(1990)6Οκτωβρίου,1990 [ΚΟΥΡΡΗΣ,Δ/στής] ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Ενάγουσα, ν. M/V MEDITERRANEAN SEA ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Εναγομένων, (Αγωγή Ναυτοδικείου Αρ. 26/90). Ναυτοδικείο — Δικαιοδοσία — Forum conveniens — Διακριτική εξουσία αναστολής διαδικασίας παρά την ύπαρξη δικαιοδοσίας επί τω ότι ηΚύπρος δεν είναι τοForum conveniens — Άσκηση της εξουσίας στην παρούσα υπόθεση υπέρ αναστολής τηςδιαδικασίας. Η ενάγουσα αξιοί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τραύματα, που υπέστη συνεπεία κατ' ισχυρισμό αμελείας της εναγομέ νης 1 (Εταιρεία εγγεγραμμένη στην Κύπρο), επί του πλοίου Meditteranean Sea, όταν το τελευταίο ήτανστην Αγκόνα, Ιταλίας. Η ενάγουσα είχε επιβιβασθεί επί του πλοίου με προορισμό την Ελ λάδα. 5 10 Ηεναγομένη υπέβαλεαίτησηαναστολής τηςδιαδικασίας επί τω ότι η Κύπρος δεν είναι forum conveniens. Τέτοιο forum είναι η Ελλάδα. Το Ανώτατο Δικαστήριο, αποδεχόμενο την αίτηση,αποφάσισε ότι η Κύπρος δεν είναι σε σύγκριση με την Ελλάδα το forum 15 conveniens, καθόσον:
(1)Ημαρτυρίαείναι στην Ελλάδα.
(2)Δεν υπάρχει τρόπος να εξαναγκασθούν οι μάρτυρες να έλ θουν στην Κύπρο.
(3)Ηδαπάνη προσκομίσεως της μαρτυρίας στην Κύπρο είναι πολύ μεγαλύτερη. 20
(4)Στο εισιτήριο μεταφοράς της ενάγουσας υπήρχε ρήτρα δι καιοδοσίας, που προσέδιδε αποκλειστική δικαιοδοσία στα δικα στήρια τηςΕλλάδας.
(5)Δεν προβλήθηκε νομικό ή πραγματικόκώλυμα ή λόγος μη 25 782 1 Α.ΛΛ. Κωνσταντοπούλου v.ΜΑ'. Mediterranean χ.α. σωστής απονομήςδικαιοσύνης,ανηυπόθεση εκδικασθεί στηνΕλ λάδα. 5
(6)Οιαποφάσειςτων Ελλαδικών Δικαστηρίων εκτελούνται εύ κολα στην Κύπρο,ενόψει τηςειδικής επίτούτω συνθήκης μεταξύ τωνδύοκρατών, πουεκυρώΟη μετον Νόμο55/84. Διάταγμα αναστολής διαδικασίας. Εξοδα . εναντίοντηςκαθ'ηςηαίτηση. Αναφερόμενεςυποθέσεις: TheElefthcria[1969]2All EX..64V 10 Veb Schwermaschinenbau-Kombinat "Ernst Thalman" Magdebury G.DJi. v.Panerka Company Ltd.
(1979)1C.LM. 483atpp. 487488· Stella v. Sayias
(1983)1C.L.R. 186Logan v.BankofScotlandandOthers (No.2)[1906] IK.B. 14V 15 MacShannon v.Rockware Glass Limited[1978] 1 All E.R. 625ChanesGuendjian v. SocieteTunisienne de Banque, S.A.
(1983)1 C.L.R. 588· Spitiada Mantime Corporation[1987] 1 Lloyds L.R. V 20 Trendtex Trading Corporation andAnother v. Credit Suisse[1980]3 AUE.R.72V Datamedia A.E.v.K.S.N(BusinessAids)Ltd.
