clr/1990/1990_1_483.pdf

(1970)1C.L.R Π). 20

1. Στο επίδικο γραμμάτιο ο τόκος δεν καθορίζεταικατάποσο­ στό μέχρι 9%. Το γραμμάτιο διδα δικαίωμα στην Εφεσίβλητη να αυξάνει το ποσοστό του τόκου και πέραν του 9%. Η εγκυρότητα κρίνεται κατά τον χρόνον υπογραφής του γραμματίου. Ότι μέχρι σήμερα δεν έχει τροποποιηθώηπερί τόκουνομοθεσία,ώστε ναεπιτρέπεται και ποσοστό μεγαλύτερο του 9%, είναι γεγονός άσχετο. Η τυχόν τροποίηση της εν λόγω νομοθεσίας δεν εξυπακούει και τροποποίησητου άρθρου
2. 2e " Η Έφεση επιτυγχάνει με έξοδα. 483 ΠαύλουΚΛ.ν.Ελλην.Τράπεζας

(1990)Αναφερόμενηυπόθεση. Papastratis v. Economou

(1970)1CLR.

1. Έφεση. Έφεση από τον εναγόμενο 1κατάτης απόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακος (Κωνσταντινίδης, Α.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 20 Ιουνίου, 1987 (Αρ. Αγωγής 2074/86)μετην οποίαδιατάχθηκε ναπληρώσει στον ενά­ γοντατοποσότων£1,542.14σεντ δυνάμειγραμματίου συ­ νήθουςτύπου. Α. Μαθηχολώνης, γχζ τονεφεσείοντα. 5 10 Α. Ζαχαρίον, για τονεφεσίβλητο. ΠΙΚΗΣΔ:ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαεκδώσει ο δικαστήςκ.Χρ. Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ Δ.Τονομικόζήτημαπουκαλούμαστενα απαντήσουμεστην υπόκρίσηέφεση,καιπουείναιτο ίδιο που απασχόλησε το πρωτόδικο Δικαστήριο, είναι κατά πόσο το γραμμάτιο -τεκμήριο2 στη δικογραφία- αποτε­ λεί γραμμάτιο συνήθους τύπου, όπως αυτόκαθορίζεται στις διατάξειςτουάρθρου78τουπερίΣυμβάσεωνΝόμου, Κεφ.
2. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάνθηκε θετικά πάνω στο ερώτημα και κατ' ακολουθία εξέδωσε απόφασηενα­ ντίον του εφεσείοντος - Ιου εναγομένου στην αγωγήκαι πρωτοφειλέτη στο γραμμάτιο - και των συνεναγομένων του 2, 3και4 εγγυητών. Εναντίον τωντελευταίων ηαπό- 25 φάση εκδόθηκε ερήμην των και επομένως το αποτέλεσμα της παρούσαςέφεσης αφορά μόνοτον εφεσείοντα καιτην εφεσίβλητη, ενάγουσα 1στην αγωγή.