(1990)30Οκτωβρίου,1990 [ΣΑΒΒΙΔΗΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ,ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,Δ/στές] ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ, Ενάγων-Αιτητής, ν. ΕΛΕΝΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ, Εναγομένης-Καθ'ης ηαίτηση. (Πολιτική Αίτηση Αρ. 117/90). Πολιτική Δικονομία — Έξοδα — Έφεση στρεφόμενη αποκλειστικά κατά διαταγής εξόδων — Προϋποθέσεις παροχής αδείας — Οι Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμοί,Θ.35, Καν.20 — Ανάλυσηνο μολογίας. Πολιτική Δικονομία — Έξοδα — Ευρεία διακριτική εξουσία— Ασκείται δικαστικά — Επέμβαση Εφετείου — Εφαρμοστέες αρχές — Ανάλυση νομολογίας. * Ο αιτητής ζητά άδειαν καταχωρήσεως εφέσεως στρεφόμενης αποκλειστικά κατάδιαταγήςεξόδων πρωτόδικηςδιαδικασίας. Το σχετικό απόσπασμα της αποφάσεως αναφέρει ότι έχοντας 10 υπόψη "... την φύση της αγωγής, το γεγονός ότι τα υπόλοιπαζη τούμενα αντικείμενα επιστράφηκαν στον ενάγοντα,το γεγονός ότι οι διάδικοι ήταν πρώην σύζυγοι, το γεγονός ότι αποδεδαγμένα η εναγομένη στερήθηκε τα έπιπλα της και γενικά την συμπεριφοράν των διαδίκων..."δεν είναι ορθό να εκδοθεί διαταγή γιαέξοδα. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, αφού αναφέρθηκε στην νομολογία, πουδιέπει τοθέμα των εξόδων και τις αρχές επεμβάσεως τουΕφε τείου στον τρόπο ασκήσεως της διακριτικής εξουσίας πρωτοδίκου Δικαστηρίου, που είναι αρκετάευρεία αλλά πρέπει ναασκείται δικαστικά,αποφάσισε: Ι.Το θέμα διέπεται από την διάταξη του Θ. 35, Καν. 20 των Περί Πολιτικής Δικονομίας θεσμών, κατάτον οποίον ηάδεια κα ταχωρήσεως εφέσεως στρεφόμενης αποκλειστικά κατά διαταγής εξόδων δίδεται μόνον εάνηδιαταγήήταναντίθετη μετις διατάξεις οιουδήποτε νόμου ή κανόνος, ή ήταν αποτέλεσμα πλάνης περί τα 25 πράγματα ή επεδίκασε έξοδα, τα οποία ο άλλος διάδικος ανέλαβε ήέκαμεχωρίς επαρκή αιτίαν. 890 ^0 1 Α.Α.Δ. 5 Φιλίππουν. Φιλίππου 2. Στην προκειμένην περίπτωση τα στοιχεία, που ελήφθησαν υπόψη απότονπρωτόδικο Δικαστή δενήσαν εξωγενή, αλλ*είχαν άμεση σχέσημετηνυπόθεση. Ησυμπεριφορά τωνδιαδίκωνδεν είναιγεγονόςάσχετο μετηνυπόθεση. Ουδεμίατων προϋποθέσεων του θεσμού 35,Καν.20έχειικανοποιηθεί. Ηαίτησηαπορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: DonaldCambell andCo. Ltd.v.Pollak[19271A.C. 732· Baylis BaxterLtd. v.Sabath (195812All EJi. 209- 10 HadjiEkaterina Timothiv.Polycarpou HadjiTimothi, VIC.LJi. 47Eleftheriou v.Rousou andAnother
(1958)23 C.L.R. 191· Pilsillos v.XioutasandOthers, expane Pilsillos
(1967)1C.L.R. 260 Hadjicosta v.Anastassiadcs
(1982)1C.L.R. 296Papakokkinou andOthers v.Kanthcr
(1982)1C.L.R. 65- 15 Saab andAnother v. TheHoly MonasteryAyios Neophytos
(1982)1 C.L.R. 499TaylorLtd. v.Soteriou
(1982)1C.L.R. 777. Αίτηση. Αίτηση για άδεια του Δικαστηρίου για καταχώρηση 20 έφεσης στην Αγωγή9346/87 του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας στην έκταση που αφορά μόνο τηδιαταγή για τα έξοδα και διάταγμα του Δικαστηρίου για παράταση τουχρόνουκαταχώρησηςτηςέφεσης σε 15μέρες. Δ.Παπαχρνσοστόμον, γιατοναιτητή. 25 Cur. adv. vult. ΣΑΒΒΙΔΗΣ,Δ.ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση. Με τηνπαρούσα αίτησηοααητήςζητά:(α) Άδεια του Δικαστηρίου γιακαταχώρηση έφεσης 891 Σαββίδης,Δ. Φιλίππου ν.Φιλίππου
