1 Μαρτίου, 1990 (ΣΑΒΒΙΔΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ/στές] ΡΕΒΕΚΚΑ ΧΡ. ΚΑΝΑΡΑ, Εφεσείονσα ν. ΧΡΙΣΤΟΥΛΛΑΣ ΑΝΤΩΝΗ ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ, Εφεσίβλητης. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7146). 5 Διχαστική απόφαση — Αιτιολογία — Έγερση ζητήματος αντισυνταγ ματικότητας νόμον χαι ταυτόχρονα παράπονο ότι ο νόμος δεν εφαρμόστηκε σωστά — Δεν υπάρχει ασυνέπεια χαι το πρωτόδικο Δικαστήριο ώφειλε να ασχοληθεί χαι με τα δύο θέματα— Λανθασμένα ασχολήθηκε μόνο με το θέμα της συνταγματικότητας του νόμου—Διαταγή επανεκδικάσεως τηςυποθέσεως. Ο Διευθυντής του Κτηματολογίου απεφάσισετηνκατάργησητηςδου λείας (δικαίωμαδιόδου)υπέρ του δεσπόζοντος κτήματος της εφεσείουσας σε βάροςτου δουλεύοντος κτήματος της εφεσίβλητης. Η 10 νομική βάση της αποφάσεως ήταν το άρθρο 12
(3)του Κεφ. 224, όπωςτροποποιήθηκε. 15 Η ιδιοκτήτρια του δεσπόζοντος κτήματος κατεχώρησε έφεση στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο. Ηέφεση εβασίζετο στο ότι το άρθρο 12
(3)ήταν αντισυνταγματικό και στο ότι εν πάσηπεριπτώσει δεν εφαρμόσθηκε σωστά. Το Επαρχιακό Δικαστήριο έκρινε ότι οι δύο ισχυρισμοί δεν μπορούσαν να συνυπάρξουν. Γι' αυτό και απεφάσισε μόνον το θέματηςαντισυνταγματικότητας,κρίνονταςτον νόμοσυνταγματι κό,καιδενασχολήθηκε μετοθέματηςορθήςεφαρμογήςτου. 20 ΤοΕφετείο διέταξεεπανεκδίκασητηςυποθέσεως. Η έφεσηεπιτρέπεται. Έξοδα εφέσεωςνα είναι έξοδα νέας δίχης,αλλ' όχι ενπάση περιπτώσει σε βάρος της εφεσείουσας. Αναφερόμενη απόφαση: 25 Σ. χαι Γ.Κολοχασίδης Λτδ. ν.Κιμωνή
(1989)1 ΑΛΑ. 132. 175 Καναρά ν.Πρωτοπαπά
(1990)'Εφεση. ΈφεσηαπότηναιτήτριακατάτηςαπόφασηςτουΕπαρ χιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Λαούτας, Α.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 3 Απριλίου, 1986 (αρ.Αίτησης 9/85) με την οποία η αίτησητης εναντίον της απόφασης τουΔιευθυντή 5 του Κτηματολογίου με την οποία προτίθετο να ακυρώσει τουφιστάμενο δικαίωμαδιάβασηςαπορρίφθηκε. Γ.Κορφιώτης, για τηνεφεσείονσα. Ν. Χατζηϊοχίννον, για τηνεφεσίβλητη. ΣΑΒΒΙΔΗΣ Δ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα 10 απαγγείλει οΔικαστής Ι. Πογιατζής. ΠΟΠΑΤΖΗΣ Δ: Ηεφεσείουσα ΡεβέκκαΧρίστουΚα ναρά είναι ηεγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια ακινήτου δυνάμει εγγραφής αρ. Β561, τεμάχιο 240 στην ΠάνωΛακατάμια. Ηεφεσίβλητη ΧριστούλλαΑντώνη Πρωτοπαπάείναιη εγ- 15 γεγραμμένη ιδιοκτήτρια του συνορεύοντος τεμαχίου αρ. 101 δυνάμει εγγραφής αρ. Β214 το οποίο υπόκειται σεδι καίωμα διάβασης πλάτους τριάντα ποδών προς όφελος τουπιο πάνωακίνητουτηςεφεσείουσας τοοποίοη τελευ ταία είχε αποκτήσει με ιδιωτική συμφωνία όπως προβλέ- 20 πεται στο άρθρο 11