Σημειώνουμε επίσης πωςτοαγώγιμοδικαίωματηςεφεσίβλητης,όπωςεμφαίνε­ ται στα δικόγρασρα, στηρίχθηκε μόνο στην έκδοση του 30 γραμματίου,που χαρακτηρίζεταιως συνήθους τύπου, και σε κανένα άλλο διαζευκτικό ισχυρισμό. Στο πρωτόδικο 484 15 20 1ΑΛΛ, Παύλου ΚΛ. ν.Ελλην. Τράπεζας Αρτεμίδης,Δ. Δικαστήριο δηλώθηκε μάλιστα πως το μόνο ζήτημαπου εγειρόταν για την ετυμηγορία του ήταν κατά πόσο το γραμμάτιο ήταν συνήθους τύπου,οπόταν και αν η απά­ ντησηήτανθετική, θαεκδιδόταναπόφασηυπέρτηςεφεσί5 βλητης. Στην αντίθετη περίπτωση θα απερρίπτετο η αγωγή.Έτσι,καιηεκδίκασητηςπαρούσαςέφεσηςπεριο­ ρίζεται σε αυτό το πλαίσιο. Δεν υπεισερχόμεθα δηλαδή στοζήτημαπιθανήςάλληςθεραπείαςπουμπορείναέχειη εφεσίβλητη στηρίζοντας την αξίωση της σε άλλη βάση 10 αγωγής. Είναι λοιπόν η εισήγηση του δικηγόρου του εφεσείοντος ότι το επίδικο γραμμάτιοδεν είναι συνήθους τύπου γιατίδενπληροί μιααπότιςπροϋποθέσειςτωνδιατάξεων του άρθρου 78, Κεφ.149.Προτού αναφερθούμεμε λεπτο15 μέρεια στην εισήγηση αυτή, παραθέτουμε αυτούσιο το μέρος του γραμματίου που αφορά στο ζήτημα καιυπο­ γραμμίζουμετηνεπίδικηκρίσιμηπρόνοιατου. 20 25 'Την04.06.1985οκάτωθιυπογεγραμμένοςΒΑΡΝΑ­ ΒΑΣ ΠΑΥΛΟΥ υπόσχομαι και υποχρεούμαι ναπληρώσω εις διαταγήνΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΛΙΜΙΤΕΔκαιεις ταγραφείααυτήςτοάνωποσόν των λιρών ΔΥΟ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ισάξιον ληφθέν παρ'αυτής τοις με­ τρητοίς, εν υπερημερία δε υποχρεούμαι εις τον τόκον καθυστερήσεωςυπολογιζόμενονπρος9%και/ήπρος το μέγιστον επιτόκων επιτρεπτόν από καιρού ειςκαιρόν κατάτην απόλυτονκρίσιντηςΕλληνικής ΤραπέζηςΑίμιτεδ, και εν περιπτώσει λήψεως νομίμων μέτρων, τα σχετικάέξοδα." Υποβάλλει, ο δικηγόρος του εφεσείοντος λοιπόν, πως 30 στο γραμμάτιοδεν ορίζεται ο τόκος κατάανώτατον όριο προς9%κατ'έτος.Αναλυτικώτερα είναιη θέσητου: 35 (α) όπως ορίζεται,ο τόκος στο γραμμάτιο,αυτός είναι δυνατό να αυξάνεται από καιρού εις καιρόν, πέραν του 9% και μέχρι του μέγιστου επιτρεπόμενου ορίουκατάτηναπόλυτηκρίσητηςεφεσίβλητης,και 485 Δ^τεμίδης,Δ. Πανλον tut. ν.Ελλην.ΎοάΛζξρζ

