clr/1990/1990_2_203.pdf

(1990)πρώτη κίνηση του οχήματος με μοιραίες συνέπειες για τον ίδιο (οδηγός),και τους δυο επιβάτες του αυτοκινήτου, τα παιδιά του, του Χριστάκη και του Μιχαλάκη,ηλικίας 13και 11 χρόνων αντί­ στοιχα. Γιατο έγκλημα συλλήφθηκε ωςύποπτοςο εφεοείων. 5 Λίγο πριν τησυμμετοχή του σεαναγνωριστική παράταξηγιατη διαπίστωση της ταυτότητας προσώπου που αγόρασε ηλεκτρικό συσσωρευτήπαρόμοιο με εκείνο πουχρησιμοποιήθηκε γιατηνπυ­ ροδότηση της βόμβας, ο εφεσείων, προέβη στην πρώτη προφορική ομολογία του εγκλήματος. Δυο μέρες αργότερα, στις 18/7/87, ο 10 εφεσείων προέβη σε λεπτομερή κατάθεση στην οποία εξιστορεί τόσο τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαπράχθηκετο έγκλημα, τον τρόπο με τον οποίο έδρασε ο ίδιος και εκείνοι κατά παραγγε­ λίατων οποίων εκτέλεσετο έγκλημα. Η ομολογία έγινε μετά από συνάντηση που είχε ο εφεσείων, 15 μετά από παράκληση του,με το δικηγόρο του και αργότερα,με τη σύζυγο του. Ησυνάντηση με την τελευταία έγινε στο επήκοο των αστυνομικών οργάνων πουκατέθεσαν για το περιεχόμενο της συ­ νομιλίας, που ήταν ομολογία του εγκλήματος. Ο Καυκαρήςπληροφόρησε τη σύζυγο του ότι ήταν ο δολοφόνος του Μιχαήλ και 20 των παιδιώντου. Όχι μόνο ομολόγησε τη δική του ενοχή αλλά κατονόμασε και τους συνεργούς του, τους αδελφούς Αεροπόρου, οι οποίοι τον προσέλαβαν έναντι συμφωνηθείσης αμοιβής για να εξοντώσει τον Πανικό Μιχαήλ κατάπαραγγελία και προτροπή,όπως του ανέφε- 25 ραν, του Γιαννάκη Έλληνα, ανταγωνιστή του θύματος στις μετα­ φορικές επιχειρήσεις. Η αμοιβή καθορίστηκε σε £10,000.- μικρό μέρος της οποίας -ποσό £200.- -,τουκαταβλήθηκε ως προκαταβο­ λή. Κατά τη δίκη μεγάλο μέρος της μαρτυρίας αφιερώθηκε στην 30 απόδειξη της ορθότητας του περιεχομένου της κατάθεσης του εφεσείοντα. Σ' όποιο σημείο ήταν δυνατό να υποστηριχθούν με ανε­ ξάρτητη μαρτυρία ταγεγονότα που περιγράφονται στην κατάθεση βεβαιώθηκαν, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου, σε βαθμό πουνα μηαφήνεταικαμιάαμφιβολίαγια την ακρίβειατους. 35 Στη δίκη ο εφεσείων αποποιήθηκε τη γραπτή και τις προφορι­ κές του ομολογίες και αρνήθηκε ότι αποτελούσαν εθελούσια έκ­ φραση παραδοχήςτου εγκλήματος το οποίο αρνήθηκε ότι διέπρα­ ξε. Το Κακουργιοδικείο εν τέλει βρήκε τον εφεσείοντα ένοχο. Εξ ου και η παρούσα έφεση. Οι λόγοι εφέσεως, που ανεπτύχθησαν είναι: (α) Το αντάλλαγμα (£10,000με£200προκαταβολή)ήτανμηδα­ μινό σε αύγκριαημε τοκέρδος,που θαπραγματοποιούσανοι εγκέ2(Μ 40 2Α.ΑΛ. Καυκαρήςν. Δημοκρατίας φαλοι του εγκλήματος. Η "λογική του εγκλήματος" υπαγορεύει ότι όπου ο φόνος γίνεται με υλικό αντάλλαγμα πρέπει να αναζη­ τείται λογική αντιστοιχία μεταξύτηςαμοιβήςκαι του κέρδους του προσφέραντος την αμοιβή. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα αυτό. Γιατί ηπρομελετημένη δολοφονία συνανθρώπου αποτελεί άρνηση αυτής τούτης της λογικής· ενώ ηαφαίρεσηζωής κατά εγκληματικήπαραγγελίασυνιστά έλλειψη κάθεηθικού φραγ­ μού. Αναζητείται μέτρο εκεί όπουδενυπάρχει. (β) Είναι απίθανο ναείχε παρασυρθείοεφεσείων στο έγκλημα από τους αδελφούς Αεροπόρους, ένας απότους οποίους είχε την μισή του ηλικία. Ηεισήγηση αυτήδεν έγινε δεκτή,γιατί παραγνω­ ρίζει το πλέγμα σχέσεων, που ημαρτυρίαέδειξε ναυπάρχει μετα­ ξύ εφεσείοντοςκαι αδελφών Αεροπόρων. 15 20 (γ) Ο εφεσείων δεν είχε ανεπηρέαστη δίκη λόγω της φύσεως των δημοσιευμάτων του τύπου σχετικά με την δίκη και τον ίδιο. Το μόνο παράπονο,που έγινε κατάτην πρωτόδικο δίκη, αφορού­ σαν δημοσιεύματα, που , κατάτην γνώμη του συνηγόρου του εφεσείοντος, έτεινανναδιαστρεβλώσουν τηνδιαδικασία. ΤοΚακουργιοδικείο υπέδειξε ότι εναπέκειτο στον ίδιο τον εφεσείοντα ήτον δικηγόρον τουναθέσουν θέμακαταφρόνησηςστο Δικαστήριο ενώ­ πιοντου Γενικού Εισαγγελέα. Κάτιτέτοιο δεν έγινε. Μεβάσηταπιοπάνωγεγονότα καιτις νομικές αρχές, που εκτί­ θενται στο πρώτο από τα πιο πάνω περιληπτικά σημειώματα, το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψεκαι τονλόγον αυτό. 25 (δ) Ηδίκηδεν περατώθηκεεντός ευλόγου χρόνου κατάπαρά­ βαση του Αρθρου 30.2 του Συντάγματος. Με βάση τις νομικές αρχές,πουσκιαγραφούνταιστο δεύτερο απόταπιο πάνωπεριλη­ πτικά σημειώματα και τα γεγονότα της υπόθεσης αυτής ο λόγος αυτόςκρίθηκεανυπόστατος. 30 (ε) Κακώς το Κακουργιοδικείο απέδωσετην αξία,που απέδω­ σε στην ομολογία του Κατηγορουμένου. Υπόβαθρο της εισηγήσε­ ως αυτής ήταν η επιχειρηματολογία, που προκύπτει από τις υπο­ παραγράφους (α)και(β)πιο πάνω.. 35 ότι: Σχετικά με το θέμα αυτό το Ανώτατο Δικαστήριο παρετήρησε α) Ηομολογία έγινε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μετά τηνσύλληψη του εφεσείοντος. 40 β) Αφορμή γι' αυτήαποτέλεσε ηαναγνωριστική παράταξηπου επρόκειτο ναγίνει γιαναδιαπιστωθεί ηταυτότητατουπροσώπου π ο υ είχε αποκτήσει τον ηλεκτρικό συσσωρευτή για τον οποίο, όπως ο εφεσείων γνώριζε, δεν είχε εμφανή χρήση ούτε ήταν σε θέσηγιαναδώσει οποιαδήποτεαθώαεξήγηση γιατηδιάθεσητου. 205 Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)γ) Προηγήθηκε συνάντηση μεταξύ εφεσείοντος και δικηγόρου του. Εντέλειτο Ανώτατο Δικαστήριο, αφούπροέβηκαιστις παρα­ τηρήσεις, που συνοψίζονται στοτελευταίο από τα πιο πάνωπρο­ ληπτικά σημειώματα, σχετικά μετην αξίαν τηςομολογίας, ως απο^ δεικτικού μέσου, απέρριψεκαιτον λόγον αυτό. ^ Η έφεση απορρίπτεται. Αναφερόμενες αποφάσεις: Κανκαρής ν.Δημοκρατίας

