clr/1990/1990_1_219.pdf

(1988)1CLJt. 451,γιατί δεν θαείχε σημασία ημερομηνία καθορισθείσα από Πρωτοκολλητή,-αφού είναι ο Δικαστής που καθορίζει,εκδίδοντας το διάταγμα για υπο­ κατάστατο επίδοση, τονχρόνο εμφανίσεως τον εναγομένου — Το 10 Περί Δικαιοδοσίας Κυπριακού Ναυτοδικείου Διάταγμα, 1893, θε­ σμοί 5και

1. Ναντοδιχείο — Επίδοση εκτόςδικαιοδοσίας — Απαιτείται καλήβάση αγωγής — Τούτο σημαίνει εχπρώτης όψεως ήσυζητήσιμη υπόθε­ ση — Το Περί Δικαιοδοσίας Κυπριακού Ναντοδικείον Διάταγμα, 15 1893,9.
2. Ναυτοδικείο — Επίδοση εκτός δικαιοδοσίας — Αίτηση ex parte για άδεια — Υποχρέωση αποκαλύψεως όλων των ουσιωδών στοι­ χείων — Παράλειψη,όμως, αναφοράς τέτοιου στοιχείου δεν οδη­ γεί κατ' ανάγκην, αν δεν υπήρχεπρόθεση εξαπατήσεως του Δικα20 στηρίου, σεακύρωσητηςάδειας. Ναυτοδικείο — Επίδοση εκτός δικαιοδοσίας — Αίτηση ακυρώσεως τηςεπιδόσεως και/ήτον κλητηρίουεντάλματος μεβάση ισχυρισμό για έλλειψη δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου λόγω ρή­ τρας στην φορτωτική yier αποκλειστική δικαιοδοσία των Ολλανδι25 κών Δικαστηρίων — Αμφισβήτηση ισχύος της εν λόγω ρήτρας λόγω διαφορετικού όρον στηνπροκήρυξη προσφορών για την με­ ταφορών του εμπορεύματος — Ένορκος δήλωση για λογαριασμό των εναγομένων ότι το θέμαδιείπετο από το ναυλοσύμφωνο, πον προέβλεπε διαιτησία στο Λονδίνο — Οι ενόρκως δηλούντες δεν 30 κλήθηκανγια αντεξέταση— Υπό τις περιστάσεις είναι πρόωρο να 219 CyprusPotato Marketingτ.Primlaksetc.