(1990)εναντίον της απόφασης του Πρωτόδικου Δικαστηρίου στην Αγωγή 9346/87 του Επαρχιακού Δικαστηρίου στην έκτασηπουάφορα μόνο τηδιαταγήεξόδων. (β)Διάταγματου Δικαστηρίου για παράταση του χρό νου καταχώρισης της έφεσης σε 15 ημέρες απότην ημε- 5 ρομηνία έκδοσης της άδειας του Δικαστηρίου γιακατα χώριση της έφεσης. Η δεύτερη θεραπεία που ζητά ο αιτητής εξαρτάταιαπότηνπρώτη,γιατί ανηπρώτηθε ραπεία απορριφθείτότε δενυπάρχειαντικείμενο γιατη δεύτερη. Η αίτηση βασίζεται στους Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμούς Δ.35, θ.2 και Θ.20καιεπί των συμφυών εξουσιών του Δικαστηρίου. Η εξουσία του Δικαστηρίου να επιδικάζει έξοδαεκπηγάζει από τον Περί Δικαστηρίων Νόμο του 1960 (αρ. 14/ 15 60) άρθρο 43 και τους Περί Πολιτικής Δικονομίας Θε σμούς Δ.59, Θ.
- Το άρθρο43 του Περί Δικαστηρίων Νόμουπρονοείτα εξής:'Τα έξοδα οιασδήποτε πολιτικής διαδικασίας ή τα 20 σχετιζόμενα προς αυτήν,ενώπιον οιουδήποτεδικαστη ρίου, εκτός εάν άλλως προβλέπεται υπό οιουδήποτε εκάστοτε ισχύοντος νόμου ή δευτερογενούς νομοθε σίας,θατελούν υπότην διακριτικήνεξουσίαν του δικα στηρίου και το δικαστήριον θα έχη πλήρη εξουσίαν να 25 αποφασίζηυπό τίνος καικατά τίνα έκτασιν τα τοιαύτα έξοδα θαπληρωθώσι." Η Δ.59, Θ.1 των Περί Πολιτικής Δικονομίας θεσμών προνοεί ταπιο κάτω:"
- Subject to the provisions of any law or rules, the 30 costs of and incident to any proceeding shall be in the discretion of the Court or Judge, who may authorize an executor, administrator or trustee who has not un reasonably instituted, or carried on, or resisted any 892 10 1 Α.ΑΛ. Φιλίππου ν.Φιλίππου Σαββίδης,Δ. proceeding, to have his costs paid out of a particular estate or fund." Οι αντίστοιχεςπρόνοιες στο Αγγλικό Δίκαιο βρίσκο νται στον Αγγλικό Νόμο Supreme Court of Judicature (Consolidation) Act, 1925 καιστο Order 65,r.l των Κανό νων τουΑνωτάτουΔικαστηρίουτηςΑγγλίας. Σύμφωνα μετις πιοπάνω πρόνοιεςπαρέχεται στο Δι καστήριο ευρεία διακριτική εξουσία να εκδίδει διατάγμα τα σχετικάμε έξοδα. ΕίναικαθιερωμένηπρακτικήτωνΔι καστηρίων ότι συνήθως τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα της δίκης εκτός εάν το Δικαστήριοενασκώ ντας τη διακριτική του εξουσία και με βάσηταγεγονότα της υπόθεσης κρίνει διαφορετικά. Η διακριτική όμως αυτή εξουσία πρέπεινα ασκείταιδικαστικά και κατά συ νέπειαηάσκηση τηςυπόκειται σεδικαστικόέλεγχο. Όπως λέχθηκε στην Αγγλική υπόθεσηDonald Cambeti and Co. Ltd. v. Pollak[1927] A.C. 732 απότον Viscount Cave, L.C.(στιςσελ. 811-812):- 20 25 "This discretion, like any other discretion, must of course be exercised judicially, and thejudge ought notto exercise it against the successful party except for some reason connected with the case. Thus, if - to put a hypothesis which in our Courts would never in fact be realized -ajudgewere to refuse to give a party his costs on the ground of some misconduct wholly unconnected with the cause of action or of some prejudice due to his race orreligion or (toquote afamiliar illustration) tothe colour of his hair,then aCourt of Appeal might well feel itself compelled to intervene. But when a judge. deliberately intending to exercise his discretionary powers, has acted on facts connected with or leading up to the litigation which have been proved before him or which he has himself observed during the progress of the case, then it seems to me that a Court of Appeal. although it may deem his reasons insufficient and my disagree with his conclusion, is prohibited by the statute 893 Σαββίδης,Δ. Φιλίππουν.Φιλίππου