(1989)2Α.Α.Δ. 396, Constantinidcs v. Vima Ltd

(1983)2Α.Α.Δ. 348, Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)2ΑΛΛ. 149, 1 0 Α.- G. v.TimesNewspaperLtd11973} 3AllE.K. 54, Christodoulou, aliasFarfaros v. TheRepublic

(1963)1C.L.R. 36, Volcttosv. TheRcpubiic,l96l C.L.R. 169, Kokkinos v. ThePolice

(1967)2 C.L.R. 217, Petriv.ThePolice

(1968)2C.L.R. 40, loannides v.TheRepublic

(1968)2C.L.R. 169, R v.Sykcs, 8Cr.App. Rep.233, Hell v.DPPofJamaica (1985}2All li.R. 585, Agapiouv.Panayiotou

(1988)1 C.L.R.257, Psaras andAnother v.TheRepublic

(1987)2 C.L.R.132, 20 Ηαφίτης και άλλος v. Δημοκρατίας

(1990)2ΑΛΛ. 102. Έφεση εναντίον Καταδίκης. Έφεση εναντίον της καταδίκηςαπό ΠαναγιώτηΑ. Πα­ ναγή άλλ<υς Καυκαρή ο οποίος βρέθηκε ένοχος στις 10 Μαρτίου, 1989 από το Κακουργιοδικείο Αεμεσού (Αριθ- 25 μός Ποινικής Υπόθεσης 23969/87)σετρεις κατηγορίες για φόνο εκπρομελέτης κατά παράβασητωνάρθρων 203

(2),20 και 21 τουΠοινικού Κώδικα, Κεφ. 154όπως τρο­ ποποιήθηκε από τους Νόμους 3/62και86/83 καικαταδι­ κάστηκε από την Πρ. Επαρχιακού Δικαστηρίου Αρτεμη, 30 Αν. Επαρχιακό Δικαστή Γ. Νικολάου και τονΕπαρχιακό Διχαστή Φωτίουσεφυλάκισηδιαβίουσε κάθεκατηγορία. 206 2 Α.Α.Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Μ.Πίσσας,γιατον εφεσείοντα. Μ.Κυπριανού, ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας, γιατους εφεσίβλητους. 5 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστής Γ.Μ. Πικής. Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ ΠΙΚΗΣ:Το πρωΐ της 10ης Ιουλίου, 1987, διαπράχθηκε ένα από τα πιο σοβαρά,εγκλήματα στην ιστορία της Κύπρου. Βόμβα μετην οποίαείχεπαγιδευθεί το σταθμευμένο αυτοκίνητο του Πανικού Μιχαήλ 10 απότηΛεμεσό,στο χώρο της κατοικίαςτου,εκράγηκε με τηνπρώτηκίνησητου οχήματος μεμοιραίες συνέπειες για τον ίδιο(οδηγός),καιτουςδυοεπιβάτεςτουαυτοκινήτου, τα παιδιά του,του Χριστάκη και του Μιχαλάκη,ηλικίας 13και 11χρόνων, αντίστοιχα.Ωςαποτέλεσμα της ισχυρής 15 έκρηξης πουπροκλήθηκε, και της πυρκαγιάςπουακολού­ θησε, ο διάδρομος στάθμευσης του αυτοκινήτου μετατρά­ πηκε σε σκηνή ολέθρου. Ο Πανικός Μιχαήλ καιγόταν μέσα στοαυτοκίνητο τουκατακρεουργημένος,ενώ ταπαι­ διά τουκαίγοντανέξω απότοαυτοκίνητο,όπως είχανεκ20 σφενδονισθεί, ακρωτηριασμένα, με μόνη ένδειξη ζωής το γεγονός ότι ανάπνεαν.ΟΠανικόςΜιχαήλανασύρθηκενε­ κρόςαπότοαυτοκίνητο.Ταπαιδιά μεταφέρθηκανστονο­ σοκομείο. Οι σύντονες προσπάθειες που καταβλήθηκαν από το προσωπικό του νοσοκομείου Λεμεσούγια τη διά25 σωσή τους ήτανκαταδικασμένεςσε αποτυχία.Το έγκλημα τους έκοψε το νήμα της ζωής. OL ανακρίσεις για την ανί­ χνευσητου εγκλήματος καιτησύλληψη του δράστηή των δραστών, έτυχανδημοσιογραφικής κάλυψης τόσο απότον τύποόσοκαιαπότην τηλεόραση. 30 Με αφετηρία τον προσδιορισμό του τύπου του ηλεκ­ τρικού συσσωρευτή(μπαταρίας)πουχρησιμοποιήθηκε για την ηλεκτροδότηση της βόμβας, και τον εντοπισμό της προέλευσης του, η προσοχή των αστυνομικών Αρχών στράφηκε προς τον εφεσείοντα τον οποίο ανέκριναν στις 16/7/87καιαργότερα, την ίδιαημέρα, τον έθεσαν υπό κρά­ τηση. Λίγο πριν τη συμμετοχή του σε αναγνωριστικήπα207 Πική;, Δ. Καυκαρήςν. Δημοκρατίας