(1990)κριθείθέμαδικαιοδοσίας. Ναντοδιχείο — Forum Conveniens —Αναστολήδιαδικασίαςμεβάση το ότι ηΚύπροςδενείναι τοforum conveniens —Αρχές, πονδιέ­ πουν το θέμα — Τοβάροςαποδείξεως τοέχει ο ενάγων, ενώόταν οι διάδικοι μεσυμφωνίανκαθόρισανάλλοαπό τηνΚύπροκράτος 5 ως τοfonimδικαιοδοσίας, τοβάροςαποδείξεως, γιατί ναμηνδια­ ταχθείαναστολή τηςδιαδικασίας, έχει οενάγων. Ηαξίωσητων εναγόντων αφοράαποζημιώσεις γιαμη παράδο­ σημέρους τηςποσότητος πατατών,πουείχανφορτώσει στο πλοίο της εναγομένης 1. Ησύμβαση έγινεστην Κύπρο και ηφόρτωση 10 στηΛεμεσό. Οι ενάγοντες εζήτησανκαιεπέτυχανμεexpane αίτη­ σηδιάταγμαεπιδόσεως τουκλητηρίου μευποκατάστατοεπίδοση, καισυγκεκριμένα μεδιπλοσχκραλισμένη επιστολή. Μετάτηνπραγματοποίησητηςενλόγωεπιδόσεως στηνεναγο­ μένη1,ητελευταίαυπέβαλεαίτησηόπωςτοκλητήριο ένταλμακαι 15 ηεπίδοσηακυρωθούνήόπωςη διαδικασίαανασταλεί. Οπρώτοςλόγος,μετονοποίοη εναγομένηυπεστήριξε τοαίτη­ μα της σκιαγραφείται στο πρώτο από τα πιο πάνωπεριληπτικά σημειώματα, από το οποίο προκύπτει και η νομική αιτιολογία απορρίψεωςτου. Οδεύτεροςλόγοςαφορούσετοθέμακατάπόσο εδικαιολογείτο επίδοσηεκτόςδικαιοδοσίας,προϋπόθεσητηςοποίαςείναιηύπαρ­ ξη"καλήςβάσηςαγωγής". ΤοΔικαστήριο απέρριψεκαιτονλόγον αυτό,αφούπροηγουμένως επεξήγησετι σημαίνει καλήβάση αγω­ γής (Βλ. το δεύτερο από τα πιο πάνω περιληπτικά σημειώματα) 25 και την εφάρμοσε στα γεγονότα της υπόθεσης αυτής, ως είχαν εκτεθεί στην ένορκο δήλωση(Τόπος συνάψεως της συμβάσεως η Κύπρος,φόρτωσητωνεμπορευμάτων στηΚύπρο,υπογραφήφορ­ τωτικήςστηΚύπροαπόαντιπρόσωποτηςεναγομένης 1,συγκεκρι- „ μένοςισχυρισμόςγιαμηπαράδοσησυγκεκριμένηςποσότηταςσυγ- ™ κεκριμένης αξίαςστονλιμένα εκφορτώσεως). Ο τρίτος λόγος προς υποστήριξη του αιτήματος της εναγομέ­ νης 1βασιζότανστην ρήτρατηςφορτωτικής ότι αποκλειστική δι­ καιοδοσίαπρος εκδίκαση αξιώσεως, ως ηεπίδικη,είχαν ταΔικα­ στήριατηςΟλλανδίας. Τοθέμααυτόουσιαστικάείχεδύοπτυχές. 35 Η πρώτηήτανκατάπόσο ηεπίδοση πρέπει ναακυρωθεί,γιατί οι ενάγοντες δεν απεκάλυψανστην ένορκο δήλωση, που υπεστήριζε την ex parte αίτηση για επίδοση εκτός δικαιοδοσίας με υποκατά­ στατη επίδοση,την ύπαρξητης εν λόγωρήτρας. Ηδεύτερηήταν και θέμαδικαιοδοσίας,ενόψειτουπεριεχομένου τηςενλόγωρή- 40 τρας. (Χ ενάγοντες δενδέχθηκαντηνδεσμευτικότητα τηςενλόγω ρή­ τρας,προβάλλοντας ότι ηεναγομένη είχεδεχθεί τους όρουςπρο­ κηρύξεως προσφορών για μεταφοράτων εμπορευμάτων τωνενα- 220 20 1ΑΛΛ. 5 10 15 20 Cyprus PotatoMarketingv.Ρrimlake etc. γόντων,όπου ανεφέρετοότιδικαιοδοσίαν θαείχαν τα Κυπριακά Δικαστήρια Εξάλλου στηνένορκο δήλωση προς υποστήριξητης αιτήσεωςτης εναγομένης 1 ανεφέρετοότιημόνηδεσμευτικήσυμ­ φωνίαμεταξύτωνδιαδίκωνείναιτοναυλοσύμφωνο,που προβλέπαδιαιτησίαστη Γαλλία Ενόψειτωνπιοπάνωαντιφατικώνεκδοχώνκαιτηςμηκλητεύσεως και αντεξετάσεως των ενόκρως δηλούντων το δικαστήριο έκρινε ότι είναι πρόωρη ηενασχόληση μετοθέμα τηςδικαιοδο­ σίας,όπωςαυτόετέθη. ΕνόψειτωνίδιωνγεγονότωντοΔικαστήριοεξέφρασε αμφιβολίαν ανη ρήτραστη φορτωτικήήτανουσιώ­ δες γεγονός, πουέπρεπε να αποκαλυφθεί, αλλά τελικάαπέρριψε τηνθέσητης εναγομένηςκαθ* όσον αφοράτηνπρώτηπτυχή, γιατί εν πάσηπεριπτώσει οι ενάγοντεςδενείχαν πρόθεσηεξαπατήσεως τουΔικαστηρίου. Οτελευταίος λόγος,πουπροέβαλανοι εαγόμενοι ήτανότιεν πάσηπεριπτώσει ηΚύπροςδεν ήταντοforumconveniens. Καιο λόγοςαυτόςαπορρίφθηκε,γιατίη εναγομένηδεναπέδειξε εκ πρώ­ τηςόφεωςότιη Κύπροςδενείναιτο κατάλληλοforum. Ηαίτησηαπορρίπτεται. Ταέξοδαεπιφνλάσσονται. Αναφερόμενεςαποφάσεις: TradaxOceanTransportationSA. v.TerminalNavigation Co. Ltd.

(1988)1C.LR.109· 25 CyprusPotatoMarketingBoard v.EgyptianSpanish Maritime AgencyandAnother

(1989)1AAA.(A)822SekavinSA. v.Ship "Platon"Ch. andOthers

(1987)1C.L.R. 297· Hoerterv. Hanover, 10TR 104GeorgeMonroLtd. v.American CyanamidCorporation[1944]K.B. 432- 30 TheBrado[1949]A.C. 326TheSiskina v.DistosCompaniaNavieraSA. [1979]AC. 210 TheHagen [1908-1910]AUE.R. Rep. 21· TheAndria[1984] lAllEJi.l126· Altooeigiv.M/VNadaandAnother

(1985)1 CLJi. 543- 35 Ellingerv. GuinesasMahonand Co.[1939]4AUEJi.16· KatarinaShipping v.Ship "Poly"

(1978)1CLR. 271- 221 Cyprus Potato Marketing v.Primlaks etc.

(1990)Anagnostouv. Ship"Holcor 1"

(1981)1C.LJi. 461· TheElefthetia [1969]2Ail E.R.