(1990)from entertaining an appeal from it." (Ηυπογράμμιση είναι δική μας). Επίσης στην υπόθεση Baylis Baxter Ltd. v. Sabath [1958]2 All E.R. 209 στην οποία η έφεση στρεφόταν ενα ντίον πρωτόδικης απόφασης Δικαστηρίουτο οποίοαρνή- 5 θηκε να δώσει έξοδαστον ενάγοντα σε χρηματική απαίτη ση,παρόλοπου ο ενάγωνπέτυχετόσο στην απαίτησητου όσο και την ανταπαίτηση, για το λόγο ότι ο Πρωτόδικος Δικαστής σχημάτισεάσχημηεντύπωσηγιατηναξιοπιστία του διευθυντήτουενάγοντα,ο L.J.Jenkinsυιοθετώντας το 10 πιο πάνω απόσπασμα του Viscount Cave είπε τα εξής (στιςσελ. 214-5):"Applying Lord Cave's test in the present case, it seems to me that the present appeal must fail. Itcannot be said here that the learned judge's decision as to costs 15 was notbased on ' some reason connectedwith thecase'. It was based on the view, unfavourable to the plaintiff company,which the learned judge hadformed as regards the evidence of Mr.Popper.That,Ihave no doubt,was a reason 'connected with the case', and quite clearly not 20 one of those entirely extraneous of irrelevant reasons to which LORD CAVE referred. This too was a case in which the judge, 'deliberately intending to exercise his discretionary powers, acted on facts connected with or leading up to thelitigation which hadbeen proved before 25 him or which hehadhimself observed during the progress of the case'. Ithink thatthelearnedjudgehere,duringthe progress of the case, observed the unsatisfactory character of Mr. Popper's evidence and considered that this was a matter proper to be taken into account in 30 determining the incidence of costs. If that is right, then the consequence follows that this court is prohibited by the statute from entertaining an appeal from thelearned judge's order, even though this court might regard his reasons as insufficient and might disagree with his 35 conclusion." Σχετικά με τη διακριτικήαυτή εξουσία στο Αγγλικό 894 1ΑΛΛ. Φιλίππουν.Φιλίππου Σαββίδης, Α. Annual Practiceτου 1960 διαβάζουμεταπιοκάτωστιςση μειώσεις κάτω από το Order 65,r.l, στησελ. 1822(ύστερα απόσχετικήαναφοράσεσειράαποφάσεων): "Wide though the discretion is, it is a judicial discretion, and must be exercised on fixed principles, that is according to rules of reason andjustice, not according to private opinion ... or even benevolence ...,or sympathy ..., and the exercise of discretion even by a Judge sitting alone must be justifiable ...; for instance, where a party successfully enforces a legal right, and in no way misconducts himself, then he is entitled to costs as of right...". Στη συνέχεια κάμνει αναφορά σε υποθέσεις στις οποίες οι λόγοι πουδόθηκαν γιατη μηεπιδίκασηεξόδων κρίθηκαν μη ικανοποιητικοί, και στις σελ. 1823 και 1824 αναφέρονταιταπιοκάτω:"Where thereare nomaterials on which theJudgecan exercise his discretion, he is not justified in depriving a successful party of his costs... If, however, there are any grounds, their sufficiency is a matter for the Judge's discretion, which