clr/1990/1990_2_171.pdf

(1)(β)— Αρχές, που διέ­ πουν τηνεφαρμογή της. 20 Ποινική Δικονομία— Έφεση — Οπερί Ποινικής Δικονομίας Νόμος, Κεφ. 155, άρθρον 145

(1)(α)— Επανεκδίκαση υποθέσεως — Πότε διατάσσεται. 25 Ο Εφεσείων κατεδικάσθηγια φόνο και απόπειρα φόνου. Η μαρτυρία συνενόχουτουδιεδραμάτισεσημαντικόρόλοστηνκατα­ δίκη. Το παράπονο του εφεσείοντος είναι ότι δεν ήτανασφαλής η στήριξη της καταδίκης στη μαρτυρίατου συγκεκριμένου συνενόχου,πουδενείχε ενισχυθεί απόάλληνανεξάρτητημαρτυρία. Σχετικά μετηνμαρτυρία αυτήτοΚακουργιοδικείο ανέφερε: Έχοντας υπόψητην εντύπωση που μας έκαμε οΝικολάου στο εδώλιο και όλες τις παρατηρήσεις μας πιο πάνω για τη 171 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)μαρτυρία του και εξετάζοντας τη μαρτυρία αυτήυπό το φως τηςολότητας της ενώπιον μαςμαρτυρίαςκαιενόψειόλων των ευρημάτων μας,αφούέχουμε προειδοποιήσει τους εαυτούςμας για τον κίνδυνο ότι η μαρτυρία ενός συναυτουργού μπορεί να είναι σπιλωμένη και να επηρεάζεταιαπότησχέσητου μετο έγ5 κλήμα XQLως εκτούτουναείναι επικίνδυνοναβασίζεταικανέ­ νας στη μαρτυρία αυτή χωρίς ενίσχυση, είμαστε της γνώμης πέρα απόκάθεαμφιβολίαότι μπορούμε ναδεχτούμε τη μαρτυ­ ρίατουΝίκουΝικολάουκαιναβασιστούμε καινα στηριχτούμε στη μαρτυρίααυτήχωρίς ενίσχυση. Ως εκτούτος περιττεύει να 10 εξετάσουμε καν ανθαυπήρχεστην υπόθεση, αντοζητούσαμε, οποιαδήποτεενισχυτική μαρτυρία." Το Ανώτατο Δικαστήριο,αποδεχόμενοτηνέφεσηκαιδιατάσσο­ ντας επανεκδίκασητηςυπόθεσης, απεφάσισε: (Α) Υπάρχει βασικήδιαφοράμεταξύ της καθοδήγησης αναφο- 15 ρικα με το νόμο που ο δικαστής παρέχει στους ενόρκους που δεν είναι νομικοί και η οποία,ως εκ τούτου, πρέπει να είναι πλήρης όσο και ευκρινής ώοτε να εξυπηρετείται ο σκοπός για τον οποίο γίνεται, που δεν είναι άλλος από την αποφυγή πλάνης περί το νόμο από μέρους των ενόρκων,και στην αναφορά μέσαστην από- 20 φάση δικαστή σε δίκη χωρίς ενόρκους στις νομικές αρχές, όπως είναι ηορθήπροσέγγιση μαρτυρίαςσυναυτουργούχωρίς ενίσχυση, που καθοδηγούν το δικαστή στην επίλυση των επίδικων θεμάτων, γιατίστη δεύτερηαυτήπερίπτωσηοδικαστήςθεωρείταιότι γνωρί­ ζει τις αρχές αυτές εκτός ανυπάρχουν μέσα στην απόφασητου εν- 25 δείξεις περί τουαντιθέτου. Η προειδοποίηση στη συγκεκριμένη περίπτωση κρίνεται επαρ­ κής. (Β) Το συμπέρασμα για την επάρκεια της προειδοποίησης είναι άσχετο με το θέμα κατά πόσο η μαρτυρία του συνενόχου 30 έτυχε σωστής προσέγγισης (Γ) Ο συμμέτοχος στην υπόθεση αυτή είναι οπωσδήποτε άν­ θρωπος με πολύ χαμηλή ηθικήυπόσταση. Θεληματικάσυμμετέσχε σε μια εκστρατεία για τη διάπραξητου αποτρόπαιουεγκλήματος της ένοπλης ληστείας μιας ανυπεράσπιστης γυναίκας μέσα στο 35 ίδιο της το σπίτι στο οποίο ζούσε μόνη με το μικρόκοριτσάκι της. Εισήλθε για το σκοπό αυτό στην αυλή της οικίας του θύματος οπλισμένος μεαυτόματοπυροβόλο όπλο μεδύοσφαιροθήκες. Για πρόσωπα πουκαταφεύγουνσετέτοιες φοβερέςπράξεις,ησημασία του όρκου είναι κατάκανόνα πολύ μικρή. Όταν βρέθηκε αντιμέ- 40 τωπος με την επικίνδυνηγι' αυτόν πραγματικότητατης εξασφάλι­ σης απότην αστυνομία μαρτυρία ότι το αυτοκίνητο ΗΥ 789 που είχε ΟεαΟεί από ανεξάρτητο μάρτυρα (το θύμα της απόπειρας φόνου) να φεύγει από την σκηνή του εγκλήματος ήταν το βράδυ του φόνου στην κατοχή του, ο Νικολάου αποφάσισε να μιλήσει 45 στην αστυνομία. Είχε κάθε συμφέρον να μειώσει όσο το δυνατό 172 2ΑΑ.Δ. 5 10 15 20 25 30 Γιουροΰκκης ν.Δημοκρατίας περισσότερο τηδικήτουσυμμετοχή στην όλη επιχείρηση. Ημαρ­ τυρία του που ακολούθησε ήταν οπωσδήποτε σπιλωμένη από τη συμμετοχή του αυτή. Ήταν, υπό τας περιστάσεις, καθήκον του Κακουργιοδικείου να την προσεγγίσει με μεγάλη καχυποψία και χωρίς νατου διαφεύγει τογεγονός ότι κατάκανόναοι συναυτουργοί επιδεικνύουν στο εδώλιο του μάρτυρασταθερότητα στις απα­ ντήσεις τους ηοποία οφείλεται στο γεγονός ότι αφηγούνταιπερι­ στατικά που έζησαν και η οποία, ως εκ τούτου, πιθανόν να μην ενέχει τη βαρύτητα που συνήθως ενέχει για άλλους μάρτυρες ως στοιχείο ενδεικτικό της αξιοπιστίας τους,δεν προσέγγισε τημαρ­ τυρία του ΝίκουΝικολάου με την πρέπουσα επιφύλαξηκαι καχυ­ ποψία και ότι απέδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα από όση άξιζε στη σταθ172 ερότητα που επέδειξε στις απαντήσεις του ως στοιχείο ενδεικτικό της αξιοπιστίαςτης μαρτυρίαςτου. Σε μια τουλάχιστο περίπτωση η αξιοπιστία του Νικολάου ρητάθεωρήθηκε σανδεδο­ μένησε βαθμόπουχρησιμοποιήθηκε σαν μέτροκρίσης καιελέγχου της αξιοπιστίας του ανεξάρτητου μάρτυρα κατηγορίας οδηγού ταξί Κλείτου Αντωνιάδη. Η εντύπωση αυτή δεν αποδίδεται στη δομή ή την αρχιτεκτονική της απόφασης του Κακουργιοδικείου αλλά προέκυψε σαν αποτέλεσμα προσεκτικής μελέτης του κειμέ­ νου τηςαπόφασης στην ολότητα του. (Δ) Ηεπιφύλαξητου άρθρου 145

(1)(β)του Κεφ. 155 δενμπο­ ρεί να εφαρμοσθεί, γιατί το Ανώτατο Δικαστήριο δεν έχει ικανο­ ποιηθεί ότι θα εξεδίδετο ούτως ήάλλως καταδικαστικήαπόφαση, αν δεν υπήρχε η λανθασμένη προσέγγιση της μαρτυρίαςτου συνε­ νόχου. Επειδή, όμως,εκπρώτηςόψεως η προσαχθείσα μαρτυρία, ορθά αξιολογούμενη, θα μπορούσε να στηρίξει καταδίκη, εκδίδεται, βάσει του άρθρου 145

(1)(α)διαταγήεπανεκδικάσεως της υποθέσεως. Ηέφεση επιτρέπεται. Διαταγήεπανεκδικάσεως. Αναφερόμενεςαποφάσεις: R v.Price [1968]2AU E.R. 282, 35 Kallis v. TheRepublic, 1961C.L.R. 440, Charitonos v. TheRepublic

(1971)2 C.L.R. 40, Zacharia v. TheRepublic, 1962C.L.R. 52, Polycarpou andOthers v.TheRepublic

(1967)2 C.L.R. 198, Pieridcs v. TheRepublic

(1971)2 C.L.R. 263, 40 Vouniotis v.TheRepublic

(1975)2 C.L.R. 34, 173 Γιουροΰκκηςν. Δημοκρατίας

(1990)Mckenna andOthers [1960]44 Cr.App. R.63, Nestorosv.TheRepublic, 1961 C.L.R. 217, Loizia v.TheRepublic

(1969)2 C.L.R.