1. Αίτηση. Αίτησηαπό τους εναγομένους όπωςτοΔικαστήριοκη­ ρύξει άκυρο το κλητήριο ένταλμα και την επίδοση που 5 τους έγινε. Α. Χαβιαράς, για τονςαιτητές-εναγομένους
2. Κ. Ινδιάνος, για τονςκαθ'ωνηαίτηση-ενάγοντες. Cur. adv. wit. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Οι 10 εναγόμενοι 1 (που θα αποκαλώ στο εξής εναγομένους) είναι ολλανδική εταιρεία. Το πλοίο Pacific Violet είναι ιδιοκτησία τους. Μετην υπόκρίση αίτηση οι εναγόμενοι ζητούν απότο δικαστήριο νακηρύξει άκυροτο κλητήριο ένταλμακαιτην επίδοσηπουτους έγινε. Τηναγωγή κατά- *5 χώρισε στις25/5/89 τοΣυμβούλιο ΕμπορίαςΠατατώνΚύ­ πρου. Ενάγεταιεπίσης τοπλοίο,αλλάμέχρι τηνεκδίκαση της αίτησης δεν είχεακόμηεπιτευχθεί επίδοση.Επικουρι­ κά οι εναγόμενοι υποβάλλουν αίτημα για αναστολή της διαδικασίας. Η αξίωση που εγείρει το ενάγον Συμβούλιο αφορά φορτίο πατατώνπου οι εναγόμενοι ανέλαβανναμεταφέ­ ρουνστο βελγικό λιμάνι ZeebrugeμετοPacificViolet.Για τημεταφορά εκδόθηκεη υπ'αρ. Ζ/1φορτωτικήημερ.12/5/
3. Η φόρτωση έγινε στη Λάρνακα. Είναι ηυπόθεση των 25 εναγόντων ότι 880 σάκκοι των 25 κιλών, από συνολικό φορτίο 122,589σάκκων,δεν έφτασεποτέ στον προορισμό του ή δεν παραδόθηκε ή υπεξαιρέθηκε απόπταισματική ευθύνη των εναγομένων. Η απαίτηση των εναγόντων ανέρχεται σε £7,040 (λίρες στερλίνες) ήτο ισάξιο σε κυ- 30 πριακόνόμισμα πουαξιώνουνωςαποζημιώσειςγιατη μη παράδοσητου εμπορεύματος αυτού. Ηβάσηαγωγήςείναι 222 1 Χ.ΑΛ. CyprusPotato Marketing v.Primlaks etc. Νικήτας»Δ. πολλαπλή. Λεπτομέρειες παρέχει το κλητήριο, αλλάστο προκριματικόαυτό στάδιοδενσυσχετίστηκαν μεταεπίδι­ καθέματα. Στις 29/5/89,ύστερα απόex parte αίτησητων εναγό5 ντων, άλλο μέλος τουδικαστηρίου τους χορήγησε άδεια για υποκατάστατηεπίδοσητουκλητηρίου στους εναγομέ­ νους εκτός δικαιοδοσίας.και συγκεκριμένα στοΡόττερνταμ Ολλανδίας. Σύμφωναμετους όρους του διατάγμα­ τος η επίδοση έγινε μεδιπλοασφαλισμένη επιστολή μέσω 10 τουταχυδρομείου.Συγχρόνωςτοδικαστήριοπεριόρισετο χρόνο εμφάνισης των εναγομένων σε6εβδομάδεςαπό τη λήψητηςεπιστολής καιόρισετηνυπόθεσηστις13/10/
4. Αυτά ακριβώς ταγεγονότα αποτέλεσαν το υπόβαθρο προβολής λόγου ακυρότηταςγιαδικονομικής υφήςπαρα15 βίαση.Ο κ. Χαβιαράςυπέβαλεότιδεντηρήθηκεο θ.5 του περί Δικαιοδοσίας ΝαυτοδικείουΔιαδικαστικού Κανονι­ σμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου Κύπρου του 1893,που ρυθμίζει τηνέναρξη τηςδιαδικασίαςσε ναυτικές υποθέ­ σεις, πράγμα που συνεπάγεται ακυρότητα της διαδικα20 σίας.Κιαυτόγιατίη ημερομηνίαγιαεμφάνισητωνεναγο­ μένων δεν τέθηκε στο κλητήριο απαρχής από τον Πρωτοκολλητή,αλλάκαθορίστηκεαπότοδικαστήριοστις 29/5/89 όταν παρουσιάστηκε η αίτηση για χορήγηση άδειας. 25 Κατάτοσυνήγορο των εναγομένων η πρότασητουγια ακυρότητα βρίσκει έρεισμα στην απόφαση Tradax Ocean Transportation S.A:v. TerminalNavigation Co.Ltd.

(1988)1 C.L.R.709του δικαστήκ. Πικήενώ οκ.Ινδιάνος υπο­ στήριξε, εκ μέρους των εναγόντων, ότι στο προκείμενο 30 τυγχάνει εφαρμογής μεταγενέστερη απόφασησεανάλογη περίπτωση. Είναι η υπόθεση CyprusPotato Marketing Board v. Egyptian Spanish Maritime AgencyandAnother

(1989)1Α.Α.Δ.822. Toδικαστήριο προέβη σε διαφορισμό των δύο υποθέσεων με βάση το γεγονός ότι στην 35 Tradax, ανωτέρω,δενζητήθηκε ηυποκατάστατηεπίδοση του εντάλματος.Τοαιτιολογικό τηςαπόφασης,στο οποίο εντοπίζεταικαιηειδοποιός διαφορά πουυπάρχει ανάμε223 ΝικήταςΔ. CyprusPotato Marketing v.Primlaks etc.

