clr/1990/1990_1_873.pdf

(1987)1C.L.R. 383καιτουγεγονότος ότι ήτανο συντάξαςτηναπόφασηΔικαστής. σε: ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτηναίτηση,αποφάον Ι.Το κριτήριο του αποκλεισμού Δικαστή λόγω προκατάληψης (bias) είναιαντικειμενικό. Είναι ηαντίδρασητου λογικού δικαιόφρονα πολίτη,ενημερωμένου γιατασυγκεκριμέναγεγονότα, 20 25 2. Καταληκτικάσυμπεράσματασε προηγούμενη απόφαση και διατύπωσητων δικαστικών θέσεων και απόψεων σ' αυτή δενδη­ μιουργεί κώλυμα συμμετοχής Δικαστή σε άλλη διαδικασία, όπου προκύπτουν παρόμοια θέματα. (Αυτοκέφαλη Αγιωτάτη Ορθόδο­ ξος καιΑποστολική Εκκλησία της Κύπρου ν. Βουλής Αντιπροσώ­ πων

(1990)3 Α.ΑΛ -11.1.1990). Τα ευρήματα του Δικαστηρίου στην υπόθεση Adidas, supra δεν ήταν πρωτογενή,αλλάευρήματα που προέκυπταν από τις εφεσιβαλλόμενες εκεί δύο πρωτόδικες αποφάσεις, σε άμεση συνάρτηση με την συγκεκριμένη μαρτυρία, που είχεπροσαχθεί. 873 Adidas Ltd v. Krashias Ltd (Αρ.1)

(1990)3. Ηευαισθησία Δικαστήδεν πρέπει να τον οδηγεί απόπαραί­ τηση εκπληρώσεως του καθήκοντοςτου. Αυτοεξαίρεσή χωρίςβά­ σιμο λόγο εμπεριέχει κινδύνους για την απονομήν της δικαιοσύ­ νης, μεταξύ των οποίων, και η αναγνώριση σε διάδικο δικαιώματος επιλογήςΔικαστού. 5 Η αίτηση απορρίπτεται. Αναφερόμενες υποθέσεις: Αυτοκέφαλη Αγιωτάτη Ορθόδοξοςκαι Αποστολική Εκκλησία της Κύπρου ν. Βουλής Αντιπροσώπων

(1990)3Α.Α.Δ -11.1.1990 Αυτοκέφαλη Αγιωτάτη Ορθόδοξοςκαι Αποστολική Εκκλησία της Κύπρου ν. Βουλής Αντιπροσώπων

(1990)3ΑΛΛ -13.1.1990- 10 EconomidesandAnother v. Police

(1983)2 C.L.R 30V Vassiliades v. Vassiliadcsxviii 10Makrides v.Republic

(1984)3 C.L.R 304. Αίτηση. 15 Αίτηση ατό τους εφεσίβλητους για εξαίρεση του κ. Πικήαπότην σύνθεση τουΔικαστηρίου. Μ. Μοντάνιος, Ε. Χρνσοστομίδον (Κα.) και Μ.Γεωργιάδης,για τους εφεσείοντες, Κ. Μιχαηλίδης και Στ. Ερωτοκρίτον (Κα.), για τονς 20 εφεσίβλητους. Ο Δικαστής κ. Πικής ανάγνωσε την ακόλουθη απόφα­ ση. Αφού οι εφεσίβλητοι πληροφορήθηκανγιατη σύνθεση του Εφετείου που θα επιλαμβανόταν της έφεσης -Πικής, Παπαδόπουλος, Χατζητσαγγάρης - υπέβαλανμέσω τουδι- 25 κηγόρου τους αίτησηγια την εξαίρεση μουαπότη σύνθεση του Δικαστηρίου. Νομικό έρεισμα για την εξαίρεση αντ­ λείται από τις διατάξεις του άρθρου 30.2 τουΣυντάγμα­ τος πουκατοχυρώνει την αμεροληψίατου δικαστηρίουως στοιχείο της δικαιοσύνης και δικαίωμα του κάθε διαδί- 30 κου, καθώςκαιτις αντίστοιχες πρόνοιες τηςΕυρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτωνπουκυρώθηκε με το Ν. 39/62,(άρθρο6

