(1990)28Σεπτεμβρίου,1990 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΝΙΚΙΓΓΑΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΙΙΣ,Δ/στές] ΛΟΪΖΟΣ ΠΑΛΛΑΡΗΣ, Εφεσείων ν. ΠΡΑΞΙΤΕΛΗ ΒΟΓΑΖΙΑΝΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7459). Πολιτική Δικονομία — Προτάσεις διαδίκων — Ανάγκη σχολαστικής τήρησης των σχετικώνκανόνων. Δικαστική απόφαση — Παράϊ.ειψη αναλύσεως της μαρτυρίας — Πα ράλειψη ενασχολήσεωςμε όλα τα επίδικα θέματα — Ευρήματα μη συνάδοντα με τηνδοΟείσανμαρτυρίαν ή ταδικόγραφα — Επανεκδίκαση υποθέσεως. 5 Στην υπόθεση αυτή το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξεεπανεκδίκαση της αγωγής, με βάση τα συμπεράσματα πουδιαγράφονται στοδεύτερο πιοπάνω περιληπτικόσημείωμα. Η Έφεσηεπιτρέπεται. Διαταγή επανεκδικάσεως. Έξοδα εφέσεωςκαι έξοδαπροηγηθεί σης δίκης να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της νέαςδίκης. ^ Έφεση. Έφεση από τον ενάγοντα κατά της απόφασης του 15 Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Χατζηκωνσταντίνου, Α.Ε.Δ.) πουδόθηκεστις 24 Ιουνίου, 1987 (Αρ. Αγω γής 8793/85), με την οποία ηαπαίτησητου για το ποσό των£1,781.-, δυνάμεισυναλλαγματικήςκαι/ή γραμματίου, απορρίφθηκε. 20 Π.ΦρακάλαςκαιΕ. Φλονρέντζος, για τονεφεσείοντα. 760 1 ΑΛΛ. Παλλαρήςν. Βογαζιανον Χαρ. Λοΐζον,για τονεφεσίβλητο. CUT. adv. wit. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ Δ.: Τηναπόφασητου Δικαστηρίου θαδιαβάσειοΔικαστής κ.Χρ. Αρτεμίδης. 5 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ Δ.: Τα γεγονότα της κρινόμενης έφεσης, που ακολουθούν, καταδεικνύουν πως ηκακήδιατύπωση των δικογράφων απολήγει σε πλήρη σύγχυση των επιδί κωνθεμάτωνκατάτηνακροαματική διαδικασία,τα οποία στο τέλος μένουν και αναπάντητα. Ησύνταξη των δικο10 γράφων διέπεται βέβαιααπότους κανόνες Πολιτικής Δι κονομίας,οι οποίοι καιπρέπεινατηρούνται σχολαστικά, όπωςεπανειλημμέναέχειτονίσειτοΑνώτατο Δικαστήριο. Σαφήνεια βέβαια σ' αυτά προϋποθέτει λεπτομερείς και ορθέςοδηγίεςτωνδιαδίκωνπροςτουςδικηγόρουςτους. 15 Ηαιτία της αγωγής, όπως διατυπώνεταιστην έκθεση απαιτήσεως, είναι η μη πληρωμή μιας συναλλαγματικής για ποσό £1,781πουεξέδωσε ο εναγόμενος -εφεσίβλητος προςτονενάγοντα- εφεσείοντα. Στηνέκθεση υπερασπίσε ως ο εφεσίβλητος παραδέχεταιτην υπογραφήτης επιτα20 γής,ισχυρίζεται όμως ότιτηνακύρωσεεπειδήηαντιπαρο χή για την οποία υπογράφηκε δεν δόθηκε από τον εφεσείοντα. Ο εφεσίβλητος πρόβαλε τον ισχυρισμό ότι η συναλλαγματική εξεδόθη με την προϋπόθεση ότι θα πλη ρωνόταντοποσόπουπροβλέπεταισεαυτή,ότανκαι εφό25 σον οεφεσείων εξασφάλιζετηνπώλησητου 15%τουλάχι στον των μετοχών τηςεταιρείας "Αιγιαλούσας Λτδ" προς την εταιρεία "Ερμής Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ". Οεφε σείων ήταν μέλοςτου διοικητικού συμβουλίου της Αιγιαλούσας Λτδ, ενώοεναγόμενος διευθυντήςτηςΑσφαλιστι30 κής Εταιρείας Ερμής Λτδ. Επειδή,πάντοτε σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τουεφεσίβλητου,οεφεσείων απέτυχενα εκπληρώσει τηνυποχρέωσηαυτή,έτσικαιο ίδιοςδενπλή ρωσετηνσυναλλαγματική. Ο εφεσείων δεν καταχώρισεαπάντηση στους πιοπάνω 35 ισχυρισμούς του εφεσίβλητου στην έκθεσηυπερασπίσεως 761 Αρτεμ16ης,Λ. Παλλαρήςν. Βογαζιανον
(1990)του. Κατάτην ακροαματική διαδικασία και στηδιάρκεια της αντεξέτασης του εφεσείοντος, ο οποίος στην κυρίως εξέταση τουαρκέστηκε μόνο στο ναπαρουσιάσει τηνεπί δικη συναλλαγματική, του υποβλήθηκαν ερωτήσεις με σκοπό νακαταδειχτεί ότι ο εφεσίβλητος υπέγραψε τησυ- 5 ναλλαγματική ως διευθυντής και εκ μέρους της Ασφαλι στικής ΕταιρείαςΕρμήςΛτδ,καιεπομένως δενήταν προ σωπικά υπεύθυνος να την εξοφλήσει.Οι ερωτήσεις πάνω στο θέμα αυτό ήσαν πολλές, όπως φαίνεται απότο ενώ πιον μας πρακτικό του Δικαστηρίου, και δεν ηγέρθη 10 καμιά ένσταση απότον δικηγόρο του εφεσείοντος. 'Οταν περατώθηκεηυπόθεση γιατον εφεσείοντα καιάρχισετην δική του ο εφεσίβλητος, παρουσιάστηκε για τον πρώτο άλλος δικηγόρος. 'Οτανεπιχείρησε οεφεσίβλητος νααναφερθείσταγεγο- 15 νότα που οδήγησαν στην υπογραφή της συναλλαγματικής ο δικηγόρος του εφεσείοντος ήγειρε ένσταση με την εισή γηση πως ο εφεσίβλητος δεν μπορούσε νααναφέρεται στα γεγονότα αυτά, αλλά να ερωτηθεί μόνο κατά πόσο υπέ γραψετησυναλλαγματικήκαιγιαποιολόγο.Προφανώςο 20 συνήγορος υπέβαλλε μετηνένστασητουότι δεν μπορούσε να δοθεί εξωγενής της συναλλαγματικής μαρτυρίαγιανα αντικρουστεί το περιεχόμενο της.Οδικηγόρος του εφεσί βλητου σε απάντησηανέφερε ότι ήδηδόθηκε αρκετή μαρ τυρία,που έγινεαποδεκτήδίχως ένσταση πάνωσταγεγο- 25 νότα που αφορούσαν την έκδοση της επιταγής,από τον ίδιοτον εφεσείοντα καιεπομένως τοΔικαστήριο θα έπρε πενααπορρίψειτηνένσταση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έδωσε την ευκαιρία στους δικηγόρους να επιχειρηματολογήσουν πάνω στην 30 ένσταση του δικηγόρου του εφεσείοντος και συνοπτικά την απέρριψε,επιτρέπονταςτις σχετικές ερωτήσεις μετην αιτιολογία ότι αυτές συνάδουν με τους ισχυρισμούς του εφεσίβλητου που προβάλλοντανστην έκθεση υπερασπίσε ως του. 35 Στην απόφασητου το πρωτόδικο Δικαστήριο συμπε ραίνει πωςταεπίδικαθέματαείναιδύο,ταοποίακαιδια762 1 ΑΛΛ. Παλλαρήςν.Βογαζιανον Αρτεμίδης, Δ. τυπώνει σε ξεχωριστές παραγράφους (α)και (β).Τιςπα ραθέτουμεεδώαυτούσιες. 