(1990)σαστιςδύοαυτέςπεριπτώσεις,είναιστηντρίτησελίδα: "Ηπαρούσαυπόθεσηδιαφοροποιείταιαπότηνυπό­ θεσηTradax(ανωτέρω).Στηνυπόθεσηεκείνη δεν υπήρ­ ξε αίτησηγιαυποκατάστατηεπίδοση.Στιςπεριπτώσεις που δεν υπάρχει αίτησηγιαυποκατάστατηεπίδοση,το 5 κλητήριο ένταλμαπρέπειναφέρει τηνημερομηνίαπου πρέπει ναπαρουσιαστεί ο εναγόμενος ενώπιον τουΔι­ καστηρίου, για να προβάλει την υπεράσπισητου.Στις περιπτώσεις που ο ενάγων ζητάυποκατάστατη επίδο­ ση, εάνο Πρωτοκολλητής του Δικαστηρίου ορίσει την 10 ημερομηνία στο κλητήριο ένταλμα για εμφάνιση του εναγομένου, δεν θαέχεικαμμιάσημασίαγιατην εμφά­ νιση του εναγομένου ενώπιον του Δικαστηρίου, διότι είναι ο Δικαστής που δίδει το διάταγμαγια υποκατά­ στατη επίδοση, που καθορίζει την ημερομηνία εμφάνι- 15 σης του εναγομένου, σύμφωνα με το θεσμό 25 για να λάβει γνώση ο εναγόμενος της υπόθεσης εναντίον του και να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την εμφάνιση τουενώπιοντουΔικαστηρίου." Η πιο πάνω διαπίστωση ισχυροποιείται έντονα, πι- 20 στεύω, απ'ότι αναφέρεταιστην Annual Practice 1959 υπό την επικεφαλίδα Order for substituted service of writ"και τονυπότιτλο "Time of Appearance"στησελ. 134 'The time for appearance is inall casesinsertedinthe writ Wherethe defendant is out of thejurisdictionthe 25 orderstates thetime". Αλλωστε όπως επισημάνθηκε στην Tradax (σελ. 3) ο σκοπός του Θ. 5, πουσυνάδει μετους κανόνες τηςφυσι­ κής δικαιοδοσίας,είναι ναλάβει γνώσηο αντίδικοςγιατί αλλιώτικα δεν θα είχε την ευκαιρία να υπερασπισθεί. 30 Όμως ηδιαδικασίαχορήγησης άδειαςγιαυποκατάστατη επίδοση, που ακολουθήθηκε εδώ,αποκλείει τέτοιοκίνδυ­ νο. Υιοθετώντας, γιατουςλόγους πουεξέθεσα,τοσκεπτι­ κότηςπιοπρόσφατηςυπόθεσηςκαταλήγωότιηδικονομι­ κήένστασηακυρότηταςείναιαπορριπτέα. 35 224 1 ΑΛΑ. CyprusPotato Marketing v. Primlaksetc. Νικήτας, Δ. Πέρα απότο δικονομικό ζήτημα οι εναγόμενοι ισχυρί­ στηκαν ότι το κρίσιμο πραγματικόυλικό στην ένορκηδή­ λωση των εναγόντων δεν θεμελιώνει καλή αιτία αγωγής. Το στοιχείο αυτό απαιτεί ο Θ. 25 σαν απαραίτητη πρου5 πόθεση για να επιτραπεί η εκτός δικαιοδοσίας επίδοση. Είναι όμως αρκετό αν καταδειχθείότι υπάρχει εκ πρώτης όψεως ή συζητήσιμη υπόθεση. Είναι ακριβώς υπ*αυτό το πρίσμα πουηαπόφασηSekavin S.A. v. Ship "Platon" Ch & Others

