(1990)29Οκτωβρίου. 1990 [ΣΑΒΒΙΔΗΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ, ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ/στές] ΝΙΚΟΣΠΟΥΡΙΚΚΟΣ, Αιτητής-Εφεαείων, ν. ΜΥΡΟΦΟΡΑΣ Κ.ΣΑΒΒΑ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Καθ' ων ηαίτηση-Εφεσίβλητων. (Αίτηση στην Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7061). Πολιτική Δικονομία — Προτάσεις — Τροποποίηση — Αίτηση τροπο ποιήσεως Απαντήσεως στην Υπεράσπιση υποβληθείσα από τον εφεσείοντα (ενάγοντα) για πρώτη φοράν ενώπιον του Εφετείου,με δικαιολογίαν μαρτυρίαν, που δόθηκε στο πρωτόδικο Δικαστήριο από την εναγομένην 2 — Ανάλυση νομολογίας — Ασκηση τηςδια5 κριτιχής εξουσίας εναντίον του αιτητή, λόγω της αδικίας,πον θα προκαλείτο στις Εφεσίβλητες, αν η αίτηση εγίνετο δεκτή ύστερα από τόσο μεγάλη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση, αφού υπήρχε δυνατότητα υποβολής της αιτήσεως στο πρωτόδικο Δικαστήριο μετά την μαρτυρίαν της εναγομένης 2 και προ της εκδόσεως απο- 10 φάσεως. Ο Εφεσείων υπέβαλε αίτηση τροποποιήσεως της Απαντήσεως του στην Υπεράσπιση των Εφεσίβλητων,ισχυριζόμενος ότι τούτο ήταναναγκαίο ενόψει της μαρτυρίας,πουείχεν δώσει ηεναγομένη 2 ενώπιοντουΠρωτόδικουΔικαστηρίου. 15 Σημειωτέον ότι απότη;ημέρας,κατά τηνοποίανηΕναγομένη 2 είχεν δώσει την εν λόγω μαρτυρίαν, μέχρι της ημέραςεκδόσεως της αποφάσεωςπαρήλθεναρκετά μεγάλοχρονικόδιάστημα. Ο λόγος απορρίψεωςτηςαιτήσεωςγιατροποποίηση προκύπτει επαρκώς απότοπιοπάνω περιληπτικόσημείωμα. 20 ΗΑίτηση απορρίπτεται με έξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Qarapedv.Commercial UnionAssociation, 32 WJi.p. 262Steward v. North MetropolitanTramways Company [1885-86] 16 Q.B.D.556atp.558- 862 25 1 ΑΛΛ. Ποϋριχκοςν.Σάββα ΧΛ. Αίτηση. Αίτηση για άδεια να τροποποιήσει την απάντηση στην έκθεση υπεράσπισης των εφεσίβλητων/καθ' ων ηαίτηση. Φ.Πιτσιλλίδης, για τον αιτητή-εφεσείοντα. 5 Α. Αναστασιάδης,για τις καθ'ων ηαίτηση-εφεσίβλτιτες. Cur.adv. wit. Ο Δικαστής κ. Σαββίδηςανάγνωσε την ακόλουθη από φαση. ΣΑΒΒΙΔΗΣ, Δ: Πριν την ακρόαση της Έφεσης 7061 ο 10 δικηγόρος του εφεσείοντα υπόβαλε την παρούσα αίτηση με την οποία ζητά άδεια να τροποποιήσει την Απάντηση του στην Έκθεση Υπεράσπισης των εφεσίβλητων/καθ' ων ηαίτηση με την προσθήκητων πιοκάτω:15 20 25 30 "Περαιτέρω και/ή άνευ επηρεασμού των ανωτέρω, ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι και εις περίπτωσιν ακόμηκατά την οποίαν ο Ενάγων καθ' οιονδήποτε χρόνον ενήργησε καθ'οιονδήποτε τρόπον ως οι