(1)(α)του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου, Κεφ. 224, και κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν καταχωρημένο στα Κτηματολογικά Μητρώα Εγγραφής σύμφωνα με τιςπρό νοιες τουάρθρου55 του Κεφ. 224. 25 Με αίτηση της προς το Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λευκωσίας μεημερομηνία 20 Φεβρουαρίου 1984, ηεφεσίβλητη ιδιοκτήτρια τουδουλεύοντος ακινήτουζήτη σε την κατάργηση του πιο πάνω δικαιώματος διάβασης δυνάμει τουάρθρου 12
(3)* του Κεφ.224, γιατολόγοότι 30 176 1ΑΛΛ. Καναράν.Πρωτοπαπά Πογιατζής,Δ- to δεσπόζον ακίνητοτης εφεσείουσας έπαυσενα είναι πε ρίκλειστοσυνεπείαδιάνοιξηςδημόσιουδρόμου. 5 Μεαπόφασητου που κοινοποίησε στα ενδιαφερόμενα μέρη γραπτώς στις 28 Φεβρουαρίου 1985,ο Επαρχιακός Κτηματολογικός Λειτουργός Λευκωσίας τα πληροφόρησε για την πρόθεσητουναακυρώσει τουφιστάμενο δικαίω μα διάβασης μετά πάροδο τριάντα ημερών, σύμφωνα με τιςπρόνοιεςτουάρθρου 12
(3)του Κεφ.224. Με έφεση τηςυπόμορφή αιτήσεως πουκαταχώρησε 10 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας στις 23 Μαρτίου 1985, η εφεσείουσα αμφισβήτησε τη νομιμότητα της πιο πάνω απόφασης του Επαρχιακού Κτηματολογικού Λει τουργού Λευκωσίας, ισχυριζόμενη μεταξύ άλλων, ότι οι πρόνοιες του άρθρου 12
(3)του Κεφ.224 είναι αντισυ15 νταγματικές και ότι,ενπάσηπεριπτώσει,οπιο πάνωΛει τουργός λανθασμένα ερμήνευσε καιλανθασμένα εφάρμο σετιςπρόνοιεςτηςνομοθετικήςαυτήςδιάταξης. Στις 3Απριλίου 1986, τοΕπαρχιακό ΔικαστήριοΛευ κωσίας εξέδωσετην επιφυλαχθείσααπόφασητουστην αί20 Ί2
(3)Οσάκις τοτοιούτοδικαίωμαείναι δικαίωμαδιόδου, εάνσυνε πείαδιανοίξεωςδημοσίουδρόμου ήετέραςδιόδου ήεξάλλουλόγου δενυφίσταταιπλέονηανάγκηαυτού, οκύριοςτουδουλεύοντοςή του δεσπόζοντος ακινήτου δικαιούται να απαίτηση την χατάργησιν αυτού, οδε Διευθυντήςερευνά τηνυπόθεσιν, αποφασίζει εάν τοδι25 χαίωμα τούτο δέον νακαταργηθή ήμή, γνωστοποιεί την απόφασιν αυτούπροςαπαντάς τουςενδιαφερομένους και, εάνη απόφασις αυτούείναιότιτοδικαίωμαδέοννακαταργηθή,χωρείειςτηνχατάρ γησιν αυτού μετά πάροδον τριάκοντα ημερών απότης ημερομηνίας τηςρηθείσηςγνωστοποιήσεως: 30 Νοείταιότι, εάννποβληθήοιαδήποτεαξίωσιςδια τηνυπό τουκυρίου τονδουλεύοντοςακινήτουχαταβολήνοιασδήποτεαποζημιώσεωςδια τηνχατάργησιντονρηθέντοςδικαιώματος,οΔιευθυντήςαφούλάβα υπ'όψ,ν τα γεγονότα εκάστης περιπτώσεως, συμπεριλαμβανομένου τουχρόνουχρήσεωςτουδικαιώματοςκαθορίζει τηντυχόνχαταβλητέ35 αναποζημίωσινκαιγνωστοποιείταύτηνειςαπαντάςτονςενδιαφερο μένους χαιδεν χωρεί ειςτηνχατάργησιν τονδικαιώματος προτού ιχανοποιηθήότι ηυπ'αυτούεχτιμηθείσααποζημίωσιςκατεβλήθη." 177 Πογιατζής, Δ. Καναρά ν.Πρωτοπαπά