(1))., 874 1 Α.Α.Δ. Adidas Ltd v. Krashias Ltd (Αρ.1) Πικής,Δ. Ταγεγονόταταοποίαστοιχειοθετούν τηναίτηση περιέ­ χονται σε ένορκη δήλωση του Μ. Κρασιά, μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της εφεσίβλητης εταιρείας. Όπως εξήγησε οκ. Μιχαηλίδης,πριντον ορισμό τηςέφε5 σηςγιαακρόασηοι εφεσίβλητοι γνωστοποίησαν στοδικα­ στήριοότιθαήγειρανένστασηστησυμμετοχήστη σύνθεση τουΕφετείουκαιπέντεάλλων μελών τουΑνωτάτουΔικα­ στηρίου (προφανώς διότι είχαν κάποια συμμετοχή στην εκδίκαση υποθέσεων των εφεσίβλητων πρωτόδικα ή κατ' 10 έφεση), αλλάλόγω κάποιουλάθουςπαραλείφθηκε αναφο­ ράκαιστοόνομαμου. Ησημερινή σύνθεση του Εφετείου δεν είναι η προκαθορισθείσα γι' αυτή τη δικαστική περίοδο (ΣεπτέμβριοςΔεκέμβριος 1990),την οποίααπαρτίζουνο Πρόεδροςτου 15 Δικαστηρίου και οι Δικαστές Παπαδόπουλος καιΧατζη­ τσαγγάρης. Ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου προέβη στον ορισμό τηςυπόθεσης ενώπιον του Εφετείου μετη σημερι­ νή του σύνθεση, όπως μπορεί να συμπεράνουμε, διότι ο ίδιος ήταν ανάγκη να μετάσχει στη σύνθεση της ολομέ20 λείας στη συγκρότηση της οποίας μετέχω κατά κανόνα, αλλάόχισήμερα. Επιχειρηματολογώντας ενώπιον μας ο κ. Μιχαηλίδης διευκρίνισε και ετόνισε ότι δεναμφισβητείταιάμεσαή έμ­ μεσαη υποκειμενική μουαμεροληψία. Η εξαίρεσηεπιδιώ25 κεται αποκλειστικά για αντικειμενικούς λόγους που συ­ ναρτώνται με τη σύνθεση του δικαστηρίου ώστε να εξασφαλίζεται και η εμφάνιση της αμεροληψίας του.Το κριτήριο το οποίο επικαλέστηκε για τον αποκλεισμό μου απότησύνθεση του δικαστηρίου είναιαποκλειστικάαντι30 κειμενικό, όπως προσδιορίστηκε επανηλειμμένα από το Ανώτατο Δικαστήριο και πρόσφαταστην υπόθεση Αυτο­ κέφαλης ΑγιωτάτηςΟρδοδόξον και Αποστολικής Εκκλη­ σίαςτηςΚύπρου ν.Βουλής τωνΑντιπροσώπων*. Στην * (Υπ. αρ.515/89, εκδόθηκεστις 11/1/90και θαδημοσιευτεί στους τό35 μους των αποφάσεων

(1990)3 ΑΛΛ.). 875 Πικής, Δ. Adidas Ltd v. Krashias Ltd (Αρ.1)

(1990)υπόθεση Economides andAnotherv. Police* αποφασίστη­ κε ότι αντίδραση του λογικού και δικαιόφροναπολίτη, ενημερωμένου ως προςταγεγονότα,αποτελεί κατά κανό­ να ασφαλές κριτήριο για τη διαπίστωση ύπαρξης προκα­ τάληψης (bias). Συγχρόνως υποδείχθη ότι βάσιμα μπορεί 5 να αναμένεται ότι οι Δικαστές εκδικάζουν τις ενώπιον τους υποθέσεις μεαποκλειστική αναφοράστη μαρτυρία η οποία προσάγεται* επισημαίνονται όσα είχαν λεχθεί στην υπόθεση \assiliades v. Vassiliades**, δηλαδήότι ηεξαίρε­ σηΔικαστών είναιθέμαουσίαςκαιγεγονότων. ίο Στην απόφασητης ολομέλειας στην υπόθεση της Εκ­ κλησίας της Κύπρου (στο σκεπτικό της απόφασης της πλειοψηφίας)αναφέρεταιότι:"Ηκατάληξησεδικαστικές αποφάσεις,καθώςκαιη διατύπωση των δικαστικών θέσεων και απόψεων σ' 15 αυτές, δεν δημιουργεί, όπως ορθά υποστηρίχθηκε,κώ­ λυμα για τη συμμετοχή Δικαστή σε μεταγενέστερη δια­ δικασία στην οποία εγείρονται άμεσα ή έμμεσα παρό­ μοιαθέματαπροςεξέταση." Ηίδιαπροσέγγιση καισκεπτικόδιέπεικαιτημεταγενέ- 20 στερη απόφασητηςολομέλειας στην ΑυτοκέφαληΑγιωτά­ τη Ορθόδοξο και Αποστολική Εκκλησία της Κύπρου ν. ΒουλήςτωνΑντιπροσώπων(Υπ. αρ.515/90, αποφασίστη­ κε στις 13/1/90καιθαδημοσιευτεί στους τόμους τωναπο­ 25 φάσεων

