1Α.ΑΛ. 20Μαρτίου,1990 [ΠΙΚΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,Δ/στές] ΜΑΡΙΑΙΩΑΝΝΙΔΟΥ, Εφεσείουσα, ν. ΗΛΙΑ ΑΓΑΘΟΚΛΈΟΥς ΓΙΑΝΝΗ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7390). 5 Δίκαιον αποδείξεως — Πραγματική Μαρτυρία— Σημασία της— Δεν είναι μόνο γνώμοναςγια τηνχρίση σχετικάμε τηναξιοπιστία μαρ τύρων και την αξιολόγηση των διισταμένων εκδοχών, αλλά και οδηγός για τον έλεγχο τωνλεπτομεριών τηςμαρτυρίας σεθέματα στα οποία οι άμεσα αναμεμειγμένοι μπορεί να κάμουν λάθος, όπωςοι αποστάσεις και οχρόνος, που μεσολαβεί. Οδικό ατύχημα — Είσοδος από πάροδο σε Λεωφόρο τετραπλήςκα τεύθυνσης με σκοπό στροφή δεξιά — Σύγκρουση με επερχόμενο από δεξιά του εισερχομένου όχημα,που κρατούσε την έξω λωρίδα 10 της αριστερής πλευράς τηςΛεωφόρου — Σημείο συγκρούσεως 16 πόόια από την νοητή γραμμή του διαχωρισμού τηςΛεωφόρου από την πάροδο — Ίχνη τροχοπεδήσεως του δευτέρου οχήματος μή κους 68 ποδών — Εύρημα ότι ο οδηγός του πρώτον οχήματος υπείχε αποκλειστική ευθύνη— Ουδείςλόγος δικαιολογών ανατρο.15 πή τουπροεβλήθη. 20 Οδικό ατύχημα — Βιαία σύγκρουση με ίχνη τροχοπεδήσεως του ενός αυτοκινήτου οχήματος μήκους 68ποδών — Απουσία άλλης μαρ τυρίας εχετικάμε την ταχύτητατου αυτοκινήτου οχήματος — Δεν μπορούσε να ευρεθείότι ο οδηγός του εν λόγω αυτοκινήτου οχήματος υπερέβαινετοόριο ταχύτηταςτων 30μιλίων. 25 Τα γεγονότατηςυπόθεσηςαυτήςσκιαγραφούνται στοδεύτερο από τα πιο πάνω περιληπτικάσημειώματα. Τα νομικάσημεία, που το ΑνώτατοΔικαστήριοέθιξε απορρίπτοντας τηνέφεση,φαί νονται απότο πρώτοκαιτρίτο απόταπιοπάνω περιληπτικάσημειώματα. Ηέφεση απορρίπτεται. Αναφερόμενεςαποφάσεις: Haloumiasv.ThePolice
(1970)2 C.L.R. 154- 213 Ιωονν16ονν.Γιάννη
(1990)Meshiou v.Eleftheriou
(1982)1CLJi. 486AdamisandAnother v.Eracleous
(1982)1C.LJt. 746· CharalambousandAnotherv. Kaifas
(1986)1CLR. 278· Teklima Ltd. v. NJ>. Lanitis Co. Ltd. andAnother
(1987)1 CLJi. 614- 5 Omstoforou v.AsproftasandAnother
(1988)1CLJi. 44V Χριστοδούλον v.Γρηγορίου
(1989)1ΑΛΛ. 178. Έφεση. Έφεση από την ενάγουσα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Κραμβής, Ε.Δ.) 10 που δόθηκε στις 14 Απριλίου, 1987 (Αρ. Αγωγής 192/86) με την οποίαηαγωγήτης για ειδικές καιγενικές αποζη μιώσεις που υπέστη λόγω οδικού δυστυχήματος απορρί φθηκε. Ε.Βραχίμη (Κα.), για τηνεφεσείονσα. 15 Κ.Δημητριάδης,για τονεφεσίβλητο. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστήςΓ.Μ. Πικής. ΠΙΚΗΣ Δ.: ΗΜαρίαΙωαννίδου,ηεφεσείουσα, κρίθη κε απότο πρωτόδικοδικαστήριοότι έφερε αποκλειστική 20 ευθύνη για το οδικό δυστύχημα που επεσυνέβη στην Λεωφ. Γρ. Διγενή,στην Λευκωσία, σε σημείο κοντάστην συμβολή της με την οδό Ίωνος, που είχε ως αποτέλεσμα την βίαιησύγκρουση μεταξύ των οχημάτωνπουοδηγού σαν οι διάδικοι. Η σύγκρουση έγινε όταν ο εφεσίβλητος 25 κατευθυνόταν κατά μήκος της λεωφόρου και ενώ ηεφε σείουσα διασταύρωνε την λεωφόρο απότα αριστερά (σε σχέση μετηνπορείατουεφεσίβλητου)μεπρόθεσηναστρί ψειδεξιάγιαναοδεύσειστηναντίθετηκατεύθυνση. Η εφεσείουσα εισήλθε στην λεωφόρο απότην πάροδο 30 Ίωνος. Η σύγκρουση έγινε μέσα στην λεωφόρο, σεαπό214 1Α-ΑΛ. Ιωαννίδον ν. Γιάννη Πιχής,Δ. στάση 16 ποδών από την νοητική διαχωριστικήγραμμή τηςΊωνοςμετηνΛεωφ.Γρ. Διγενή.Προτούμπείστηνλε ωφόρο, όπως είναι παραδεκτό, η εφεσείουσα σταμάτησε στο σημείο ελέγχου (ΑΛΤ), στην συμβολήτων δυοοδών. 5 Η εκκίνησηγιατηνδιασταύρωση τηςλεωφόρου έγινε από εκείνοτοσημείο. Η Γρ. Διγενή είναι λεωφόρος τετραπλήςκατεύθυνσης με δύο λωρίδες πλεύσης σε κάθεπλευρά.Κατάτο χρόνο της σύγκρουσης ο εφεσίβλητος οδηγούσε το όχημα του 10 κατά μήκος της έξω λωρίδας,στην αριστερήπλευράτης λεωφόρου, ενώ ηεφεσείουσα διασταύρωνετην λεωφόρο. Ηορατότητααπότο σημείο όπου είχεσταματήσει η εφε σείουσα, πριν μπεί στην λεωφόρο, προς τηνκατεύθυνση του εφεσίβλητου ήταν ανεμπόδιστηκαι παρείχεευχέρεια 15 επισήμανσης των επερχόμενων οχημάτων.Ο αστυνομικός που διερεύνησε την υπόθεση επισκέφθηκε τον τόπο του δυστυχήματος καιαπεικόνισε σε σχέδιο την σκηνήκαιτα ευρήματα του. Το σημείο της σύγκρουσης εντοπίστηκε στην έξω λωρίδα,κατά μήκοςτης πορείας τουεφεσίβλη20 του όπως είχε σηματοδοτηθεί απότα ίχνη τροχοπέδησης που άφησε στο δρόμο, μήκους 68 ποδών.Το σημείο της σύγκρουσης,,16 πόδια από την συμβολή των δυο οδών, υποδηλώνει ότι ησύγκρουση έγινε σε ελάχιστηαπόσταση και χρόνο μετάτην είσοδοτουοχήματοςτηςεφεσείουσας 25 στηνλεωφόρο. Ενώπιον του πρωτόδικου δικαστηρίου η εφεσείουσα ισχυρίστηκε ότιπροχώρησεστονκύριοδρόμο όταν,έκρινε ότι ηκατάστασητης τροχαίαςστην λεωφόρο τηςπαρείχε λογικήευχέρειανατο επιτύχει χωρίςτηνδημιουργίααδι30 καιολόγητου κινδύνου. Σύμφωνα με την εκδοχή της το όχημα του εφεσίβλητου βρισκόταν πίσω από προπορευό μενοαυτοκίνητοστηνέσωλωρίδα, γεγονός πουτηνώθησε στην απόφασηνα εισέλθει στον κύριο δρόμο ενόψει της απουσίας οποιουδήποτε εμποδίου στην έξω λωρίδα και 35 της συνεπαγόμενης ευχέρειας χρήσης της. Στομεταξύ και ενώ το όχηματης εφεσείουσας άρχισε ναεισέρχεται στην λεωφόρο,ο εφεσίβλητος προσπέρασε με μεγάλη ταχύτητα το προπορευόμενο όχημακαταλαμβάνοντας την έξω λω215 Πικής,Δ. Ιωαννίδουν. Γιαννή
