(1990)4Μαΐου. 1990 [ΣΑΒΒΙΔΗΣ.ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ/στές] ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΗΣ, Εφεσείων, ν. ςΤΑΜΑΤΙΑς ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ, Εφεσίβλητης. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7939). Ερμηνεία Νόμων — Αναδρομικότητα νόμον — Μαχητό τεκμήριο ότι νέος νόμος δεν εφαρμόζεται επί εκκρεμονσών κατά τον χρόνο της δημοσιεύσεως τον αγωγών — Το τεκμήριο ανατρέπεται αν από τον νέο νόμο προκύπτει σαφώς πρόθεση τροποποιήσεως των δι καιωμάτων αντών — Ο περί Ενοίχωστασίον (Τροποποιητικός) Νόμος. 1986— Το άρθρο 5
(1)δεν εφαρμόζεται επί εκκρεμονσών κατά τον χρόνο δημοσιεύσεως των αγωγών xat δενέχει αναδρομι κή ισχύ. 5 Ενοικιοστάσιο — Ο περί Ενοιχιοστασίον (Τροποποιητικός) Νόμος, 1986, άρθρο 5
(1)— Δεν έχει αναδρομική ισχύ — Επομένως ηπε- 10 ριοχή του Συμβουλίου Αγίας Ναπας δεν κατέστη αναδρομικά "ελεγχομένη περιοχή" — Κατ' επέκτασηδεν επηρεάζεται εκκρεμής αγωγή για ανάκτηση κατοχής καταστήματος στην εν λόγω περιοχή λόγω λήξεως τηςσυμβατικήςπεριόδου ενοικιάσεως. Ενοικιοστάσιο — Ο Περί Ενοικιοστασίου (Τροποποιητικός) Νόμος, 15 1986 — Καθιστά την περιοχή Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας ελεγχόμενη περιοχή — Δεν εχρειάζετο προς επίτευξη τού τον διάταγμα τον Υπουργικού Σνμβονλίον. Ο εφεσείων ήταν μισθωτήςυποστατικού της εφεσίβλητηςστην Αγία Νάπα. Δεν παρέδωσε ελεύθερη κατοχή του υποστατικού 20 στην εφεσίβλητηκατά τηνλήξητηςσυμβατικής περιόδου τηςενοι κιάσεως. Η εφεσίβλητη ήγειρε αγωγήγια διάταγμαανακτήσεως κατοχής. Μετά την έγερση της εδημοσιεΰθηο ΠερίΕνοικιοστα σίου(Τροποποιητικός)Νόμος, 1986. Το πρωτόδικο Δικαστήριοαπεφάσισε όχι ο εν λόγω νόμοςδεν 25 έχει αναδρομική ισχύ καιότι εν πάσηπεριπτώσει μετον εν λόγω νόμο ηπεριοχήΑγίας Νάπας δεν έγινε αυτόματα "ελεγχομένηπε ριοχή" για σκοπούς της περί Ενοικιοστασίου ΝομΌθεσίας.γιατί 306 1 Α.ΑΛ. Αυγουστής v.Χ"Μιχαήλ δεν είχε εκδοθεί ΔιάταγματουΥπουργικού Συμβουλίου. 5 Ο δικηγόρος του εφεσείοντα υποστήριξε ότι δεν τίθεται θέμα αναδρομικής ισχύος τουενλόγω νόμου,αλλάαναδρομικής δράσε ως, λόγω τουχρόνου ανεγέρσεως (προτουΝ.23/83)τουεπιδίκου υποστατικού. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο δενδέχθηκετηνάποψηαυτήκαι εφαρ μόζονταςγνωστή αρχήτηςνομολογίας σχετικά μεερμηνεία νόμων απέρριψετην έφεση,γιατίοενλόγω νόμος του 1986δεν εφαρμόζε ται επίεκκρεμουσών αγωγών. 10 Παράτοότιδενυπήρχεανάγκη ναλεχθεί οτιδήποτε,τοΑνώτα το Δικαστήριο επροχώρησε και εξέφρασε την γνώμη ότιηπεριοχή Αγίας Νάπαςέγινε αυτόματαμετον ενλόγω νόμο "ελεγχόμενηπε ριοχή". Η έφεση απορρίπτεται χωρίς διαταγή για έξοδα. 15 Αναφερόμενες αποφάσεις: TtofisKyriacou andSon Ltd. v.Rologis Ltd.