1. Έφεση εναντίον Καταδίκης και Ποινής. Έφεση εναντίον της καταδίκηςκαι της ποινής απότον 5 Ανδρέα Κώστα Αριστοδήμου άλλως Γιουρούκκη ο οποίος βρέθηκε ένοχος στις 31 Ιουλίου 1987 απότο Κακουργιοδικείο Λεμεσού (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 3691/87)στην κατηγορία φόνου εκ προμελέτης κατά παράβασητων άρ­ θρων 203 και 204 του Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, και 10 στην κατηγορία απόπειραςφόνου κατά παράβασητουάρ­ θρου 214 (α) του Ποινικού Κώδικα και καταδικάστηκε από τον Πρ. Επαρχιακού Δικαστηρίου Χατζητσαγγάρη, τον Αν. Επαρχιακό Δικαστή Αρτεμη και τον Επαρχιακό Δικαστή Σταυρινιδη στη δια βίου φυλάκιση στην πρώτη 15 κατηγορία και σε φυλάκιση 6 χρόνων στη δεύτερηκατηγο­ ρία,οι ποινές να συντρέχουν. Χρ. Πονργονρίδης και Ν. Παπαμιλτιάδονς, για τον εφεσείοντα. Μ. Κυπριανού, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας και Γλ. Χατζηπέτρον, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α, για την εφεσίβλητη. 20 Cur.adv. vult. Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ ΣΑΒΒΙΔΗΣ: ΤηναπόφασητουΔικαστη­ ρίου θααπαγγείλει ο Δικαστής Ι.Πογιατζής. 25 Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ: Στις 31 Ιουλίου 1987, το Κακουρνιοδικείο Λεμεσού βρήκΓ ένοχο και καταδίκασε τον εφεσείοντα Ανδρέα Κώστα Αριστοδήμου, άλλως Γιουρούκκη, για τον εκ προμελέτης φόνο της Μαίρης Ανδρέα Τελίΰνη, τέως εκ Λεμεσού, και για απόπειρα φόνου του 30 Λούκα Αριστοδήμου Χαραλάμπους, εκ Λεμεσού. Ενα­ ντίον αυτής της καταδίκης ο εφεσείων καταχώρησε την 174 2 ΑΛΛ. 5 Γιονβοΰκκηςν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. παρούσαέφεσηστην οποίαεπικαλείται διάφορους λόγους εφέσεως, ο βασικότερος των οποίων είναι ότι η καταδίκη του γιααμφότερατααδικήματα,ηοποία ομολογουμένως βασίστηκε στη χωρίς ενίσχυση μαρτυρία του συναυτουργού μάρτυρα κατηγορίας Νίκου Νικολάου, ήταν υπό τας περιστάσειςανασφαλής. Το τραγικό συμβάν του θανάτου της Μαίρης Ανδρέα Τελώνη έλαβεχώραμέσαστοσπίτιτηςστηΛινόπετρα Λε­ μεσούλίγο μετάτις οκτώη ώρατοβράδυτης 15ηςΙανου10 αρίου,
2. Μέσα στην ίδια της την αυλή, μεταξύ του σπιτιού καιτουγκαράζτης,η αστυνομία βρήκετηνάτυχη Μαίρηνεκρή μετο κρανίο διάτρητοαποσφαίραπουείχε πυροβοληθεί με αυτόματο όπλο τύπου Καλασνίκωφ. Το ίδιο αυτό όπλο χρησιμοποιήθηκε για την απόπειρα ενα15 ντίον της ζωής του Λούκα Αριστοδήμου Χαραλάμπους, τουθαρραλέουπολίτηπουέτυχε ναβρίσκεται στηνπεριο­ χή του σπιτιού του θύματος και είχε την τόλμηνακατα­ διώξει μετοαυτοκίνητοτουάγνωστοαυτοκίνητοπουείδε νααπομακρύνεται απότην περιοχή ευθύς μετάτο επεισό20 διο και ακολούθως να δώσει τον αριθμό του, ΗΥ 789, στην αστυνομία. Η πληροφορία γιατοναριθμότουάγνωστουαυτοκινή­ του οδήγησε στην ανεύρεση της ιδιοκτήτριας του η οποία το είχε παραδώσει για επιδιορθώσεις στο συγγενή της 25 Νίκο Χαραλάμπους Νικολάου,άλλως Όλμο,απότη Λευ­ κωσία, ο οποίος και συνελήφθη από την αστυνομία το ίδιο εκείνο βράδυστη Λευκωσία ως ύποπτος του φόνου. Λίγοαργότερα ηαστυνομία συνέλαβε τον εφεσείοντα στο σπίτι τηςαρραβωνιαστικιάςτουστηΛευκωσίακαιτονμε30 τάφερε στον ίδιο αστυνομικό σταθμό επίσης ως ύποπτο τουφόνου. ΣτοαρχικόστάδιοτηςανάκρισηςτουοΝίκοςΝικολά­ ου αρνήθηκε συμμετοχή ήγνώση του επεισοδίου. Το ίδιο βράδυ τοποθετήθηκε σε αστυνομικό όχημα για να μετα35 φερθεί στη Λεμεσόγια περαιτέρω ανάκριση. Εξερχόμενος του αστυνομικού σταθμού είδε τον εφεσείοντα να βρίσκε­ ται υπό κράτηση στον ίδω σταθμό. Καθ'οδό προς τη Λε175 Πογιατζής,Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)μεσό ο Νίκος Νικολάου προσφέρθηκε να κάμει θεληματι­ κήκατάθεσηγια τις συνθήκες του θανάτου της ΜαίρηςΤε­ λώνη και να παραδώσει τον οπλισμό που χρησιμοποιήθη­ κε στην επιχείρηση στην οποία παρασύρθηκε, όπως είπε, από τον εφεσείοντα. Ακολούθως οδήγησε την αστυνομία 5 σε χώρο στη Λευκωσία απ' όπου παράλαβε δυο τσάντες και τους τις παράδωσε. Η μια τσάντα, με κίτρινο χρώμα, περιείχε ένα αυτόματο πυροβόλο όπλο τύπου Καλασνίκωφ με δυο σφαιροθήκες απότο οποίο εξακριβώθηκεαρ­ γότερα ότι είχε πυροβοληθεί η σφαίρα που σκότωσε τη 10 ΜαίρηΤελώνηόπως και οι σφαίρες που έπληξαν τοαυτο­ κίνητο του μάρτυρα Λούκα Χαραλάμπους ενώ καταδίωκε το αυτοκίνητο ΗΥ 789, ένα τσέχικο αυτόματο πυροβόλο όπλο τύπου Μ58 με δυο σφαιροθήκες, μια χειροβομβίδα τύπου ΜΚ11, μια καπνογόνα χειροβομβίδα, τύπου ΑΝ 15 Μ8 και 200 σφαίρες του ίδιου διαμετρήματος με τααυτό­ ματα πυροβόλα όπλα. Μεβάσητη δικήτου γραπτήθεληματική κατάθεσηπου ακολούθησε την παράδοση του οπλισμού, περιλήφθηκε στο κατηγορητήριο εναντίον του εφεσείοντα η κατηγορία 20 αρ. 5 με την οποία ο Νίκος Νικολάου κατηγορήθηκε μαζί με τον εφεσείοντα ότι μετάφεραντο βράδυτου επεισοδίου τα δυο αυτόματα όπλα με τις σφαίροθήκες τους των οποίων η εισαγωγή απαγορεύεται, και η κατηγορία αρ. 6 για μεταφορά μαζί με τον εφεσείοντα των χειροβομβίδων 25 και σφαιρών χωρίς άδεια από τον Επιθεωρητή Εκρηκτι­ κών Υλών. Στο ίδιο κατηγορητήριο περιλήφθηκε επίσης η κατηγορία αρ. 3 με την οποία ο Νίκος Νικολάου κατηγο­ ρήθηκε μαζί με τον εφεσείοντα με συνωμοσία για διάπρα­ ξη του κακουργήματος της ένοπλης ληστείας. Τέλος, με 30 την κατηγορία αρ. 7 ο Νίκος Νικολάου κατηγορήθηκε ότι υποβοήθησε τον εφεσείοντα να αποφύγει τιμωρία γνωρί­ ζοντας ότι ο τελευταίος ήταν ένοχος του αδικήματος του φόνου εκ προμελέτης της Μαίρης Τελώνη. Σ' αντίθεση με τον εφεσείοντα, κατηγορούμενο 1 στο 35 κατηγορητήριο, ο Νίκος Νικολάου,κατηγορούμενος 2 στο ίδιο κατηγορητήριο, παραδέκτηκε εν(όπιον του Κακουρ­ γιοδικείου όλες τις εναντίον του κατηγορίες, δηλαδή τις 176 2 ΑΑΛ Γιουρονκκηςν. Δημοκρατίας Γϊογιατζής, Δ. κατηγορίες με αριθμό, 3, 5, 6 και 7 και του επιβλήθηκαν συντρέχουσες ποινές φυλάκισης η μεγαλύτερη διάρκεια των οποίων ήτανγιαπερίοδοτεσσάρων χρόνων. 5 Οικατηγορίες 3,5 και6εναντίον του εφεσείοντα αποσύρθηκαν όπωςκαιη κατηγορίααρ.4μετηνοποίαοεφε­ σείωνκατηγορείτο γιαχρήσητουαυτόματουόπλουτύπου Καλασνίκωφ μεεπακόλουθο το Κακουργιοδικείο νααθω­ ώσει και απαλλάξει τον εφεσείοντα των κατηγοριών με αριθμό3, 4,5 και6. 10 Σαν αποτέλεσμα τηςπιοπάνωεξέλιξηςη ακρόασηδιεξήχθηκε εναντίον του εφεσείοντα στις κατηγορίες αρ, 1 (φόνος εκ προμελέτης της Μαίρης Τελώνη), και αρ. 2 (απόπειρα φόνου του Λούκα Χαραλάμπους), ο δε Νίκος Νικολάου κλήθηκε σαν επιπρόσθετος μάρτυρας κατηγο15 ρίας. Στην απόφαση του το Κακουργιοδικείο δίδει εκτενή περίληψη της μαρτυρίας του Νίκου Νικολάου.Θεωρούμε χρήσιμο ναπαραθέσουμεαυτούσιοτοσχετικόαπόσπασμα τηςαπόφασηςστοοποίοαναφέρονταιταεξής: 20 25 30 35 "Αφού ο μάρτυρας αυτός ανάφερε τις φιλικές του σχέσεις με τον Κατηγορούμενο απόπολλά χρόνια είπε ότι τηΔευτέρα, 12/1/87 ο Κατηγορούμενος τουτηλεφώ­ νησεκαιτουζήτησε νατον μεταφέρει μετοαυτοκίνητο τουγιαναβρει δουλειά,πράγμα τοοποίοέγινετοαπόγεύμα της ημέρας εκείνης. Την Τετάρτη το απόγευμα, 14/1/87 ο Κατηγορούμενος έκαμε την ίδια παράκληση καιπάλινστο μάρτυρακαιενώβρίσκονταν στοαυτοκί­ νητοτουμάρτυραΝίκουΝικολάουμεκατεύθυνσηπρος τηβιομηχανικήπεριοχήΛατσιών, άρχισαννασυζητούν για την κακήτους οικονομική κατάστασηκαι οΚατη­ γορούμενος εισηγήθηκε στο μάρτυραναπάνεστηΛεμε­ σό όπουέμενεμιαγυναίκα μόνη της,η οποίαείχε πλη­ ροφορίες ότι είχεμεγάλο χρηματικόποσόστοσπίτι της για νατοκλέψουν.