(1990)ρίδατουδρόμου,γεγονός που επέδρασεκατάτηνεκτίμη ση της εφεσείουσας αποφασιστικά στην πρόκληση της σύγκρουσης. Αντίθετα ο εφεσίβλητος υποστήριξε ότι σε όλο το διά στημα της διαδρομής του βρισκόταν σταθερά στην έξω 5 λωρίδα και ότι το δυστύχημα επεσυνέβη λόγω της αλόγι στης εισόδου του οχήματος της εφεσείουσας στην πορεία του,γεγονός πουκατέστησε τηνσύγκρουσηαναπόφευκτη. Ηταχύτητατουδενυπερέβαινε το επιτρεπόμενο όριοτων 30 μιλίων ενώ η προσπάθεια του να αποφύγει την σύγ- 10 κρούση φρενάροντας δεν είχε το επιδιωκόμενο αποτέλε σμα λόγω της μικρής απόστασηςπουχώριζε ταδυο αυτο κίνητα. Το πρωτόδικο δικαστήριο μετά απόπροσεκτική συνε κτίμηση της προφορικής μαρτυρίαςκαιτων συμπέρασμα- ^ των που μπορούσαν να εξαχθούν από την πραγματική μαρτυρίαδέκτηκετηνεκδοχήτου εφεσίβλητου καιαπέρρι ψε εκείνητης εφεσείουσας ως αναξιόπιστηκαιανεδαφική. Ηπραγματικήμαρτυρία,επεσήμανε, ταυτίζεταιμετηνεκ δοχή του εφεσίβλητου ως προς την πορεία που ακολου- 20 θούσε πριν τοδυστύχημακαιπαράλληλαπαρείχεασφαλή οδηγό για τον έλεγχο των γεγονότων που προηγήθηκαν του δυστυχήματος σχετικά μετις αποστάσεις καιτηνθέση των οχημάτων. Ησημασία και οι προεκτάσεις τηςπραγ ματικής μαρτυρίας ηοποία προέκυψε απότην ανίχνευση 25 της σκηνής του δυστυχήματος έχει τονιστεί σε πολλές αποφάσεις. Δεν αποτελεί (η πραγματική μαρτυρία) μόνο γνώμονα γιατηνκρίση τηςαξιοπιστίαςτωνμαρτύρωνκαι την αξιολόγηση των διισταμένων εκδοχών, αλλά και οδηγόγια τον έλεγχοτων λεπτομερειών της μαρτυρίαςσε 30 θέματα στα οποία οι άμεσα αναμεμειγμένοι εύκολα μπο ρεί να κάμουν λάθος όπως οι αποστάσεις και ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύτωνδιαδραματιζόμενων.(Βλ. μετα ξύ άλλων Haloumias v. ThePolice
(1970)2 C.L.R. 154, Meshiou v. Eleftheriou
(1982)1 C.L.R. 486, Adamis and 35 Another v. Eracleous
(1982)1 C.L.R. 746, 749, Charalambous andAnotherv. Kaifas
(1986)1C.L.R. 278, andTeklima Ltd v.A. P.Lanitis Co. Ltd&Another
(1987)216 1Α.Α.Δ. Ιωαννίδουν.Γιάννη Πικής,Α. 1CL.R.614). Τα ευρήματα του δικαστηρίου ως προς τα πρωτογενή γεγονότα της υπόθεσης καθιστούσαν την απόφαση για απόδοση αποκλειστικής ευθύνης για το δυστύχημα στην 5 εφεσείουσα απόλυτα δικαιολογημένη. Όπως έχει επανει λημμένα διαπιστωθεί σε δικαστικές αποφάσειςοι οδηγοί οχημάτων που κατευθύνονται κατά μήκος της κύριας οδού έχουν προτεραιότητακαι εύλογα μπορεί νααναμέ νουν ότι οι οδηγοί αυτοκινήτων που προσεγγίζουν την 10 κύριαοδόδενθαπαρεμβάλουνεμπόδιαστηνπορείατους. Κάθε παρέμβαση στο δικαίωμα αυτό συνιστά παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας που επιβαρύνει τους οδηγούς πουπροσεγγίζουν τηνκύριαοδικήαρτηρία απότιςπαρό δους. (Βλ. μεταξύ άλλων Christophorowv. Asproftas & 15 Another