(1987)1 C.L.R. 297 αναλύει και οριοθετεί την έν10 νοια "καλήβάσηαγωγής".Συγχρόνως ηίδιααπόφασηεπι­ σημαίνει την αντιστοιχία του Θ.25 με το Θ. Π του Διαδι­ καστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Αγγλίας. Όπως αναφέρει σχετικά η Annual Practice του 1959 15 σελ. 144 το Δικαστήριο, σ' αυτότο αρχικό στάδιο,δεν διε­ ρευνά την ουσία της αγωγής.Όμως οφείλει ναικανοποιη­ θεί και διαπιστώσει ότι υφίσταται πιθανή αιτία αγωγής. "It (the Court) is not called upon to try the action, or express a premature opinion upon its merits". Καθοδήγηση 20 παρέχει και η συνέχεια του αποσπάσματος "The service may be allowedto stand, leaving questions to be tried at the trial". (Hoerterv. Hanover, etc. 10TR σελ. 104). Από την ένορκη δήλωση που καταχωρήθηκε με την αί­ τηση προκύπτει εκ πρώτης όψεως ότι ο τόπος σύναψης 25 τι Ίζ σύμβασης μεταφοράς ήταν η Λεμεσός* ότι η φόρτωση έγινε στο λιμάνι αυτό-η φορτωτική υπογράφηκε από την κυπριακή εταιρεία Comarine Ltd., υπό την ιδιότητα του αντιπροσώπου- και ότι συγκεκριμένης ποσότητας και αξίας εμπόρευμα δεν παραδόθηκε στο λιμάνι εκφόρτω30 σης. Κατά τη γνώμη μου το ιστορικό γεγονότων πουπα­ ρατέθηκε συνιστά καλή αιτία αγωγής κατά την έννοια του Θ.25. Οι εναγόμενοι προβάλλουν επίσης έλλειψηδικαιοδο­ σίας του δικαστηρίου ναδικάσει την υπόθεση. Η εισήγηση 35 στο σημείο'αυτό στηρίζεται στον όρο 3 της φορτωτικής. Έχει επικεφαλίδα "Δικαιοδοσία" και ορίζει ότι "οιαδήπο­ τε διαφοράπου εγείρεται μεβάσητην παρούσα φορτωτική 225 Νικήτας, Δ. Cyprus Potato Marketing v.Primlaks etc.

(1990)θααποφασίζεταιστηχώραόπουομεταφορέαςέχειτοκέ­ ντρο των εργασιών τουκαιονόμος τηςχώρας εκείνηςθα εφαρμόζεται εκτός αν προβλέπεται διαφορετικάστηνπα­ ρούσα." Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι οκύριος τόπος διεξα- 5 γωγής τηςεργασίας τους είναι ηΟλλανδία. Επομένως η συμφωνία καθορίζει ταδικαστήρια της χώρας αυτήςσαν τα αρμόδια δικαστήρια, αποκλειόμενης τηςδιεθνούςδι­ καιοδοσίαςτουκυπριακούδικαστηρίου. Ο δικηγόροςτων εναγομένων έθιξετοθέμακαισ'άλλη συνάρτηση: ότι πα- 10 ρουσιάζοντας την αίτηση τους για άδεια επίδοσης στο εξωτερικό, οι ενάγοντες δενπαρέθεσαν όλα ταουσιώδη γεγονότα. Συγκεκριμένα δενπροσκόμισαν τηφορτωτική αλλ' ούτε έφεραν σεγνώσητου δικαστηρίου τη ρήτρα δι­ καιοδοσίας. 15 Πρέπει ναυπομνησθεί εδώότι πλήθος αποφάσεων κα­ θιέρωσε την αρχήότι σε αιτήσεις γιαεπίδοση εκτόςδικαι­ οδοσίας υφίσταται υποχρέωση γιαειλικρινή αποκάλυψη όλων των σημαντικών στοιχείων με βάσητα οποία το δι­ καστήριο θακληθεί ναασκήσει τηδιακριτικήεξουσία που 20 έχειστο προκείμενο. Η raison d'etre τουκανόναείναι ότι ηεπίδοση αγωγής εκτός δικαιοδοσίας θεωρείται κατά κά­ ποιοτρόπο επέμβασηστηνκυριαρχίαξένου κράτουςκαι η έννοια της αβροφροσύνης στις διεθνείς σχέσεις (comitas) επιβάλλει στα ημεδαπά δικαστήρια προσεκτική εξέταση 25 κάθεπερίπτωσης καιπιστήσυμμόρφωση προςτουςκανό­ νες πουκαθιστούν επιτρεπτή την επίδοση. George Monro Ltd. v.American Cyanamid Corporation [1944]K.B.432, 437, The Brado[1949] A.C.326,357και The Siskina v. Distos CompaniaNaviera SA. [1979]A.C.210,