(1990)τηση της εφεσείουσας με την οποία απέρριψε την αίτηση με έξοδα σε βάρος της. Εναντίον αυτής της απόφασηςη εφεσείουσα καταχώρησετην παρούσαέφεση. Παραθέτου με τους δυο πρώτους λόγους τους οποίους επικαλείταιη εφεσείουσα στην ΕιδοποίησηΕφέσεως,οι οποίοι κρίνουν 5 τηντύχητης έφεσης.Οιλόγοιαυτοίείναιοιεξής: "Α. Απεφάσισεν ότι οι ισχυρισμοί της Αιτήτριας περί Αντισυνταγματικότητος της σχετικής Νομοθεσίας δεν είναι δυνατό νασυνυπάρχουν με ισχυρισμούς δια κατ' ουσίαν λάθους εις την εφαρμογήν και/ή κακήν ίο εφαρμογήντης ιδίαςΝομοθεσίας. Β. Παρέλειψεν να εξετάσει τους ισχυρισμούς της Αιτητρίας περί μηασκήσεως εκμέρουςτουΔιευθυντού του Κτηματολογίου της διακριτικής εξουσίας η οποία του παρέχεταικαθώςεπίσης τον ισχυρισμό ότι ηπρο- 15 σβαλλλομένηαπόφασιςδεν είναιδεόντως αιτιολογημέ νη." Γιαυποστήριξητων ισχυρισμών τηςεφεσείουσας οευπαίδευτος δικηγόρος της αναφέρθηκε στην πρωτόδικη απόφαση στην οποία γίνεται μνεία των παραπόνωνκαι 20 ισχυρισμών της εφεσείουσας καιακολούθως το Επαρχια κόΔικαστήριολέγειταεξής: "Πιστεύω ότι στις εισηγήσειςτου δικηγόρουτηςαιτήτριας υπάρχει μίαασυνέπεια.Αν το άρθρο 12
(3)του Νόμου Κεφ. 224 όπως τροποποιήθηκε, είναι αντισυ- 25 νταγματικό τότε η απόφασητου Διευθυντή θα πρέπει να κηρυχθεί άκυρη, ανεξάρτητα αν ο Διευθυντής δεν ενάσκησε τη διακριτική του ευχέρεια, νοουμένου ότι του παρέχεται μια τέτοια ευχέρεια.Διότι ανυπάρχειο ισχυρισμός ότι ο Διευθυντής έχει τέτοια ευχέρεια με 30 βάση το Νόμο, αλλά δεν την ενάσκησε ορθά,τότε δεν μπορούμε παράλληλα να ισχυριστούμε ότι ο Νόμος με βάση τον οποίον ενήργησε είναι αντισυνταγματικός. Έτσιθαπροχωρήσωναεξετάσωτοθέματης συνταγμα τικότηταςτουσχετικούΝόμου." 35 178 1 ΑΛΛ. 5 Καναρά ν.Πρωτοπαπά Πογιατζής, Δ. Με βάση τη γνώμη που έχει εκφράσει πιο πάνω, το πρωτόδικο Δικαστήριο περιορίστηκε να αποφασίσει μόνο το σκέλος της εισήγησης της εφεσείουσας που αφορούσε την ισχυριζόμενη αντισυνταγματικότητα των προνοιών τουάρθρου 12
(3)του Κεφ.224, καιδεν ασχολήθηκεκαθό λουκαι ούτε εξέδωσετην ετυμηγορία του αναφορικάμε τη νομιμότητα της απόφασηςτου Επαρχιακού Κτηματολογι κού Λειτουργού. Η εκφρασθείσα γνώμη του πρωτόδικου Δικαστηρίου 10 για ύπαρξη ασυνέπειας στις διαζευκτικές εισηγήσεις του δικηγόρου της εφεσείουσας, στην οποίαοφείλεται ηπαρά λειψητου να επιληφθεί όχι μόνο του ισχυρισμού γιααντι συνταγματικότητα του άρθρου 12
(3)του Νόμου αλλά και των άλλων ισχυρισμών της εφεσείουσας που συνιστούσαν 15 τα επίδικαθέματαστηδιαδικασίαενώπιον του,ήταν από λυτα λανθασμένη. Καμιά ασυνέπεια και κανένα κώλυμα δεν υπήρχε που να δικαιολογεί ή να επιτρέπει την παρά λειψη του πρωτόδικου Δικαστηρίου να αποφανθεί πάνω σε όλα τα επίδικα θέματα έστω και αν τα θέματα αυτά 20 εγείρονταν με μορφήδιαζευκτική. Ηεφεσείουσα είχεκάθε δικαίωμα να ισχυριστεί όχι μόνο ότι το άρθρο 12