(1990)ράταξηγια τη διαπίστωση της ταυτότηταςπροσώπουπου αγόρασε ηλεκτρικό συσσωρευτή παρόμοιο με εκείνο που χρησιμοποιήθηκε για την πυροδότηση της βόμβας, οΠα­ ναγιώτης Α. Παναγή,άλλως Καυκαρής, ο εφεσείων, προέ­ βηστην πρώτη προφορικήομολογία του εγκλήματος. Δυο 5 μέρες αργότερα,στις 18/7/87,οεφεσείων προέβησε λεπτο­ μερή κατάθεση στην οποία εξιστορεί τόσο τις συνθήκες κάτω απότις οποίες διαπράχθηκετο έγκλημα, τον τρόπο με τον οποίο έδρασε ο ίδιος και εκείνοι κατάπαραγγελία των οποίων εκτέλεσε το έγκλημα τους οποίους κατονόμα- 10 σε (οι αδελφοί Ανδρέας καιΧαράλαμπος Αεροπόρου) όσο και τα ελατήρια του ιδίουκαι των εμπνευστών του εγκλή­ ματος (Κατάθεση'- Τεκμήριο 47). Η ομολογία έγινε μετά από συνάντηση που είχε οεφεσείων, μετά απόπαράκληση του, με το δικηγόρο του καιαργότεραμετησύζυγο του. Η 15 συνάντηση μετην τελευταία έγινεστο επήκοοτων αστυνο­ μικών οργάνων πουκατέθεσανγια το περιεχόμενο τηςσυ­ νομιλίας. Ο Καυκαρής πληροφόρησε τη σύζυγο του ότι ήταν ο δολοφόνος του Μιχαήλ καιτων παιδιώντου-γεγο­ νός που ήθελε να της αποκαλύψει ο ίδιος πριν το μάθει από άλλη πηγή. Συγκλονισμένη απότην ομολογία ησύζυ­ γος αντέδρασε, λέγοντας ότι ήτανκαλύτερα να είχε βάλει τη βόμβα στα ίδια τα παιδιά τους παρά να εξοντώσει τα νεαρά θύματατου εγκλήματος. Στηδίκηαμφισβήτησε ότιη κατάθεσητουστην αστυνο- 25 μία έγινε θεληματικά. Μετά τη διεξαγωγή δίκης μέσα στο καθορισμένο δικονομικό πλαίσιο της κύριαςδίκης,τοΚακουργιοδικείο έκρινε την κατάθεση εθελούσια και την αποδέχθηκε ως μαρτυρία (Τεκμήριο 47). Κρίθηκε ότι ο εφεσείων προέβη στην ομολογία κάτω από το βάρος της ·>0 ενοχής του- πράξη ε'ξιλέοχιης και εκτόνωσης του φορτισμού της συνείδησης του. Όχι μόνο ομολόγησε τη δική του ενοχή αλλά κατονόμασε και τους συνεργούς του,τους αδελφούς Αεροπόρου, οι οποίοι τον προσέλαβαν έναντι συμφωνηθείσης αμοιβήςγια ναεξοντώσειτον ΠανικόΜι- 35 χαήλ κατά παραγγελίακαιπροτροπή, όπως του ανέφεραν, του Γιαννάκη Έλληνα,ανταγωνιστή του θύματος στις με­ ταφορικές επιχειρήσεις. Η αμοιβή καθορίστηκε σε £10,000.00μικρό μί'ρος της οποίας -ποσό £200 -τουκα208 2Α.Α.Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. ταβλήθηκε ως προκαταβολή. Οι αδελφοί Αεροπόρου ήταν μακρινοί συγγενείς και φίλοι του Καυκαρή. Η μαρτυρία έφερε σε φως ότι και οι Αεροπόροι είχαν στο παρελθόν συνδράμει τον εφεσείοντα στις επαγγελματικές του επι5 διώξεις, ασκώντας πίεση σε συνεργάτη του ώστε να συμ­ φωνήσει με τους όρους του στην κατανομή ή διεξαγωγή της εργασίας για τη μεταφορά εθνοφρουρών από τη Λευ­ κωσία στη Λεμεσό. Οι Αεροπόροι όχι μόνο παρότρυναν τον Καυκαρή να διαπράξει το έγκλημα αλλά συγχρόνως 10 βοήθησαν στην κατασκευήκαι τη συναρμολόγηση της βόμ­ βας μετην οποίαπαγιδεύθηκετο αυτοκίνητο τουθύματος. Αρχικά το σχέδιο δολοφονίας πρόβλεπε τηδολοφονία του Μιχαήλ με πιστόλι. Όταν όμως διαφάνηκε ότι η απομό­ νωση του για την εκτέλεσητου εγκλήματος ήταν δύσκολη, 15 παγιδεύθηκε το αυτοκίνητο του με βόμβα παρόλο που γνώριζε ο εφεσείων μετά απόπαρακολούθηση των κινήσε­ ων του Πανίκου Μιχαήλ ότι τα παιδιά του θαήτανεπιβά­ τες στο αυτοκίνητο. Ο Καυκαρής όχι μόνο ομολόγησε το έγκλημα αλλά οδήγησε την αστυνομία και στους τόπους 20 που μαζί με τους Αεροπόρους απεργάστηκαν τηδιάπραξη του εγκλήματος, αφήνοντας πίσω τους ίχνη που έτειναν να βεβαιώσουν ότι εκεί συναρμολογήθηκε η βόμβα και εξασφαλίστηκαν τα μέσα για την παγίδευση τουαυτοκινή­ του του Μιχαήλ και τον αφανισμό του ιδίου και των παι­ διών του. 25 Μεγάλο μέρος της μαρτυρίας αφιερώθηκε στην από­ δειξη της ορθότητας του περιεχομένου της κατάθεσης του εφεσείοντα. Σ' όποιο σημείο ήταν δυνατό να υποστηρι­ χθούν με ανεξάρτητη μαρτυρία τα γεγονότα που περιγρά30 φονται στην κατάθεσηβεβαιώθηκαν,σύμφωνα μετην από­ φαση του Δικαστηρίου, σε βαθμό που να μη αφήνεται καμιά αμφιβολίαγια την ακρίβειατους.Τόσο οιαποκαλύ­ ψεις για τις κινήσεις του για την παρακολούθηση του θύ­ ματος, καθώς και οι ενέργειες του για την απόκτηση των 35 εφοδίων του εγκλήματος (ηλεκτρικός συσσωρευτής, ηλεκτροδέκτης καιτέλλα),αποδείκτηκανμεανεξάρτητημαρτυ­ ρία ότι ανταποκρίνονταν στην αλήθεια, γεγονός που κρί­ θηκε ότι προσέδωσε αντικειμενική υπόσταση στην ορθότητα του περιεχομένου της κατάθεσης στην αστυνο209 Πικής,Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)μία. Την εκρηκτική ύλη υψηλής τάσης την προμήθευσε ο Ανδρέας Αεροπόρος που ως εκπαιδευτής στην Εθνική Φρουρά (εκείνη την περίοδο) είχε πρόσβασηστις εκρηκτι­ κές ύλες τουΣώματος. Και αυτήηπτυχή της υπόθεσης βεβαιώθηκε,στο βαθμό που ήταν δυνατό και επιτρεπτό, ως μέσο βεβαίωσης της ορθότητας των ισχυρισμών του με την ανίχνευση εκρηκτι­ κήςύλης στην κατοικίατων Αεροπόρων. Στη δίκη ό εφεσείων αποποιήθηκε τη γραπτή και τις προφορικές του ομολογίες και αρνήθηκεότι αποτελούσαν εθελούσια έκφραση παραδοχής του εγκλήματος το οποίο αρνήθηκε ότι διέπραξε. Οι ομολογίες του απέβλεπαν, όπως ισχυρίστηκε, στην αναχαίτιση της αφόρητης ψυχο­ λογικής πίεσης που ασκούσαν οι αστυνομικές Αρχέςαφε­ νός, και σε εκούσια σύμπραξη του με τις αστυνομικές Αρχές ώστε να καταστεί δυνατήμέσα απότην πλαστή του κατάθεση η συγκρότηση του βάθρου για τη σύλληψη και την τιμωρία των πραγματικών δραστών του εγκλήματος. Η παράλληλη προβολή και των δυο λόγων ως κίνητρογια την ομολογία του, αποκαλύπτει ένα στοιχείο αντινομίας. Ενώ ο ισχυρισμός για την άσκηση πιέσεων συνταυτίζεται μετηθέση ότι ηκατάθεσητου ήτανακούσια,ηδεύτερη εκ­ δοχή φέρει τον εφεσείοντα οικειοθελώς συνεργαζόμενο με τις αστυνομικές Αρχές για τη διευκόλυνση, μέσω τηςκα­ τάθεσης του,του αστυνομικού ανιχνευτικού έργου. 5 10 ^ 20 25 Η μαρτυρία κατέδειξε ότι ηβόμβα τοποθετήθηκε κάτω από'το αυτοκίνητο του θύματος αργάτη νύκτα της9/7/87 προς 10/7/87, μετά τη στάθμευση του στον περιφραγμένο διάδρομο στο πλευρό της κατοικίας του Μιχαήλ. Ο Καυ­ καρής πρόβαλε άλλοθι για τις κινήσεις του κατά τον κρί- ^ σιμό χρόνο (μετάτηστάθμευση του αυτοκινήτου), υποστη­ ρίζοντας ότι επέστρεψε από τη Λεμεσό στο σπίτι του στο Στρόβολο γύρω στις 9 μ.μ., και ότι έμεινε εκεί μέχρι το πρωΐ της επομένης. Η σύζυγος του στη μαρτυρίατηςυπο­ στήριξε την εκδοχή του εφεσείοντα και ταυτόχρονα διέ- 35 ψευσε ότι κατά τησυνάντηση της μετο σύζυγο της στις 18/ 7/87, ο τελευταίος της ομολόγησε, όπως ισχυρίστηκαν OL 210 2 ΑΛΛ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. μάρτυρεςτηςαστυνομίας, τηδιάπραξητουεγκλήματος. 5 10 20 25 30 35 Μετά από ενδελεχή ανάλυση της μαρτυρίας,το Κακουργιοδικείο προέβησταπιο κάτωευρήματαπρινκατα­ λήξει στην ετυμηγορία του με την οποία έκρινε τον εφεσειοντα ένοχο σε τρεις, κατηγορίες για το φόνο εκ προμελέτης των τριών θυμάτων του εγκλήματος, και σε δυο κατηγορίες για την παράνομη κατοχή εκρηκτικών υλών:"Τελικά, συνοψίζουμε ταβασικάευρήματαμας.Ο κατηγορούμενος, την 9.7.87,στο ΚολόσσιΛεμεσού, έθεσε υπό την κατοχήτου 1 1/2 πλάκα,βάρους ίση με 1 7/8 lbs., της εκρηκτικής ύλης γνωστής ως 'Γεμίσματακατα­ στροφών Μ.112'και ως C4, καθώς και ένα ηλεκτρικό πυροκροτητή. Οκατηγορούμενος,την ίδιαημερομηνία, τα μετέφερε στη Λεμεσό. Οκατηγορούμενος διατήρησε την εκρηκτική ύλη και τον πυροκροτητή στην κατοχή τουμέχρι καιτην 10.7.87 πουταχρησιμοποίησε συναρ­ μολογημένα σε βόμβα με μηχανισμό παγίδευσης, την οποία τοποθέτησε, κατάτις πρωϊνές ώρες της 10.7.87, κάτω από το αυτοκίνητο υπ' αρ. εγγραφής GP720 του Πανικού Μιχαήλ το οποίο ήτανσταθμευμένο εντόςπε­ ριφραγμένου χώρου της κατοικίας στην οδό Παπα­ φλέσσα αρ.35Α στη Λεμεσό,στην οποίαδιέμενε ο Πα­ νικός Μιχαήλ με την οικογένεια του. Ο κατηγορούμενος στόχευε, μετηνέκρηξη, ναπροκαλέσει το θά­ νατο στον Πανικό Μιχαήλ. Κίνητρο τουκατηγορουμέ­ νου ήτανη υπόθεση κάποιουότι γιατον φόνο του Πα­ νικού Μιχαήλοκατηγορούμενος θααμειβότανμεποσό £10,000. Πρόθεση του κατηγορουμένου ήτανναεπιφέρει τοθάνατοστον Πανικό Μιχαήλκαθώςκαισταπαι­ διά του Πανικού Μιχαήλ παρότι στο κίνητρο του δεν περιλαμβάνοντανάτομαάλλααπότον Πανικό Μιχαήλ. Ο κατηγορούμενος γνώριζε ότι ηέκρηξη που θα επροκαλείτο έστω και με ελαφράκίνηση τουαναφερομένου αυτοκινήτουτου Πανικού Μιχαήλ,θαήταν ισχυρήκαι θανατηφόρα για όποιον βρισκόταν μέσα ή κοντά στο αυτοκίνητο. Οκατηγορούμενος γνώριζε ότι οΠανίκος Μιχαήλ θαχρησιμοποιούσε το αναφερόμενο αυτοκίνη211 Πικής, Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)το οπότε θα επυροδοτείτο ηβόμβα. Ο κατηγορούμενος γνώριζε ότι τα παιδιά του Πανικού Μιχαήλ θα συνό­ δευαν τον πατέρατους. Ο κατηγορούμενος γνώριζε ότι με την έκρηξη θα φονεύονταν και τα παιδιά του Πανι­ κού Μιχαήλ μαζί με τον πατέρα τους. Ο κατηγορούμε- 5 νος τα γνώριζε όλα αυτά πολλές ημέρες προτού τοπο­ θετήσει τη βόμβα που προκάλεσε την έκρηξη και τα μελέτησε ψυχρά με λεπτομέρεια. Ο κατηγορούμενος είχε πολλές ώρες μετά που τοποθέτησε τη βόμβα κάτω από το αναφερόμενο αυτοκίνητο να ξανασκεφθεί είχε ™ άφθονο χρόνο να παραιτηθεί του σκοπού του και είχε τον τρόπο να αναχαιτίσει την πορεία θανάτουπου χά­ ραξε για τα θύματατου. Ο κατηγορούμενος τελούσε σε κατάστασηστην οποία μπορούσε νασκεφθεί ψύχραιμα, να αναλογισθεί και να μελετήσει. Ο κατηγορούμενος 15 επέμενε στην πραγμάτωση της πρόθεσης του να επιφέ­ ρει το θάνατο στο Πανικό Μιχαήλ και στα παιδιά του Πανίκου Μιχαήλ. Το πρωΐ της 10.7.87 η έκρηξη προ­ κλήθηκε όπως είχε προγραμματισθεί από τον κατηγο­ ρούμενο. Η έκρηξη πράγματι προκάλεσε το θάνατο 20 στον Πανικό Μιχαήλ και στα δύο παιδιά του,τον Χριστάκη Μιχαήλ και το Μιχαλάκη Μιχαήλ. Οκατηγορού­ μενος βύθισε στο έρεβος το ηλιόλουστο πρωινό της 10ης Ιουλίου 1987." Η έφεση, όπως αναπτύχθηκε ενώπιον μας, έχει ως 25 κύριο λόγο τις αντικειμενικές αδυναμίες των ευρημάτων του Δικαστηρίου στα οποία εδράζεται η ενοχή του εφε­ σείοντα. Ήταν αφύσικο,καισυνεπώς απίθανο, όπως ειση­ γήθηκε ο κ. Πισσάς, για οποιοδήποτε στη θέση του εφε­ σείοντα, οικογενειάρχη 43 χρόνων με κάποια μόρφωση, 30 πρώην υπαλλήλου της Ελληνικής Πρεσβείας, να παρασυρ­ θεί από τους αδελφούς Αεροπόρου, νεαρά πρόσωπα που είχαν τη μισή του ηλικία, και να συμφωνήσει να χρησιμο­ ποιηθεί ως εκτελεστικό όργανο για τις άνομες επιδιώξεις τους και εκείνες του ιθύνοντος νου που τους κατηύθυνε. 35 Και έναντι ποιου ανταλλάγματος, έθεσε το ερώτημα ο κ. Πισσάς, εκείνου των £10,000.00παρόλο που ο αφανισμός του Πανίκου Μιχαήλ θα απέφερε στους εμπνευστές και οργανωτές του εγκλήματος τεράστια κέρδη; Ελλείπει πα212 2ΑΛΛ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. ντελώς, όπως συνάγεται από την επιχειρηματολογία του κ.Πισσά, τοστοιχείο τηςαντιστοιχίαςμεταξύτηςαμοιβής του δολοφόνου και του κέρδους που θαπροσκόμιζαν οι εγκέφαλοι του φοβερού εγκλήματος. Σύμφωναμε ταόσα 5 λέχθηκαν από τους Αεροπόρους στον εφεσείοντα, συνεχί­ ζει,η επιχειρηματολογία, η δολοφονία του Μιχαήλ θα εξουδετέρωνε τον κυριότερο ανταγωνιστή του Έλληνα στο μειοδοτικό διαγωνισμό γιατοσυμβόλαιο γιατημετα­ φοράπροσωπικούτων βρεττανικών βάσεωνστο Ακρωτή10 ρι. Η εκδοχήτωνγεγονότων πουέγινεδεκτήαπότοΔικα­ στήριο, εξασθενεί ακόμα περισσότερο και το μέτρο χάνεται ολοσχερώς, εισηγήθηκε ο κ. Πισσάς,όταν ληφθεί υπόψη ότι ητιμή του εγκλήματος ήταν μηδαμινήσε σύγ­ κριση με το κέρδος που θα προσπορίζονταν εκείνοι που 15 παράγγειλαν τηνεκτέλεση του. Τόσο κραυγαλέαείναι ηαδυναμίατουβάθρουτης κα­ ταδίκης,υπέβαλεοκ.Πισσάς,ώστεναφέρνει στονου πο­ λύκροτες υποθέσεις κακοδικίαςπουσυγκλόνισαν τηναγ­ γλική δικαιοσύνη, πολλές από τις οποίες εξιστορούνται στο σύγγραμμα του Bob Woffinden "Miscarriages of Justice". Κάτω από το φακό της ορθολογιστικής αντίκρυσης τωνγεγονότων,τοελατήριο πουαποδόθηκεστον εφεσείο­ ντα χάνει την αντικειμενική του υπόστασηκαιαποβάλλε25 Touαπότις ενέργειες του το εγκληματικό πέπλο πουκρί­ θηκε απότο Κακουργιοδικείο ότι τις περιβάλλει. Υποθέ­ σεις κακοδικίας, προκύπτει από την αγόρευση του κ. Πισσά, είναι συχνά σύμπτωμα υπερβολικού ζήλου των ανακριτικών Αρχών στη διαλεύκανση ιδιαίτερασοβαρών 30 εγκλημάτων. Ο ζήλος αυτός ήταν,εισηγήθηκε, στην προ­ κείμενη περίπτωση, ιδιαίτεραέντονος γιατογρήγοροκα­ τευνασμό της κοινής γνώμης που αναστατώθηκε από το έγκλημα. Κάτωαπόαυτήτηνπίεση οι αστυνομικές Αρχές έδειξαν αδιαφορίαγια την αλήθεια,καιγια νακαλύψουν 35 την αδυναμίατους να φέρουν ενώπιον της δικαιοσύνης τον πραγματικόήτους πραγματικούςδολοφόνους,κατέ­ φυγανστην εύκολη λύση ναπιέσουν ή ναπαρασύρουν τον εφεσείοντα σε ομολογία πάνω στην οποία βασίστηκε η 213 Πικής, Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)υπόθεσητους.Δυστυχώς καιτοδικαστήριο,είπε οκ. Πίσ­ σας,έδειξε ανάλογο ζήλο,υπερέβηκε μάλιστα σε ζήλοκαι τις αστυνομικές Αρχές,όπως διαφαίνεταιαπότην επιφα­ νειακήανάλυσητωνγεγονότων,καιτηναβασάνιστη κατά­ ληξησε συμπεράσματα.Η αρχήότι οκατηγορούμενος θε- 5 ωρείται αθώος μέχρις ότου αποδειχθείηενοχήτουπέραν πάσηςλογικής αμφιβολίας(άρθρο 12.4 τουΣυντάγματος), βρίσκει, όπως μπ;ορεί νασυνοψισθούν οι θέσεις τουεφε­ σείοντα, μόνο λεκτική απήχηση στην απόφαση. Ταπορί­ σματατου Δικαστηρίου αφήνουν περισσότερα ερωτηματι- 10 κά για την ταυτότητα του δολοφόνου ή των δολοφόνων απ' όσα απαντούν.Εξονυχιστική ανάλυση τηςμαρτυρίας απότοΔικαστήριο θαοδηγούσε,καιαυτή είναιη θέσητου εφεσείοντα, σε διαφορετικάευρήματακαι συμπεράσματατουλάχιστο στην ύπαρξη αμφιβολιών για την ταυτότητα 15 του δολοφόνου. Ηδημοσιότητα πουδόθηκε στο ανιχνευ­ τικόέργοτηςαστυνομίας,τόσο απότοντύποόσοκαιαπό την τηλεόραση, αποστέρησε τον εφεσείοντα από το εχέγ­ γυο της ανεπηρέαστης δίκης που κατοχυρώνεται από το άρθρο30.2 του Συντάγματος·καιαυτόςαποτελεί πρόσθε- 20 το λόγο για την ακύρωσητης καταδίκης,σύμφωνα με τις εισηγήσειςπουέγινανεκμέρουςτουεφεσείοντα. Επισημαίνεται ότι κατάτην εκδίκασητης έφεσηςυπο­ βλήθηκε αίτημα για την προσαγωγή μαρτυρίας ενώπιον μας για την ύπαρξηαριθμού δημοσιευμάτων που έτειναν 25 ναδημιουργήσουν προκατάληψη σεβάροςτουεφεσείοντα. Το αίτημα απορρίφθηκε για τους λόγους πουπαρατίθε­ νται στην απόφαση του Δικαστηρίου Παναγιώτης Αγα­ πίου;' άλλως Καυκαρής, ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ.396. Υπήρχε όμως κάποια μαρτυρία,και 30 αυτό είναι γεγονός, σύμφωνα με τηνοποίατόσο η παρου­ σίασητων γεγονότων στηντηλεόραση όσοκαιστοντύπο, και η κάλυψη των αστυνομικών ανακρίσεων, προσήλκυσαν την προσοχή αριθμού μαρτύρων οι οποίοικατέθεσαν για τις ενέργειες του εφεσείοντα πριν το έγκλημα. Προς 35 υποστήριξη των θέσεων του,οκ.Πισσάςαναφέρθηκεστις αρχές που υιοθετήθηκαν στην Constantinides v. Vima Ltd.