Ομάρτυραςσυμφώνησεμε τονΚατηγορούμενο και έτσι το ταξίδι προς ανεύρεση δου­ λειάς διακόπηκε και επέστρεψαν στη Λευκωσία,αφού 177 Πογιατζής, Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)έδωσαν ραντεβού να συναντηθούν σε χωράφι κοντά στο σπίτι της μνηστής του Κατηγορούμενου.Το βράδυ της ίδιαςνύχταςγύρωστις 6.30, σύμφωναμετη μαρτυ­ ρία του Νικολάου,αυτόςτήρησε το ραντεβούκαιπήγε με το αυτοκίνητο της θείαςτου το οποίο είχεστην κα- 5 τοχήτουγια επιδιορθώσεις, υπ'αρ. ΗΥ 789, καιπερί­ μενε τον Κατηγορούμενο στο σημείο που όρισαν. Ενώ ήταν εκείπρόσεξε το μικρό αδελφότηςαρραβωνιαστι­ κιάς του Κατηγορούμενου να οδηγάτη μοτοσυκλέττα που χρησιμοποιούσε για κούρσες ο Κατηγορούμενος. 10 Τον πρόσεξε ναχάνει τον έλεγχοτηςκαι νασυγκρούε­ ται με σταθμευμένο αυτοκίνητο που βρισκόταν στη γωνίατουδρόμου.Στηνπεριοχή μαζεύτηκεκόσμοςκαι ακολούθως έφτασεκαιοΚατηγορούμενος στον οποίον ο μάρτυραςεξιστόρησετατου δυστυχήματος.Ακολού- 15 θως, αφού τον έβαλε στο αυτοκίνητο του τον οδήγησε στο σύλλογο ΑΣΠΙΔΑ όπου βρισκόταν ο πεθερός του Κατηγορούμενου για να τον πληροφορήσουν για το ατύχηματοοποίοκαιέκαμαν, καιμετάεπέστρεψανκαι πάλι στη σκηνή του ατυχήματος. Ως εκ τούτου, όπως 20 ανάφερεοΝικολάου,οΚατηγορούμενος του είπε ότιη επιχείρηση τους στηΛεμεσόαναβάλλετογιατηνεπόμε­ νημέρα, τοδεραντεβούγιατηνεπόμενημέραήτανγια τις 5.30 το απόγευμα σε μέρος κοντά στην εκκλησία Μακαρίου στη Δασούπολη. Μετάτο μεσημέριτης επο- 25 μένης 15/1/87ο Κατηγορούμενος έφερετη μοτοσυκλέτ­ τα του στο γκαράζ του μάρτυρα για επιδιορθώσεις όπου και η μοτοσυκλέττα είχε αποσυναρμολογηθεί μέχρι τις 4.30. Το βράδυτης ίδιας μέρας μεταξύ 5.30 και ό'.ΟΟο Νικολάου περίμενε στο μέρος του ραντεβού 30 και ο Κατηγορούμενος έφτασε πεζός κρατώντας ένα πλαστικό μαύρο δοχείο στο οποίο περιείχετο βενζίνη, το οποίο και απέκρυψε σε σωρό από χώματα καιπέ­ τρες απ'όπου προηγουμένως είχε δώσει στο μάρτυρα κρυμμένο παντελόνι πράσινο και τρικό γκρίζο για να 35 φορέσει κατά τη διάρκεια της επιχείρησης. Τα δυο άτομα ξεκίνησαν για τηΛεμεσό με το αυτοκίνητοΗΥ 789, κατόπιν δε οδηγιών του Κατηγορούμενου, ο μάρ­ τυρας τον οδήγησε σε χωματόδρομο προς το φράκτη Αθαλάσσας όπου και σταμάτησε. Ο Κατηγορούμενος 40 178 2 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Γιουροΰκκηςν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. κατέβηκεαπότοαυτοκίνητομόνος καιεπέστρεψε σε 5 περίπου λεπτά κρατώντας μια μεγάλη κίτρινητσάντα, η οποία είναι τεκμήριο στο Δικαστήριο. Ηδιαδρομή συνεχίστηκε και κατάτηδιάρκειατης ο μάρτυραςτον ρώτησε τι περιείχε η τσάντα και ο Κατηγορούμενος είπεότι ήτανκάτιγιατηνασφάλειατους,ότανδε άνοι­ ξε την τσάντα έβγαλε από μέσα ένα αυτόματο όπλο τύπου καλασνίκωφ. Ητσάντα δε όπως αντελήφθηκε ο Νικολάου περιείχε και άλλα αντικείμενα. Σε κάποιο στάδιο της διαδρομής το αυτοκίνητο σταμάτησε να προχωράκαι,όπωςοΝικολάουανάφερε,υποψιάστηκε ότιπιθανόναείχεμπειυγρασίαστοδιανομέαλόγωτου ότι στο δρόμο του φράκτη της Αθαλάσσας υπήρχαν νερά.Όταν άνοιξετημηχανήδιαπίστωσεότι δενεπρόκειτο γιαυγρασία.Καθάρισετο διανομέακαι το αυτο­ κίνητο ξαναξεκίνησε. Μέχρις ότου φθάσουν στηΛεμε­ σό το ίδιο συνέβηκε ακόμα μια φορά. Όταν έφθασαν στη Λεμεσόστην περιοχή Λινόπετρας ο Κατηγορούμε­ νος του έδωσε οδηγίες από πού να περάσει και του έδειξε το σπίτι της γυναίκας που θαλήστευαν, πρόσε­ ξαν όμως ότι έξω απότο σπίτι της υπήρχεαυτοκίνητο σταματημένοκαιάλλο μέσαστογκαράζκαιαντελήφθηκανότιπρέπειη γυναίκα ναείχεεπισκέπτες.Ωςεκ τού­ του οδήγησαν το αυτοκίνητο στην αυλήπαρακείμενου σχολείου, το στάθμευσαν και έσβησαν τα φώτα. Η σκηνή της οικίας του θύματος Μαίρης Τελώνη, του σχολείου και ηγύρω περιοχή φαίνονται σε σχέδια και φωτογραφίες που έχουν κατατεθεί ενώπιον μας σαν τεκμήρια. Κατηγορούμενος και μάρτυρας κατέβηκαν από το αυτοκίνητο,παίρνονταςτην τσάντα μετον οπλισμό. Ο Κατηγορούμενος κρατούσε το αυτόματο όπλο που αφαίρεσεαπότηντσάντακαιφορώνταςμάσκεςκαιγά­ ντια κουζίνας προχώρησαν προς την πίσω πλευρά του σπιτιού της Μαίρης Τελώνη. Εκεί διαπίστωσανπράγ­ ματι ότι υπήρχαν επισκέπτες διότι ακούονταν ομιλίες, ο δε μάρτυρας είπε στον Κατηγορούμενο ότι εν όψει του γεγονότος τούτουθαέπρεπε ναεγκαταλείψουν την επιχείρηση τους, αλλά ο Κατηγορούμενος εισηγήθηκε 179 Πογιατζής, Δ. Γιουροΰκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)να περιμένουν. Μετάαπόαυτόεπέστρεψαν κάτω από δέντρο που βρισκόταν έξω από το περίφραγμα της αυλής του σχολείου. ΟΚατηγορούμενοςξαναπήγε στο σπίτικαιεπέστρεψε λέγοντας ότι οιεπισκέπτες έφυγαν. Ο μάρτυραςαντιλήφθηκε και το αυτοκίνητο που βρι- 5 σκόταν έξω απότο σπίτι της Τελώνη νααναχωρεί και μαζίξαναεπέστρεψανστοσπίτιτηςΤελώνη.Ο Κατηγο­ ρούμενος του ζήτησε νακτυπήσει την πίσω πόρτατης κουζίναςκαιτου είπε ότανηγυναίκα ανοίξει ναβάλει το πόδιτου για να εμποδίσει κλείσιμο της πόρταςγια 10 να ορμήσουν μέσα. Όταν κτύπησε την πόρταόμως η γυναίκα δεν άνοιξε. Ενώβρίσκονταν στην αυλή άκου­ σαντοτηλέφωνο νακτυπάκαιο μάρτυρας παρακίνησε τον Κατηγορούμενοκαιπάλιναφύγουν,εκείνος όμως εισηγήθηκε ναπαναπότην μπροστινήπόρτα,τοοποίο 15 και έκαμαν. Ενώ ο Κατηγορούμενος ετοιμαζόταν να ανεβεί στη βεράνταάνοιξε η μπροστινή πόρτακαιεμ­ φανίστηκε μια γυναίκα,μόλις όμως είδε τονΚατηγο­ ρούμενο με το όπλο καιτη μάσκαέκλεισε αμέσωςτην πόρτα καιάρχισε νακαλείσεβοήθεια.Ομάρτυρας φο- 20 βήθηκε και έφυγε τρέχοντας προς το αυτοκίνητοπου ήταν μέσα στην αυλήτου σχολείου, προτού όμως μπει στο αυτοκίνητο άκουσε γυαλιά να σπάζουν και μετά από λίγο αριθμόπυροβολισμών. Ξεκίνησετοαυτοκίνη­ το του,έκαμε ένα κύκλο μέσα στην αυλήτου σχολείου 25 γιαναβγειαπό τηνέξοδοαλλάέκαμελάθοςκαι βρέθη­ κε σε αδιέξοδο μεταξύτων κτιρίων και του κήπουτου σχολείου. Με πισινή ταχύτηταβγήκε απότοαδιέξοδο καιχην ώρα εκείνη είδε τον Κατηγορούμενο να τρέχει προς τομέρος τουκρατώνταςστο έναχέρι τοόπλοκαι 30 στο άλλο τη μάσκα.Ανοιξε την μπροστινή πόρτα και έκατσε δίπλα του. Ο μάρτυραςτον ρώτησε "γιατί την έπαιξες"; και αυτός του απάντησε "έβγαλε μου τη μάσκα και εδάγκωσε με πάνω στο χέρι". Μόλις βγήκε απότηναυλήτουσχολείου πρόσεξεπίσωτουφώτααυ- 35 τοκινήτου που τους καταδίωκε και ο Κατηγορούμενος αμέσως έβγαλε το κορμί τουέξω απότο παράθυροτου αυτοκινήτου καιπροτάσσονταςτοόπλο έριξεμιαριπή προς ταπίσω. Ομάρτυραςοδήγησε τοαυτοκίνητο μακρυά απότησκηνήκαιπροςτον παραλιακόδρόμοτης 40 180 2 Α.ΑΛ. Γιουρούκκηςν. Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. Λεμεσούκαι μετά στο νέο δρόμο Λεμεσού-Λευκωσίας. 5 10 15 20 25 30 35 Κατά τη διάρκεια της διαδρομής της επιστροφής το αυτοκίνητο χάλασε και πάλι μερικές φορές ώσπου στο τέλος, κοντά στη γέφυρα του Ψεματισμένου ήταναδύνατο να επιδιορθωθεί. Ως αποτέλεσμα, Κατηγορούμε­ νος και μάρτυρας πήδηξαν το περίφραγμα του νέου δρόμου και σε κάποιο σημείο μέσα στα χωράφια άλλα­ ξαν τα ρούχα τους, τα εβάλαν στην γκρίζα τσάντα που κρατούσε ο μάρτυρας και επέστρεψαν στο δρόμο όπου σταμάτησαν διερχόμενο-ταξί το οποίο τους μετάφερε στη Λευκωσία. Μέσα στο ταξί ο μόνος που μιλούσεκαι ζήτησε και τσιγάρο απότον οδηγόήτανο Μ.