1. Πάρε- 30 πιμπτόντως, ηαρχήπου επιτάσσει την παράθεσητωνου­ σιαστικών περιστατικών έχει ευρύτερη εφαρμογήκαι κα­ λύπτει πλην των επιδόσεων και όλες τις περιπτώσεις αιτήσεων χωρίς κοινοποίηση στον αντίδικο. The Hagen [1908-1910]All E.R. Rep.21,The Andna [1984] 1 All E.R. 35 1126 καιAltobeigi v. M/VNada &Another[1985] 1CL.R.
2. Οι Dicey& Morris'The Conflict of Laws" έκδοση 1980 τόμος 1σελ.197 αναφέρουν επιγραμματικά επί του 226 1 ΑΛΛ. CyprusPotatoMarketing v.Primlaksetc. Νικήτας,Δ. θέματος: "Sincetheapplication for leaveismadeex-parteafull andfairdisclosureof allrelevantfactsoughttobemade." θα εξετάσωστησυνέχεια πώςακριβώςέχουνταγεγο5 νότα εδώ. Παρόλο που οι ενάγοντες αναφέρθηκαν πρω­ ταρχικάστη φορτωτικήεντούτοις δεν επέσυραν τηνπρο­ σοχή του δικαστηρίου στη ρήτρα του εφαρμοστέου δικαίου. Το θέμα τους απασχόλησε μετά την έκδοση του διατάγματοςεπίδοσηςόταντοέθιξανοι εναγόμενοι.Στην 10 δεύτερη ένορκη τους δήλωση δικαιολόγησαν το γεγονός προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι τα έγγραφαπουεπισύ­ ναψαν σ' αυτήδείχνουν ότι ηρήτρατης φορτωτικής δεν ισχύει γιατί συμφωνήθηκε ο αποκλεισμός τηςδικαιοδο­ σίαςτωνδικαστηρίωντηςΟλλανδίας. 15 Δεν θεωρώ απαραίτητο να κάμω ολοκληρωμένη ανά­ λυσητου περιεχομένου τους. Φαίνεταιότι με το τεκμ. Α ημερ. 14/3/88το Συμβούλιο ζήτησε προσφορές απότοπι­ κούς αντιπροσώπουςπουαποσκοπούσεστην εξασφάλιση χώρου σε πλοίαγιαμεταφοράπατατών.Το τεκμ. Βείναι δύο απότους όρους της διακήρυξηςπροσφορών σεμετά20 φράση από το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο που επίσης επισυνάφθηκε. Ο πρώτος προβλέπει ότι σε περιπτώσεις σύγκρουσης ανάμεσαστους "όρους καιπρόνοιες γιαναύ­ λωσηπλοίων του Συμβουλίου" με τα ναυλοσύμφωναθα υπερισχύουν οι όροι του Συμβουλίου. Στη συνέχεια ο 25 όρος 7ρυθμίζει τοεφαρμοστέον δίκαιον.Αναφέρει ότισε περίπτωσηδιαφοράςαποκλειστικήαρμοδιότηταέχουντα αγγλικάήκυπριακά δικαστήριασύμφωνα με την επιλογή τωνεναγόντων. Προβάλλεται περαιτέρω ο ισχυρισμός ότι οι εναγόμε30 νοι έλαβανγνώσητων παραπάνωόρωνκαι μάλιστατους αποδέχθηκαν. Προςυποστήριξη της θέσης τους οι ενάγο­ ντες κατέθεσαν μετην ένορκηδήλωση τους δύοτηλετυπικά ήομοιοτυπικά (fax) μηνύματαπουαντάλλαξετοΣυμ­ βούλιο με την Comarine ημερ. 26/6/88 και 6/5/88 αντί35 στοιχα. Με το τελευταίο μήνυμα η Comarine φέρεταινα227 Νικήτας, Δ. CyprusPotatoMarketing v. Primlaks etc.

(1990)αποδέχεταιτους όρουςτουΣυμβουλίου. Για να συμπληρωθεί το φάσμα των ισχυρισμών που αφορούν το πραγματικό μέρος της υπόθεσης πρέπει να αναφερθώκαισε μιαάλλημαρτυρία.Πρόκειταιγιαένορ­ κηδήλωση απόδικηγορικό υπάλληλο ο οποίος έκαμεκαι 5 τις προγενέστερες ύστερα απόεξουσιοδότηση και γιαλο­ γαριασμό των εναγομένων. Στη μαρτυρία αυτήεισάγεται έναεντελώς νέο στοιχείο. Συγκεκριμένα ο μάρτυραςκ.Σ. Παπαδόπουλος λέγει ότι η μεταφορά του εμπορεύματος διεπόταν από ναυλοσύμφωνο ημερ. 4/5/88 που περιέχει 10 ρήτρα για παραπομπήτων διαφορών σε διαιτησία στο Λονδίνο. Επίσης ότι η εταιρεία Comarine Ltd. δεν ενερ­ γούσε ως αντιπρόσωπος των εναγομένων, αλλά γιαδικό τηςλογαριασμό. Τοσύντομο απόσπασμα απότους Dicey &Morris που 15 παρέθεσα σ' άλλο σημείο στηρίζεται και στην υπόθεση Ellinger v. Guiness, Mahon & Co. [1939]4 All E.R. 16. Η ουσία της απόφασης είναι ότι η απόκρυψη ουσιαστικού στοιχείου σε αιτήσεις για επίδοσηδεν συνιστά,απαραίτη­ τα, λόγο ακύρωσης της επίδοσης αν ο ενδιαφερόμενος 20 διάδικος δεν είχε πρόθεση να εξαπατήσει το δικαστήριο. Είναιάξια μνείαςη σύνοψηστησελ. 17: "This was not acasewherethe court, in theexercise of its discretion, ought to refuse to allow notice of the writ to be served on the defendants out of the 25 jurisdiction.Non-disclosureof amaterial fact on the exparte application is not in itself sufficient ground for setting the order aside. There must be an attempt to deceivethecourt." Στηνπροκείμενη περίπτωσηείναιαμφίβολοανη ρήτρα 30 δικαιοδοσίας της φορτωτικής ημερ. 12/5/88 συνιστά ου­ σιώδες περιστατικό.Καιφαίνεταιναείναιάσχετηεφόσον έχουμε ισχυρισμό για ρήτρα διαιτησίας βάσει άλλου εγ­ γράφου. Αλλά και στην αντίθετη περίπτωση ηαπόφαση Ellinger, ανωτέρω,θαδικαιολογούσε απόρριψητου ισχύ- 35 ρισμού γιατί δεν υπήρχε,κατάτηνκρίση μου, οποιαδήπο228 1 ΑΛΛ. CyprusPotatoMarketing v. Primlaksetc. Νικήτας, Δ. τε πρόθεσηπαραπλάνησηςτουδικαστηρίου. Περνώ στο κεντρικό θέμαπου έχει τεθεί και αφοράτη δικαιοδοσία. Κατά γενική αρχή τα μέρη σε μια σύμβαση επιτρέπεται να διαλέξουν οποιοδήποτε δίκαιο επιθυμούν 5 για λύσητων διαφορώντους. Ηκρίση κατάπόσον υπάρ­ χει συμφωνία για υποβολή σε κάποιο δίκαιο και πιο συγ­ κεκριμένα διαπιστώνεται ως πραγματικό περιστατικό με τα κατάλληλα αποδεικτικά μέσα του forum. Η σχετική μαρτυρία που ανέλυσα πιο πάνω, παρατέθηκευπό μορφή 10 ενόρκων δηλώσεων. Συνοψίζω τις αντιθετικές θέσεις που συνάγονται απότο υλικό αυτό. Οι ενάγοντες διατείνονται ότι με βάση τα έγγραφα που προσκόμισαν έχει καταδει­ χθεί ότι η διαφοράυπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιό­ τητατων κυπριακώνδικαστηρίων ενώ οι εναγόμενοι, επι15 καλούμενοι τη φορτωτική που αναφέρεται στην αγωγή, επιμένουν ότι οι διάδικοι υποβλήθηκαν έγκυρα στηδικαι­ οδοσία των ολλανδικών δικαστηρίων. Περαιτέρω δεν είναι δυνατό να αγνοηθεί η νέα θέση τους ότι μέ βάση άλλο έγγραφο τα μέρη δεσμεύονται να προσφύγουν σε 20 διαιτησίαστο Λονδίνο. Στο σημείο αυτό είναι αναγκαία μια παρεμβολή.Στην υπόθεση Katarina Shippingv. Ship "Poly"