ισχυρισμοί της παραγρά φου 5 της Εκθέσεως Υπερασπίσεως και των Λεπτομε ρειών, τους οποίους ο Ενάγων αρνείται,οι Εναγόμενες εν πλήρη γνώσει όλων των σχετικών γεγονότων απεδέχθησαν (ratified) τες ενέργειες του Ενάγοντος και/ή απεδέχθησαν τον Ενάγοντα να συνέχιση και περάτωση τες ενέργειες του ως μεσίτης τους και/ή απεδέχθησαν να τους παρουσίαση τον ενδιαφερόμενον αγοραστήν τον οποίον ο Ενάγων εξεύρεδιατην πώλησιν του κτήματος τους αντί του εγκεκριμένου υπό των Εναγομένων τιμή ματος πωλήσεως των Λ.Κ.42,000.- προς τον οποίον οι Εναγόμενες το επώλησαν αντί του ρηθέντος τιμήματος και/ή οι Εναγόμενες απεδέχθησαν και/ή ανέλαβαν να πληρώσουν εις τον Ενάγοντα την συμφωνηθείσαν μεσιτικήν αμοιβήν και/ή επιβεβαίωσαν (confirmed) την με ταξύ των διαδίκων συμφωνίαν μεσιτείας και/ή παρητήθησαν (waived) οιουδήποτε τυχόν δικαιώματος να 863 Σαββίδης,Δ. Πούρικχοςν. Σάββα κ.α.
(1990)αποποιηθούν ταςπράξειςτου Ενάγοντοςκαι/ή να ακυ ρώσουν την συμφωνίαν μεσιτείας μετον ενάγοντα και/ ήεμποδίζονται (estopped) υπότης συμπεριφοράς τους ναπράξουνούτω". Ηαίτησηστηρίζεται στηΔιαταγή 25,θεσμό 1 τωνΠερί ΠολιτικήςΔικονομίας θεσμώνηοποίαπρονοεί ταεξής:- 5 "
- The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be 10 madeasmay be necessaryfor thepurpose of determining thereal questions incontroversybetweenthe parties." Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση ο εφεσείων/ αιτητής ισχυρίζεται ότι ητροποποίηση αυτήείναι αναγκαία μ£βάσητα γεγονότα που αναφέρει στην παρά- 15 γράφο3τηςένορκηςδήλωσης τουπουείναιταπιοκάτω:"
- Εξ όσων κάλλιον γνωρίζω εδόθη αρκετήμαρτυ ρία εις την ακροαματικήν διαδικασίανεπί των γεγονό τωνκαισυνθηκώνπουυποστηρίζουντους ισχυρισμούς οι οποίοι περιέχονται εις τας άνω λέξεις τες οποίες 20 ζητώ ναπροστεθούν στην Απάντησίν μου.Συγκεκριμέ να η Εναγομένη 2, ενώ ανεφέρθη στην μαρτυρίαντης ότι την 28/3/82 μου διετύπωσε παράπονον ότι δήθεν δεν είχα αναφέρειστες Εναγόμενες το τίμημα πωλήσε ωςτων Λ.Κ.42,000.-,εντούτοις παρεδέχθη ότι τοπρωΐ ^ της 29/3/82 όταν εγνώριζε το εν λόγω τίμημα στο οποίον οι Εναγόμενες εσυμφωνούσαν, τουςπαρουσία σα τον αγοραστήν τον οποίον εξηύρα ότι μετέβην με τους ενδιαφερομένους στοπωλούμενον κτήμακαιμετά στο γραφείονόπου έγινε καιυπεγράφητο αγοραπωλη- 30 τήριον έγγραφον (Τεκμ. 1) στο οποίον υπέγραψακαι εγώ ως μάρτυρας. Επίσης ηεναγομένη2παρεδέχθη ότι ήτο εκ των διαπραγματεύσεων μου με τον αγοραστήν όταν ενεργούσα εκ μέρουςτων Εναγομένων πουοαγο ραστής συνεφωνησε στο τίμημα των Λ.Κ.42,000.