Κ. 1, Νικο­ λάου, ενώ ο Κατηγορούμενος παράμεινε σιωπηλός. Μετά τα φώτατης βιομηχανικής περιοχής Στροβόλου ο Κατηγορούμενος έκαμενόημαστο μάρτυραναπει στον οδηγό του ταξί να τους αφήσει ο οποίος και τους άφησε εκεί. Αφού και πάλι πέρασαν πάνωαπότο περί­ φραγμα του δρόμου και μέσα απόταχωράφιαέφθασαν στο σημείο όπου προηγουμένως ο Κατηγορούμενος είχε αφήσει το δοχείο με τη βενζίνη και αφού έβαλαν όλα τα ρούχα που φορούσαν κατά τηδιάρκειατης επι­ χείρησης καθώςκαι ταπαπούτσιασε σωρό, τα περίβρεξε ο Κατηγορούμενος με τη βενζίνη που περιείχετο στο πιο πάνω δοχείο, έριξε και το δοχείο πάνω από το σωρό και άναψε τη βενζίνη για να τα κάψουν. Ευθύς μόλις άναψε η φωτιά και οι δυο αναχώρησαν από τη σκηνή και πήγαν σε περιοχή κοντά στο συνοικισμό Στροβόλου όπου έκρυψαν τις τσάντες κάτω από θά­ μνους. Ο μάρτυρας Νικολάου εξέφραζε διαρκώς την ανησυχία του ότι κάποιος θα πρέπει να είχε πάρει τον αριθμό του αυτοκινήτου τους και ότι θατους εύρισκε η αστυνομία, πράγματο οποίο πίστευε ακόμα περισσότε­ ρο μετά που πρόσεξε ότι στην είσοδο της Λευκωσίας ενώ έρχονταν με το ταξί υπήρχαν ένοπλοι αστυνομικοί οι οποίοι έλεγχαν τα διερχόμενα αυτοκίνητα. Για να καθησυχαστεί ο Νικολάου ο Κατηγορούμενος του ειση­ γήθηκε να τηλεφωνήσουν στο σπίτι του και στης αρρα­ βωνιαστικιάς του για να δουν αντους εζήτησε καθόλου η αστυνομία. Δοκίμασε από θάλαμο στο συνοικισμό 181 Πογιατζής,Δ. Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)Στρόβολος, αλλά ήταν χαλασμένος και έτσι πήγαν σε άλλο θάλαμο απ' όπου ο μάρτυρας τηλεφώνησε στο σπίτι του.Το τηλέφωνο δεν απαντήθηκεκαι έτσιυπο­ ψιάστηκε ότι η μητέρατουθακοιμόταν.Ακολούθως τη­ λεφώνησε στοσπίτιτηςαρραβωνιαστικιάςτουΚατηγο- 5 ρουμενου και ζήτησε τον ίδιο. Εκείνη του είπε ότι δεν ήταν μέσακαι τον ρώτησε αν δεν ήταν μαζί του διότι τηςείχεπειπροτούφύγειαπότοσπίτι ότι θατονσυνα­ ντούσε. Επίσης τον πληροφόρησε ότι τον ζήτησε και κάποιος Κοτσώνης. Μετά τα τηλεφωνήματα πήγαν 10 προςτοσπίτι τηςαρραβωνιαστικιάςτου Κατηγορούμε­ νου και καθ'οδόν ο τελευταίος εισηγήθηκε, για να κα­ θησυχάσει τον Νικολάου,να βρουν αυτοκίνητο γιανα ρυμουλκήσουν το ΗΥ 789. ΟΚατηγορούμενος τουείπε ότι θαπήγαινε στο σπίτι νακάμει μπάνιοκαι επειδήο 15 μάρτυρας θαχρειαζόταντουλάχιστον 20 λεπτά γιανα πάειστο σπίτι τουσυνέταιρουτουναφέρειαυτοκίνητο συμφώνησαν να συναντηθούν σε μισήώραστοχωράφι έξω από το σπίτι της αρραβωνιαστικιάςτου Κατηγο­ ρούμενου για να ρυμουλκήσουν το αυτοκίνητο. Ακο- 20 λούθως ο μάρτυραςπήγεστο σπίτι τουσυνέταιρουκαι τουπατέρατουόπουτον πληρφόρησανότι τον είχε γυ­ ρέψει η αστυνομία.Τότε ομάρτυραςτους είπε ναειδο­ ποιήσουντηναστυνομίαναέλθουν νατονπάρουν." Η εκδοχήτης Υπεράσπισης ήτανότι τοπρόσωπο που 25 συνόδεψε το Νικολάου στη Λεμεσό και συμμετείχε στην όλη επιχείρηση δεν ήτανοεφεσείων. Σχετικό μετηνεκδο­ χήαυτήήταντοάλλοθι πουοεφεσείων πρόβαλεστηδιάρ­ κειατηςακροαματικήςδιαδικασίας. Η κοινή θέσητης Κατηγορούσας Αρχής και της Υπε- 30 ράσπισης ότι η μαρτυρίατου Νίκου Νικολάου ήταν μαρ­ τυρία συναυτουργού, υιοθετήθηκε ρητά από το Κακουρ­ γιοδικείο το οποίο αναφέρθηκε στην απόφαση του στη νομικήπτυχήτουθέματοςαυτού καιπρόσθεσε ταεξής: "Έχοντας υπόψητις ανωτέρω αρχές δεν έχουμε κα- 35 νένα ενδοιασμό να πούμε ότι ο Νίκος Νικολάου στην περίπτωση αυτή είναι πράγματι συναυτουργός. Έχο182 2 ΑΛΛ. 5 10 15 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. ντας υπόψη την εντύπωση που μας έκαμε ο Νικολάου στο εδώλιο και όλες τις παρατηρήσεις μας πιο πάνω για τη μαρτυρία του και εξετάζοντας τη μαρτυρίααυτή υπό το φως της ολότητας της ενώπιον μας μαρτυρίας και εν όψει όλων των ευρημάτων μας, αφού έχουμε προειδοποιήσει τους εαυτούς μαςγια τον κίνδυνο ότι η μαρτυρία ενός συναυτουργού μπορεί να είναι σπιλωμέ­ νη και να επηρεάζεται από τη σχέσητου με το έγκλημα και ως εκ τούτου να είναι επικίνδυνο να βασίζεταικανένας στη μαρτυρία αυτή χωρίς ενίσχυση, είμαστε της γνώμης πέρα από κάθε αμφιβολία ότι μπορούμε να δε­ χτούμε τη μαρτυρία του Νίκου Νικολάου και να βασι­ στούμε και να στηριχτούμε στη μαρτυρία αυτή χωρίς ενίσχυση. Ως εκ τούτου περιττεύει να εξετάσουμε καν ανθαυπήρχε στην υπόθεση,αντοζητούσαμε,οποιαδή­ ποτε ενισχυτική μαρτυρία (βλ. υπόθεση Περιστιάνη (ανωτέρω))." Ακολούθως το Κακουργιοδικείο κάμνει το πιο κάτω εύρημα: 20 25 30 "Βασιζόμενοι λοιπόν στη μαρτυρία του Νικολάου και δεχόμενοι την εξιστόρηση των γεγονότων η οποία περιέχεται σ' αυτή ως ορθή βρίσκουμε ότι τα γεγονότα της εγκληματικής αυτής επιχείρησης διαδραματίστηκαν όπως ακριβώς ταπεριγράφει οΝίκοςΝικολάουκαι ότι ο Κατηγορούμενος ήταν το πρόσωπο το οποίο ήταν μαζί του και έμεινεπίσω στην οικία της Τελώνηόταν ο Νικολάου προχώρησε προς το αυτοκίνητο του και ότι αυτόςπυροβόλησε καιφόνευσε το θύμα μετοαυτόματο τύπου καλασνίκωφ, το οποίο είναι τεκμήριο ενώπιον μας, και αργότερα πυροβόλησε κατά του Λουκά Αρι­ στείδου Χαραλάμπους κατά την προσπάθειαδιαφυγής τους." Όπως έχουμε ήδη αναφέρει το βασικό παράπονο του εφεσείοντα είναι ότι η καταδίκη του που βασίστηκε στα 35 ευρήματα του Κακουργιοδικείου που αναφέρονται στο πιο πάνω απόσπασμα της απόφασης του είναι ανασφα­ λής,και θαπρέπει, επομένως ναακυρωθεί. Μιαπτυχή του 183 Πογιατζής, Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)βασικού αυτού παραπόνου αναφέρεται στο περιεχόμενο και την έκταση της προειδοποίησης που οι Δικαστές του Κακουργιοδικείου έκαμαν στους εαυτούς τους για τους κινδύνους που ενυπάρχουν στη μαρτυρία συναυτουργού πριν αποφασίσουν να αποδεκτούν και να βασίσουν την 5 καταδίκητου εφεσείοντα πάνωστηχωρίς ενίσχυσημαρτυ­ ρία του μάρτυρα Νίκου Νικολάου. Ηθέσητου εφεσείοντα επί του προκειμένου είναι ότι ηπροειδοποίηση όπως αυτή διατυπώνεται στο πιο πάνω απόσπασμα της απόφασης του Κακουργιοδικείου είναι ανεπαρκής και υποδηλώνει 10 ότι το Κακουργιοδικείο δεν είχε συνειδητοποιήσει το μέ­ γεθος του κινδύνου πριν καταλήξει στην απόφασητου να βασίσει την καταδίκητου εφεσείοντα πάνω στη μαρτυρία του συναυτουργού Νίκου Νικολάου. Για υποστήριξη του ισχυρισμού του για την ανεπάρκεια της προειδοποίησης 15 στην παρούσαυπόθεση, οευπαίδευτος δικηγόρος του εφε­ σείοντα επικαλέστηκε την Αγγλική υπόθεση R. v.Price [1968]2 All E.R. 282, στην οποία αποφασίστηκε ότι ησυ­ γκεκριμένη διατύπωσητηςκαθοδήγησης πουο Άγγλος Δι­ καστής είχε κάμει προς τους ενόρκους αναφορικά με την 20 αποδοχή μαρτυρίας συναυτουργού χωρίς ενίσχυση ήταν ανεπαρκής γιατί, μεταξύ άλλων, η προειδοποίηση (warning) για τους κινδύνους που συνεπάγεται ηαποδοχή αυτή δεν περιλάμβανε ρητή καθοδήγηση ότι οι ένορκοι όφειλαν να μην βασίσουν την καταδίκητου κατηγορούμε- 25 νου πάνω στη χωρίς ενίσχυση μαρτυρία της συναυτουρ­ γού εκτός αν ήταν πεπεισμένοι ότι η συναυτουργός έλεγε τηναλήθεια. Υπάρχει βασική διαφοράμεταξύ της καθοδήγησης ανα­ φορικά με το νόμο που ο δικαστής παρέχει στους ενόρ- 30 κους που δεν είναι νομικοί και η οποία, ως εκ τούτου, πρέπει να είναι πλήρης όσο και ευκρινής ώστε να εξυπη­ ρετείται ο σκοπός για τον οποίο γίνεται, που δεν είναι άλλος απότην αποφυγήπλάνης περί το νόμο από μέρους των ενόρκων, και στην αναφορά μέσα στην απόφαση δι- 35 καστή σε δίκη χωρίς ενόρκους στις νομικές αρχές, όπως είναι η ορθή προσέγγιση μαρτυρίας συναυτουργού χωρίς ενίσχυση, που καθοδηγούν το δικαστή στην επίλυση των επίδικων θεμάτων, γιατί στη δεύτερη αυτή περίπτωση, 184 2 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας . Πογιατζής, Δ. όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Καλλής ν. Δημοκρατίας, 1961 Α.Α.Δ. 440, ο δικαστής θεωρείται ότι γνωρίζει τις αρχές αυτές εκτός αν υπάρχουνμέσα στην απόφαση του ενδείξεις περί του αντιθέτου. Ηδιαφορά αυτή έχειεπισημανθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεσηΑδάμος Χαρίτωνος και άλλοι ν.Δημοκρατίας