(1990)3Α.Α.Δ.). Ηεισήγησητουκ. Μιχαηλίδηότι η εξαίρεση Δικαστήσ' αυτήτην υπόθεση επιδιώκεται αποκλειστικά για αντικει­ μενικούς λόγους έρχεται σεαντίθεση μετους ισχυρισμούς οι οποίοι περιέχονται στην ένορκηδήλωση τουκ.Κρασιά ως λόγοιγιατηνεξαίρεση.Αυτοίείναιοι εξής:30 *

(1983)2 C.L.R.,301 **XVIII,p. 10, 876 1 Α.ΑΛ. Adidas Ltd v. Krashias Ltd (Αρ.1) Πικής,Δ. Επειδήμετείχα μαζίμετουςΔικαστές Α. Λοϊζου(όπως ήταντότε)καιΔ.Δημητριάδηστην εκδίκασηυπόθεσηςμε­ ταξύ των εφεσειόντων και τρίτων, συγκεκριμένα στην Adidas Sportschufabriken Adi DasslerKG., v.TheJonitexo 5 Limited

(1987)1 C.L.R.383,καιμάλιστα είχαεκδώσει την απόφαση τουδικαστηρίου(πουήτανομόφωνη)καιεπειδή το Εφετείο σ'εκείνητην υπόθεση προέβησεευρήματα σε σχέσημετο σήμα (έμβλημα)των προϊόντων των εφεσειό­ ντων (the 3-stripes)οκ. Κρασιάς,και μέσωτουοιεφεσί10 βλητοι,διατυπώνειτηνάποψη:- 15 Έίναι ηισχυρά μου πεποίθησις ότιηυπόθεσις θα επηρεασθήδυσμενώς εάν οιοσδήποτε των ΕντίμωνΔι­ καστών οι οποίοι απεφάσισαν την ως άνω έφεσιν Adidas Vs Jonitexo και, ιδιαίτερα εάνο Δικαστής ο οποίος συνέταξε την απόφασινκατ' έφεσιν, συμμετάσχηκατάτηνακρόασιντηςπαρούσηςΕφέσεως." Προκύπτειαπότοπεριεχόμενο της παραγράφου αυτής ότιπεποίθησητωνεφεσίβλητων είναιότιησυμμετοχήμου στη σύνθεσητου Δικαστηρίου θαεπηρεάσει δυσμενώς τα 20 δικαιώματατους, δηλαδή συντρέχουν λόγοι υποκειμενι­ κής προκατάληψης του Δικαστή. Τα ευρήματα σταοποία αναφέρεταιστην ένορκηομολογία τουδενείναι ευρήματα πρωτογενών γεγονότων, όπως αναγνώρισε και οδικηγό­ ρος τους,αλλάευρήματαστα οποίατο Εφετείοκατάληξε 25 ότι προέκυπταναπό τις αποφάσειςτουπρωτόδικου δικα­ στηρίου (εκδόθηκανδύοαποφάσεις)καισε άμεσησυνάρ­ τηση μετημαρτυρία η οποίαείχεπροσαχθείστηνυπόθεση εκείνη. Αφού ακούσαμε την επιχειρηματολογία τουκ. Μιχαη30 λίδη αποσυρθήκαμεγια να εξετάσουμε τα εγειρόμενα θέ­ ματα. Πριν διατυπώσω οποιαδήποτε άποψηζήτησα από τους Δικαστές Παπαδόπουλοκαι Χατζητσαγγάρη να εκ­ φράσουντις απόψειςτους σεσχέση μετοαίτημα γιαεξαί­ ρεσημου.Καιοιδύο μουανάφεραν ότι καταλήγουνότιη 35 αίτηση γιαεξαίρεση μου στερείται παντελώς ερείσματος και ότι πρέπει νααπορριφθείχωρίς άλλη συζήτηση. Ταυ­ τοχρόνως επεσήμαναν ότιηαίτηση προσεγγίζει τα όρια 877 Πικής, Δ. Adidas Ltd v. Krashias Ltd (Αρ.1)