(1990)1 Α.Α.Δ.13. Αίτηση. Αίτηοηαπότην εναγομένη2γιααναστολή τηςδιαδικα σίας γιατο λόγο ότι η Κύπρος δεν είναι ηπλέον βολική 25 δικαιοδοσία. Α. Χαβιαράς, για τους αιτητές. Π.Σαρρής,για τους καθ'ων ηαίτηση. Cur.adv. vult. Ο Δικαστής κ. Κοΰρρης ανάγνοχτε τηνακόλουθηαπό30 φάση. - 783 Κωνσταντοπούλου v. M/V. Mediterranean κ.α.
(1990)ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ: Η αιτήτρια εταιρεία-εναγόμενη 2, με την αίτηση αυτή ζητά αναστολή διαδικασίαςτης αγωγής για το λόγο ότι η Κύπρος δεν είναι πλέον βολικήδικαιο δοσία (ForunNon Conveniens). Η αίτηση στηρίζεται στην ένορκη δήλωση του κ. Σίμου 5 Παπαδόπουλου, καθώςκαι σταΤεκμήρια 1και
- ΤοΤεκ μήριο 1 είναι εισιτήριο με το οποίο ταξίδευε η καθ'ης η αίτηση- ενάγουσα επί του εναγομένου 1 πλοίου και το Τεκμήριο 2 είναι απόσπασματου ημερολογίου της Γέφυ ραςτου πλοίου,και φέρει ημερομηνία22/4/
- 10 Μετην αγωγήτης ηενάγουσα,ζητάειδικές και γενικές αποζημιώσεις, για σωματικές βλάβες που υπέστηκε σε ατύχημα στις 22/4/1989, ενώ βρισκόταν επί του πλοίου "Mediterranean Sea", το οποίο διαχειριζότανη εναγόμενη εταιρεία
- Ο ισχυρισμός της ενάγουσας, είναι ότι το ατύ- 15 χημα συνέβηκε ως αποτέλεσμα τηςαμέλειας και/ήπαράβα σης των καθηκόντωντων εναγομένων
- Ενώ το πλοίο βρισκόταν στο λιμάνι της Αγκόνας Ιτα λίας, το οποίο επρόκειτο να αναχωρήσει για την Πάτρα Ελλάδας, η ενάγουσα πάρκαρε το αυτοκίνητο της στο 20 πλοίο και στην προσπάθεια της να εξέλθει τουαυτοκινή του, γλίστρησε στο πάτωματου πλοίου και κτύπησε στον αριστερό της αγκώνα. Η απόφαση του Δικαστηρίου για αναστολή της διαδικασίας,αποτελεί άσκηση διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου επί των γεγονότων που είναι 25 ενώπιον του. Σχετική απόφασηγια το πως ασκεί τη δια κριτική του ευχέρεια το Δικαστήριο, είναι η υπόθεση The Eleftheria [1969] 2 All E.R. 641, όπου αναφέρονται τα εξής: "In exercisingits discretion the Court should take into 30 account all the circumstances of the particular case. In particular, but without prejudice to taking into account all the circumstances of the particular case, the following matters, where they arise,may properly be regarded:- (i) 784 1 ΑΛΛ. Κωνσταντοπούλου v. M/V. Mediterranean κ.α. Κονρρης, Δ. in what country the evidence on the issues of fact is situated, or more readily available, and the effect of that on the relative convenience and expense of trial as between theEnglish andforeign Courts; 5 (ii)whetherthelaw of theforeign Courtapplies,and if so, whether it differs from English law in any material respects; (iii) with what country either party is connectedand how closely; 10 (iv) whether the defendants genuinely desire trial in the foreign country, or are only seeking procedural advantages; (v) whether the plaintiffs would be prejudiced by having tosue intheforeign Courtbecause they would- 15 (a)be deprived of security for thatclaim; (b)beunabletoenforce anyjudgmentobtained; (c)befaced with atime-barnotapplicable inEngland, or, 20 (d) for political, racial, religious or other reasons be unlikely toget afair trial." Οι αρχές που αναφέρονται στην υπόθεση The Eleftheria (ανωτέρω), υιοθετήθηκαν στην υπόθεση Veb Schwermaschinenbau- Kobinat "ErnstThalman"Magdebury G.D.R.v. Panerka Company Ltd.