(1971)2 Α.Α.Δ. 40, στην οποία ο ΔικαστήςΤριανταφυλλίδης (όπωςήταν τότε),είπεταεξήςστησελ. 90: "In deciding this issue it has to be borne in mindthat the manner of approach by an appellate Court to the question as to whether or not thereexists a misdirection regarding theburden of proof in ajudgment delivered in a criminal case tried without ajury cannotbe exactly the same, due to the different nature of the respective proceedings, as the manner of approach to the question as to whether or not thereexists such a misdirection in a criminal case triedby aJudge sitting with ajury. Though, of course, both a judgment delivered after a trial without a jury and a summing-up to a jury have to be examined as awhole andnofine distinctions should be made between one set of words used and another, a summing-up is to be scrutinized more strictly than a judgment regarding the matter of the direction as to the burden of proof; this is so because in thejudgment there is to be found both such direction as well as its actual application by the trial Court, which can be ascertained through perusing the reasoning in support of the verdict of the Court (and in Cyprus such reasoning is essential both by virtue of Article 30.2 of the Constitution and section 113

(1)of Cap. 155). Inthecase of asumming-up, however, thereshould be left nodoubt that it was such as to convey to the jury the proper direction in a way excluding any misunderstanding of it on their part, because the verdict of a jury is not reasoned and,thus^ there is no means of finding out how the direction as to the burden of proof affected their deliberations. I am, therefore, of the view that expressions regarding the burden of proof in ajudgment may, in a proper case, be 185 Πογιατζής, Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)construed more liberallyandwithlessanxiety thancorre­ spondingexpressionsinasumming-up toajury." Από το πιο πάνωαπόσπασμα προκύπτειότι, σεαντί­ θεσημεαντίστοιχες εκφράσειςπουδικαστήςχρησιμοποιεί στην καθοδήγηση του προς τους ενόρκους, εκφράσεις 5 μέσα στο κείμενο δικαστικής απόφασηςπου αφορούντο θέματουβάρουςτηςαπόδειξηςσεποινικές υποθέσεις, βα­ σική πτυχήτουοποίουαποτελεί ησυγκεκριμένηπροειδο­ ποίηση στην παρούσα υπόθεση, προσεγγίζονται από το Εφετείο με μεγαλύτερη επιείκεια και με λιγότερηαγωνία, 10 και οι αποφάσειςτων Αγγλικών Εφετείων περί τουαντι­ θέτου δεν έχουν εφαρμογή στην Κύπροστην οποίαη απο­ νομή της δικαιοσύνης γίνεται χωρίς τη συμμετοχή ενόρ­ κων. Το παράπονο, επομένως, του εφεσείοντα για ανεπάρκεια της προειδοποίησης στο βαθμόπουαναφέρε- 15 ται στο περιεχόμενο και τον τρόπο διατύπωσης της μέσα στοαπόσπασματηςαπόφασηςτου Κακουργιοδικείουπου έχουμε παραθέσει πιο πάνω,είναι νομικά αστήρικτοκαι το απορρίπτουμε με την προσθήκη ότι, κατά τη γνώμη μας,ο τρόπος διατύπωσηςτηςπροειδοποίησης στο κείμε- 20 νο του πιό πάνω αποσπάσματος είναι υπό ταςπεριστά­ σειςεπαρκήςκαιικανοποιητικός. Τοσυμπέρασμα μαςαυτό γιατον επαρκή τρόποδιατύ­ πωσης της αναγκαίαςπροειδοποίησης μέσα στο κείμενο της απόφασηςτου Κακουργιοδικείου είναι, βέβαια,άσχε- 25 το μετοεπόμενο ερώτημαπουθαπρέπεινα απαντήσουμε, αν δηλαδή,απότο όλο κείμενο της απόφασης,προκύπτει ότι το Κακουργιοδικείοπροσέγγισε ή όχι τημαρτυρία του Νίκου Νικολάου με τον ενδεδειγμένο τρόπο, με την ανα­ γκαία δηλαδή υπό τας περιστάσεις της παρούσας υπόθε- 30 σης καχυποψία, έχοντας πάντοτε κατά νουν τους σοβα­ ρούς κινδύνους που ενείχε η αποδοχή της χωρίς την ενίσχυσηεκείνηπουηνομολογία καθορίζειγια άρσητων κινδύνων αυτών.Το ερώτημααυτόμαςφέρνει στοκεντρι­ κό σημείο της βασικής εισήγησης του ευπαίδευτουδικηγό- 35 ρου του εφεσείοντα που αναφέρεται στο ανασφαλές του ευρήματος του Κακουργιοδικείου για την ενοχή του εφε­ σείοντα. Ηθέσητου κ. Πουργουρίδηεπί του προκειμένου 186 2 ΑΛΛ. Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. είναι ότι, παρά το γεγονός της ρητής αναφοράςτου Κα­ κουργιοδικείου στην απόφαση τουστις αρχέςπουκαθορί­ ζουν την ορθή προσέγγιση σε θέματα μαρτυρίας συναυ­ τουργού, όπως αυτές εκτίθενται στην υπόθεση 5 Χαράλαμπος Ζαχαρία ν. Δημοκρατίας, 1962 Α.Α.Δ. 52, και παρά το γεγονός ότι, όπως αναφέρεται στοαπόσπα­ σματηςαπόφασης πουέχουμε ήδη παραθέσει,τοΚακουρ­ γιοδικείο λέγει ότι εξέτασε τη μαρτυρία του συναυτουρ­ γού Νίκου Νικολάου υπό το φως του συνόλου της 10 μαρτυρίας ενώπιον του μετά που προειδοποίησαν τους εαυτούς τους για τον κίνδυνο η μαρτυρία του να είναι σπιλωμένη καιναεπηρεάζεταιαπότησχέσητου μετοέγ­ κλημα,στην πραγματικότητατο Κακουργιοδικείο δενεξέ­ τασε την αξιοπιστία της μαρτυρίας του ούτε με τηνανα15 γκαία καχυποψία, ούτε σε συσχετισμό με τη μαρτυρία άλλων ανεξάρτητων μαρτύρων κατηγορίας, ούτε σε συ­ σχετισμόμετηνολότητα τηςμαρτυρίαςενώπιον του. Του­ ναντίον, πρόσθεσε οκ. Πουργουρίδης,προκύπτεικαθαρά από το κείμενο της απόφασης ότι- (α)το εύρημα για την 20 αξιοπιστία της μαρτυρίαςτου ΝίκουΝικολάου στηρίχτη­ κε αποκλειστικά στη δήθεν θαυμάσια και ανεπανάληπτη εντύπωση πουοΝίκοςΝικολάου,έναςαπόλυτα αναξιόπι­ στος, κατά την εισήγηση του, μάρτυρας προκάλεσε στο Κακουργιοδικείο από τη σταθερότητα των απαντήσεων 25 του και την όλη συμπεριφορά του στο εδώλιο τουμάρτυ­ ρα, και -(β) το Κακουργιοδικείο, αφού αποφάνθηκεγια την αξιοπιστία του Νικολάου μεαναφοράστην πιοπάνω εντύπωση, χρησιμοποίησε τημαρτυρίατουσαν μέτρο κρί­ σης της αξιοπιστίας άλλων ανεξάρτητων μαρτύρων κατη30 γορίας των οποίων τη μαρτυρία απόρριψε σε όσα σημεία αυτήερχότανσεαντίθεση μεεκείνη τουΝικολάουκαιπου καθιστούσε φανερό ότι η μαρτυρία του Νικολάου ήταν αναξιόπιστηκαιψευδής.Επιπρόσθετα,είπεοκ. Πουργου­ ρίδης, το Κακουργιοδικείο, στην προσπάθεια του ναπα35 ρουσιάσει τη μαρτυρία του Νίκου Νικολάου ότι συνάδει με μαρτυρία άλλων μαρτύρων κατηγορίας που κλήθηκαν σαν ειδικοί εμπειρογνώμονες, έκαμε ευρήματα με βάσητη μαρτυρία των τελευταίων που δε δικαιολογούνται από αυτή. 187 Πογιατζής, Δ. Γιουροΰκκης ν. Δημοκρατίας