(1983)1C.L.R.348, στην οποίααποδοκιμάσθηκεκαικρί­ θηκε αντινομική προς τα νομικά θέσμια για τηνκατοχύ214 2ΑΛΛ. 5 Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. ρωση της ανεπηρέαστης δίκης κάθε προσπάθεια δίκης μέσωτουτύπου.Το ίδιο θέμααπασχόλησε το Δικαστήριο και στην υπόθεση Γιαννάκης Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)2Α.Α.Δ. 149. (Jo θέμαπραγματεύονταιηαπόφαση A-G v. TimesNewspapersLtd. [1973]3All E.R.54,καιτο Σύγγραμμα του Λόρδου Denning "Due Process of the Law"). Οι παρατηρήσεις του Δικαστηρίου στην υπόθεση εκείνηάπτονταιτου θέματοςπου ήγειρε για εξέταση ο κ. Πισσάς. 10 Εκτός απότο δικαίωμαγια ανεπηρέαστηδίκη, παρα­ βιάστηκε, σύμφωναμετονεφεσείοντα,καιέναάλλο δικαί­ ωμα που κατοχυρώνει το άρθρο 30.2 για τη διεξαγωγή έγκυρηςδίκης,εκείνο τοοποίοκαθορίζειότιηποινική ευ­ θύνητουκατηγορουμένου κρίνεται μέσασεεύλογοχρόνο. 15 Προς υποστήριξη της θέσης αυτής έγινε αναφορά στην υπόθεση Nicolas Christodoulou alias Farfaros v. Republic