5 10 "(α)'Οτιυπέγραψετοτεκμήριο 1 όχιυπότηνπροσωπι κή του ιδιότητααλλάυπότην ιδιότητατουσανδιευθυντου και κυριότερου μέτοχου της ΕΡΜΗΣΑΣΦΑΛΙ ΣΤΙΚΗΣΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΤΔ. (β) 'Οτιυπέγραψετοτεκμήριο 1 καιθακατέβαλλετο σ' αυτό αναφερόμενο ποσό αν και εφόσον μέχρι τις 30.6.83 ο ενάγων θα εξεύρισκε μετοχές του ταμιευτηρίου ΑΙΓΙΑΛΟΥΣΑΣ ΛΤΔ τες οποίες να αγοράσει η ΕΡΜΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ, έτσι που η τελευταία αυτή εταιρεία να αποκτήσει μέχρι 15% των όλων μετοχών του ταμιευτηρίου ΑΙΓΙΑΛΟΥΣΑΣ ΛΤΔ." 15 Στη συνέχεια της απόφασης του ο πρωτόδικοςδικα στής, αφούπαραθέτειταγεγονότα, προχωρεί και συζητεί τοζήτημακατά πόσο μπορούσε ναγίνει αποδεκτή μαρτυ ρία έξω από το περιεχόμενο της συναλλαγματικής, με σκοπόνατοαντικρούσει σε ότι αφοράταζητήματαόπως 20 τακαθόρισε στο (α) και(β) πιοπάνω.Αφού δε ενδιέτριψε στη νομολογία πάνω στο θέμα, καταλήγει στο συμπέρα σμα πως εξωγενής μαρτυρία ήταναποδεκτήγια νααντι κρούσει το περιεχόμενο της συναλλαγματικής. Τέλος,και πολύσυνοπτικά, αγγίζειτημαρτυρίατωνδιαδίκωνγια να 25 κρίνει πωςοεφεσείων παραδέχτηκεστη μαρτυρίατουότι ο εφεσίβλητος ενεργούσεωςδιευθυντήςτης Ασφαλιστικής Εταιρείας Ερμής Λτδ και επομένως δεν ήτανπροσωπικά υπεύθυνος για την εξόφληση της συναλλαγματικής, με αποτέλεσμανααπορρίψειτην αγωγή. 30 Έχουμετηγνώμη ότι είναι εσφαλμένο τοσυμπέρασμα του πρωτόδικουΔικαστηρίου πως ο ισχυρισμός τουεφε σίβλητου, ότι υπέγραψε τησυναλλαγματική υπότην ιδιό τητα του ως διευθυντής της Ασφαλιστικής Εταιρείας Ερμής Λτδ, συνάδει με την έκθεση υπερασπίσεως του. 35 Πάνωστο θέμα αυτό το περιεχόμενο της έκθεσηςυπερα σπίσεως είναι τουλάχιστον δίγλωσσο, με απόκλιση προς 763 Αρτεμίδης, Δ. Παλλαρήςν. Βογαζιανον
(1990)την αντίθετη άποψη.Τα πιο κάτω αποσπάσματααπότην έκθεση υπερασπίσεως επαληθεύουντην άποψη μας: "
- Ο ενάγων ως αναφέρθην προηγουμένως ανέλαβεν να εξεύρη από διαφόρους μετόχους του Ταμιευτηρίου, τας υπό της ΕΡΜΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 5 ζητηθείσας μετοχάς και προσήλθεν εις συμφωνία μετά του εναγομένου ότι εάν ο ενάγων εξεύρη τας υπό της ΕΡΜΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΤΔ ζητηθεί σας μετοχάς, τότε η ΕΡΜΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙ ΡΕΙΑ ΛΤΔ έναντι των υπηρεσιών του προς αυτήν θα 10 του κατέβαλλεν το ποσό των Λ.Κ.0.65 σεντ περιπλέον δια εκάστην μετοχήν που είχεν αγοράσει η ΕΡΜΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ ως περιγράφεται εις την παράγραφον 2 υποπαράγραφον (γ) ήτοι ηΕΡΜΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ θα επλήρωνε περιπλέον 15 του ποσού των Λ.Κ.2,055.- και το ποσόν των Λ.Κ.1,781.