(1990)Για υποστήριξη του ισχυρισμού (α) ανωτέρω ο κ. Πουργουρίδης μας ανάγνωσε το πιο κάτω απόσπασμα απότην απόφαση του Κακουργιοδικείου στο οποίο γίνεται για πρώτη φορά αξιολόγηση της μαρτυρίας της Κατηγορούσας Αρχής. Στη σελ. 976 των πρακτικών το Κακουργιοδι- 5 κείο λέγει τα εξής: "Στρεφόμενοι τώρα να εξετάσουμε τη μαρτυρία του Νίκου Νικολάου επιθυμούμε να αναφέρουμε ευθύς εξ αρχής ότι ο μάρτυραςαυτός μας έκαμε εξαιρετική εντύ­ πωση στο εδώλιο του μάρτυρα.Δε θαήτανυπερβολή να 10 πούμε ότι παρά την πολύχρονη πείρα μας σε υποθέσεις αυτού του είδους είναι απότις λίγες φορές που μάρτυ­ ρας μας έχει εντυπωσιάσει τόσον ευνοϊκά. Σταθερός στις απαντήσεις του, ουδέποτε απόλυτος εκτός όπου ήταν σίγουρος για κάτι, ακλόνητος στην αντεξέταση 15 και λογικός στις απαντήσεις του εντυπωσίασε ακόμα και την υπεράσπιση και μας κάλεσε ο ευπαίδευτος συ­ νήγορος της υπεράσπισης νααπορρίψουμε τημαρτυρία του διότι αυτήκαι μόνο ησταθερότητα του δείχνει προ­ κατασκευασμένη μαρτυρία." 20 Για υποστήριξη του ισχυρισμού (β) ανωτέρω, ο κ. Πουργουρίδης μας παρέπεμψε στα πιο κάτωαποσπάσμα­ τα από την απόφαση του Κακουργιοδικείου, που αναφέ­ ρονται στον τρόπο αντιμετώπισης επιχειρημάτων της Υπεράσπισης στην πρωτόδικη διαδικασία ότι η μαρτυρία 25 του Νικολάου ήταναναξιόπιστη και ψευδής γιατί ερχόταν σε αντίθεση με αξιόπιστη μαρτυρία ανεξάρτητων μαρτύ­ ρων της Κατηγορούσας Αρχής. Αναφορικά με το μάρτυρα κατηγορίας Κλείτο Αντωνιάδη, τον οδηγό ταξί που μετά­ φερε στη Λευκωσία το Νίκο Νικολάου και το συνένοχο 30 του το βράδυ του φόνου από το σημείο του δρόμου Λεμεσού-Λευκωσίας που είχε εγκαταλειφθεί χαλασμένο τοαυ­ τοκίνητο ΗΥ 789, το σχετικό απόσπασμα είναι στη σελ. 978 των πρακτικών και έχει ως εξής (ηυπογράμμιση είναι δική μας): 35 "Είναι γεγονός ότι η μαρτυρία του Νικολάου ότι αυτός μπήκε στο ταξί πρώτος κρατώντας την γκρίζα 188 2Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. -τσάντα και ο Κατηγορούμενος ακολούθησε με την κί­ τρινηέρχεταισεσύγκρουση μετημαρτυρία τουοδηγού του ταξί, ο οποίος κατάθεσε ότι εκείνος που μπήκε πρώτοςστοαυτοκίνητοήτανοπιοψηλόςαπότουςδυο και κρατούσε την κίτρινη τσάντα και κάθησεακριβώς πίσωτουκαιότιο2ος ήτανοχαμηλότερος μετηνγκρί­ ζατσάντα. Έχοντας δει το Νικολάου και τον Κατηγορούμενο στο εδώλιο, είναιγεγονός ότι ο Κατηγορούμενος είναι περίπου 1 ίντζα ψηλότερος του Νικολάου. Λαμβάνο­ ντας όμως υπόψη κάτω από ποιες συνθήκες και για πόσο χρόνο είχετην ευκαιρίαναδειταδυοαυτά πρό­ σωπα ο οδηγός του ταξί όταν βρίσκονταν όρθιοι έξω από το αυτοκίνητο ως επίσης και το γεγονός ότιήταν σκοτεινά την ώρα εκείνη και το ότι δεν είχε κανένα ιδιαίτερολόγοναθυμάται λεπτομέρειες τηστιγμήαυτή καιενόψεικαιτηςαξιοπιστίαςμετηνοποίαπιστώνου­ με τοΝίκοΝικολάουεπίτουσημείου αυτούκαιτης έλ­ λειψηςοποιουδήποτελόγουή ανάγκηςναψευσθείοΝικολάουωςπροςτοποιοςκρατούσετηνκίτρινητσάντα, αποδεχόμαστετημαρτυρία τουΝικολάου, όνταςβέβαι­ οι ότι ο οδηγός του ταξί θαπρέπει να λανθάνεταιστο σημείοαυτό." Οχρόνος πουχρειάστηκεοΝίκοςΝικολάου, πουείναι 25 μηχανικός μοτοσυκλεττών, για την επιδιόρθωση σε δυο διαδοχικές περιπτώσεις της βλάβης που ομολογουμένως επεσυνέβηκε στο αυτοκίνητο ΗΥ 789, μάρκαςAUDI,στη διάρκεια του ταξιδιού απότη Λευκωσία στη Λεμεσόγια διάπραξητηςένοπλης ληστείας,αποτέλεσε ένααπότααμ30 φισβητουμενα γεγονότα και το σχετικό εύρημα του Κα­ κουργιοδικείου ενείχε μεγάλησημασίαγιατην Υπεράσπι­ σητηςοποίαςβασικήθέση ήτανότι,λαμβανομένηςυπόψη της εκδοχής τουΝίκουΝικολάουαναφορικάμετο χρόνο που προσήλθε ο εφεσείων στον καθορισμένο χώρο στη 35 Λευκωσία για αναχώρηση με το αυτοκίνητο ΗΥ 789 για τη Λεμεσό, το χρόνο άφιξης τους στη Λεμεσό, το χρόνο διακοπήςτουταξιδιούγιατηνπαραλαβήαπότον εφεσείο­ ντα της κίτρινης τσάντας με τον οπλισμό, τηςμαρτυρίας 189 Πογιατζής,Δ. Γιονρούκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)που προσήχθηκε από τη Δημοκρατία σχετικά με το χρόνο της διαδρομής από το σημείο αναχώρησης στη Λευκωσία μέχρι την κατοικία της ΜαίρηςΤελώνηστη Λεμεσόκαι το χρόνο πουκαταναλώθηκεγια την επιδιόρθωση τηςβλάβης του αυτοκινήτου στις δυο περιπτώσεις που είχε συμβεί, 5 και που ήταν σαράντα συνολικά λεπτά, σύμφωνα με τη γνώμη επί του προκειμένου που εξέφρασε ο μάρτυραςκα­ τηγορίας ειδικός εμπειρογνώμονας επί σχετικών θεμάτων μηχανολόγος Ανδρέας Ακκελίδης, ο χρόνος δεν ήταναρ­ κετός για την έγκαιρη άφιξη του εφεσείοντα στον τόπο 10 του εγκλήματος, και επομένως ο Νικολάου πρέπει να έλεγεψέματα όταν ισχυρίστηκε ότι συνοδός του στο ταξί­ δι για τη Λεμεσό ήταν ο εφεσείων εν όψει και της ώρας μέχρι της οποίας ο εφεσείων βρισκόταν στο σπίτι τηςαρ­ ραβωνιαστικιάς του, σύμφωνα με τη μαρτυρία της. Η 15 αντίκρουση της μαρτυρίας του Ανδρέα Ακκελίδη κατέστη έτσι αναγκαίααπόπλευράς της Κατηγορούσας Αρχής για την επιτυχή αντίκρουση του επιχειρήματος της Υπεράσπι­ σης. Για το σκοπό αυτόηΔημοκρατία κάλεσε σανεπιπρό­ σθετο μάρτυρα άλλο ειδικό εμπειρογνώμονα, το Μιχαλά- 20 κη Μίτλετον, Τεχνικό Διευθυντή του γκαράζ των αυτοκινήτων AUDI, ο οποίος εξέφρασε τη γνώμη ότι ο χρόνος για την επιδιόρθωση της συγκεκριμένης βλάβης που είχε συμβεί στο αυτοκίνητο ήταν ένα έως δυο λεπτά στην κάθε περίπτωση, αντί είκοσι λεπτά που κατάθεσε ο 25 μάρτυρας Ακκελίδης. Στο σημείο αυτό είναι χρήσιμο να αναφερθεί ότι ο Νίκος Νικολάου δε ρωτήθηκε ούτε εξέ­ φρασε γνώμη αναφορικά με το χρόνο που καταναλώθηκε για να επιδιορθώσει τη βλάβη. Ο τρόπος με τον οποίο το Κακουργιοδικείο αξιολόγησε τις πιο πάνωμαρτυρίες φαί- 3L0 νεται στο πιο κάτωαπόσπασμααπότην απόφαση στη σελ. 980 των πρακτικών: "Έχοντας υπόψη τη μαρτυρία που δόθηκε ενώπιον μας από το Νικολάου και άλλους ειδικούς αναφορικά με τη βλάβη, βρίσκουμε ότι δεν πρέπει η επιδιόρθωση 35 του αυτοκινήτου σε καθεμιά από τις δυο περιπτώσεις να έπαιρνε πάνω από 5-6 λεπτά και, εν πάσηπεριπτώ­ σει, αποδεχόμαστε τη μαρτυρία του Νικολάου πάνω στο θέμα της βλάβης που είναι αρκετά καθαρήκαι δεν 190 2 ΑΛΛ. Γιουροΰκκηςν.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. συγκρούεται στην.ουσία της με εκείνητων άλλων μαρ­ τύρων. 5 Ως εκ των ανωτέρω είμαστε πεπεισμένοι από την όλη μαρτυρία ενώπιον μας, από τον τρόπο με τον οποίο έδωσετη μαρτυρίατου ο Νικολάουκαι απότην εξαιρετική εντύπωση που μας έκαμε στο εδώλιο του μάρτυρα ότι πρόκειται περί ενός καθ'όλα αξιόπιστου μάρτυρα." Είναιφανερόότι το εύρηματου Κακουργιοδικείου ότι 10 ο χρόνος που είχε καταναλωθεί για να επιδιορθωθεί η βλάβηστοαυτοκίνητο ήταν5-6 λεπτάστην κάθε περίπτω­ ση είναι αυθαίρετο,όπως ορθά παραδέχτηκε οευπαίδευτος δικηγόρος της εφεσίβλητης Δημοκρατίας, και ότι δεν υποστηρίζεται από οποιαδήποτε μαρτυρία. Είναι επίσης 15 φανερό ότι το εύρημα αυτόδε συνοδεύεται από οποιαδή­ ποτε αιτιολογία και ότι τελικά οδήγησε το Κακουργιοδι­ κείο στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία του Νικολάου δε συγκρούεται μεεκείνη τωνάλλων μαρτύρωνμεεπακόλου­ θο την απόρριψητου επιχειρήματος της Υπεράσπισης ότι 20 η μαρτυρίατουΝικολάουήταναναξιόπιστη. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος της Δημοκρατίας αρνήθηκε ότι το κείμενο της απόφασης, εξεταζόμενο στο σύνολο του,αποκαλύπτειοποιαδήποτεπλάνηή λάθοςστον τρόπο μετον οποίο το Κακουργιοδικείο προσέγγισετημαρτυρία 25 τουσυναυτουργού ΝίκουΝικολάουκαιαπέδωσεοποιαδή­ ποτε τυχόν δημιουργία εκ πρώτης όψεως εντυπώσεων περί του αντιθέτου αποκλειστικά στη δομήήαρχιτεκτονι­ κή της απόφασης, η οποία θα πρέπει ως εκ τούτου και βάσει της νομολογίας (βλ. ΑδάμοςΧαρίτωνοςκαι άλλοι 30 ν.Δημοκρατίας(\9Ί\)2Α.Α.Δ. 40),νααγνοηθεί. Οκ.Κυ­ πριανού,επέμενεότι προσεκτική εξέτασητης πρωτόδικης απόφασης οδηγεί αναπόφευκτα στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε ουσία στο παράπονο του εφεσείο­ ντα,ότι η απόφασηπεριέχει ευρήματαταοποία μας υπό35 δείξε, στα οποία περιλαμβάνεται το ψευδές άλλοθι του εφεσείοντα, τα οποία μπορεί να θεωρηθούν ότι παρέχουν τηναπαιτούμενηαπότηνκαθιερωμένηπρακτική ενισχυτι191 Πογιατζής, Δ. Γιουροΰκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)κήμαρτυρίαεκείνης τουσυναυτουργού,ταοποίατοΕφε­ τείο, κατά την εισήγηση του, μπορεί και πρέπει να απο­ φανθεί ότι αποτελούν ενισχυτική μαρτυρία (corrobo­ ration) της μορφής και έκτασης που καθορίζει η νομολο­ γία.Διαζευκτικάκαισεπερίπτωσηπουτο Εφετείοσχήμα- 5 τίσει τη γνώμη ότι οποιοδήποτε ζήτημαπου έχει εγερθεί στην έφεση μπορούσε νααποφασισθεί υπέρ του εφεσείο­ ντα,οκ. Κυπριανού εισηγείται ότι το Εφετείο μπορείκαι πρέπει να εφαρμόσει την επιφύλαξη του άρθρου 145

