1ΑΑΛ. 20Ιουλίου, 1990 [ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,Δ/στές] ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΓΑΠΙΟΥ, Εφεσείων-Εναγόμενος, ν. ΓΙΑΝΝΑΚΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Εφεσίβλητον-Ενάγοντα. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7257). 5 10 15 20 25 Αμέλεια — Σνντρέχονσα Αμέλεια — Οδική Σύγκρουση — Καθήκοντα οδηγών, όταν πλησιάζουν ο ένας τον άλλο από τηναντίθετη κατεύ θυνση — Επιμερισμός ευθύνης — Ποίοι οι καθοριστικοί παράγο ντες — Η υπαιτιότητα (blameworthiness), που συναρτάται μ£ την εκπλήρωση των καθηκόντων τον κάθε οδηγού για την ασφάλεια του άλλον και αιτιώδης συνάφεια (causative potency) μεταξύ της αμελείας των δύο οδηγώνκαι τηςζημίας, που είναι το αντικείμενο τηςδίκης—Η ευθύνη επιμερίζεται υπό τοπρίσμα της κοινής λογι κής με γνώμονα τον μέσο οννετό πολίτη. Ο Εφεσείων, που οδηγούσε στον κύριο δρόμο ΛεμεσούΠάφουπροςτην Πάφοτο λεωφορείο του, άρχισεσεκάποιο σημείο να στρίβει δεξιά στο δρόμο προς την Τίμη,,αφού προηγουμένως έκαμε το αναγκαίοσήμα, αλλά παρά το ότι είχε κάποιααντίληψη ότι απότην αντίθετη κατεύθυνση ήρχετο κάποιοαυτοκίνητο, που, όπως,διεφάνη οδηγούσε ο Εφεσίβλητος,ο οποίοςπροσεπάθησενα αποφύγει την σύγκρουση, εφαρμόζοντας την τροχοπέδη του οχή ματος του (ίχνη 116 ποδών), πλην, όμως, δεν το κατόρθωσε. Το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Εφεσίβλη τος μπορούσε να αντιληφθεί ενωρίτερα την πρόθεση του Εφεσείοντος ναστρίψει και συγκεκριμένα απόαπόσταση500 ποδών,μεγαλυτέραν δηλαδήκατάπολύ του μήκους των ιχνών της τροχοπέδης του αυτοκινήτου του. Υπό το φως των πιο πάνωπεριστάσεων το πρωτόδικο Δικαστήριο κατένειμε την ευθύνην για την σύγκρουση 70% σε βάρος του Εφεσείοντος και 30% σε βάρος του Εφεσιβλήτου.Ως αποτέλεσμα ο Εφεσείων καταχώρησετην παρούσα Έφεση, στην οποίαντο μόνον επίδικο θέμαήταντο θέματου εν λόγω επι μερισμού ευθύνης. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην Έφεση,ανάλυσε τις αρχές, που θίγονται στο πιο πάνω περιληπτικό σημείωμα, με 595 Αγαπίουν.Παναγιώτου
(1990)αναφοράστην σχετική νομολογία. Η Έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Papadopoulos v.Perideous
(1980)1C.L.R. 576· 5 Stavwu v.Papadopoulos
(1969)1C.L.R. 172Panayiotou v.Christofiandanother
(1983)1C.L.R. 143Bracegirdle v.Oxley[1947] 1 AllE.R. 126· Theophanous v.Markides
(1975)1C.L.R.199atpp. 205-206Christodoulou v.Gregoriou
(1989)1 A.AA.(E) 178· Charalambous v.Kassapis
(1988)1C.L.R. 25· Polycarpou v.Adamou
(1988)1C.L.R. 727. 'Εφεση. Έφεση από τον εναγόμενο κατά της απόφασης του 15 Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου(Χρυσοστομής, Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου, 1986(Αρ. Αγωγής1080/ 83) με την οποία κατένειμε ευθύνη σε 70%εναντίοντου και 30% εναντίον τουενάγοντα. 20 Ε.Κοραχίδης, γιατον εφεσείοντα. Α. Μάγος, για τον εφεσίβλητο. Cur. adv. vult ΜΑΑΑΧΤΟΣ Δ.: Τηναπόφαση του Δικαστηρίου θα εκδώσει οΔικαστής κ.Α. Κούρρης. ΚΟΥΡΡΗΣ Δ.