will not be interfered with ... A successful party may be deprived of his costs if he presents a false case or false evidence, or acts oppressively in theaction ...Inmanyclasses of cases the . Courts award costs on settled principles, but it is always in the discretion of the Court to depart from the rule where thecircumstances of the particular case require it. The distinction between costs awarded according to a general rule and costs awarded in' the exercise of a discretion on particular facts is important, because an appeal" lies from an order awarding costs on a wrong principle; but noappeal lies from theerroneous exercise of a discretion on particular facts... This discretion must be exercised judicially, and the Judge ought not to • exercise his discretion against a successful -party on grounds wholly unconnectedwith the cause of action.In such a case, semble, the Court of Appeal might be 895 Σαββίδης, Δ. Φιλίππου ν.Φιλίππου
(1990)compelled to intervene. But when theJudge,intendingto exercisehis discretion, has acted onfacts connectedwith or leading up to the litigation, the Court of Appeal is prohibited by statute from entertaining an appeal from his decision." 5 ΈφεσηαπόαπόφασηΔικαστηρίουπουστρέφεταιαπο κλειστικά εναντίοντηςάσκησηςτηςδιακριτικήςεξουσίας του Δικαστηρίου στην επιδίκαση εξόδων δεν μπορεί να καταχωρηθεί χωρίς άδειατου Εφετείου εκτός μόνο στις περιπτώσεις πουκαθορίζειο Θεσμός 20 τηςΔιαταγής35 10 των ΔιαδικαστικώνΘεσμών καιστον οποίο αναφέρονται ταπιοκάτω: "An appeal from adecision solely onthe ground of a wrong direction in regard to costs, or from an order made on taxation or review of taxation, shall not be 15 entertained except with theleave of the Court of Appeal or a Judge thereof, which shall not be given unless it is made to appear that thedirection or order is contrary to the provisions of any law or rule, or is based on a misconception of fact, or directs any party to pay costs 20 incurred or occasioned, without sufficient reason, by another party." Toθέμαέφεσης εναντίονδιαταγμάτωνγιαέξοδα ηγέρθηενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε σειρά αποφά σεων στις πλείστες των οποίων όμως η έφεση δεν ήταν 25 αποκλειστικάγιαταέξοδααλλάστρεφότανεναντίονολό κληρης της απόφασηςτου ΠρωτόδικουΔικαστηρίουκαι κατά συνέπεια οι πρόνοιες του Θ.20 της Δ.35 δεντυγχά νουν εφαρμογής. ΣεμιααπότιςπρώτεςαποφάσειςτουΑνωτάτου Δικά- 30 στηρίου (28.11.1902) σχετικά με την εφαρμογήτων προ νοιών τουθ.20τηςΔ.35 (πουήτανοι ίδιεςμετιςπρόνοιες του Θ.21,Δ.29 των Διαδικαστικών Θεσμών του 1882 που ήταν τότε σε εφαρμογή) στην υπόθεση HadjiEkaterina Timothi v.Polycarpou HadjiTimothi, VI C.L.R. σελ. 47 λέ- 35 χθηκανταεξήςστησελίδα48:896 1Α.ΑΛ. 5 10 15 20 25 30 Φιλίππουν.Φιλίππου Σαββίδης,Δ. "An appeal against a refusal to give costs can only be madeby leave of this Court(Order21,R.29); andwecan only give leave where it is shown that the refusal is 'contrary to the provisions of any Law or Rule of Court or is based on any misconception of fact, or that any party is thereby ordered to pay any costs which have been incurred or occasioned by any other party without sufficient reason.' It cannot be said that any of these requisites exist inthecase." ΣτηνυπόθεσηEleftheriou v.Rousou andAnother