-και 35 ότι το εν λόγω ποσόν ήτο καλόν ως τίμημα διά το 864 1 ΑΛΛ. Πούρικκοςν. Σάββα κ,α. Σαββίδης,Α. κτήματους." 5 Οι εφεσίβλητες καταχώρισαν ένσταση στην πιο πάνω αίτηση και στην ένορκη δήλωση τους σε υποστήριξη της Ένστασηςτους προβάλλονται μεταξύ άλλων οι πιοκάτω ισχυρισμοί:(α)Η αίτησηόφειλε ναυποβληθείστον πιογρήγορο πιθανό χρόνο και όχι στο προχωρημένο αυτό στάδιο ενώπιοντου Εφετείου. 10 15 (β)Ηέφεση όφειλε ναυποβληθεί πρώταστο ΕπαρχιακόΔικαστήριοκαιαντοΕπαρχιακόΔικαστήριο αρνείτοτηναίτηση,ηαίτησηναυποβάλλετοστοΕφετείο. (γ)Αν ηαίτησηαυτήεπιτραπείστοπαρόνστάδιο θα επηρεάσει άδικα και δυσμενώς τις εφεσίβλητες σε τρόπο που ο επηρεασμός δε θαήταν δυνατό να αντισταθμιστεί μετηνεπιδίκαση εξόδωνυπέρτους. (δ) Εάνηαίτησηυποβάλλετο έγκαιρα οι εφεσίβλη τες θα είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου μαρτυρία που να αντι κρούειτους ισχυρισμούς τουαιτητή. 20 (ε)Με τηναίτησηαυτή γίνεται προσπάθεια ναεισα χθεί μέσω της Απάντησης στην Υπεράσπιση νέα βάση αγωγήςπουείναινομικάανεπίτρεπτο. Ο ευπαίδευτοςδικηγόρος του αιτητή ισχυρίστηκε πως ηαίτησηκρίθηκε αναγκαία ενόψει μαρτυρίαςπουδόθηκε 25 απότις εναγόμενες/εφεσίβλητες στην πρωτόδικη διαδικα σία, σε ισχυρισμούς που δεν αναφέρονταν στην Έκθεση Υπεράσπισης. Αφού αναφέρθηκεσεδιάφορεςνομικέςαυ θεντίες υπόβαλεπωςτοΑνώτατο Δικαστήριοέχειεξουσία να διατάξει την τροποποίηση των δικογράφων κατάτην 30 ακρόαση της έφεσης καιότι χωρίς τηντροποποίησηαυτή ο αιτητής θα επηρεάζετο δυσμενώς στη διαδικασία της έφεσης. Σύμφωνα με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικα στηρίου,πρόσθεσε οευπαίδευτοςδικηγόρος,το Ανώτατο 865 Σαββίδης,Δ. Πούρικκοςν.Σάββα κΛ .
(1990)Δικαστήριο έχειδικαιοδοσίανατροποποιείτα δικόγραφα και ότι ηεξουσία αυτή μπορεί ναασκηθείύστερα από αί τησηενός διάδικου στοΑνώτατο Δικαστήριο χωρίς προη γουμένως ναέχει υποβληθεί αίτησηστο πρωτόδικο Δικα στήριο, ενώπιον του οποίου έλαβε χώρα η ακρόασητης 5 υπόθεσης. Σε ερωτήσεις που υποβλήθηκαν από το Δικαστήριο στον ευπαίδευτοδικηγόρο του αιτητήκατάπόσο σύμφω να με την αιτούμενη τροποποίηση έπρεπε να δοθεί ηευ καιρία στις εφεσίβλητες να καλέσουν νέα μαρτυρία ή να *0 αντεξετάσουν περαιτέρω μάρτυρες πουέδωσανμαρτυρία ο ευπαίδευτοςδικηγόροςδήλωσεπωςθαείχαντο δικαίω μανακαλέσουν μαρτυρίααλλάκατάτηγνώμητουη μαρ τυρία αυτή θα περιοριζόταν μόνο στην επανεξέταση ως μάρτυρατηςεναγομένης2. *5 Τα επιχειρήματα του ευπαίδευτουδικηγόρου των εφε σίβλητων εναντίον της αίτησης μπορούν να συνοψιστούν σταπιοκάτω:(α)Η διαδικασίαενώπιον