(1985)1C.L.R. 165' MunicipalityofUmassoi v.Avraam
(1985)1C.L.R. 518Christofi v.Iacovidou
(1986)1C.L.R. 23620 Vamasia EstatesLtd. v.SingerSewing Machine Co.
(1985)1C.LJi. 207. Έφεση. Έφεση απότονεναγόμενοκατάτηςενδιάμεσηςαπόφα σης του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Αμμοχώστου (Χατζη25 χαμπής, Ε.Δ.) πουδόθηκεστις 8 Ιουλίου, 1989(Αρ.Αγω γής 195/86)μετηνοποίααποφασίστηκεότιοΠερί Ενοι κιοστασίου (Τροποποιητικός)Νόμος του 1986βάσειτου οποίου η περιοχή του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας ορίστηκε σαν"ελεγχόμενη περιοχή"γιατους σκο30 πουςτουΠερί Ενοικιοστασίου Νόμουτου 1983 δενκαλύ πτειεκκρεμούσεςαγωγές. Γ.Πιττάτζης, γιατονεφεσείοντα. Ν.Οικονόμου, γιατηνεφεσίβλητη. Cur. adv. vult 307 Αυγουστήςv. Χ"Μιχαήλ
(1990)ΣΑΒΒΙΔΗΣ, Δ.: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θα εκ δώσει οδικαστήςκ.Α.Κούρρης. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Ηέφεσηστρέφεται εναντίοντηςενδιά μεσης απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνα κας, με την οποία αποφασίστηκε ότι ο περί Ενοικιοστα- 5 σίου (Τροποποιητικός)Νόμοςτου 1986, βάσειτουοποίου ηπεριοχή του Συμβουλίου ΒελτιώσεωςΑγίας Νάπαςορί στηκε σαν "ελεγχόμενη περιοχή", για τους σκοπούς του περί Ενοικιοστασίου Νόμου 1983 δενκαλύπτειεκκρεμού σες αγωγέςκαιεπίσης μετην οποίαέγινεδεκτό,ότι οορι- 10 σμός της περιοχής του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας, από τον περί Ενοικιοστασίου (Τροποποιητικός) Νόμος του 1986, σαν "ελεγχόμενης περιοχής", είχε σαν αποτέλεσμα την μη υπαγωγήτης Αγίας Νάπας στις πρό νοιες τουπερί Ενοικιοστασίου Νόμουτου 1983. 15 Ταγεγονότα σε συντομία είναι ταεξής: Ηεφεσίβλητηενάγουσα, είναι ιδιοκτήτρια ενός καταστήματος στην Αγία Νάπακαι μέχρι τις 31/3/1986, ηεφεσίβλητη ενοικία ζε από μήνα σε μήνα,το πιο πάνωκατάστημαστον εφεσείοντα-εναγόμενο, αντί ενοικίου £300.00 μηνιαίως. Ο 20 εφεσείοντας χρησιμοποιούσε το κατάστημα ως εστιατό ριο. Στις 13/3/1986, η εφεσίβλητη τερμάτισε τη σύμβαση ενοικιάσεως τουκαταστήματος καικάλεσετον εφεσείοντα όπωςπαραδώσειτοκατάστημασεαυτή.Οεφεσείων αρνή θηκε,καιη εφεσίβλητη καταχώρησεαγωγή στο Επαρχιακό 25 Δικαστήριο Λάρνακας, με την οποία αξιούσε, μεταξύ άλλων, διάταγματου Δικαστηρίου που να διατάσσει τον εφεσείοντα νατερματίσει τηνπαράνομηεπέμβασητουστο κατάστημακαιόπωςπαραδώσειτηνκατοχή τουπιο πάνω καταστήματοςστην εφεσίβλητη. 