Ηέφεση στρέφεται εναντίον της απόφα- 25 σης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου, με τηνοποία κατένειμε την ευθύνη σε 70% εναντίον του εφεσείονταεναγόμενου και30%εναντίον τουεφεσίβλητου-ενάγοντα, σχετικά με τροχαίο ατύχηματο οποίο επεσυνέβη επί του 596 1 ΑΛΛ. Αγαπίουν.Παναγιώτου Κούρρης,Δ. κυρίουδρόμουΠάφου-Λεμεσού, παράτοχα)ριόΤίμη. Τα γεγονότα σε συντομία είναι τα εξής: Το βράδυτης" 10ης Νοεμβρίου 1980 ο εφεσίβλητος οδηγούσε το αυτοκί νητο του υπ'αριθμό ΗΤ587 κατά μήκος του κύριου δρό5 μου Πάφου-Λεμεσού με κατεύθυνση προς τη Λεμεσό.Το ανώτατο όριο ταχύτητας είναι 50 μ.τ.ω.. Οδηγούσε στην αριστερή πλευρά του δρόμου με τα φώτα του αναμμένα. Κατάτον ίδιο χρόνο ο εφεσείων οδηγούσε το λεωφορείο του υπ' αριθμό ΤΡΧ400 από την αντίθετη κατεύθυνση.— 10 Οδηγούσε επίσης στην αριστερή πλευράτουδρόμου μετα φώτα του αναμμένα. Όταν πλησίασε στη συμβολή με το δρόμο που οδηγεί στο χωριό Τίμη, ο εφεσείων άρχισε νά·' στρίβει προς τα δεξιά με αποτέλεσμα να αποκόψει την") ελεύθερη καικανονική πορείατου εφεσίβλητου καιπαρότ' 15 λο που οεφεσίβλητος πάτησεταφρένα εντούτοις δεμπό ρεσενα αποφύγει το δυστύχημα καιταδύο οχήματασυγ κρούστηκαν βίαια και ο εφεσίβλητος υπέστη σωματικές βλάβες. '"/ Ηεκδοχήτουεφεσίβλητου ενώπιον τουπρωτόδικουΔι20 καστηρίου, ήτανότι το δυστύχημα οφείλετο στην αμέλεια τουεφεσείοντα, οοποίοςδεντηρούσε επαρκήκατόπτευση και έστριψε απότομαπρος τα δεξιά για να εισέλθει στην πάροδο που οδηγεί στην Τίμη χωρίς οποιοδήποτε σήμα όταντολεωφορείο τουβρισκότανσε μικρήαπόσταση από 25 το αυτοκίνητο του εφεσίβλητου μετέτοιο τρόπο που απέκοψε τηνκανονικήκαιελεύθερη πορείαστην οποίαοεφε σίβλητος οδηγούσε το αυτοκίνητο του. Ηεκδοχή του εφε σείοντα ήτανότιέστριψεπροςταδεξιάόταντοόχηματου εφεσίβλητου βρισκόταν μακριά απόαυτόν και ότι τοδυ30 ατύχημαοφειλόταν στο αμελές οδήγηματου εφεσίβλητου, ο οποίος οδηγούσε μευπερβολική ταχύτηταή δεν τηρούσε επαρκή κατόπτευση και δε χρησιμοποίησε έγκαιρα τα φρένα. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο στην απόφασητουέκαμεευ35 ρήματαπουδενέχουναμφισβητηθεί απότον εφεσείοντα. Μεβάσητημαρτυρία,τοπρωτόδικοΔικαστήριο βρήκε 597 Κουρρης,Α. Αγαπίου ν.Πανογιώτου
(1990)ότι οι οδηγοί και των δύο οχημάτων είδαν ο ένας το όχημα του άλλου όταν ο εφεσίβλητος ήταν κοντά στο σπίτι του Γιαννή Γιαννήκαι ο εφεσείοντας έστριβε δεξιά παρά τη συμβολή του κυρίου δρόμου με το δρόμο που οδηγεί στο χωριόΤίμηκαιενώτολεωφορείο ήτανστοκέ- 5 ντρο τουδρόμου.Ηαπόσταση πουχώριζεταδύο οχήμα τα ήταν 500 πόδια ή λίγο περισσότερο. Ο εφεσείων είχε προειδοποίησηότικάποιοόχηματαξίδευεαπότηναντίθε τηκατεύθυνση,γιατίείδετηνανταύγειατωνφώτων αυτο κινήτουπριναπότοσπίτιτου ΓιαννήΓιαννή.Περαιτέρω, *0 το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι ο εφεσείων προτού να αρχίσει ναστρίβει δεξιά,έδειξε μετο δείκτη τροχαίας ότι θαέστριβε δεξιά. Οδρόμος είχε πλάτος 18πόδια και κατά το χρόνο που ο εφεσίβλητος χρησιμοποίησε τα φρένα,το αυτοκίνητοτουήταν 3 πόδιααπότο αριστερό 15 παγκέττο.Τοσημείο συγκρούσεως ήταντοσημείοΧ εντός τηςκανονικήςπορείαςτουεφεσίβλητου.Οεφεσείωνόταν έστριβε δεξιά οδηγούσε μεταχύτηταπερίπου5 μ.τ.ω..