(1979)1 CLR 483, στις 25 σελίδες 487^88. Στην υπόθεση Panayiotis Stella v. Constantinos Sayias
(1983)1 CLR 186, έχει αποφασιστείως εξής: (το σχετικό απόσπασμαβρίσκεται στησελίδα 188) "That the Court is vested with a discretion to refuse 785 Κούρρης, Δ. Κώνσταντοπούλουv. ΜΑ'. Mediterranean χ.α.
(1990)the exercise of jurisdiction in apropercase andhasinher ent jurisdiction to stay an action brought within the jurisdiction in respect of a cause of action which arose out of thejurisdiction, if satisfied that no injustice will be done thereby to theplaintiff andthatthedefendant would 5 be subject to such injustice in defending the action as would amount to vexation and oppression to which he should not be subjected if he were sued in another accessible Courtwhere thecause of actionarose;" Στη σελίδα 193 της ίδιας υπόθεσης, το Δικαστήριο 10 έκανε αναφορά στηνυπόθεσηLoganv.Bank of Scotland& Others(No.2) [1906] 1Κ.Β. 141 και αναφέρθηκε σε απο σπάσματα των σελίδων 150, 151 και 152. Στησελίδα 150 αναφέρεται: "The Courtshould,ontheonehand,see clearly thatin 15 stopping an action it does not do injustice, and, on the other hand, Ithink the Court ought to interfere whenever there is such vexation and oppression that the defendant who objects to the exercise of the jurisdiction would be subjected to such injustice that heought not tobe sued in 20 the Court in which the action is brought, to which injustice he would not be subjected if the action were brought inanotheraccessible andcompetentCourt". Και στις σελίδες 151-152της Logan (ανωτέρω),αναφέ ρονται ταεξής: "...but where the difficulty for the defendant of trying in the country in which the action is brought is such that it is impracticable to properly try the case by reason of the difficulty of procuring the attendanceof busy men as witnesses, and keeping them during a long trial, and of 30 having to deal with masses of books, documents, and papers which are not in the country where the action is brought, and of dealing with law foreign to the tribunal, it appears to me that a case of vexation in some 786 25 1 ΑΛΛ. Κώνσταντοπούλου v. M/V. Mediterraneanκ.α. Κοΰρρης, Δ. circumstances may be madeout if theplaintiff chooses to suein thatcountryratherthaninthatwhere everybody is andwhere all thewitnesses andmaterialfor thetrialare." 5 10 15 Επίσης σχετική είναι η υπόθεση MacShannon v. Rockware Glass Limited[1978] 1 All E.R.625,όπου στη σε λίδα 630για τοθέματηςαναστολής αναφέρονται: "In order to justify a stay two conditions must be satisfied, one positive and the other negative: (a) the defendant must satisfy the court that there is another forum to whose jurisdiction he is amenable in which justice can be done between the parties at substantially less inconvenience or expense, and (b) the stay mustnot deprive the plaintiff of a legitimate personal or juridical advantage which would be available to him if he invoked thejurisdiction of theEnglishcourt'....". Στην υπόθεση Stella (ανωτέρω),στις σελίδες 200-201 που έχωαναφέρει προηγουμένως,το Εφετείο επιβεβαίωσε την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, να δώσειτην αναστολή και πράττοντας, απέδωσε ιδιαίτερη σημασία 20 στογεγονόςότι οι μάρτυρες ήταν από τηνΕλλάδα και δεν υπήρχε δυνατότηταεξαναγκασμούτους να έρθουν στην Κύπρο.Τοσχετικόαπόσπασμα αναφέρει: 25 30 "If this case is allowed to be tried in Cyprus, the defendant will be deprived of his right to summon such witness and have the chance to examine her to prove his case.This,most probably, would cause tremendous injus tice to the defendant and will be oppressive and vexatious. Therefore, I am satisfied that the present case is not only a case which would have more conveniently been tried in Greece, but a case in which, if the pro ceedings are allowed to continue in Cyprus, then, very likely, irreparable loss and injustice will be caused tothe defendant. In the circumstances, I find that the dis cretionary power of the Court must be exercised in 787 Κοΰρρης,Δ. Κωνσταντοπούλου ν. M/V. Mediterranean κ.α.