(1978)1 C.L.R. 271, υποβλήθηκε, ακριβώς όπως εδώ,αίτησηγια ακύρωση τουwrit. Ηέλλειψηδικαιοδοσίαςήτανένα απόταεπίδικα 25 θέματα.Όμως το αποδεικτικό υλικό.δεν επέτρεπε τηδια­ μόρφωση οριστικής κρίσης επί του θέματος. Ήταν ορθό, όπως συμπέρανε το δικαστήριο, να κριθεί κατά τη δίκη. Παραθέτωτοσκεπτικό απότησελ. 284: 30 35 "I would reiterate once again, that it is not proper to set aside thewrit of summons at this preliminary stage of the hearing, without hearing on oath all parties con­ cerned, and with this in mind the action should proceed in the usual way; and at the appropriate time, when the pleadings, would be closed and all the facts during the hearing would be ascertained, due con-sideration would begiven to all arguments " 229 Νικήτας, Δ. CyprusPotato Marketing v.Primlaks etc.

(1990)Αντιμετωπίζοντας όμοιο θέμα η απόφαση Anagnostou v. Ship "Holcor Γ

(1981)1 C.L.R. 461, ακολούθησε την ίδιαγραμμή. Στηνυπόκρίσηυπόθεσηοι μάρτυρεςδενκλήθηκανγια αντεξέταση. Ούτε παρασχέθηκαν άλλα συμπληρωματικά 5 στοιχεία ή μαρτυρία.Είναι επομένωςπαρακινδυνευμένο, ενόψει των αμφισβητήσεων που δημιουργεί το υλικό που παρατέθηκε,να μορφώσει γνώμητοδικαστήριοστηναφε­ τηρία της υπόθεσης. Ο ασφαλέστερος τρόπος είναι να αφεθείτοθέματηςδικαιοδοσίαςγιατελικήκρίσηστηδίκη 10 αφούπροηγηθείηκατάθεσησυμπληρωμένης δικογραφίας. Παραμένει ναεξετασθεί ανοι εναγόμενοιδικαιούνται στη διαζευκτική θεραπεία που ζήτησαν. Ο κ. Χαβιαράς υπέβαλεότι ηαπάντηση στο ερώτημαπρέπει ναείναι κα­ ταφατική. Το κατάλληλο forum, συνέχισε, είναι ηΟλλαν- 15 διαγιατίυπάρχειστησυμφωνίαηρήτρα3περίδικαιοδο­ σίας εννοώντας τη φορτωτική ημερ. 12/5/