τουπρωτόδικου Δικαστη ρίουδιάρκεσεπολλούς μήνεςκαιη περίοδοςπουμέσο- 20 λάβησε απότην ημέραπουδόθηκε ημαρτυρίατηςεφε σίβλητης 2 μέχρι τη συμπλήρωση της εκδίκασης της υπόθεσης και την έκδοση απόφασηςήταντόσο μεγάλη που ο αιτητής μπορούσε με εύλογη επιμέλεια να είχε 2 υποβάλει την αίτηση του στο στάδιο που μεσολάβησε ^ και όχι να περιμένει την έκδοση της απόφασηςκαιαν το αποτέλεσμα της απόφασηςήτανευνοϊκό γι' αυτόνή όχι. (β) Σύμφωναμε τηΔιαταγή35,θεσμό 19,τωνΠερί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών ήταναπαραίτητηπροϋ- 30 πόθεση πριν να υποβληθεί αίτηση στο Ανώτατο Δικα στήριο να είχε προηγηθεί αίτηση στο πρωτόδικοΔικα στήριο. (γ) Η τροποποίησηθασυνεπάγετοτηνανάγκη ακρό ασης περαιτέρω μαρτυρίας ή περαιτέρω αντεξέτασης 35 866 1 Λ.ΑΛ. 5 Πονριχκος ν.Σάββα κ.α. Σαββίδης, Α. μαρτύρων, γεγονός που θα επενεργούσε σε βάρος των εφεσίβλητων και θα αποτελούσε κατάχρηση εξουσίας πάνω σε διαδικασίαη οποία θα μπορούσε νααποφευ χθεί αν ο εφεσείων/αιτητής ενεργούσε έγκαιρα στην προκειμένη περίπτωση και δεν ήταν υπαίτιος σοβαρής αμέλειας. (δ) Με την αίτηση αυτή γίνεται προσπάθεια μέσω της Απάντησης να εισαχθεί νέα αγώγιμη αιτία πράγμα τοοποίο είναινομικά ανεπίτρεπτο. Ι" Ερχόμαστε τώρα να εξετάσουμε πρώτα τον ισχυρισμό του εφεσείοντα κατά πόσο τα περιστατικά της υπόθεσης αυτής θαδικαιολογούσαν την άσκηση της διακριτικήςμας εξουσίας προςόφελος τουαιτητή/εφεσείοντα. Ηάσκησητηςδιακριτικήςαυτήςεξουσίας από το Ανώ15 τατοΔικαστήριο έχει εξεταστεί καικαθοριστεί απότηνο μολογία μας σε σειρά αποφάσεων με σχετική αναφορά στην αγγλική νομολογία πάνω στις αντίστοιχες εξουσίες του Εφετείουστην Αγγλία. Στην υπόθεση Claraped v. Commercial Union 20 Association, 32 W.R. σελίδα 262 ο Lord Esher,-MR., είπε τα εξής:- 25 30 "The rule of conduct of thecourt in such acase is that, however negligent or careless may have been the first omission, andhoweverlate theproposed amendment,the amendment should be allowed, if it can be made without injustice to the other side. There is no injustice if the other side can be compensated by costs; but if the amendment will put them into such a position that they must be injured, it ought not to be made." Ο ίδιος Δικαστής απορρίπτοντας αίτηση για τροπο ποίηση της Υπεράσπισης για το λόγο ότι ο ενάγων δεθα μπορούσε να βρεθεί στην ίδια θέση ως εάν οι εναγόμενοι είχαν υποβάλει ορθά τα δικόγραφατους πρωτόδικα ήνα αποζημιωθεί με έξοδα ήάλλωσπως, στην υπόθεση Steward 867 Σα£$1&ι&Δ. novQuwcgν.Σαβββtue.
