοκτησίας δυνάμει του Άρθρου 233 του Συντάγματος εμπίπτει μέσα στη δικαιοδοσία του Ανωτά τουΔικαστηρίου δυνάμει τουΆρθρου 146 τουΣυντάγμα5 τος, σανζήτημα δημοσίου δικαίουκαι δεν εμπίπτει μέσα στη δικαιοδοσία του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου σαν θέμα ιδιωτικού δικαίου. Το πρωτόδικο δικαστήριο απέρριψε την αγωγή και για το λόγο ότι το Ανώτατο Δικαστήριο είχε αποφασίσει τελεσίδικα πάνω στο επίδικο ζήτημα 10 τόσο πρωτόδικα όσο και κατ' έφεση (Athanassiou ν. AttorneyGeneralof theRepublic
(1969)1C.L.R.439.) Εναντίον της απόρριψης της αγωγής οι εφεσείοντες καταχώρησαντηνπαρούσαέφεση. Κυριώτερος λόγοςεφέ σεωςήτανότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα έκρι15 νε ότι το ζήτημα της δικαιοδοσίας καλύπτετο απόαυθε ντίες οι οποίες το εδέσμευαν επειδή το δόγμα του stare decisisδεντυγχάνει εφαρμογήςόταν, παρόλοπουτοΑνώ τατο Δικαστήριο άσκησε δικαιοδοσία, το ζήτημα της δι καιοδοσίαςδενείχε εγερθεί. 20 Έναςάλλος λόγος εφέσεως ήτανότι οι αιτίες αγωγής στην έκθεση απαιτήσεως πέφτουν μέσα στη δικαιοδοσία του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου επειδήείναιζητήματαιδιω τικούκαιόχιδημοσίου δικαίου,καιότι αιτίεςαγωγήςπου βασίζονται πάνω στο Άρθρο 23.5 του Συντάγματος και 25 στο άρθρο 15 του περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμου 1962 (Νόμος 15 του 1962), βρίσκονται μέσα στη σφαίρα του ιδιωτικού και όχι του δημοσίου δικαίου και δεν πέφτουν μέσα στη δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικα στηρίου δυνάμειτουΆρθρου 146τουΣυντάγματος. Αναφορικά μετον πρώτο λόγοεφέσεως κρίνουμε πως το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα έκρινε πως στην υπόθεση Kaniklides (πιο πάνω), δεν είχε αμφισβητηθεί το θέμα της δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Συνταγματικού Δι καστηρίου να επιληφθεί προσφυγής δυνάμει του Άρθρου 23.5 του Συντάγματος.Όπως είναι διατυπωμένηησχετι κή προδικαστική ένσταση στην υπόθεση Kaniklides (πιο πάνω) και όπως είναι διατυπωμένο το σχετικό συμπέρα157 Α. Λοΐζου, Π. Επαμεινώνδα MM. ν.Δήμου Λ/σού-
(1990)σματου δικαστηρίου - στησελ. 54- είναιπρόδηλο ότιείχε εγερθεί και συζητηθεί το ζήτημα της δικαιοδοσίας του Ανωτάτου ΣυνταγματικούΔικαστηρίου ναεπιληφθείπρο σφυγής,δυνάμει του Άρθρου 146.1 τουΣυντάγματος, σχε τικά μεαπαιτήσεις δυνάμει του Άρθρου 23.5 του Συνταγ- 5 ματος. Κρίνουμε, επομένως, πως κατάτοχρόνο τηςέκδοσης τηςπρωτόδικης απόφασηςυπήρχεδεσμευτική γιατοπρω τόδικοΔικαστήριο απόφασηπάνωστο επίδικοζήτημα. Το επόμενο ζήτημαπουπρέπει νααποφασίσουμε είναι 10 κατά πόσο ηαπόφασητου τότε ΣυνταγματικούΔικαστη ρίου είναι δεσμευτική καιγια το Δικαστήριο αυτό.'Οπως νομολογήθηκε στην υπόθεση Republic v. Demetriades
(1977)3 C.L.R. 213,το Ανώτατο Δικαστήριο μπορεί να διαφωνήσει με απόφαση του τότε'Συνταγματικού Δικά- 15 στηρίου ανανάμεσα σ' άλλα, καταλήξει στοσυμπέρασμα ότιη απόφασηεκείνη ήτανεσφαλμένη. Αφού μελετήσαμε προσεκτικά τηναπόφασητουτότε Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου στην υπόθεση Kaniklides σε συνάρτηση με τιςαρχές που διέπουν τη δι- 20 καιοδοσία του δικαστηρίου δυνάμει του Άρθρου 146.1 του Συντάγματος (βλέπε Valanasv. The Republic, 3 R.S.C.C. 91,Galip v.TheRepublic
(1974)3C.L.R.94),κρί νουμε πως δενήταν εσφαλμένη και πως παρουσιάζειτην σωστήπροσέγγιση του δικαίουπάνωστο επίδικοζήτημα. ^5 Επομένως η απαίτηση τωνεναγόντων είναι ζήτημα που πέφτει μέσα στη δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου δυνάμει τουΆρθρου 146.1τουΣυντάγματος. Αναφορά μπορεί ναγίνει καιστην απόφασηPikisv. The Republic
(1965)3C.L.R. 131, όπουοΔικαστής Τριανταφυλλίδης - 30 όπως ήταν τότε -έκρινε ότι ζητήματαπου σχετίζονται με απαιτήσεις δυνάμει του Άρθρου 23.5 του Συντάγματος πέφτουν μέσα στη δυνάμειτουΆρθρου 146.1 τουΣυντάγ ματοςδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δικαστηρίου Για όλους τους πιοπάνωλόγους ηέφεση απορρίπτε- 35 ται μεέξοδασε βάροςτων εφεσειόντων. Έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 158