30 Η υπεράσπισητουεφεσείοντα στην αγωγή, γιαανάκτη σηκατοχής,λόγω παράνομηςεπέμβασης,είναι ότι τοεπί δικο κατάστημα υπόκειται στον περί Ενοικιοστασίου Νόμο 1983,όπωςτροποποιήθηκε μετον περί Ενοικιοστα σίου (Τροποποιητικό)Νόμο του 1986, ώστετο Επαρχιακό 35 Δικαστήριο να μην έχει δικαιοδοσία, αφούδικαιοδοσία έχειτοΔικαστήριο Ελέγχου Ενοικιάσεων. 308 1 Α.ΑΛ. 5 10 15 Ανγουστήςv. Χ"Μιχαήλ Κονρρης, Δ. Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι, ζήτησαν να δικαστεί το ση μείο αυτό, σαν προδικαστικόνομικό σημείο καιτοερώτη μα που τέθηκε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου, όπως και το σημείο το οποίο είναι σήμερα ενώπιον μας γιααπάντηση, αναπτύχθηκε σε δύο σκέλη, ως εξής:
(1)Κατά πόσο ο περί Ενοικιοστασίου (Τροποποιητι κός) Νόμος του 1986, βάσει του οποίου η περιοχή του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας, ορί στηκε σαν "ελεγχόμενη περιοχή", για τους σκοπους του περί Ενοικιοστασίου Νόμου 1983,καλύ πτει εκκρεμούσες αγωγές που. καταχωρήθηκαν πριν την έναρξη της ισχύος του Νόμου του 1986 και,
(2)Κατά πόσο ο ορισμός της περιοχής του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας απότον περί Ενοι κιοστασίου (Τροποποιητικό) Νόμο του 1986, σαν "ελεγχόμενη περιοχή", είχε σαν αποτέλεσμα την υπαγωγή της Αγίας Νάπας στις πρόνοιες του περί Ενοικιοστασίου Νόμου 1983. 20 Αναφορικά με το πρώτο θέμα, η θέση του δικηγόρου του εφεσείοντα, είναι ότι λανθασμένα το πρωτόδικοΔικα στήριο, θεώρησε ότι υπάρχει θέμα αναδρομικότητας.Στην περίπτωση αυτή, είπε, δεν προκύπτει θέμα αναδρομικότη τας,αλλά και αν ακόματοΔικαστήριο κρίνει ότι οΝόμος 25 πρέπει να έχει αναδρομική ισχύ για να εφαρμοστεί σε αυτή την περίπτωση, τότε η εισήγηση του, είναι ότι ο νόμος έχει αναδρομική δράση αντί ισχύ, γιατί μιλά για ακίνητα τα οποία είχαν συμπληρωθεί μια συγκεκριμένη ημερομηνία καιεφόσον το ακίνητοείχε συμπληρωθεί εκεί30 νητηνημερομηνία,οΝόμοςεφαρμόζεταιαυτόματα. Οδι κηγόρος του εφεσείοντα, ισχυρίστηκε ότι εφόσον το ακί νητο ήταν συμπληρωμένο και ενοικιασμένο όταν εφαρ μόστηκε ο Νόμος και επεκτάθηκε στην περιοχή της Αγίας Νάπας, τότε ο Νόμος εφαρμόζεται αμέσως και δεν υφί35 σταταιθέμααναδρομικότητας. Η επιχειρηματολογία του δικηγόρου του εφεσείοντα, 309 Κοΰρρης, Δ. Αυγουστής ν. Χ"Μιχαήλ