(1990)favour of the defendant." Σχετική επίσης, είναι η υπόθεση Charles Guendjian v. Societe Tunisienne de Banque, S.A.
(1983)1CLR 588 και η Αγγλικήαπόφαση του House of Lords, που είναι η Spiliada Mantime Corporation [1987] 1Lloyds L.R. 1. 5 Οι λόγοι που στηρίζεται η αίτηση των αιτητών, όπως τους έχει συνοψίσει ο δικηγόρος της αιτήτριας εταιρείας, είναι βασικά τρεις:
(1)Η ύπαρξη της ρήτρας δικαιοδοσίας στην παρά γραφο "Κ" του εισιτηρίου που εκδόθηκε στην καθ'ης η 10 αίτηση-ενάγουσα (Τεκμήριο 1), ότι δηλαδή η καθ' ης η αίτηση-ενάγουσα έχει αποδεχθεί διά της πληρωμής και παραλαβής του εισιτηρίου την αποκλειστική δικαιοδο σία των Ελληνικών Δικαστηρίων στον Πειραιά και με ισχύον δίκαιο το Ελληνικό. Η ρήτρα δικαιοδοσίας 15 κάτω από την παράγραφο"Κ" που είναι στην Αγγλική γλώσσα, η μετάφραση της, όπως φαίνεται από την ένορκη δήλωση του κ. Σίμου Παπαδόπουλου, είναι η ακόλουθη: "Όλες οι απαιτήσεις και διαφορές με βάση το εισι- 20 τήριο τούτο, θα αποφασίζονται αποκλειστικά από τα Δικαστήρια του Πειραιά, σύμφωνα με τον Ελληνικό Νόμο. Οι Νόμοι οιασδήποτε άλλης χώρας, αποκλείο νται."
(2)Το ταξίδι το οποίο είχε αναλάβει η εναγόμενη 25 εταιρεία 2 να μεταφέρει την ενάγουσα, ήταν ταξίδι με ταξύ Αγκόνας Ιταλίας και Πατρών Ελλάδας, χώρες που είναι εκτός δικαιοδοσίας των κυπριακώνΔικαστη ρίων.
(3)Οι μάρτυρες που ήταν παρόντες στο ατύχημα 30 είναι από την Ελλάδα και όχι Κύπριοι (Τεκμήριο 2). Τότε αποτελούσαν μέρος του πληρώματος του πλοίου, αλλά τώρα δεν είναι πλέον στην εργοδοσία της αιτή788 1 ΑΛΛ. Κώνσταντοπούλουv. ΜΑ'. Mediterraneanκ.α. Κοϋρρης,Δ. τριαςεταιρείας. Η επιχειρηματολογία του δικηγόρου της αιτήτριας εταιρείας, αναφορικά με την 3η παράγραφο ανωτέρω, είναι ότι όλη ημαρτυρία προς υπεράσπιση των εναγομέ5 νων αλλά και της ενάγουσας, βρίσκεται στην Ελλάδακαι όχι στην Κύπρο και τα έξοδα για να προσκομισθεί όλη αυτήη μαρτυρίαστην Κύπροείναικατάπολύ μεγαλύτερα απ'ότι για ναπροσκομισθεί ενώπιον ΕλληνικούΔικαστη ρίου.Επιπλέον,τογεγονόςότι οι μάρτυρεςείναι Έλληνες 10 εξασφαλίζει στην εναγόμενη εταιρεία τη δυνατότητα να τους εξαναγκάσει να εμφανιστούν ενώπιον του Δικαστη ρίου, εάν χρειαστεί, για να δώσουν μαρτυρία.