- Ο ενάγων προς εξασφάλισίν του, δια τας υπ' αυτού εκτελεσθησομένας υπηρεσίας, παρακάλεσεν τον εναγόμενον όπως του υπογράψη και του εκδώση μία 20 συναλλαγματικήν προς όφελος του με ημερομηνίαν λή ξεως την 30ην Ιουνίου, 1983 καθ' ότι μέχρι την 30ην Ιουνίου, 1983 θα εξεύρη τας ζητηθείσας μετοχές καιθα είναι έτοιμος, περιπλέον όπως μεταβίβαση ταύτας εις την ΕΡΜΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ. Ο ενα- 25 γόμενος βασιζόμενος πάντοτε εις την άνωθιαναφερο μένη συμφωνία εξέδωσεν και υπέγραψεν την ρηθείσαν συναλλαγματικήν προς όφελος του ενάγοντος με την ρητήν προύπόθεσιν ότι η ρηθείσα συναλλαγματική θα ετιμάτο υπ' αυτού εφόσον ο ενάγων εξεύρη και είναι 30 έτοιμος να μεταβίβασηταςζητηθείσας μετοχάς επ'ονό ματιτης ΕΡΜΗΣΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΛΤΔ.
- Ο ενάγων απέτυχενπλήρως εις την εξεύρεσιν των άνωθι μετοχών, αν και πλειστάκις ειδοποιήθη υπό του εναγομένου όπως πράξητούτο. Λόγω της πλήρης απο- 35 τυχίας του ενάγοντος δια εξεύρεσιν των άνωθι μετο χών, ο εναγόμενος βασιζόμενος πάντοτε εις την άνωθι 764 1 ΑΛΛ. Παλλαρήςν. Βογαζιανον Αρτεμίδης,Δ. συμφωνία των ηναγκάσθη να ακύρωση την ρηθείσαν συναλλαγματικήν. 5 10
- Είναιο ισχυρισμός τουεναγομένου ότιη ρηθείσα συναλλαγματική κατέστη άκυροςκαι εστερημένηοιουδήποτενομίμου αποτελέσματος, καθ'ότι οενάγωναπέ τυχε εις τηνυποχρέωσιν προς εκπλήρωσιν τηςυποχρε ώσεως (LACK OF CONSIDERATION) προς τον εναγόμενον ως η μεταξύ των Συμφωνία και συνιστά ολοκληρωτικήν απουσία ανταλλάγματος καθ' ότι η αντιπαροχή δια την ρηθείσαν συναλλαγματικήναπέτυχενπλήρωςαπότον εναγόμενον." Κατά τησυζήτηση της κρινόμενης έφεσης οδικηγόρος του εφεσείόντος μας παρέπεμψε σε αποσπάσματα της μαρτυρίαςτουγιανααποδείξειτην εκδοχήτου,ότιδηλα15 δή ο εφεσίβλητος είναι προσωπικά υπεύθυνος για το χρέος της συναλλαγματικής. Μας υπέδειξε επίσης πως τούτο έγινεπαραδεκτόστη μαρτυρίατουεφεσίβλητου.Το ίδιο όμως έκαμε και ο δικηγόρος του τελευταίου, που πράγματι εντόπισε στη μαρτυρία του εφεσείοντος απο20 σπάσματαπου ενίσχυαν τηδικήτου θέση.Τοπρωτόδικο Δικαστήριο,όπωςέχουμε ήδη πει,δενέκαμεκαμιά ανάλυ ση της μαρτυρίας. Περιορίστηκε μόνο να διατυπώσει τα συμπεράσματατουαπόαυτήμέσασελίγεςγραμμές. Όπως έχουμε ήδηαναφέρει,στο μεγαλύτερο μέρος της 25 πρωτόδικης απόφασης αναλύονται οι αρχές βάσει των οποίων γίνεται αποδεκτήεξωγενής ενός εγγράφου μαρτυ ρία για να αντικρουστεί το περιεχόμενο του. Ησυζήτηση αυτήγίνεται σε αναφοράμε τους ισχυρισμούς του εφεσί βλητου και ο δικηγόρος του