(1990)v. North Metropolitan Tramways Company [1885-86] 16 Q.B.D.556στησελίδα558 είπεταεξής:"With regard toquestion of amendmentof pleadings,a rule has been enunciated by the Court,which is rather a rule of conductthanarule of rigidlaw such as cannever 5 be departed from; because Itake it thatthe Courtmight depart from it if there were very exceptional circum stances in any particular case leading the Courttothink that it would not be right to apply it. It is nevertheless a rule of conduct which must be generally followed. The 1 0 rule was therelaid down in Tildeshy v.Harperl by Lord Bramwell, who theresays: "My practice has alwaysbeen to give leave to amend,unless I have been satisfied that the party applying was acting mala fide, or that by his blunder he had done some injury to his opponent which 15 couldnotbecompensatedfor by costs or otherwise." Η σημασίατων δικογράφωνκαιοι εξουσίες πουπαρέ χονται στο ΑνώτατοΔικαστήριοναεπιτρέψειτροποποίη ση έχουν διατυπωθεί σε κάποια έκταση στην υπόθεση Courtis v. Iasonides (όπωςπιοπάνω) απότον τότε Πρόε- ^0 δρο του Ανωτάτου Δικαστηρίουκ. Βασιλειάδη, ο οποίος στις σελίδες 182και 183αναφέρειταεξής:'There can be no doubt that theCourthas the power to allow amendment of a party's pleadings; and thatin certain circumstances,such power has also been used for 25 correcting formal mistakes or omissions before judgment. Iwould say it has been used in a proper case. At thesame time,theCourtsinmost of the English cases referred to, andthis Courtin thePourikkos case,madeit clear that the Court should be very slow andreluctantto 30 order or allow amendments of the pleadings at a late stage in the proceedings; and that in any case, such amendments should only be made if they are found necessary andasprovided intheRules. The pleadings in an action are the foundations of the 35 litigation; they must be carefully prepared as the set of 868 1 ΑΛΛ. 5 10 15 20 Πονριχκοςν. Σάβ&α ΧΛ. Σαββίδης,Δ. rails upon which the train of the case will run.TheCivil Procedure Rules (Or. 19,r.4) are clear on the point;and daily practicelaysstress ontheneed to apply strictly this rule. A case is decided on its pleaded facts to which the law mustbe applied. Ifinthecourse of thetrial it appears that aparty's pleading requires amendment,steps for that purpose must be taken as early as possible in order to give full opportunity to the parties affected by the amendment to meet the new situation;to run their case, so to speak, on the new rails, an amendment of the pleadings after theclosingof the case andfor the purpose of the judgment, is a matter which in exceptional circumstances may have to be done; but it should be avoided unless it is unavoidable in the circumstances of the particular case, in order to finalize litigation in the interests of justice. Inthe circumstances of this case, it is clear to us that the amendment in question should not have been allowed in that stage. It was contended on behalf of the respondent that the amendment made no difference to the outcome of the case. If that were so, it shouldhave notbeen attempted.Tous,itappears to have been a material amendment; and we must treat it as such." Στην άσκησητης διακριτικής του εξουσίαςτο Ανώτα25 το Δικαστήριο απόρριψε αιτήσεις για τροποποίησηστις υποθέσεις Karmiotis,Loucaides, Patsalidou, Nicolaides, U Drive Co., και Germanos στις οποίες έχουμε κάμει ήδη αναφορά. Είναι χρήσιμοναγίνει αναφορά καισε ορισμένα απο30 σπάσματα των πιο πάνω αποφάσεων. Στην υπόθεση Nicolaides andAnother v. Yerolemi,ο Δικαστής Χατζηαναστασιου αναφέρειταπιοκάτωστησελίδα 12:- 35 "It is said time and again that a case is decided on its pleaded facts to which the law must be applied. If in the course of the trial it appears that a party's pleading requires amendment, steps for that purpose must be taken as early as possible, in order togive to the parties 869 Σαββϋης, Δ. Πούρικκος ν. ΣάββαΧΛ.