Τέτοια δυ νατότηταδενπαρέχεταιστην αιτήτριαεταιρεία,ανη υπό θεση εκδικαστεί στην Κύπρο. Δεν υπάρχει δυνατότητα, 15 υπέβαλε ο δικηγόρος της αιτήτριας εταιρείας, να εξανα γκασθούν οι μάρτυρες να έρθουν στην Κύπρο για ναδώ σουνμαρτυρία. Σχετικάμε την παράγραφο 1, ηαιτήτρια εταιρείαδια τείνεται ότι μεβάση τοέγγραφο(Τεκμήριο 1)πουπροσκό20 μισαν,έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει συμφωνία μεταξύ των μερών ότι δικαιοδοσία έχουν τα Ελληνικά Δικαστήρια.Ο ισχυρισμός αυτός είναι σε συνάρτηση με τηβολική διαδι κασία.Δεν υπάρχειξεχωριστόαίτημαότι πρέπει ναυπάρ ξει αναστολήτηςδιαδικασίας,γιατολόγοότι αποκλειστι25 κή δικαιοδοσία έχουν ταΕλληνικά Δικαστήρια. Αναφορικά με το βάρος της απόδειξης, ο δικηγόρος τηςαιτήτριαςεταιρείαςυποστήριξε ότιτοβάροςτηςαπό δειξης ότι δενπρέπει ναπαραχωρηθείη αναστολή δικαιο δοσίας, δεν βαρύνει την αιτήτρια εταιρεία, αλλά βαρύνει 30 τηνκαθ' ηςηαίτηση,διότι υπάρχει ενώπιον τουΔικαστη ρίου το Τεκμήριο 1,απότο οποίο προκύπτει σαφώς ότι υπάρχει συμφωνημένη δικαιοδοσία. Υποστήριξε δε την επιχειρηματολογία του, ο δικηγόρος της αιτήτριας εται ρείας, στην υπόθεση TrendtexTrading Corporation and 789 Κονρρης, Δ. Κωνσταντοποϋλουv.M/V.Mediterranean κ.α.
(1990)Anotherv. Credit Suisse[1980]3All E.R.721καιειδικό τεραστιςσελίδες734και735. Αναφορικά μετηνπαράγραφο2,οδικηγόροςτηςαιτήτριας εταιρείας,ανέφερεότιτοατύχημασυνέβηκε επί του πλοίουστην Αγκόνα Ιταλίας,εκτόςδικαιοδοσίαςτων Κυ- 5 πριακώνΔικαστηρίων. Οι λόγοι πουπροβάλλει οδικηγόρος της καθ'ηςη αί τηση-ενάγουσας,γιανααποδείξειότιτοκαλύτεροForum είναιη Κύπρος,περιέχονταιστηνένορκηδήλωσητηςΣτάλως Χατζηγιάννη Ιωσήφ.Αναφέρεται στην ένορκη δήλω- 10 σηότιηαιτήτρια-εναγόμενη2εταιρεία,είναι εγγεγραμμέ νη στην Κύπρο με έδρα τη Λευκωσία και ότι τα περιουσιακά στοιχεία της εταιρείαςείναι στην Κύπρο και ότι τυχόν δικαστική απόφαση υπέρ της ενάγουσας θα είναι εκτελεστέα στην Κύπρο,ενώδικαστικήαπόφασηη 15 οποία θαληφθεί σεΔικαστήριο άλλης χώραςθακαταστή σει αδύνατηκαι/ήθακαθυστερήσει περισσότερο τη διαδι κασίαεκτελέσεωςαυτής,ειςβάροςτηςενάγουσας. Έχω εξετάσει μεπολλήπροσοχή τηνεπιχειρηματολο γία της κάθε πλευράς, καθώς καιτη μαρτυρία ενώπιον 20 μουκαιμεβάση τιςαρχέςπουανέλυσαπιοπάνω,κατέλη ξαστο συμπέρασμα γιατουςπιοκάτω λόγους, ότιη βολι κήδικαιοδοσία(ForumofConveniens) είναιη Ελλάδα. Όλη η μαρτυρία προς υπεράσπιση των