(1963)1 C.L.R.36. Η εισήγηση είναι ότι ο χρόνος που διέρρευσε μεταξύ της σύλληψηςτουεφεσείοντα στις 16/7/87 καιτηςκαταδί20 *ης του στις 9/3/89,υπερεβηκε το επιτρεπτό όριο και ως αποτέλεσμα η δίκη διεξήχθηκε έξω απότο συνταγματικό πλαίσιο, παραβίασηπου επιφέρει την ακυρότητατηςκα­ ταδίκης. Οι άλλοι λόγοι της έφεσης σχετίζονται μεακροσφαλή 25 ευρήματα και συμπεράσματα του Δικαστηρίου τα οποία αποδυναμώνουν το υπόβαθρο της καταδίκης σε βαθμό που σωρευτικά αλλά καιξεχωριστά να δικαιολογούν τον παραμερισμό και την ακύρωση της ετυμηγορίας του Κακουργιοδικείου.Οιλόγοιαυτοίείναι 30 (α)Η παράλειψητου Δικαστηρίου νααποδώσει τη δέ­ ουσασημασίαστογεγονός ότι οιεπισκέψεις στουςτόπους επεξεργασίας του εγκλήματος, στους οποίους οδήγησε τις αστυνομικές Αρχέςοεφεσείων, έγινανπροςτοβράδυ, και τις υπόνοιες που δημιουργεί αυτή η συμπεριφορά της 35 αστυνομίας. 215 Πικής,Δ. Κανκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)(β) Ημαρτυρίαγια το συσχετισμό τουηλεκτρικού συσσω­ ρευτή (μπαταρίας) με εκείνο που,όπως άλλωστε είναι πα­ ραδεκτό,απόκτησε ο εφεσείων, δεν ήταν συμπερασματική, γεγονός που ανατρέπει ένα από τα βασικά ευρήματαπου θεμελίωσαν την καταδίκη του εφεσείοντα. Εξίσου άκρο- 5 σφαλές ήταν το εύρημα ότι ητέλλα που βρέθηκε στηνκα­ τοχή του εφεσείοντα συνταίριαζε με εκείνη που χρησιμο­ ποιήθηκεγια τησυγκρότηση του πυροδοτικού μηχανισμού και αποτέλεσε άλλο στοιχείο που κρίθηκε ότι έτεινε να συνδέσει με τρόπο'άμεσο τον εφεσείοντα μετο έγκλημα. Η 10 εξήγηση του εφεσείοντα, σύμφωνα με τον κ. Πισσά, δε μπορούσε εύλογα να αποκλειστεί. Ανακεφαλαιώνοντας ο κ. Πισσάς εισηγήθηκε ότι ηπε­ ριστατική μαρτυρία δεν είναι καθοριστική για την ενοχή του εφεσείοντα, ενώ η αποδεικτική αξία της ομολογίας 15 του έπρεπε να κριθεί, σύμφωνα με τηνομολογία, ως πολύ περιορισμένη. (Βλ. μεταξύ άλλων, Andreas Kokkinos v. ThePolice