1. Πέρα απ' αυτό η μαρτυρίαπου αφορά στην εκφόρτωσηπροέρχεται από αλλοδαπούςπουδενείναι δυνατόνα εξαναγκασθούν να δώσουν μαρτυρία στην Κύπρο. Εν παρενθέσει, είναι 20 παραδεκτόν ότι υπήρχε έλλειμμα, αλλά οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι ήτανμόνο8σάκκοι (βλέπε ένορκη δήλω­ ση κ. Σ. Παπαδόπουλου ημερ. 18/1/89 παράγραφος 7). Σύμφωνα με την εισήγηση οι ενάγοντες δεν απέδειξαν, όπως είχαν υποχρέωση, αποχρώντα λόγο γιατί να μην 25 διαταχθείαναστολήτης αγωγής. Οι λόγοιπουπρόβαλεη άλληπλευράγιαναδείξει ότι το καλύτερο forum είναι η Κύπρος (forum conveniens) έχει εκθέσει ο δικηγόρος κ. Ι. Ιωαννίδης στην ένορκη του δήλωσηημερ. 15/1/90 (παράγραφος 15).Ο κ.Ινδιάνοςανέ- 30 φέρε ότι το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας βρίσκεται εδώ,ενώη μαρτυρίαπουαφοράστην εκφόρτωσηείναιπε­ ριορισμένη. Μάλισταη μαρτυρία δενείναιστηνΟλλανδία αλλάστοΒέλγιο.Περαιτέρωείπεότι εγείρεται θέμα παρα­ γραφής της απαίτησης. Πρέπει να λεχθεί ότι και οι δύο 35 πλευρές παρέθεσαν,κατάτην ανάπτυξητων επιχειρημά­ των τους,τη γνωστή απόφασηTheEleftheria [1969]2 All 230 1 ΑΛΛ. CyprusPotato Marketing v.Primlaksetc. Νικήτας,Δ. E.R.
2. Χρειάζεται απαραίτητα στο σημείο αυτό μια διευκρί­ νηση που συμπλέκεται και με το βάρος απόδειξης. Ηνο­ μολογία διακρίνει μεταξύ της περίπτωσης πουδιαπιστώ­ θηκε ανυπερθέτως ότι υπάρχει δεσμευτική συμφωνία των 5 μερών για παραπομπή των διαφορών στην αποκλειστική δικαιοδοσία ορισμένου δικαίουκαι περίπτωσης που σχε­ τίζεται με τη σύμφυτη εξουσία του δικαστηρίου να ανα­ στέλλει διαδικασία. Στηνπρώτητο βάροςαπόδειξης έχει, σύμφωνα με την υπόθεση Eleftheria ο ενάγων, ενώ στη 10 δεύτερησυμβαίνει το αντίθετο.Ηθέσηαυτή διατυπώνεται ως εξής στους Dicey & Morris σελ. 255: 15 20 "It is well established that,where there is a provision in a contract providing that disputes are to be referred to a foreign tribunal, then, prima facie, this court will stay proceedings instituted in this country in breach of such agreement, and will only allow them to proceed when satisfied that is just and proper to do so. The court's power togrant astay under this Rule is discretionary but, once thecontract has been proved, the onus of inducing it not to do so rests on the plaintiff, and not, as in cases under the inherent jurisdiction to prevent injustice on the defendant. This is because the ground on which the court grants astay is that the court makes people abide by their contracts." 25 To δικαστήριο έχει ευρύτερη διακριτική δικαιοδοσία αναστολής για νααποφευχθείαδικία σε δοσμένηυπόθεση. Ωστόσο το βάρος φέρει ο εναγόμενος. Οφείλει να ικανο­ ποιήσει δύο προϋποθέσεις όπως τις προσδιόρισε ο δικα­ στής Diplock στην υπόθεση MacShannon v. Rockware 30 Glass Ltd [1978]A.C. 795, 822: 35 "In order to justify a stay two conditions must be satisfied, one positive and the other negative: (a) the defendant must satisfy the court that there is another forum to whose jurisdiction he is amenable in which justice can be done between the parties at substantially 231 Νικήτας, Δ. Cyprus PotatoMarketing v.Primlaks etc.

(1990)less inconvenience or expense, and (b) the stay must not deprive the plaintiff of a legitimate personal or juridical advantage which would be available to him if he invoked thejurisdiction of the English court." Με βάση την ανάλυση που προηγήθηκε είναι φανερό 5 ότι οι εναγόμενοι πρόβαλαναντιφατικές θέσεις αναφορι­ κά με το forum. Στηνκαλύτερηγι' αυτούςπερίπτωσηαυτό που μπορεί να λεχθεί είναι ότι δεν απέδειξαν εκ πρώτης όψεως ότι η Κύπρος δεν είναι το κατάλληλο forum έτσι ώστε ναμετατεθεί στους ενάγοντες ηυποχρέωσηναδικαι- 10 ολογήσουν την επιλογή τους να κινήσουν αγωγή στην Κύπρο. Έτσι το αίτημα των εναγομένων για αναστολή τηςδιαδικασίαςαποτυγχάνει. Τηρουμένων των όσων έχω αποφασίσει σε σχέση με το θέμα της δικαιοδοσίας η αίτηση για ακύρωση του εντάλ- J 5 ματος ως καιτης επίδοσης απορρίπτεται.Ταέξοδα επιφυ­ λάσσονται. Αίτηση απορρίπτεται. 232