(1958)23 C.L.R. p. 191 αναφέρονται τα πιο κάτω στις σελ. 197/ 8:"For the appellant to succeed in this appeal sheought to satisfy this Court that the Judge did not exercise his discretion judicially and therefore contravened the Law or thathis order was made on amisconception of fact or that the appellant was ordered to pay costs incurred or occasioned,without sufficient reason,by theotherpartyRule20 of Order35 of theCivil ProcedureRules. Appellant's complaint as can be gathered from the grounds of appeal are: (
- a)That the defendant by her conduct caused unnecessary costs which the appellant was ordered to pay: we fail to see such a conduct.It she fought her case bitterly, as it is alleged, the applicant did not fight her case any less bitterly. (
- b)That the refusal to give appellant all her costs is contrary to the principle of Law "costs following the event'. This is not a principle of Law; it is only a rule of practice which is subject tothediscretion of theCourt. (
- c)That the Court did not exercise its discretion judicially. With regard to this we may say that the Judge did exercise his discretion judicially and the test of Lord Cave inthecase cited above applies onall fours. Thetrial 897 Σαββίδης,Δ. Φιλίππουν.Φιλίππου
(1990)Judge embarked on the question of costs with the deliberate intention toexercise his discretion; notonlyhe heard Counsel addressing him twice but allowed them to adduce evidence; this clearly proves that he intended to exercise his discretion; he also acted on facts connected with the litigation." 5 Στην υπόθεσηPitsillosv. Xioutas andOthers, ex parte Pitsittos Πολιτική Αίτηση 7/67
(1967)1 C.L.R. 260 που αφορούσε αίτησηγια άδεια καταχώρισηςέφεσηςεναντίον διαταγής για έξοδα λέχθηκαντα πιο κάτω, στις σελ. 261- 10 262:"In considering this matter it should be borne inmind that leave to appeal from a decision solely on theground of a wrong direction inregard to costs can only begiven if it is madeto appearthatthedirection 15 (a)was contrary to the provisions of any law or rule; or (b)it was based onamisconception of fact; or (c) it directed a party to pay costs incurred or occasioned without sufficient reason by the other party 20 (Order 35, rule20). The applicant has failed to bring himself within any of the above three cases and his application must accordingly fail." Στην υπόθεση Hadjicosta v. Anastassiades
(1982)1 25 C.L.R. 296 που αφορούσε έφεση εναντίον διαταγήςγια έξοδα μόνο,καιστηνοποία εγέρθηκεπροδικαστικήένστα ση ότι ηέφεση έπρεπε να απορριφθεί γιατίκαταχωρήθηκε χωρίς άδεια απότο Ανώτατο Δικαστήριο,τοΔικαστήριο απέρριψε την έφεση στην ουσία της χωρίς να αποφανθεί 30 πάνω στην προδικαστική ένσταση. Στησελ. 300 της από φασης αναφέρονται ταπιοκάτω:898 1 Α.Α.Δ. 5 Φιλίππουν.