(1990)απόπειρας εκ μέρους των εφεσίβλητων επιλογής, μέσω του αποκλεισμού Δικαστή, της σύνθεσης του δικαστηρίου τοοποίο θαεκδικάσει τηνυπόθεσητους. Μιλώντας για τον εαυτό μου επανέλαβα στους συνα­ δέλφους μου και επαναλαμβάνω τώρα τα όσα είχα πεί 5 στην υπόθεση Makrides v. Republic

(1984)3 C.L.R. 304 στην οποίακατάσυγκυρία, όπως μαςυπενθύμισε οκ.Μι­ χαηλίδης, δικηγόρος ήταν και πάλι ο κ. Μιχαηλίδης του διαδίκου πουζήτησε την εξαίρεση μου.Παρατήρησα στην υπόθεση εκείνη και επαναλαμβάνω ότι δεν είμαι αδιάφο- 10 ρος στο αίτημα διάδικου για την εξαίρεση μου ήακόμα ότι θααισθανόταν ο διάδικος πιο άνετανα εκδικαστεί η υπόθεση του απόάλλο ήάλλους Δικαστές. Και ότι αντο θέμα τελείωνε ως εδώ, και η προσωπική ευαισθησία του Δικαστή ήταντοκριτήριο,δε θαείχα κανένα δισταγμό να 15 αποσυρθώ.Δεν τελειώνει όμως το θέμα εδώ· η απρόσωπη καιπροκαθορισμένη σύνθεση του δικαστηρίου πουθα εκ­ δικάσει μια υπόθεση είναι θέμα κεφαλαιώδους σημασίας για την απονομή της δικαιοσύνης. Έχω, όπως είπα και στη Makrides, ένα έργο ναεπιτελέσω την εκπλήρωση του 20 οποίου δεν μπορεί να αποποιηθώ ή να εγκαταλείψω, εκτός γιακαλόλόγο. Διαφορετικά η ευαισθησία τουΔικα­ στή θαεπενεργούσε ως ανατρεπτικόςπαράγοντας γιατην καλήαπονομήτης δικαιοσύνης. Τοκαθήκον μου τοπροσ­ διόρισαωςεξής στη Makiides:^5 "As I perceive my duty, in the absence of valid reasons disqualifying me from sitting in the case, to excuse myself would be an abdication of duty. An abdication of duty with visible dangers to the admi­ nistration of justice. Onesuch danger is that we wouldbe 30 coming close to acknowledging to a litigant a right to choose the Judge who will try him. I could neither condone such a practice nor shut off from my mind the repercussions from any such decision." Σεμετάφραση:- 35 "Όπως κατανοώ το καθήκον μου, αν δε συντρέχουν 878 1 Α.ΑΛ. 5 10 Adidas Ltd v. Krashias Ltd (Αρ.1) Πικής,Δ. βάσιμοι λόγοι οιοποίοι ναδικαιολογούν τον αποκλει­ σμό μουαπότη σύνθεσητουδικαστηρίου, οποιαδήποτε απόφαση εκμέρους μου για εξαίρεση απότη σύνθεση του δικαστηρίου θα ισοδυναμούσε με παραίτησηεκτέλεσης καθήκοντος. Παραίτηση με ορατούς κινδύνους για την απονομήτηςδικαιοσύνης.Έναςτέτοιοςκίνδυ­ νοςείναιότιθαπροσεγγίζαμεταόριατηςαναγνώρισης σε διάδικο δικαιώματος ναεπιλέγει τους Δικαστές οι οποίοι θατονδικάσουν.Δενμπορώ ούτε ναεγκρίνω τέτοια πρακτική ήνααπαλείψωαπότο μυαλό μου τις επιπτώσειςαπόοποιαδήποτετέτοιααπόφαση." Σε ομοφωνία με τους συναδέλφους μου και τελικάμε κοινή απόφασηκρίνεται ότιηαίτηση γιαεξαίρεσημου στερείται ερείσματος. Η απόφασητου Εφετείουστην υπό15 θέση Jonitexo δεν προδικάζει άμεσα ήέμμεσα την κρίση των επίδικων θεμάτων στην προκείμενη έφεση. Στην πραγματικότητα πρόκειται για εξωγενή παράγοντα άσχε­ το μεταεπίδικα θέματα. Κάτω από αυτές τις συνθήκες εξαίρεση μου θα ισοδυναμούσε με εγκατάλειψη τουδικα20 στικού καθήκοντος και αναγνώριση, έστω έμμεσα, λόγου στο διάδικο στησύνθεση τουδικαστηρίουτο οποίοθα εκ­ δικάσειτηνυπόθεσητου. Ηαίτησηαπορρίπτεται. 879