(1)(β)* του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου,Κεφ, 155 και 10 νααπορρίψειτηνέφεση. Το βασικό ζήτημα που εγείρεται στην παρούσα έφεση είναι ο τρόπος με τον οποίο το Κακουργιοδικείο προσέγ­ γισε τη μαρτυρία του συναυτουργού Νίκου Νικολάου ο οποίος,όπως αποκαλύπτειηδικήτου αφήγηση των γεγο- 15 νότων στο εδώλιο τουμάρτυρα,είναιοπωσδήποτεάνθρω­ πος με πολύ χαμηλήηθικήυπόσταση. Θεληματικά συμμε­ τέσχε σε μιαεκστρατείαγιατη διάπραξητου αποτρόπαιου εγκλήματος της ένοπλης ληστείας μιας ανυπεράσπιστης γυναίκαςμέσαστο ίδιοτηςτοσπίτι στο οποίοζούσε μόνη 20 με το μικρό κοριτσάκι της. Εισήλθε για το σκοπό αυτό * "145. Εν τηεκδικάσει εφέσεωςκατά καταδίκης, το ΑνώτατονΔικαστήριον, τηρουμένων των διατάξεων τον άρθρον 153τον παρόντος Νόμον, δνναται:(α) Φ) να επιτρέψη την έφεσιν και ακύρωση την καταδικαστικών απόφασιν εάν θεωρή ότι ηκαταδικαστική απόφασις έδει να ακνρωθή επί τω λόγω ότι ήτο,λαμβανομένης νπ' όψιν της προσαχθείσης αποδείξεως,αδικαιολόγητος ή ότι η απόφασις τον εκδίκασαντος Δικαστηρίου έδει να ακνρωθή επί τω λόγω πλημμελούς αποφάσεως επί νομικού ζητήματος ήεπί τωλόγω ότι νπήρξεν ονσιωδώςπλημμελής απονομή τηςδικαιοσύνης: Νοείται ότι το Ανώτατον Δικαστήριον, ανεξαρτήτως της γνώ­ μης αντον ότι το εγειρόμενονεν τηεφέσει ζήτημα ηδννατο να αποφασισθή νπέρ του εφεσείοντος, θέλει απορρίψει την έφεσιν εάν κρίνη ότι δεν προέκυψε πρά/μαπ ουσιωδώς πλημμελής απονομή τηςδικαιοσύνης" 192 2 ΑΛΛ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. στην αυλήτης οικίαςτουθύματοςοπλισμένος με αυτόμα­ τοπυροβόλοόπλο μεδυοσφαιροθήκες.Γιαπρόσωπαπου καταφεύγουν σε τέτοιες φοβερές πράξεις,η σημασία του όρκουείναικατάκανόναπολύ μικρή.Όταν βρέθηκε αντι5 μέτωπος με την επικίνδυνηγι' αυτόνπραγματικότητα της εξασφάλισης απότηναστυνομίαμαρτυρίαςότιτοαυτοκί­ νητοΗΥ 789 ήταντοβράδυτουφόνουστην κατοχή του, ο Νικολάου αποφάσισε να μιλήσει στην αστυνομία. Είχε κάθεσυμφέρον ναμειώσειόσο τοδυνατόπερισσότερο τη 10 δική τουσυμμετοχή στην όληεπιχείρηση. Ημαρτυρίατου που ακολούθησε ήταν οπωσδήποτε σπιλωμένη από τη συμμετοχή τουαυτή. Ήταν,υπόταςπεριστάσεις, καθήκον του Κακουργιοδικείου νατην προσεγγίσει με μεγάληκα­ χυποψία καιχωρίς νατου διαφεύγειτογεγονός ότικατά 15 κανόνα οι συναυτουργοί επιδεικνύουν στο εδώλιο του μάρτυρασταθερότηταστις απαντήσειςτουςη οποίαοφεί­ λεται στο γεγονός ότι αφηγούνται περιστατικά πουέζη­ σαν και ηοποία,ως εκ τούτου,πιθανόννα μην ενέχειτη βαρύτητα που συνήθως ενέχει για άλλους μάρτυρες ως 20 στοιχείο ενδεικτικό τηςαξιοπιστίαςτους. Έχουμε διεξέλθει με προσοχή το κείμενο της απόφα­ σης του Κακουργιοδικείου με ειδική αναφοράστα απο­ σπάσματαπου μαςπαρέπεμψανοι ευπαίδευτοιδικηγόροι τωνδυοπλευρών. Η εντύπωσηπουσχηματίσαμε είναιότι 25 το Κακουργιοδικείο δεν προσέγγισε τη μαρτυρία του ΝίκουΝικολάουμετηνπρέπουσαεπιφύλαξηκαι καχυπο­ ψία καιότι απέδωσε μεγαλύτερη βαρύτητααπό όσηάξιζε στη σταθερότητα που επέδειξε στις απαντήσεις του ως στοιχείο ενδεικτικό της αξιοπιστίας της μαρτυρίας του. 30 Σεμιατουλάχιστο περίπτωσηη αξιοπιστίατου Νικολάου ρητάθεωρήθηκεσανδεδομένησεβαθμόπου χρησιμοποιή­ θηκε σαν μέτρο κρίσης και ελέγχου της αξιοπιστίας του ανεξάρτητου μάρτυρα κατηγορίας οδηγού ταξί Κλείτου Αντωνιάδη. Η εντύπωση μας αυτή δεν αποδίδεται στη 35 δομήή την αρχιτεκτονικήτης απόφασηςτου Κακουργιο­ δικείου αλλάπροέκυψε σαν αποτέλεσμα προσεκτικής με­ λέτης τουκειμένου τηςαπόφασης στηνολότητα του.'Επε­ ται ότι το ζήτημα που έχει εγείρει στην έφεση ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εφεσείοντα καιπου αναφέρε­ ι93 Πογιατζής,Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)ται στην καθόλα προσέγγιση του Κακουργιοδικείου στη μαρτυρία τουσυναυτουργούΝίκουΝικολάου, αποφασίζε­ ταιυπέρτου εφεσείοντα. Εν όψει των ανωτέρω το επόμενο ζήτημα που εγείρε­ ται είναι αν οι περιστάσεις της παρούσαςυπόθεσης δικαι- 5 ολογούν την εφαρμογή της επιφύλαξης του άρθρου 145