(1967)2 C.L.R.217, MichaelAntoni Petriv.The Police

(1968)2 C.L.R. 40, και IoannisP. Ioannidesv. The Republic

(1968)2 C.L.R. 169). Οι συνθήκες της ανάκρισης, 20 είπε ο κ. Πισσάς, είναι τόσο αποκαλυπτικέςγια τον κατα­ πιεστικό τρόπο δράσης της αστυνομίας ώστε να φέρνουν στο προσκήνιο τις παρατηρήσεις του Ανωτάτου Δικαστη­ ρίου στην υπόθεση Michael Vassili Volettos v. The Republic,1961 C.L.R. 169, και τους κανόνες που διέπουν 25 τη λήψηκαταθέσεων των υποδίκων στο Ινδικό δίκαιοκαι επιβάλλουν τη λήψη τους ενώπιον των δικαστικών Αρχών. Ηαποδεικτικήαξίατης ομολογίας είναι, όπως ει­ σηγήθηκε ο κ. Πισσάς, με αναφοράστην αγγλική υπόθεση R. v:'Sykes (8 Crim. App. Rep.233, 236-237),αλληλένδετη 30 με την υφή του περιεχομένου της και την εξωτερική ενί­ σχυσηπουπαρέχεται. Στηνπροκείμενη περίπτωση, υπέβα­ λε, για όλους τους λόγους που έθεσε ενώπιον μας,η κατά­ θεση του εφεσείοντα - Τεκμήριο 47 - και οι προφορικές του ομολογίες στερούνταν παντελώς αποδεικτικής αξίας 35 και συνεπώς έπρεπε να αγνοηθούν. Αντ' αυτού,αποτέλε­ σαν το στήριγμα της καταδίκης του εφεσείοντα. Καμιά επίκριση δε διατυπώθηκε ούτε εντοπίστηκε 216 2Α.Α.Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. οποιοδήποτε νομικό σφάλμα στην απόφαση σε σχέση με τους κανόνες από τους οποίους το Κακουργιοδικείο άν­ τλησεκαθοδήγησηγιανααποφασίσει ανη κατάθεση ήταν θεληματική ήτηβαρύτηταπου θα μπορούσε νααποδοθεί 5 στο περιεχόμενο της και γενικότερα την αποδεικτική της αξία.Ούτεδιατυπώθηκεοποιαδήποτεεπίκριση γιατιςνο­ μικές αρχέςπουκατεύθυναντοΔικαστήριο στονπροσδιο­ ρισμό του βάρους της απόδειξης της κατηγορίας, τα συ­ στατικά στοιχεία του εγκλήματος του φόνου εκ 10 προμελέτης ή την κρίση της αξιοπιστίας των μαρτύρων. Συγκεφαλαιώνοντας,ο βασικός λόγος για τον οποίο επι­ ζητείται η ανατροπή της ετυμηγορίας του Κακουργιοδικείου συνίσταται στην παράλειψη του Δικαστηρίου να εξονυχίσειτημαρτυρίαστο βαθμό πουεπιβαλλόταν,διερ15 γασία που θα επέτρεπε στο Δικαστήριο να επισημάνει τη ρηχότητατουυπόβαθρουτηςκαταδίκηςτου εφεσείοντα. Ο κ. Κυπριανού στη σύντομη αλλά εξαιρετικάδιαφω­ τιστική απάντησητου για το πλαίσιο της καταδίκης, υπο­ στήριξε, όπως μπορεί να συνοψιστούν οι θέσεις του, ότι 20 όχι μόνοδενέχειτεκμηριωθεί οποιοσδήποτε λόγοςπου να δικαιολογεί την παρέμβαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην άσκηση της δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίας του αλλά, τουναντίον, θεώρηση της απόφασης του Δικαστηρίου σε συσχετισμό με τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του δεν 25 αφήνει αμφιβολίες ότι όχι μόνο το Κακουργιοδικείο που είχε εκδικάσει την υπόθεση αλλά και κάθε άλλο δικαστή­ ριοθακατέληγε σταίδιασυμπεράσματα. Η μαρτυρία τεκμηρίωσε ότι ιχνηλατήθηκαν με μεγάλη λεπτομέρεια οι κινήσεις του εφεσείοντα πριν το έγκλημα. 30 Ανεξάρτητη μαρτυρίαβεβαίωσε τους ισχυρισμούς πουπε­ ριέχονται στην κατάθεσητου ότι (ο εφεσείων) επεσκέφθηκετοξενοδοχείο τουθύματος "CONTINENTAL"χωρίςνα έχει εργασία ήάλλο αντικειμενικό λόγογια την επίσκεψη εκτός από εκείνο που ο ίδιος αποκάλυψε στην κατάθεση *" του. Οι λεπτομέρειες πουδίνει στην κατάθεσητου για τις κινήσεις του θύματος ήταναπόλυταακριβείς. Μόνοπρό­ σωποπουπαρακολουθούσε τοθύμαθαμπορούσε ναγνω­ ρίζει αυτές τις κινήσεις. Αξιοσημείωτο είναι ότι στο ξενο217 Πικής, Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)δοχείο CONTINENTALζήτησε,για ναδικαιολογήσειτην επίσκεψη του,νααγοράσειτσιγάρα,κάτιγιατηναπόκτη­ ση του οποίου ένας δεν αποτείνεταισυνήθως σε ξενοδο­ χεία αλλάσε περίπτερα. Επειδήδενείχαντσιγάρα ζήτησε καιτουδόθηκεέναποτήρινερό. 5 Στις αρχέςτου μηνός Ιουλίου ενοικίασε μοτοσυκλέττα για να καταστεί ευχερής η παρακολούθησητουθύματος ώστεναπροσδιοριστεί οτρόποςκαιοχρόνοςτηςεκτέλε­ σης του εγκλήματος. Παρόλο που ισχυρίστηκε ότι τον ηλεκτρικόσυσσωρευτήτοναγόρασεγιανατονεγκαταστή- ^ σει στημοτοσυκλέττα τηνοποίαενοικίασε,τελικάη μοτο­ συκλέττα επιστράφηκε χωρίς οποιαδήποτε αλλαγή της μπαταρίας της. Συνεπώς ο συσσωρευτής παρέμεινε στην κατοχήτου εφεσείοντακαιήταντο έναστοιχείο τοοποίο θα μπορούσε να προσκομίσει, ανπραγματικά το κατείχε, 15 γιαναδημιουργήσει ρήγμα στηνυπόθεσητης Κατηγορίας. Δεν το έπραξε. Ως δικαιολογία έδωσε ότι την εναπόθεσε στηνκατοχήφίλουτου,το όνοματουοποίουαρνήθηκε να αποκαλύψει γιατί,όπως ισχυρίστηκε, "είχεκόρες της παντρειάς," ισχυρισμός αντινομικός προς την ίδια τη θέση 20 του. Γιατί να ενοχοποιηθεί ο φίλος του απότηνκατοχή ηλεκτρικού συσσωρευτήπου δεν είχε χρησιμοποιηθεί για το έγκλημα; Στην ομολογία του κατέθεσε ότι δεν τηνείχε γιατί τηχρησιμοποίησε γιατη ρευματοδότησητης βόμβας που χρησιμοποιήθηκε γιατην παγίδευσητου αυτοκινήτου 25 τουθύματος.Τημοτοσυκλέττα τηνεπέστρεψε μετάτη διά­ πραξη του εγκλήματος αλλά πριν την εκπνοή τηςπεριό­ δου της ενοικίασης.Τηνύκτατης 9/7/87ο εφεσείωνήταν στηΛεμεσό. Ημόνη μαρτυρίαπουέτεινεναβεβαιώσειτο άλλοθι του ότι επέστρεψε γύρω στις 9 στο σπίτι του στο 30 Στρόβολο,ήτανεκείνητης συζύγουτου πουκρίθηκεανα­ ξιόπιστηκαιαπορρίφθηκε.Η ανεύρεσητηςτέλλαςστοαυ­ τοκίνητοτουήτανάλλοςσημαντικόςκρίκοςστηναλυσίδα της μαρτυρίαςπου έτεινενα τον συνδέσει με τοέγκλημα. Από τημαρτυρία προέκυψε ότι η τέλλα πουχρησιμοποιή- 35 θηκεγιατησυναρμολόγηση τηςβόμβας καιτου πυροδοτικού μηχανισμού είχε αποκοπεί από το περιτύλιγμα (ρουλώ) της τέλλας πουβρέθηκεστην κατοχήτου.Η από­ κτηση ρευματοδέκτη ήταν ένα άλλο αναγκαίοεφόδιογια 218 2 ΑΛΛ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. τησυγκρότηση τηςβόμβαςκαιτηνπυροδότησητης.Η εξή­ γηση πουέδωσεοεφεσείων στη μαρτυρίατου ότι απόκτη­ σε τους ρευματοδέκτεςγιατηδιόρθωση φανούπουχρησιμοποιόταν ως παιγνίδι από ένα από τα παιδιά του, 5 προσέγγιζε τα όρια της αφέλειας. Εξάλλου, η ανεύρεση εκρηκτικής ύλης,παρόμοιαςμε εκείνης πουχρησιμοποιή­ θηκεγια τηνκατασκευή της βόμβαςστηθέσητουσυνοδη­ γού στο αυτοκίνητο του εφεσείοντα, συνιστούσεανεξάρ­ τητη μαρτυρίαπου έτεινε να συνδέσει τον εφεσείοντα με 10 το έγκλημα αφενός,και παρείχε εξωτερική βεβαίωση του περιεχομένου της κατάθεσης για τη συμμετοχή του στην κατασκευήκαιτοποθέτησητηςβόμβας, αφετέρου. Τα πιο πάνω στοιχεία, εισηγήθηκε ο κ. Κυπριανού, τεκμηρίωσαν την αντικειμενική υπόσταση της ομολογίας 15 του εφεσείοντα καιείχαν άρεικάθεαμφιβολίαγιατηνορ­ θότητατουπεριεχομένουτης. Ο χρόνος ο οποίος δαπανήθηκεγια τηδιεξαγωγήκαι την ολοκλήρωση της δίκης, διάστημα 4 1/2 μηνών, δεν ήταν με κανένα μέτρο υπερβολικός ενόψει των πολλών 20 μαρτύρωνπουκατέθεσανκαιτης μακράςδιαδικασίαςγια την ολοκλήρωσητηςδίκης. Κατηγορήθηκεγια το έγκλημα σε ελάχιστο χρόνο μετάτησύλληψητουστις 16/7/87. Στις 14/11/87παραπέμφθηκεσε δίκη μαζί με δυο άλλαάτομα. Σε μεταγενέστερο στάδιο έγιναν διαβήματα για τοδιαχω25 ρισμό της εκδίκασης της υπόθεσης εναντίον του εφεσείο­ ντα και εκείνης των συγκατηγορουμένων του. Τελικά, η Κατηγορία προχώρησε ξεχωριστά εναντίον του εφεσείο­ ντα και η δίκη διεξήχθηκε και ολοκληρώθηκε μέσα στα χρονικάπλαίσιαπουέχουν αναφερθεί. 3Q. Ως προς το παράπονο για δυσμενή δημοσιότητα, ο κ. Κυπριανού εισηγήθηκε ότι δεν τέθηκε ο,τιδήποτε ενώπιον τουΔικαστηρίου τοοποίονακαταδεικνύειήναυποστηρί­ ζει παραβίασητου δικαιώματος του εφεσείοντα για ανε­ πηρέαστηδίκη ήέλλειψηαμεροληψίας εκ μέρους του Δι35 καστηριου. Ο κ. Κυπριανού κάλεσε το Δικαστήριο να απορρίψειτηνέφεση. 219 Πικής, Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)Εξετάσαμε κάθε πτυχή τηςέφεσης μέσα στοπλαίσιοκαι τα όρια της δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίας τουΔικαστη­ ρίου. Όπως έχουμε επισημάνει, δενυπάρχει ισχυρισμός ούτε έχειδιαπιστωθεί νομικό σφάλμαστη διατύπωσητων αρχώνπουδιέπουν(α) τηναποδοχήτηςομολογίας κατηγορουμένου στις αστυνομικές Αρχές, (β)τοπλαίσιο αξιολόγησης της, και (γ)τηβαρύτηταπουμπορεί νααποδοθείσ'αυτή. Ούτε διατυπώθηκε ούτε έχει επισημανθεί οποιοδήποτε 10 σφάλμα στην αποδοχήτης άλλης μαρτυρίας ήτουςκανό­ νες αξιολόγησης τηςήεκείνους πουδιέπουν τηναπόδειξη τηςκατηγορίας. Το κλίμα μέσα στοοποίο είχε διεξαχθεί ηδίκη,όπως προκύπτει από ταπρακτικά τουΔικαστηρίου, δεδημιουρ- 15 γεί ούτε κατ'ελάχιστο αμφιβολία για τοανεπηρέαστο της δίκης και τηναμεροληψία τουΔικαστηρίου. Η μαρτυρία έγινε αποδεκτή σύμφωνα με τους κανόνες τηςαπόδειξης καικρίθηκε μεβάσητηναποδεικτικήτης αξία. Τοδικαίωμαγιαανεπηρέαστηδίκηαποτελεί,βάσειτου 20 άρθρου 30.2, θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου. Η ουσία του δικαιώματος,όπως επισημαίνεται στην υπόθε­ ση Έλληνας ν.Δημοκρατίας