(1990)δεν μας βρίσκει σύμφωνους επί του σημείου αυτού.Συμ φωνούμε με την απόφαση του πρωτόδικουΔικαστή ότι το θέμα τοποθετείται στα πλαίσια της αναδρομικότηταςτου Νόμου,δηλαδήκατά πόσο ο Νόμος έχει αναδρομικήισχύ, ώστε ναεπηρεάζεισχέσεις OLοποίες δημιουργήθηκανπριν 5 από τηθέσπιση του. Η απάντησηστο σημείο αυτό,είναι θέμαερμηνείας του Νόμου. Το ερώτημα είναι αν επαρκώς προκύπτει ρητά ή εξυπακούεται αναγκαστικάαπό τις πρόνοιες του Τροπο ποιητικού Νόμουτου 1986, ότι εσκοπείτο να έχει οΝόμος 10 αναδρομική ισχύ, ώστε να καλύπτει εκκρεμούσες αγωγές με την επέκτασητου όρου "ελεγχόμενη περιοχή",σεπεριο χές μη ελεγχόμενες μέχρι τότε και τη συνεπαγόμενη επέ κταση του όρου "θέσμιος ενοικιαστής" και της προστα σίας που παρέχεται σε θέσμιους ενοικιαστές απότο Νόμο 15 του 1983 σε πρόσωπο πουδεν ήταν "θέσμιος ενοικιαστής" καιδεν είχε την προστασίατου θεσμικού ενοικιαστή μέχρι τότε. Όσον αφορά τις επιπτώσεις θεσπισθέντος Νόμου σε εκκρεμούσες αγωγές, αναφέρεται στον Maxwell on Inter- 20 pretation of Statutes, 12η έκδοση, σελίδες 220-221, που αναφέρει τα εξής: "In genera), when the substantive law is altered, during the pendency of an action, therightsof the parties are decided according to the law as it existed when the 25 action was begun, unless the new statute shows a clear intention to vary such rights But if the necessary intendment of a statute is to affect the rights of parties to pending actions, the court must give effect to the intention of the legislature and apply the law ^Q as it stands at the time of the judgment even though there is no express reference to pending actions." Και σεπρόχειρη μετάφραση: "Γενικά, όταν ουσιαστικός νόμος έχει τροποποιηθεί κατά τη διάρκεια εκκρεμότητας μιας αγωγής,τα δικαι- -*5 310 1 ΑΛΛ. Αυγουστή; ν. Χ"Μιχαήλ Κοτρρης,Α. ώματα των μερών αποφασίζονται σύμφωνα με το δί καιο που ίσχυε κατά την έναρξη της αγωγής, εκτός αν . απότο νέο νόμο προκύπτεισαφώς πρόθεση γιατροπο ποίησητων δικαιωμάτων αυτών. 10 Αν όμως οκύριος σκοπός μιας νομοθεσίας είναι να επηρεάσει τα δικαιώματα των μερών σε εκκρεμούσες αγωγές, το δικαστήριο, οφείλει να πραγματοποιήσει την πρόθεση του νομοθέτη και να εφαρμόσει το νόμο όπως ισχύει κατά το χρόνο έκδοσης της απόφασης, ακόμακαιανδενγίνεται ρητήαναφοράσε εκκρεμούσες αγωγές." Σχετικά με την αναδρομικότηταή όχι ενός νόμου και ειδικότερα με τους περί Ενοικιοστασίου Νόμους, είναι οι 15 αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις Λιάτσος ν. Πονηρού
(1985)1 ΑΑΔ 165, Ττοφής Κυριάκου & Υιός Ατδ. ν.ΡολόγηςΛτδ.
(1985)1ΑΑΔ 211,Δήμος Λεμεσού ν. Αβραάμ
(1985)1ΑΑΔ 518, Χριστοφή ν. Ιακωβίδου
(1986)1 ΑΑΔ 236, Vamasia Estates Ltd.v.SingerSewing Machine 20 Co.