(1)(β)του Κεφ. 155 ήόχι. Ο τρόποςτης εφαρμογήςτηςνο­ μοθετικής αυτής πρόνοιας έχει νομολογιακά καθιερωθεί, και στην υπόθεση Νίκος Πολυκάρπου και άλλοι ν.Δημο­ κρατίας

(1967)2 Α.Α.Δ. 198, γίνεται εκτενής αναφορά 10 στις νομικές αρχές πουτηδιέπουν καιστις αυθεντίεςαπό τις οποίες πηγάζουν. Ηουσία του ζητήματος είναι ότι η επιφύλαξη εφαρμόζεται μόνο στις περιπτώσεις που το Εφετείο είναι χωρίς αμφιβολία ικανοποιημένο ότι το Δι­ καστήριο που δίκασε τον εφεσείοντα, όπως και οποιοδή- 15 ποτέ άλλο Δικαστήριο στην ίδια θέση, θα τονκαταδίκαζε και αν ακόματο λάθος πουτο Εφετείο επεσήμανε ότι διέ­ πραξετο πρωτόδικοΔικαστήριοδενείχεδιαπραχθεί. Αν καιτο βάροςτηςαπόδειξηςπου απαιτείται γιατην ακύρωση καταδίκης σε ποινική υπόθεση βρίσκεται στους 20 ώμους του εφεσείοντα, εναπόκειται στην εφεσίβλητη Κα­ τηγορούσα Αρχή να ικανοποιήσει το Εφετείο στην κάθε συγκεκριμένη περίπτωση ότι η επιφύλαξη του άρθρου 145

(1)(β) πρέπει να εφαρμοσθεί. Αυτό συνάγεται από το λεκτικό και το σκοπό της επιφύλαξης και έχει επανειλημ- 25 μένα τονιστεί σε διάφορες αυθεντίες περιλαμβανομένης της υπόθεσης Φοίβος Πιερίδης ν. Δημοκρατίας

(1971)2 Α.Α.Δ.263. Κατάπόσο,βέβαια,ηεπιφύλαξηθαπρέπεινα εφαρμοστεί ή όχι εξαρτάται από τις ιδιαίτερες περιστά­ σεις κάθε υπόθεσης: Γιάννης Βουνιώτης ν. Δημοκρατίας 30

(1975)2 Α.Α.Δ. 34, στην οποία τονίστηκε επίσης ότι για την εφαρμογήτης επιφύλαξης απαιτείται να ικανοποιηθεί το Εφετείο ότι δεν προέκυψε πράγματιουσιώδης πλημμε­ λής απονομήτης δικαιοσύνης παρά το λάθος ή λάθηπου έχουν επισημανθεί στην έφεση. 35 Εν όψει της φύσης του λάθους που έχει επισημανθεί στην παρούσα έφεση δεν μπορούμε να πούμε ότι είμαστε 194 2ΑΛΛ. Γιουρούκκη;ν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. χωρίς αμφιβολία ικανοποιημένοι ότι το Κακουργιοδικείο που δίκασε τον Εφεσείοντα, όπως καιοποιοδήποτε άλλο Κακουργιοδικείο επιφορτισμένο μετηνεκδίκασητης υπό­ θεσηςεναντίοντουεφεσείοντα,θαέφτανανστο ίδιο κατα5 δικαστικό αποτέλεσμα σε περίπτωση πουθαπροσέγγιζαν καιαξιολογούσαν τημαρτυρίατου συναυτουργούμάρτυ­ ρα κατηγορίας Νίκου Νικολάου με τον ενδεδειγμένο τρόπο. Ανεξάρτητα πόσο πιθανόπιστεύουμε ότι θα ήταν τοκαταδικαστικό αποτέλεσμα,δενμπορούμενααποκλεί10 σουμε τηνπιθανότητααθωωτικήςαπόφασης.Δενμπορού­ μεεπομένως ναπούμεότι είμαστε ικανοποιημένοιότιδεν προέκυψεπράγματιουσιώδης πλημμελής απονομήτηςδι­ καιοσύνηςώστε ναείναι δυνατή η εφαρμογήτης επιφύλα­ ξης.Πιστεύουμε ότι η ορθήπροσέγγιση τηςμαρτυρίας συ15 ναυτουργου ενέχει μεγάλη σημασία για την απονομήτης ποινικήςδικαιοσύνηςκαιότι ηπαρατήρησητουΑγγλικού Ποινικού Εφετείου στην υπόθεση McKenna and others [1960]44 Cr. App. R. 63, ότι "η αρχή πουδιακυβεύεται έχειμεγαλύτερησημασία απότηνυπόθεση"έχειεφαρμογή 20 καιστηνπαρούσαπερίπτωση. Εφόσον δεν έχουμε ικανοποιηθεί ότι ηεπιφύλαξητου άρθρου 145

(1)(β) έχει εφαρμογή στην παρούσαυπόθεση, η καταδίκη του εφεσείοντα πρέπει να ακυρωθεί μεεπακό­ λουθο είτε την αθώωση του εφεσείοντα είτε την παραπο25 μπήτου σε νέα δίκη. Η εξουσία μας να διατάξουμε νέα δίκητης υπόθεσης εναντίον του εφεσείοντα πηγάζειαπό τοάρθρο 145

(1)(δ),τουΚεφ.155,όπωςδεέχειλεχθεί στην υπόθεση Φοίβος Πιερίδηςν. Δημοκρατίας(ανωτέρω), η εξουσία αυτήείναιδιακριτικής μορφής. 30 Έχουμετηγνώμηότι στηνπαρούσα υπόθεσηέχει προ­ σαχθεί μαρτυρία που ορθά αξιολογούμενη, θα μπορούσε εκ πρώτης όψεως να είχε οδηγήσει σε ασφαλή καταδίκη τουεφεσείοντα. Υπό το φώςτουγεγονότος αυτούκαιτων όσωνέχουν λεχθεί επίτουπροκειμένουστις υποθέσειςΙω35 άννηςΝέστορος ν.Δημοκρατίας, 1961 Α.Α.Δ.217, Πιερίδης ν. Δημοκρατίας(ανωτέρω), ΑριστοτέληςΑο'ίζιάν. Δη­ μοκρατίας

(1969)2 Α.Α.Δ. 217, και Βουνιώτης ν. Δημοκρατίας(ανωτέρω), είμαστε ικανοποιημένοι ότι η 195 Πογιατζής,Δ. Γιουροΰκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)ακύρωση της καταδίκηςτου παρόνταεφεσείοντα δεν πρέ­ πει ναέχει ως επακόλουθο τηναθώωσητου.Τοδιαζευκτι­ κό επακόλουθο της επανεκδίκασης είναι το πλέον ενδε­ δειγμένο. Εφόσον έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κατά- 5 δίκητου εφεσείοντα θαπρέπει να ακυρωθεί,δεν κρίνουμε αναγκαίο να ασχοληθούμεψε άλλους λόγους εφέσεως που έχουν προβληθεί στην παρούσαέφεση καιέχουν συζητηθεί ενώπιον μας με τρόπο ικανότατο απότους ευπαίδευτους δικηγόρους των δυο πλευρών. Παρόλα αυτά, αναφορικά 10 μετο λόγο εφέσεως με τον οποίο προσβάλλεται το εύρημα του Κακουργιοδικείου ότι αποδείχτηκε το στοιχείο της προμελέτης, κρίνουμε σκόπιμο και ωφέλιμο να τονίσουμε ότι, πριν το Κακουργιοδικείο αποφανθείγια την ύπαρξη προμελέτης, όφειλε να είχε κάμει εύρημααναφορικά με το 15 χρόνο που ο δολοφόνος σχημάτισε την πρόθεση του να σκοτώσει το θύμα. Ηδιάρκειατου χρόνου που μεσολάβη­ σε απότην ώρα που ο δολοφόνος σχημάτισε την πρόθεση να σκοτώσει το θύμα μέχρι την ώρα που μετάτρεψε την πρόθεση του σε πράξη πυροβολώντας το θύμα, αποτελεί 20 αναγκαίο στοιχείο που λαμβάνεται υπόψη για να δυνηθεί το Κακουργιοδικείο να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο χρόνος αυτός που μεσολάβησε είναι ή δεν είναι αρκετός, λαμβανομένων επίσης υπόψη άλλων σχετικών παραγό­ ντων όπο)ς π.χ. της νηφαλιότηταςτου μυαλού (coolness of 25 mind) του δολοφόνου, για να επανεξετάσει την πρόθεση του και να απόσχει απότου να τηθέσει σε εφαρμογή.Δι­ καστική κρίση για την επάρκειαήανεπάρκειατου χρόνου αυτού χωρίς προηγούμενη γνώση της διάρκειαςτου είναι, κατά τη γνώμη μας, αδύνατη. Παρά το γεγονός ότι, κάτω 30 από ορισμένες συνθήκες, συμπέρασμα για ύπαρξηπρομε­ λέτης μπορεί ορθά να εξαχθεί και σε περιπτώσεις που ο χρόνος που μεσολάβησε από την ώρα που ο δολοφόνος σχημάτισε την πρόθεση να σκοτώσει το θύμα μέχρι την ώρα που πυροβόλησε το θύμα, είναι μικρής μόνο διάρ- 35 κειας, το Κακουργιοδικείο οφείλει σε κάθε περίπτωση να προδίνει σε εύρημα σχετικό με το πότε χρονικά ο δολο(|,ονοςσχημάτισι την πρόθεσηνασκοτώσει τοθύμα.Εύρη­ μαγια ύπαρξηπρομελέτης χωρίς προηγούμενο εύρημαγια 1% 2 ΑΛΛ. Γιουροΰκκης ν.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. το χρόνο που ο δολοφόνος σχημάτισε την πρόθεση να σκοτώσει το θύμα, δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μας, να είναι ικανοποιητικόούτε να επιζήσει δικαστικού ελέγχου σεκατ'έφεσηδιαδικασία. 5 Ενόψει όλων των ανωτέρω,η έφεσηεπιτυγχάνεικαι η καταδίκη του εφεσείοντα ακυρώνεται. Διατάσσουμε τη διεξαγωγήνέας δίκηςτου εφεσείοντα ενώπιον τουεπόμε­ νου Κακουργιοδικείου Λεμεσού στη σύνθεση του οποίου να μην μετέχουν Δικαστές που είχαν μετάσχει στο Κα10 κουργιοδικείοπουτονείχεκαταδικάσει. ΣτομεταξύοΕφεσείων θαπαραμείνειυπόκράτηση. Ηέφεσηεπιτυγχάνει. Διαταγήγιαεπανεκδίκαση. 197