εφεσείοντος εισηγήθηκε ενώ30 πιόν μας πως εσφαλμένα το Δικαστήριο αποδέχτηκε τέ τοιου είδους μαρτυρία. Εδώ βέβαια μπορούμε να επιση μάνουμε πως πρώτος ο εφεσείων προσκόμισε εξωγενή μαρτυρία γιατί ενώ η αγωγή του βασίζεται σε χρέος συ ναλλαγματικής,στην οποίααναφέρεταιπωςη αντιπαροχή 35 ήτανχρήματαπου δόθηκαντοις μετρητοίς, στημαρτυρία του,καισεαντίθεσημετηνέκθεση απαιτήσεως, ισχυρίστη κεπωςήτανυπόλοιπο οφειλόμενου χρέους τηςσυμφωνη765 Αρτεμίδης,Δ. Παλλαρής ν. Βογαζιανον
(1990)θείσης αξίας των μετοχών που αγόρασε η Ασφαλιστική Εταιρεία Ερμής απόμετόχους της εταιρείας Αιγιαλούσας Λτδ τουςοποίους εκπροσωπούσε. Η πιο πάνω αναφορά στην υπόθεση, όπως αυτή πα ρουσιάστηκε στο πρωτόδικοΔικαστήριο,δείχνει πωςενώ- 5 πιόντουδενσυζητήθηκανταεπίδικαζητήματακαιταυτό χρονα ότι τα ευρήματα του πάνω σε αυτά, που θεώρησε σκόπιμο νααποφασίσει,δενυποστηρίζονται από τα δικό γραφα και τη μαρτυρία, που, εξάλλου όπως έχουμε ήδη υποδείξει, είναι αντίθετημεαυτά.ΤοΔικαστήριο δεαπορ- 10 ρίπτοντας την αγωγή, μετά που έκρινε ότι ο εφεσίβλητος δεν ήταν προσωπικά υπεύθυνος για το χρέος της συναλ λαγματικής, δεν προχώρησε να κάμει οποιαδήποτε ευρή ματα πάνω στους υπόλοιπους εκατέρωθεν ισχυρισμούς για να μην επηρεάσει, όπως αναφέρει στην απόφασητου, 15 τη διατύπωση της δικογραφίας και τη σχετική μαρτυρία σε μιαπιθανήνέα αγωγή. Ο δικηγόρος του εφεσίβλητου εισηγήθηκε πως κάτω από τις περιστάσεις αυτέςτο παρόνΔικαστήριο δενμπο ρούσε να κάμει διαφορετικά παρά να διατάξει επανεκδι- 20 κασητης υπόθεσης. Οδικηγόρος του εφεσείοντος συμφώ νησε με αυτή τη θέση προσθέτοντας πως τούτο είναι - αναπόφευκτοεφόσον ταυπόλοιπαεπίδικαζητήματα έμει ναν αναπάντητα απότο πρωτόδικο Δικαστήριο. Μας κά λεσε όμως να ανατρέψουμε το εύρημα του Δικαστηρίου 25 ότι ο εφεσίβλητος δεν ήταν προσωπικά υπεύθυνος πάνω στησυναλλαγματική. Έχουμετηγνώμη,ότι μεβάσηταόσα έχουμε συζητήσει πιο πάνω, πως ενδείκνυται να διαταχθεί επανεκδίκαση της υπόθεσης. Ηεισήγησητου δικηγόρου του εφεσείοντος 30 θα απαιτούσε απότο παρόν Δικαστήριο να προβεί σεευ ρήματα πάνω στην αξιοπιστία των μαρτύρων, που είναι καθαρά έργο του πρωτόδικου Δικαστηρίου καιεφόσονβέ βαιααυτήσυνάδει μετα δικόγραφα. Ηέφεσηεπομένως επιτρέπεταικαιδιατάσσεται επανεκ- 35 δίκασητηςυπόθεσης,βάσειτουάρθρου25
(3)τουΠερίΔι766 1 ΑΛΛ. Παλλαρήςν.Βογαζιανον Αρτεμίδης, Λ καστηριων Νόμου 1960. Τα έξοδα της πρωτόδικης διαδι κασίας και της έφεσης να ακολουθήσουν το αποτέλεσμα τηςαπόφασηςτηςνέας δίκης. Έφεσηεπιτρέπεται. Διαταγήγια επανεκδίκαση. 161