Το αυτοκίνητο του εφεσίβλητου άφησε επί της ασφάλτου πε ρίπου 113πόδιαίχνηφρένων. 20 Ο πρωτόδικοςΔικαστής κατέληξε ότι ηπρωταρχικήή γενεσιουργός αιτίαγιατοδυστύχημααποτέλεσετοαμελές οδήγημα τουεφεσείοντα οοποίοςαντίνασταματήσειστο κέντροτουδρόμουγιανααφήσειαρκετόχώρογιανα πε ράσει το όχηματου εφεσίβλητου,επιχείρησε ναπροχωρή- 25 σει μεαποτέλεσμα νααποκόψειτην ελεύθερη και κανονι κή πορεία του εφεσίβλητου, χωρίς να διασφαλίσει ότι ήταν ασφαλέςναοδηγήσει το όχηματουπρος την κατεύ θυνσητηςσυμβολής μετοδρόμοτηςΤίμης. Αναφορικά μετον εφεσίβλητο,οπρωτόδικοςΔικαστής 30 βρήκεότι οδηγούσε το όχηματου μεταχύτηταπερίπου 59 μ.τ.ω.και ότι όφειλε ναείχεδει τοόχηματουεφεσείοντα από τουλάχιστο 500.πόδια μακριά,όταν ο εφεσείοντας έστριβε προςταδεξιάκαιοεφεσίβλητος όφειλενα αντιλη φθεί ότι υπήρχε άμεσος κίνδυνος σύγκρουσης. Αν από 35 εκείνη την απόσταση ο εφεσίβλητος χρησιμοποιούσε τα φρένα, συνάγεται από τη μαρτυρία ότι υπήρχε αρκετή απόστασηγια τον εφεσίβλητο νασταματήσει πριν από το 598 1ΑΛΛ. Αγαπίουν.Παναγιώτου Κονρρης,Δ. σημείο συγκρούσεως. Περαιτέρω, καιανακόμα καθυστε ρούσε ναχρησιμοποιήσει τα φρένα,πάλι θα ήταν σεθέση να σταματήσει έγκαιρα. Συνεπώς,κατέληξε ο πρωτόδικος Δικαστής, η ταχύτητα με την οποία οδηγούσε το όχημα 5 του ο εφεσίβλητος δενήταν ηπρωταρχικήή γενεσιουργός αιτία για το δυστύχημα, αλλά συνέβαλε στην πρόκληση του δυστυχήματος, δηλαδή ήταν ένοχος συντρέχουσας αμέλειας γιατί δεν χρησιμοποίησε τα φρένα έγκαιρα όπως ένας λογικός οδηγός θα έκανε γιανααποφύγει τοδυστύ10 χημα. Ο εφεσίβλητος, αποφάσισε να πατήσει τα φρένα όταν βρίσκετο 179πόδιαπρο του σημείου της συγκρούσε ως. Η ευθύνη μεταξύ του εφεσείοντα και του εφεσίβλητου, κατανεμήθηκε σε 70% εναντίον του εφεσείοντα και30% 15 εναντίον του εφεσίβλητου. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εφεσείοντα, υποστήριξε ενώπιον μας,ότι ηπρωταρχική ήγενεσιουργός αιτία για το δυστύχημα οφείλετο στην υπερβολική ταχύτητα του εφεσίβλητου και συνεπώς το πρωτόδικοΔικαστήριο έσφα20 λε στην εκτίμηση τουβαθμού υπαιτιότηταςκαι συμβολής των πράξεων αμέλειας των δύο οδηγών στην πρόκληση της σύγκρουσης. Εισηγήθηκε ότι θα πρέπει να υπάρξει διαφοροποίηση της κατανομής της ευθύνης και να ανα τραπούν ταποσοστά σε βάροςτου εφεσίβλητου. 25 Η επιχειρηματολογία του βασίστηκε στις υποθέσεις Charalambos Papadopoulos v.Panayiotis Pericleous
(1980)1 CLR 576, Stelios Stavrou v. Georghios Papadopoulos
(1969)1 CLR 172, Soterios Panayiotou v. Athenodoros Christofi andanother
(1983)1CLR 143καιστην αγγλική 30 υπόθεση BracegirdJe v.Oxley[1947] 1 All E.R. 126. Στην υπόθεση Pericleous (ανωτέρω), το Δικαστήριο επανέλαβε τοκαθήκον τηςευθύνης που πρέπει ναεπιδεί ξουν οι οδηγοί όταν πλησιάζει οέναςτον άλλο απόαντί θετη κατεύθυνση. Στην υπόθεση αυτή, βασίστηκε και ο 35 πρωτόδικος Δικαστής, όπου στη σελίδα 579 αναφέρεται το εξής: 599 Κοΰρρης,Δ. Αγαπίουν.Παναγιώτου
(1990)"As regards theduty totake care of drivers ofvehicles approaching each otherthefollowinghavebeen stated by this Court in Theophanous v. Markides