(1989)2Α.Α.Δ. 149, έγκειται στην αρχήότι"μόνοικριτές τηςποινικής ευθύνης καιτων ασττκών δικαιωμάτων τουδιαδίκου είναι ταδικαστήρια 25 της Πολιτείας." Στην ίδιααπόφασηδιευκρινίζεται ότι δεν απαγορεύεται δημοσιότητα ήκριτική γύρω απότηναπο­ νομή τηςδικαιοσύνης υπό τηναίρεση ότι αυτή είναιδί­ καιη. Ό,τι αποκλείεται είναι, όπως διαπιστώνεται, "ο προπηλακισμός και η δημιουργία προκατάληψης." Στην 30 προγενέστερηαπόφασηConstantinides v. Vima Ltd.

(1983)1 C.L.R. 348, διακηρύχθηκε ότι "δίκη μέσω του τύπου αντιστρατεύεται και υπονομεύει τοθεμέλιοτης απονομής της δικαιοσύνης." Ηύπαρξη επηρεασμού δεσυναρτάται 220 5 2 ΑΛΛ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. αποκλειστικά με την υποκειμενική αμεροληψία των δικα­ στών αλλά επεκτείνεται και σε κάθεπαράγονταπου τείνει να εξοστρακίσει τη δικαιοσύνη από το προκαθορισμένο συνταγματικό πλαίσιο. Ενώπιον του Κακουργιοδικείου 5 δεν τέθηκε οποιαδήποτε μαρτυρία που να καταδεικνύει ότι δημοσιεύματα στον τύπο ήάλλα μέσα μαζικής επικοι­ νωνίας δημιούργησαν τέτοια πίεση και κλίμα προπηλακισμού του εφεσείοντα, ώστε να αποκλείεται εξ αντικειμέ­ νου η διεξαγωγή δίκαιας δίκης. Το μόνο παράπονο που 10 διατυπώθηκε κατά τη διεξαγωγή της δίκης αφορούσε δη­ μοσιεύματα που έτειναν, σύμφωνα με την εισήγησητου δι­ κηγόρου του εφεσείοντα, να διαστρεβλώσουν τηδιαδικα­ σία,και πρόσθεσε: 15 "Βεβαίως δεν αναμένουμε από το δικαστήριο οποιονδήποτε 'ρούλιγκ' ή οποιανδήποτε ενέργεια αλλά οπωσδήποτε το δικαστήριο πιστεύω αν συμφωνεί μαζί μου αφού εξετάσει τα δημοσιεύματα ότι αυτά αποτε­ λούν περιφρόνηση του δικαστηρίου είναι σε θέση να κάμει υποδείξεις." 20 Προκύπτει ότι δεν τέθηκε θέμα για την ύπαρξησυνθη­ κών που καθιστούσαν αδύνατη τη διεξαγωγή της δίκης μέσα στα πλαίσια που καθορίζει το Σύνταγμα. Το Κα­ κουργιοδικείο υπέδειξε στον τότε δικηγόρο του εφεσείο­ ντα ότι εναπόκειται στους ιδίους να θέσουν το θέμα της 25 καταφρόνησης του Δικαστηρίου ενώπιον του Γενικού Ει­ σαγγελέα. Το άρθρο 44 του Περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν 14/60) καθιστά αδίκημα, μεταξύ άλλων, τη δημοσίευση οποιουδήποτε κειμένου ικανού να επηρεάσει τη δίκαιη εκ­ δίκαση της υπόθεσης. Όπως μας έχει πληροφορήσει ο κ. 30 Πισσάς, δεν υποβλήθηκε κανένα παράπονοστο Γενικό Ει­ σαγγελέα παρά τις υποδείξεις του Δικαστηρίου. Η εισήγη­ ση ότι η δίκη διεξήχθηκε κάτω από συνθήκες που αντιστρατεύονταν ή καθιστούσαν εκ προοιμίου αδύνατη τη διεξαγωγή ανεπηρέαστης δίκης, παρέμεινε ατεκμηρίωτη 35 καιαπορρίπτεταιωςανεδαφική. Το άλλο θεμελιώδες δικαίωμα του εφεσείοντα που, όπως ανέφερε, παραβιάστηκεκατά τον ισχυρισμό του εφε221 Πικής, Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)σειοντα σε βαθμό που να καθιστά τη δίκη άκυρη, αφορά το χρόνο πουδαπανήθηκεγιατην ολοκλήρωση τηςδίκης. Και αυτό το θέμα εξετάστηκε ακροθιγώς στην υπόθεση Έλληνας (ανωτέρω).Η νομολογία τουΕυρωπαϊκού Δικα­ στηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υποστηρίζει, όπως 5 υποδεικνύεται, ότι στον καθορισμό του μέτρου για τοεύ­ λογοτου χρόνου για τηνολοκλήρωσητης ποινικήςδιαδι­ κασίας, με αφετηρίατηνημέρασύλληψηςτουκατηγορου­ μένου, λαμβάνονται υπόψη τα περιστατικά και το περίπλοκο της υπόθεσης, η συμπεριφορά των ανακριτι- 10 κώνκαιδικαστικών Αρχών,καθώςκαιεκείνητουκατηγο­ ρουμένου. Οι ίδιες αρχές υποστηρίζονται και από την απόφασητηςδικαστικής επιτροπήςτουαγγλικού Ανακτοβουλίου (P.C.) στην υπόθεση Bell v. DPP of Jamaica [1985]2 All E.R. 585, στην οποία ερμηνεύθηκαν οι πρό- 15 νοιες του άρθρου 20