εναγομένων, αλλάκαιη μαρτυρίαγιααπόδειξητουαιτήματοςτηςενά- 25 γουσας -αφούηενάγουσα είναι εξ Ελλάδος - βρίσκεται στην Ελλάδα καιόχι στην Κύπρο. Επειδή οι μάρτυρες είναι στην Ελλάδα καιτο ατύχημα συνέβηκε εκτόςΚύ πρου και πολύ πιο πλησίον της Ελλάδας παρά στην Κύπρο,ταέξοδαγιαναπροσκομισθεί όλη αυτήη μαρτυ- 30 ρία στην Κύπρο είναι κατάπολύ μεγαλύτερη απ'ότι για να προσκομισθεί ενώπιον Ελληνικού Δικαστηρίου. Επι πλέον, ανηυπόθεση εκδικαστεί στην Κύπροδεν υπάρχει δυνατότητα να εξαναγκαστούν οι μάρτυρες να έρθουν 790 1 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 25 Κωνυχανχοπονλονv. M/V. Mediterraneanκ,α. Κούροης,Δ. στην Κύπρο για να δώσουν μαρτυρία.Περαιτέρω,υπάρ χει η ρήτρα δικαιοδοσίας όπου εμφαίνεται εκ πρώτης όψεως, ότι έχει συμφωνηθεί ότι το εφαρμοστέο δίκαιο είναι το Ελληνικόκαι ταΔικαστήρια πουθα επιληφθούν των διαφορών των υποθέσεων είναι τα Δικαστήρια Πει ραιώς, Ελλάδας. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία απόπλευράς της ενάγουσας-καθ' ης η αίτηση, ότι εάν τυχόν επιδίωκε την απαίτηση της στην Ελλάδα θα είχε οποιοδήποτε κώλυμα είτε νομικό, είτε πραγματικό,είτε υπήρχε οποιοσδήποτε λόγος από τον οποίο θα προέκυπτε μηαπονομή σωστής δικαιοσύνης προς αυτήν. Αναφορικά με τον ισχυρισμό της ότι τυχόν απόφασηυπέρτης ενάγουσας θατηνστερή σει απότο πλεονέκτημα που έχειεπικαλούμενηδικαιοδοσία της Κύπρου, και ότι τυχόν δικαστική απόφαση η οποία θαληφθεί σεΔικαστήριο άλλης χώρας θα καταστή σει αδύνατηκαι/ήθακαθυστερήσει περισσότερο τηδιαδι κασία εκτελέσεωςαυτής,εις βάροςτης ενάγουσας,δενευ σταθεί,διότι η εκτέλεση αποφάσεωντωνΔικαστηρίων της Ελλάδαςδιέπεται απότον Κυρωτικό της ΣύμβασηςΝομι κής Συνεργασίας μεταξύτης ΚυπριακήςΔημοκρατίαςκαι της Ελληνικής Δημοκρατίας σε θέματα Αστικού, Οικογε νειακού, Εμπορικού και Ποινικού Δικαίου Νόμο 1984 (Νόμος 55/84),που απλοποίησε την εκτέλεσηστην Κύπρο αποφάσεων των Ελληνικών Δικαστηρίων (Βλ. Datamedia Α.Ε. (εξΕλλάδος) v.K.S.N. (BusinessAids) Ltd., Πολιτική Έφεσηαρ.7423, πουεκδόθηκεστις15/1/1990*. Γιαόλουςτουςπιοπάνωλόγους, στηνάσκησητηςδια κριτικής μου ευχέρειας, αναστέλλω τη διαδικασία της 30 αγωγής με έξοδα εις βάροςτης ενάγουσας-καθ'ης ηαίτη ση. Ταέξοδαναυπολογιστούν απότον Πρωτοκολλητή. Αίτησηεπιτρέπεταιμεέξοδα. *
(1990)1 C.L.R.13. 791