(1990)(β) σαν συνέπεια αυτού, ο τόκος που προβλέπεται στογραμμάτιουπερβαίνειτο9%. Ο δικηγόρος της εφεσίβλητης εισηγείται πωςτογραμ­ μάτιο πληροί τις προϋποθέσεις των διατάξεων του άρ­ θρου78,Κεφ. 149,γιατίδενυπάρχεισεαυτόοποιαδήποτε ασάφεια αναφορικά με τον καθορισμό του τόκου, ο οποίοςκαιενπάσηπεριπτώσει εφόσονδενέχειστομετα­ ξύ τροποποιηθεί ο περί Τόκου Νόμος, δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή η πρόνοια για την αύξηση του, με τον τρόπο που προβλέπεται στο γραμμάτιο. Επομένως το ζήτημα, συνεχίζει ηεισήγησητουδικηγόρουτηςεφεσίβλητης,είναι στηνπραγματικότηταθεωρητικό. Ο πρωτόδικοςδικαστήςσυμφώνησε μετην άποψητου δικηγόρου της εφεσίβλητης. Κατά τη γνώμη μας όμως η απόφασητου είναι εσφαλμένη,γιατί αντιμετώπισε τονο­ μικό ερώτημα που προβαλλόταν, κατά πόσο δηλαδή το γραμμάτιο ήταν συνήθους τύπου, ως να επρόκειτο περί εγγράφουτοπεριεχόμενοτουοποίουερμηνεύεται μεβάση τους συνήθεις κανόνες ερμηνείας. Ενδεικτικό απόσπασμα της απόφασηςτου ευπαίδευτουδικαστή, στο οποίοκατα­ δεικνύεται οεσφαλμένος τρόποςμετονοποίο προσήγγισε τοζήτημα,ακολουθεί: "Από τοσύνολοτηςπρόνοιαςοδηγούμαστε αβίαστα στο συμπέρασμα πως μεβάσητην υφιστάμενηνομοθε­ σία και για όσο χρόνο εξακολουθεί να διατηρείται η ίδια κατάσταση πραγμάτων, ο προβλεπόμενος τόκος είναι 9% ετησίως. Επομένως, εφόσο για κάθε χρόνο που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ουσιώδης για τους σκοπούς αυτήςτης υπόθεσης,δεν μπορεί νατεθείθέμα "μέγιστου επιτρεπτού" τόκου άλλου από το 9% που είναι το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό μεβάση καιτο άρθρο 789 του Κεφ.188, ο εναγόμενος 1, δεν θαήταν δυνατό να έχει οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς το ποιος ήταν ο επιτρεπόμενος τόκος. Κατάσυνέπεια το αν θαήταν δυνατόνα υπάρξει ασάφειαή αβεβαιότητα εφόσον επέρχονταιαλλαγέςωςπροςτο μέγιστο επιτρε­ πτό επιτόκιο είναιζήτημαυποθετικόπουδενπρέπεινα 486 1ΑΛΛ Παύλου κ,α.ν.Ελλην.Τράπιζας Αρτεμίόης,Δ. θεωρηθεί ότι επηρεάζειτοαπότογεγονός τηςύπαρξης συγκεκριμμένης πρόβλεψης αναφορικά με τον επιτρε­ πόμενοτόκο." Γιαναθέσουμε πιοαπλάτοζήτημα,οπρωτόδικοςδι5 καστήςεσφαλμέναπροσήγγισε τηνεπίδικηδιαφοράωςνα ήταν ζήτημα ύπαρξης ή μη ασάφειας του κειμένου του γραμματίουαντίνααπαντήσειτο μοναδικόερώτημαπου ηγέρθηστηδίκη,κατάπόσοδηλαδή αυτό πληροί της προ­ ϋποθέσεις του άρθρου 78 του περί Συμβάσεων Νόμου, 10 ώστε ναείναι συνήθους τύπου.Τοάρθροαυτόπροβλέπει ταεξής: 15 20 "A 'Bond in customary form' is a promise inwriting made by one person to another signed by the maker in the presence of at least two witnesses themselves competent tocontract,engagingtopay, ondemandorat afixed or determinable future time,asum of money to a person specified therein,together with interest at a rate fixed therein not exceeding nine per centum per annum and, in the event of any legal proceedings thereon, the costs thereof, and stating therein the consideration for which itisgiven." Σεμετάφραση: 25 30 35 "Γραμμάτιοσυνήθους τύπου"είναι έγγραφη υπόσχε­ ση, πουγίνεται απόέναπρόσωποσεάλλοκαι υπογράφεταιαπότονεκδότη, στηνπαρουσίαδύοτουλάχιστον, ικανών για να συμβάλλονται, μαρτύρων,για τηνπλη­ ρωμή,σεπρώτηζήτησηή σεκαθορισμένο ή μελλοντικό χρόνο που προσδιορίζεται,στο πρόσωπο πουκαθορί­ ζεται στο γραμμάτιο ποσού χρημάτων, πλέον τόκον πουορίζεται σ' αυτόκατ' ανώτατοόριο προς εννέατα εκατό κατ' έτος και, σε περίπτωση λήψης δικαστικών μέτρωνπάνωσ'αυτότασυναφή έξοδα,καιπουνα φαί­ νεται σ' αυτό η αντιπαροχή για την οποία γίνεται η υπόσχεση". Στην υπόθεση Παπαστράτης ν. Οικονόμου