(1988)1 Α.Α.Δ. 441,καιΧριστοδονλον ν. Γρηγόρίον(\9%9) 1 Α.Α.Δ.178. Στην υπό εκδίκαση έφεση τα ευρήματα τουδικαστη ρίου συγκλίνουν στο αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα ότι η εφεσείουσα εισήλθε στον κύριο δρόμο όταν την χώριζε 20 μικρή μόνον απόσταση από το όχημα του εφεσείοντα, πράξηη οποίακατέστησε τηνσύγκρουση αναπόφευκτη. Η πράξητηςορθάκρίθηκεότισυνιστούσεπαράβαση του κα θήκοντος της για επιμέλεια έναντι του εφεσίβλητου, η οποία την καθιστούσε υπεύθυνη για αμέλεια. Εξίσου δι25 καιολογημένο ήταντοσυμπέρασμα ότι ο εφεσίβλητος δεν παρέλειψε να κάμει οτιδήποτε το οποίο αναμενόταν απ1 αυτόν για την αποφυγήτης σύγκρουσης. Η προσπάθεια του νασταματήσει φρενάρονταςήτανυπότις συνθήκες η μόνηδυνατή επιλογή. 30 Ηκα Βραχίμη εισηγήθηκε.ότι τααποτυπώματατροχο πέδησης του αυτοκινήτου του εφεσείοντα σε συνδυασμό με την βιαιότητατης σύγκρουσης και το χρόνο που κατά λογική συνέπεια πρέπει να είχε μεσολαβήσει μεταξύ της απόφασης για φρενάρισμακαι της εφαρμογήςτης,σεσυ35 νάρτηση με την απόσταση που διανύεται στο ενδιάμεσο, καταδεικνύουν ότι οεφεσίβλητος οδηγούσε μευπερβολική ταχύτητα,γεγονός πουδενλήφθηκευπόψηστονκαταμερι217 Πικής, Α. Ιωαννίδου ν. Γιάννη
(1990)σμό της ευθύνης. Η θέσηαυτήδεν τεκμηριώνεται από την μαρτυρίαούτετέθηκεοτιδήποτεενώπιοντουδικαστηρίου που να καταμαρτυρεί ότι ίχνη τροχοπέδησης 68ποδών υποδηλώνουν ταχύτηταπέραντουεπιτρεπόμενου ορίου, ήπιόσυγκεκριμένα ταχύτηταπουσυνιστούσεσταπλαίσια 5 τωνγεγονότων τηςυπόθεσης παράβαση καθήκοντος οφει λόμενου στην εφεσείουσα. Αλληεισήγησητηςδικηγόρουτηςεφεσείουσας ήτανότι το δικαστήριο δεν αξιολόγησε σωστά ανακρίβειες στην μαρτυρία τουεφεσίβλητου αναφορικάμε τιςαποστάσεις. 10 Οι ανακρίβειες αυτές επισημάνθηκαν απότοδικαστήριο και είχανελεγχθείμε βάση την πραγματικήμαρτυρία. Δεν κρίθηκαν όμως ότι υπονόμευαντην αξιοπιστίατουεφεσί βλητου, εύρημα στοοποίο τοπρωτόδικο δικαστήριο είχε την ευχέρεια νακαταλήξει. Αλλο σημείο στοοποίο ηκα. 15 Βραχίμηέκαμεαναφοράήτανη κατάστασητουδρόμουσε συνδυασμό με την εισήγησηότιτοθέμαδεν αξιολογήθηκε σωστά από το πρωτόδικο δικαστήριο. Εξέταση της απόφάσηςμαςπείθει ότικαιαυτόόπωςκαικάθεάλλο σημείο της μαρτυρίαςεξετάστηκε προσεκτικά απότοπρωτόδικο 20 δικαστήριο. Δενέχει προβληθεί κανέναςλόγος πουνα δι καιολογεί την επέμβασημαςμετηνπρωτόδικηαπόφαση. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 218