(1985)lCLR707. Η μόνη αναφορά στον τροποποιητικό νόμο του 1986 ,για αναδρομικότητα, είναι το άρθρο 5
(1)που προνοεί για τημεταβατική ρύθμιση των εκκρεμούσων εφέσεων δι'υπο μνήματος(Case Stated). 25 Είμεθα της γνώμης, ότι ούτε οι γενικές αρχές της ανα δρομικότητας, ούτε ηνομολογία επιτρέπουνοποιαδήποτε ερμηνεία του άρθρου 5
(1), ώστε να παρέχει αναδρομική ισχύ στις πρόνοιες του άρθρου2, καθιστώντας αναδρομι κά την περιοχή Αγίας Νάπας σαν "ελεγχόμενη περιοχή", 30 ούτως ώστε να επηρεάζει αναδρομικά εκκρεμούσες αγω γές εγειρόμενες ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας, παρέχοντας αναδρομικήκάλυψη σε υποστατι κάπου πριν δεν υπόκειντο στο ενοικιοστάσιο.Συμφωνού με με τον πρωτόδικο Δικαστή ότι ο περί Ενοικιοστασίου 35 (Τροποποιητικός)Νόμοςτου 1986, βάσει τουοποίουη πε311 Κονρρης, Δ. Αυγουστής ν. Χ"Μιχαηλ
(1990)ριοχή του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας ορίστηκε σαν "ελεγχόμενη περιοχή", για τους σκοπούς του περί Ενοικιοστασίου Νόμου 1983, δεν καλύπτει εκκρεμούσες αγωγές για ανάκτησηκατοχής,όπως στην προκειμένηπε ρίπτωση, που καταχωρήθηκε στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο 5 Λάρνακας πριν την έναρξη της ισχύος του πιο πάνω Νόμου του 1986 και η οποία αναφέρεται σε υποστατικό που βρίσκεται εντός της περιοχής του Συμβουλίου Βελ τιώσεως Αγίας Νάπας. Παρόλο που η απόφαση επί του σημείου αυτού, περατώνει την έφεση, εντούτοις, είμεθα 10 διατεθειμένοι να απαντήσουμεκαι το δεύτερο σημείο που ηγέρθηκε ενώπιον μας, για να μην υπάρχει αμφιβολία κατά πόσο με τη διατύπωση του νομοθέτη στον Τροπο ποιητικό Νόμο του 1986, ηΑγία Νάπα καιάλλες περιοχές που αναφέρονταιστον πίνακατου πιο πάνωΝόμου,υπά- 15 γονται στο Ενοικιοστάσιο ήόχι. Ο πρωτόδικος Δικαστής, απεφάσισε ότι "οι πρόνοιες του περί Ενοικιοστασίου Νόμουτου 1983 ωςετροποποιήθηυπότου περί Ενοικιοστασίου (Τροποποιητικός)Νόμου 1986, δεν έχει αποτελεσματική εφαρμογήόσον αφορά υπο στατικά στην περιοχή του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αγίας Νάπας". Ο δικηγόρος του εφεσείοντα, αναλύοντας την υπόθεση του πρωτόδικου Δικαστή επί του σημείου αυτού, είπε ότι εσφαλμένα το πρωτόδικο Δικαστήριο δέχτηκε ότι για να χαρακτηρισθεί και κηρυχθεί μια περιοχή σαν ελεγ χόμενη, δεν αρκεί ότι εφαρμόζεταιο Νόμος περί Ενοικιο στασίου σε αυτή την περιοχή και ότι πρέπει η περιοχή να χαρακτηρισθεί και κηρυχθεί σαν ελεγχόμενη από το Υπουργικό Συμβούλιο,βάσει του άρθρου3
(1)τουΤροπο ποιητικούΝόμου. Το άρθρο 3
(1)του περί Ενοικιοστασίου (Τροποποιητι κός) Νόμου του 1986, αναφέρειταεξής: "3