(1970)1 487 Α^τεμίΛης,Λ. Παύλου χ.α.ν.Ελλην.Τράπεζας

(1990)Α.ΑΛ. 11αναφέρονταιταεξής,σε σχέσημετηνπιστή τή­ ρησητωνπρονοιώντουάρθρου78,ώστε ναθεωρείταιένα γραμμάτιοσυνήθουςτύπου. "In ourview theprovisions of section 78haveto be strictly complied with if a bond is to be a bond in 5 customary form; and this view is strengthened by the kind of provisions set out in sections 79 and 80 of Cap.

1. Moreover, it has tobe borne in mind,that abondin customary form is granted by the Limitation of Actions io Law (Cap.15) amuch longer leaseof life,for purposes of proceedings basedon it,thanordinary bonds,andfor this reason, too, we think that it is quite important that formalities regardingabondincustomary form should be fully complied with." 15 Σε μετάφραση: "Κατά τη γνώμη μας οι πρόνοιες του άρθρου 78 πρέπει να τηρούνται αυστηρά για να θεωρηθεί ένα γραμμάτιο ως γραμμάτιοσυνήθους τύπου.Και αυτή η άποψηενισχύεται απότις πρόνοιες τωνάρθρων79και 20 80 του Κεφ.
2. Πρόσθετα, πρέπει να λαμβάνεται υπόψηότι στο γραμμάτιοσυνήθους τύπουδίδεται από τον περί Παραγραφής Νόμο(Κεφ.15)μεγαλύτερο χρο­ νικό διάστημα ισχύος, για σκοπούς αγωγής πάνω σε αυτό, παρά στα συνήθη γραμμάτια,και επομένως και 25 γι' αυτότο λόγο είμαστε τηςγνώμης ότι είναι πολύση­ μαντικό οι τυπικότητεςπουαφορούντην έκδοση γραμ­ ματίουσυνήθους νατηρούνταιαπολύτως". Συμφωνούμε με το δικηγόρο του εφεσείοντος πως η ρητή πρόνοια του άρθρου 78 αναφορικάμε τον καθορι- 30 σμό του τόκου σε γραμμάτιοσυνήθους τύπουδεν έχειτη­ ρηθεί για τους λόγους πουεξήγησε, και παραθέτουμεπιο πάνω. Συνοψίζοντας, ο τόκος δεν καθορίζεται σε αυτό στο επιτόκιο μέχρι 9%. Αντίθετα η σχετική του πρόνοια δίδει τοδικαίωμαστην εφεσίβλητηνααυξάνειτοεπιτόκιο 35 488 1ΑΑΛ. ΠαύλουΚΛ.ν.Ελλην.Τράπεζας Αρτεμίδης,Δ. κατάτηναπόλυτηκρίση τηςμέχριτου μέγιστουκατά και­ ρούς επιτρεπόμενου επιτοκίου.Αυτόόμως σημαίνει ότι ο τόκος, όπως έχει καθοριστεί στο γραμμάτιο, μπορεί να υπερβαίνει το επιτόκιο του 9%. Εις απάντησητης εισήγη­ σης του δικηγόρου της εφεσίβλητης, που υιοθέτησε και ο πρωτόδικοςδικαστής,ότι τοζήτημαείναιθεωρητικόεφό­ σον ο περί Τόκου Νόμος, 1977 (Αρ. 2/77) δεν έχειτροπο­ ποιηθεί, αναφέρουμε πως οι πρόνοιες του άρθρου 78 του περί Συμβάσεων Νόμουεφαρμόζονται κατάτο χρόνο της έκδοσης τουγραμματίου. Ηπιθανήτροποποίησης τουπερίΤόκουΝόμου,δεθα είχεκαμιάνομική επενέργεια στο άρθρο78τουπερίΣυμ­ βάσεων Νόμου. Εκτός βέβαιακαι αν τροποποιηθεί αυτό τούτοτο άρθρο,οπότανκαιηισχύς τηςτροποποίησηςθα αρχίζειαπότηνημερομηνίατηςδημοσίευσης τηςστηνεπί­ σημη εφημερίδατηςΔημοκρατίας,εκτός βέβαιακαιανάλλωσπως προβλέπει ονόμος. Ηέφεση επομένως γίνεται αποδεκτή.Η απόφασης ενα­ ντίον του πρώτου εναγομένου ακυρώνεται με έξοδαυπέρ τουστηνπρωτόδικηδιαδικασίακαιενώπιονμας. Έφεσηεπιτυγχάνειμεέξοδα. 489