(1990)affected by the amendmentthe opportunity to meet the new situation. After the closing of the case and after judgment is delivered, theCourtvery rarely shouldgrant leavefor theamendmentof thepleadings unless thereare exceptional circumstances,justifying such a course, once it is in theinterest of justice to finalize litigation between the parties." 5 Και κατάληξεως εξήςστησελίδα13:"In the light of the authorities quoted and in the absence of any exceptional circumstances, and par- 10 ticularly because of such a long delay, it is clear to usin thecircumstancesof thiscase,thattheamendment sought should not be allowed. We, therefore, dismiss this interlocutory application." Στην υπόθεση U Drive Co. v. Panayi and Another ο 15 τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Τριαντα φυλλίδης, ύστερα από αναφορά του στη νομολογία του Δικαστηρίου είπεταπιοκάτωστις σελίδες 553και554:"We have duly considered whether we should allow amendments of the statement of claim in this case so as 20 to enable the appellants to recover the damages they claim from respondent 2 in his capacity as bailee of the car in question, especially since the trial judge, in his judgment, did find that, on the evidence adduced, respondent 2 would have been liable to compensate the 25 appellants as bailee hadtheircase been properly pleaded. In the end we have decided that it would be unjust to allow the amendments of the statement of claim sought to be effected by the appellants at this very late stage,on appeal before us, which would result in judgment being 30 given in favour of the appellants against respondent 2. Had the claim of the appellants been properly pleaded respondent 2 could have brought in as a party, against whom he could have claimed contribution or indemnity, the otherperson who was actually driving the car at the 35 870 1 ΑΛΛ. Ποΰρικκος ν.Σάββαχ.α. Σαββίδης,Δ. time ofthe collision." 5 10 Και τέλος στην υπόθεση Germanos andAnother v. Christodoulou andAnother, στην οποίαγίνεται εκτεταμένη αναφορά στην προηγουμένη νομολογία του ΑνωτάτουΔικαστηρίου, αναφέρονταιταπιο κάτω στησελίδα 881 και 882:"Bearing inmindtheaboveauthorities, wehavecome to the conclusion that inthe circumstances of the present case, it will be unjust and highly prejudicial to the respondents, who could not be placed in the same position as if the plaintiff hadpleaded correctly inthe first instance, or compensated by costs or otherwise, to allow the application for an amendment of the Statement of Claim which has been made after such alongdelay." 15 Με βάσητιςπιο πάνωαυθεντίες καιτην πρακτική του Ανωτάτου Δικαστηρίου όπως αναφέρεταιστηνομολογία μας,καταλήξαμεστο συμπέρασμαότιθαπροκαλούσεαδι κία και επηρεασμό στις εφεσίβλητες ανασκούσαμε τη δια κριτική μας εξουσία και επιτρέπαμε την αίτηση ύστερα 20 από τόσο μεγάλη καιαδικαιολόγητη καθυστέρηση εκ μέ ρουςτουαιτητήοοποίος είχε κάθεευκαιρίαστοδιάστημα που μεσολάβησε από την ημέρα πουδόθηκε ημαρτυρία της εφεσίβλητης 2 ως την ημέρα που συμπληρώθηκε η ακρόαση και δόθηκε η απόφαση,να κάνει τα αναγκαία 25 διαβήματαγιατροποποίησητων δικογράφων του. Υπό ταπεριστατικάτηςυπόθεσηςκρίνουμε πωςο επη ρεασμός και ηαδικίαπου θαυφίσταντοοιεφεσίβλητες δε θα μπορούσαν νααντισταθμιστούν μετηνκαταβολή εξό δωνσ* αυτές. 30 Έχοντας καταλήξει στην πιοπάνω απόφασηδενκρί νουμε αναγκαίοναεξετάσουμε κατάπόσο μετην τροπο ποίησηπουζητάοαιτητήςπροσπαθείστο στάδιοτης απά ντησης στην Υπεράσπιση να εισάξει νέα αιτία αγωγής ούτε θεωρούμε αναγκαίο να απαντήσουμε το ερώτημα 35 κατάπόσο όφειλε ναπροηγηθεί αίτησηστο πρωτόδικοΔι- 871 Σαββίδης,Δ. Πούριχκοςν.Σάββα χ.α.
(1990)καστήριο το οποίοκαιαφήνουμεανοικτόνααποφασισθεί σεμελλοντική ευκαιρία. Για τους πιο πάνωλόγους ηαίτηση απορρίπτεται με έξοδαεναντίον του εφεσείοντα-αιτητή. Αίτησηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 872