(1975)1 CLR. 199 (atpp.205-206): "It is well-founded principle that when two vehicles 5 areso movinginrelation toeach otherastobeinvolved in arisk of collision, each one of themowesto theother a duty to proceed with due care (see Nance v. British Columbia Electric Railway Co., Ltd. [1951] 2 All E.R. 448). This principle has been applied by our Supreme 10 Court on many occasions (see, inter alia, Pourikkos v. Fevzi
(1963)2 CLR. 24); it is, of course, always a question of fact whether each party has taken sufficient precautions to avoid the collision (see the judgment of WilsonP.inthePourikkos case,supra, atp.31)". 15 Οιυπόλοιπες αποφάσειςείναι άρρηκτα συνυφασμένες με τα ιδιαίτερα γεγονότα των υποθέσεων στις οποίες εκ δόθηκαν,και δεν αποβλέπουνστην καθιέρωση της αρχής πουυποστήριξε οδικηγόροςτουεφεσείοντα. Οκαταμερισμόςτης ευθύνηςείναιπρωτίστως έργοτου 20 πρωτόδικουΔικαστηρίουκαιοικαθοριστικοίπαράγοντες για τον καθορισμό της ευθύνης έχουν αναφερθεί σε σω ρεία αγγλικών αποφάσεων τις οποίες υιοθέτησε το δικό μας Εφετείο.ΣτηνπρόσφατηαπόφασηΚυριάκοςΧριστοδονλον ν.ΓρηγόρηςΓρηγορίον
(1989)1 ΑΛΑ(Ε) 178. 25 "Οκαταμερισμός τηςευθύνης είναιπρωτίστως έργο τουπρωτόδικουδικαστηρίου.Οικαθοριστικοίπαράγο ντεςγιατονκαθορισμότηςευθύνηςείναιδύο: (α) Η υπαιτιότητα (blameworthiness) πουσυναρτά ται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του κάθε οδη- 30 γούγιατηνασφάλειατουάλλου,και, (β)Ηαιτιώδηςσυνάφεια(causativepotency) μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγώνκαιτηςζημιάςπουπρο κλήθηκεκαιαποτελεί τοαντικείμενοτηςδίκης. 600 1ΑΛΛ. 5 Αγαπίουν.Παναγιώτου Κούρρης,Δ. Ηευθύνη επιμερίζεταικάτωαπότοπρίσματηςκοι νής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέ ρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλάαπότηνπλατιάγωνίατουμέσουσυνετού πολίτη, όπως επεξηγείται στις υποθέσεις Charalambous ν. Kassapis
(1988)1C.L.R. 25 καιPolycarpou v. Adamou
(1988)1 CLR. 727". Οσυσχετισμόςτων αρχώνπουεπεξηγούνται πιο πάνω γιατονκαταμερισμότηςευθύνηςσταπλαίσιατωνγεγονό10 τωντηςυπόθεσης,μαςοδηγείστοσυμπέρασμαότι ο πρω τόδικος Δικαστής ορθά προσέγγισε το θέμα της ευθύνης των δύο οδηγών και το θέματης κατανομήςτης ευθύνης. Απορρίπτουμε τον ισχυρισμό τουδικηγόρου του εφεσείο ντα ότι η μεγάλη ταχύτητατου εφεσίβλητου αποτελεί την 15 πρωταρχικήήγενεσιουργό αιτίαγιατηνπρόκλησητου δυ στυχήματος και συμφωνούμε με τον πρωτόδικο Δικαστή ότι ηπαράλειψη του εφεσείοντα να σταματήσει στο κέν τροτουδρόμου, ότανπρόκειτοναστρίψειπροςτηνπάρο δοπουοδηγεί στο χωριόΤίμηκαιναδώσειπροτεραιότη20 τα στον εφεσίβλητο ναχρησιμοποιήσει τον κύριο δρόμο, αποτελεί τηνκύριααιτίατου δυστυχήματος. Στην παρούσα υπόθεση δεν βρίσκουμε κανένα λόγο που ναδικαιολογεί τηνανατροπήτων ευρημάτωντου Δι καστηρίου και τον καταμερισμό της ευθύνης όπως έχει 25 αποφασισθεί απότοπρωτόδικοΔικαστήριο. Ο καταμερι σμός της ευθύνης ήταν εύλογος, επειδή κύριος.υπαίτιος γιατοδυστύχημαήτανοεφεσείων,στονοποίοορθά κατα νεμήθηκετομεγαλύτερο μέροςτηςευθύνης. Υπό τις περιστάσεις η έφεσηαποτυγχάνεικαι απορρί30 πτεταιμεέξοδα. Έφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 601