Φιλίππου Σαββίδης,Δ. "In the absence of any valid reasons justifying interference with the way the discretionary powers of the trial Court were exercised, we shall refrain from interfering with the order of the Court. This being the case, we consider it unnecessary to decide in the present proceedings whether an appeal, exclusively directed against an order as to costs, lies without prior leave and reservejudgment for afuture opportune occasion." Όπως έχει ήδηγίνει αναφορά,στην παρούσααίτηση ο 10 αιτητής ζητά άδεια για καταχώριση έφεσης εναντίον της διαταγής για έξοδα γιατί, όπως ισχυρίζεται, το Πρωτόδι κο Δικαστήριο δεν άσκησε ορθάτη διακριτικήτου εξουσία και οι λόγοι που έδωσε για τη μη επιδίκαση εξόδων δεν ευσταθούν. Στην απόφασητου Πρωτόδικου Δικαστή ανα15 φέρονται οι πιο κάτω λόγοι που τον ώθησαν στην άρνηση του να επιδικάσει έξοδα προς όφελος του αιτητή τόσο όσον αφορούσε την απαίτησητου όσο και την ανταπαίτηση:20 25 "Έχοντας υπόψη,όμως, τη φύση της αγωγής,το γεγονός ότι ταυπόλοιπα ζητούμενα αντικείμενα επιστρά φηκαν στον ενάγοντα, το γεγονός ότι οι διάδικοι είναι πρώην σύζυγοι, το γεγονός ότι αποδεδειγμένα ηεναγό μενη στερήθηκε ταέπιπλα τηςκαιγενικά τη συμπεριφο ρά των διαδίκων,πιστεύω πως θα.ήτανορθόκαιδίκαιο ανδεν γινόταν καμιάδιαταγήγια έξοδα." Ο Πρωτόδικος Δικαστής πριν καταλήξει στο πιο πάνω συμπέρασμα έλαβε υπόψη ότι η αγωγή αφορούσε συζυγι κές διαφορές μεταξύ των διαδίκων και όπως αναφέρει στην απόφασητου:- 30 "Είναι καθαρό στη σκέψη μου ότι η όλη υπόθεση αποτελεί συνέχιση των συζυγικών διαφορώντωνδιαδί κων, οι οποίοι βρήκαν την ευκαιρία να συνεχίσουν τις αντεκδικήσεις τους ενώπιον του Δικαστηρίου." Στην προκειμένη περίπτωση τα στοιχεία που έλαβε · " υπόψη ο Πρωτόδικος Δικαστής δεν είναι στοιχεία εξωγε899 Σαββίδης, Δ. Φιλίππου ν.Φιλίππου
(1990)νή αλλά είχαν άμεση σχέση με την επίδικη υπόθεση και στην άσκηση της διακριτικής του εξουσίας ο Πρωτόδικος Δικαστής ενεργούσε μέσα στα πλαίσια της υπόθεσης και με βάση τα γεγονότα όπως εξελίχθηκαν ενώπιον του και τη γνώμη που σχημάτισε για τη συμπεριφορά των διαδι- 5 κων. Η συμπεριφορά των διαδίκων κατά τηδιαδικασία δεν είναι στοιχείο άσχετο με την υπόθεση ώστε σε περί πτωση που λαμβάνεται υπόψη στην επιδίκαση εξόδων να θεωρηθεί ότι ισοδυναμεί με κακήάσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστή (βλέπε σχετικά BaylisBaxter Ltd v. 10 Sabath (στην οποία έγινε αναφορά πιο πάνω); Papakokkinou and Others v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65; SaabandAnother v. TheHolyMonasteryAyios Neophytos
(1982)1C.L.R.499). Στην υπόθεση Taylon Ltd. v. Soteriou
(1982)1 C.L.R. 15 777 στη σελίδα 785 λέχθηκανταπιοκάτω:"In adjudicating upon the apportionment of the costs of litigation, the Court,is entitled to take abroad view of matters pertaining thereto,with aview to doing justiceto the merits of the claim of each party, for costs. Itis inthis 20 spirit that the trial Court exercised its discretion in this case and the outcome cannot be faulted as involving an erroneous exercise of discretionary powers. The sum finally awarded, was less than that originally claimed, whereas the joinder of Andreas Mallourides inevitably 25 added to the expense of litigation and probably protracted its course. That the final balancing may not have been as nice as it might be, is no reason for interfering. The scales of justice are tipped by substantive considerations and to those, we feel that the trial Judge 30 paid due heed." Ο αιτητής στην παρούσααίτησηαπέτυχενα μας πείσει ότι ηαίτησητου ικανοποιείοποιαδήποτε απότιςπροϋπο θέσεις τουθ.20 της Δ.35. Η αίτηση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 900