(1)Οσάκις το Υπουργικό Συμβούλιον κρίνη ότι είναι αναγκαίονή σκόπιμον προς τον σκοπόν της εξα σφαλίσεως της διαθεσιμότητος των κατοικιών ήκατά- 35 στημάτων αντί λογικών ενοικίων και της ασφαλείας της κατοχής τούτων, ή οσάκις το δημόσιον συμφέρον 312 20 25 30 1 ΑΛΛ. 5 Αυγουστής ν. Χ"Μιχαήλ Κούρρης,Δ. ούτως άλλως απαιτή, το Υπουργικόν Συμβούλιον δύ ναται διά διατάγματος δημοσιευομένου εις την επίση. μον εφημερίδα της Δημοκρατίας να κηρύξη οιανδήποτε περιοχήν εν Κύπρω ως ελεγχομένην περιοχήν, τούτου δε γενομένου θα ισχύουν αι διατάξεις του παρόντος Νόμου διά το σύνολον των καταστημάτων ή διά το σύ νολον των κατοικιών, ως ήθελεν ορισθή υπό του Υπουργικού Συμβουλίου". Το επιχείρημα του δικηγόρου του εφεσείοντα, είναι ότι 10 με τη φράση του πιο πάνω άρθρου "τούτου δε γενομένου θα ισχύουν αι διατάξεις του παρόντος Νόμου",αναφέρε ται στο γεγονός ότι μια περιοχή χαρακτηρίστηκε ήκηρύ χθηκε ελεγχόμενηκαι όχι στο γεγονός ότι πρέπει να προ έλθει κάποια ενέργεια από το Υπουργικό Συμβούλιο για 15 την εφαρμογή του Νόμου, όπως απεφάσισε ο πρωτόδικος Δικαστής. Δεν συμφωνούμε, μεόλο το σέβας,με την ερμηνεία που έδωσε ο πρωτόδικος Δικαστής στο επίμαχο άρθρο 3
(1)του Τροποποιητικού Νόμου, ότι έστω και αν μια περιοχή 20 χαρακτηριστεί νομικά σαν ελεγχόμενη, για να εφαρμο σθούν οι πρόνοιες του περί Ενοικιοστασίου Νόμου σε αυτή την περιοχή, απαιτείται περαιτέρω ενέργεια εκ μέ ρους του Υπουργικού Συμβουλίου. Κατάτηγνώμη μας,η ορθή ερμηνεία του άρθρου 3
(1)του Τροποποιητικού 25 Νόμου,είναι ότι "ελεγχόμενεςπεριοχές", είναι οι περιοχές που έχουν κηρυχθεί μέχρι της εφαρμογής του Τροποποιη τικού Νόμου 79/86, ως ελεγχόμενες περιοχές και ότι το Υπουργικό Συμβούλιο, δύναται μετά την εφαρμογή του Τροποποιητικού αυτού Νόμου, να κηρύξει διάδιατάγμα30 τος που να δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Δη μοκρατίας, οποιανδήποτε περιοχή στην Κύπρο ως "ελεγ χόμενη περιοχή". Ο Τροποποιητικός Νόμος 79/86, λέγει ότι τίθεται σε εφαρμογή από την ημερομηνία της δημοσίευσης του στην 35 Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας,η οποία είναι η 13/ 6/1986 και καμιάεξουσία δεν δίνεται στο Υπουργικό Συμ βούλιο ήσε άλλο όργανο, να αποφασίσει για την εφαρμο313 Κοΰρρης,Α. Αυγουστής ν.Χ"Μιχαήλ
(1990)γήτου,μελλοντικά ήόχι. Για τους πιο πάνω λόγους, η έφεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται και στην άσκηση της διακριτικής μας ευχέ ρειας,δενκάνουμε οποιαδήποτεδιαταγήγιαταέξοδα. Έφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 314