(3)ήταν αντισυνταγματικό αλλά καιότι οι πρόνοιες τουδεν είχαν, εν πάση περιπτώσει ερμηνευθεί ή εφαρμοσθεί ορθά από τον Επαρχιακό Κτηματολογικό Λειτουργό, το δε Επαρ25 χιακό Δικαστήριο είχε καθήκον να επιληφθεί και των δύο ισχυρισμών και να εκδώσει την ετυμηγορία του πάνω σ' αυτούς. Η έκφραση δικαστικής ετυμηγορίας μόνο πάνω στον ισχυρισμό για αντισυνταγματικότητα δεν αποτελεί επαρκή δικαστική κρίση πάνω σε όλες τις διαφορές των 30 διαδίκων.Το δικαστικό έργο δεν έχει ολοκληρωθεί. Η πα ράλειψη αυτήτουπρωτόδικου Δικαστηρίου είναι μοιραία για την εγκυρότητα της απόφασηςτου η οποία θα πρέπει να ακυρωθεί. Σχετική με το θέμα που εγείρεται στην παρούσα έφεση 35 είναι ηπρόσφατη απόφασημας Σ. & Γ. Κολοκασίδτ] Λτδ. ν. Αντώνη Κιμωνή
(1989)1Α.Α.Δ. 132, στην οποία τονί στηκαν ταεξής: 179 Πογιατζής, Δ. Καναρά ν.Πρωτοπαπά
(1990)"Στις υποθέσεις Ώαπαέλληνα v. EPCO (Cyprus) Ltd και ΙΛοη Products Ltd
(1967)1Α.Α.Δ.338 καιΜιχαήλ Χρίστου και άλλον ν. ΜαρίαςΑγγελίδον και άλλον
(1984)1Α.Α.Δ.492, τονίστηκε με ιδιαίτερηέμφασητο καθήκον του πρωτόδικου Δικαστή αστικών διαφορών 5 να διατυπώσει καθαρά μέσα στην απόφαση του τα πραγματικά επίδικα θέματακαι να αναφέρει ταευρή ματα του αναφορικάμε κάθεένα απόταθέματα αυτά ξεχωριστά. Ηπαράλειψητου πρωτόδικουΔικαστήνα εκτελέσει το πιο πάνωκαθήκονστις δύο αυτές υποθέ- 10 σεις οδήγησε το Ανώτατο Δικαστήριο στην ακύρωση των δυοπρωτόδικωναποφάσεωνκαιστην έκδοσηδια ταγής για επανεκδίκασητων αντίστοιχων αγωγώναπό άλλο Δικαστή. Το πιοπάνωκαθήκοντουπρωτόδικου Δικαστή αστικών διαφορών πηγάζει από τη βασική 15 αρχήπουέχεικαθολικήεφαρμογή,καιη οποία απαιτεί κάθεδικαστικήαπόφασηνααποτελείεπαρκήδικαστική κρίση όλων των διαφορών μεταξύ των διαδίκων. Βλέπεεπίτουπροκειμένου τις υποθέσεις Θεοδώρα /ωαννίδον ν.ΧαρίλαονΔίκαιον
(1969)1Α.Α.Δ.235, Αν- 20 δρονλλα Χάμπον και άλλων ν. Μαρίας Μιχαήλ και άλλου
(1981)1 Α.Α.Δ.618,καιΜιχαήλΧρίστουν. Μα ρίαςΑγγελίδου (ανωτέρω)." Κατόπιντων όσων έχουμε διαπιστώσεικρίνουμε απα ραίτητη την ακύρωση της πρωτόδικης απόφασηςκαι την 25 επανεκδίκασητηςυπόθεσηςπάνωσεόλαταεπίδικα θέμα τα που εγείρονται σ' αυτήαπότο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας με διαφορετική όμως σύνθεση, και προς το σκοπόαυτόεκδίδουμεανάλογη διαταγή. Αναφορικά με τα έξοδα, υιοθετούμε κοινή εισήγηση 30 των δικηγόρων των διαδίκων και διατάσσουμε τα μεν έξοδα της έφεσης που οι ίδιοι έχουν καθορίσει σε £75να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της νέας δίκης στο Επαρ χιακόΔικαστήριο αλλά,ενπάση περιπτώσει,ναμηνείναι έξοδασεβάροςτηςεφεσείουσας,ταδεέξοδατηςπρωτόδι- 35 κηςδιαδικασίαςταοποίαη εφεσείουσα έχειήδηπληρώσει 180 1Α.Α.Δ. Καναρά ν.Πρωτοπαπά Πογιατζής,Δ. στην εφεσίβλητη, μηεπηρεαστούναπότο αποτέλεσματης νέαςδίκης. Έφεσηεπιτρέπεται.Διαταγήγιαεπα νεκδίκαση. 181