(1)του Συντάγματος της Ιαμαϊκής πουαντιστοιχούν σε μεγάλοβαθμόμεεκείνες πουκατοχυ­ ρώνονται από το άρθρο 30.2 του Κυπριακού Συντάγμα­ τος. Άξιες μνείας είναι επίσης οι παρατηρήσειςτουΔικα­ στηρίου στην υπόθεση εκείνη ότι και σύμφωνα με τις 20 αρχές του κοινού Δικαίου τα δικαστήρια έχουν συμφυή δικαιοδοσία να παρεμποδίσουν καθυστερήσεις στην εκδί­ καση υποθέσεων που οδηγούν σε καταπιεστική (oppressive)μεταχείριση τουκατηγορουμένου. Το καθήκον για την εξασφάλιση του δικαιώματος που 25 κατοχυρώνεται απότο άρθρο 30.2 βαρύνει τις δικαστικές Αρχές, τονίστηκε στην απόφασηAgapiou v. Panayiotou

(1988)1C.L.R.257, ενώ οι συνέπειες που μπορεί ναπρο­ κύψουν απότην παραβίασητων δικαιωμάτων πουκατο­ χυρώνονται απότο άρθρο 30.2 αναλύονταιστην υπόθεση 30 PsarasandAnotherv. Republic

(1987)2C.L.R. 132. Ο χρόνος μέσα στον οποίο ολοκληρώθηκε η διαδικα­ σία και εκδόθηκε η ετυμηγορία του Δικαστηρίου για την ποινική ευθύνη του εφεσείοντα, δε μπορεί ναχαρακτηρι­ στεί με οποιοδήποτε μέτρο ως υπερβολικός. Λήφθηκαν 35 καταθέσεις απόμεγάλο αριθμόμαρτύρωνκαιανάλογαμε­ γάλος αριθμός μαρτύρων κατέθεσε στη δίκη. Ηκαθυστέ­ ρηση που σημειώθηκε στην έναρξη της δίκης, λόγω διαδι222 2 ΑΛΛ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. κασιών που αφορούσαν θέματαπου άπτονταντου κατη•γορητηρίου, δεν οδήγησαν σεκαθυστέρηση στη διεξαγωγή της δίκης που να εκφεύγει του μέτρου που καθορίζει το Σύνταγμα. Καιαυτόςολόγοςτηςέφεσης κρίνεται ανυπό5 στατος. Μετά και απόαυτήτη διαπίστωση θα προχωρή­ σουμε στο τελικό μέρος της απόφασηςγια νααποφασί­ σουμε αν έχει καταδειχθεί οποιοσδήποτε λόγος σε σχέση μεταευρήματακαιτηνετυμηγορίατουΚακουργιοδικείου πουναεπιβάλλειή ναδικαιολογεί τηνεπέμβασημας. 10 Το κεντρικό σημείο της έφεσης, όπως έχει νωρίτερα συνοψισθεί, είναι ότι τα ευρήματατου Δικαστηρίου ενέ­ χουν εγγενείς αδυναμίες,ενώ το σκεπτικό τηςαπόφασης αφήνει χάσμα στη συγκρότηση του βάθρουτης καταδίκης πουδημιουργεί λογικές αμφιβολίες γιατηνενοχήτουεφε15 σειοντα. Στο επίκεντρο των εισηγήσεων του κ. Πισσά είναι ηθέσηότι οδολοφόνος, ήακριβέστερα,κάθε επίδο­ ξος δολοφόνος, ενεργεί με μέτρο τηλογική,τηλογική του εγκλήματος, και όπου ο φόνος έχει ως κίνητρο υλικά ανταλλάγματα πρέπει να αναζητείταιλογικήαντιστοιχία 20 (αναλογία) μεταξύ της αμοιβής του δολοφόνου και του κέρδους που θαπροκύψει ήθαπροσκομίσει εκείνος που τον προσλαμβάνει για τη διάπραξη του. Συνεπώς ήταν απίθανο για οποιοδήποτε,και ιδιαίτεραγια τον εφεσείο­ ντα,νααναλάβει το βάροςτης ευθύνηςγια τηδολοφονία 25 του ΠανίκουΜιχαήλ,καιεφόσο δε μπορούσε νααποφευ­ χθεί και για το φόνο των παιδιώντου,για το μικρό υπό τις συνθήκες ποσό των £10,000.00.Τασυμπεράσματατου Κακουργιοδικείου, εισηγήθηκε, αφίστανται της λογικής των πραγμάτων, ενώ κάθε συσχετισμός μεταξύ της αμοι30 βής του εκτελεστικού οργάνου και του κέρδους που θα προσκομίσει ο παραγγέλλων το έγκλημα, εξαφανίζεται ολοσχερώς ενόψει του μηδαμινού ποσού της προκαταβο­ λής,£200.00.Η εισήγηση παραγνωρίζειότιηπρομελετημέ­ νη δολοφονία συνανθρώπουαποτελεί άρνηση αυτήςτού35 της της λογικής· ενώ ηαφαίρεσηζωής κατά εγκληματική παραγγελία συνιστά έλλειψηκάθε ηθικού φραγμού.Ανα­ ζητείταιμέτροεκείόπουδεν υπάρχει. Ηάλλη πιθανολόγηση του δικηγόρου του εφεσείοντα 223 Πικής, Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)ήταν ότι εκτων πραγμάτων ήταναπίθανοο Καυκαρής να είχε παρασυρθείκαι ναστρατευθεί στη διάπραξη του εγ­ κλήματος απόπρόσωπο(έναςαπότους Αεροπόρους) που είχε τη μισή του ηλικία. Παραγνωρίζεται το δέλεαρ της αμοιβήςκαθώςκαι το πλέγμα των σχέσεων Καυκαρή και 5 Αεροπόρων. Προκύπτει από τα ευρήματα του Δικαστη­ ρίου ότι σε χρόνο προγενέστερο του εγκλήματος οι αδελ­ φοί Αεροπόρου άσκησαν πίεση στο συνεργάτη του εφε­ σείοντα στη μεταφορά εθνοφρουρών στη γραμμή Λευκωσίας - Λεμεσού,κ. Στυλιανού,για να συμφωνήσει ίο με τις απαιτήσειςτου Καυκαρήπρος εξασφάλιση οικονο­ μικούκαιεπαγγελματικούοφέλους. Η ποινική ευθύνη του κατηγορουμένου δεν κρίνεται αόριστα ήμε θεωρητικές υποθέσεις. Άλλωστε, είναι αδύ­ νατο, όπως επισημαίνεται και στην πρόσφατη απόφαση 15 του Εφετείου Παφίτη &Αλλου ν.Δημοκρατίας

(1990)2 Α.Α.Δ.102,να προσδιοριστούν με βεβαιότητα οι νοητικές διεργασίες του κατηγορουμένου. Οι μόνες ενδείξεις για τις διεργασίες του νου είναι οι δηλώσεις και οι πράξεις του δράστη. Η ποινική ευθύνη καθορίζεται με βάση τη 20 μαρτυρία που γίνεται αποδεκτή(βάσει των κανόνων του δικαίου της απόδειξης) και τα ευρήματα τα οποία στοι­ χειοθετεί κατά την κρίση του Δικαστηρίου πουεκδικάζει την υπόθεση. Ο προσδιορισμός των πρωτογενών γεγονό­ των αποτελεί τον τομέατου πρωτόδικουδικαστηρίου.Τα 25 πλαίσια επέμβασης με ταευρήματααυτάστην άσκησητης δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίας είναι πολύ περιορισμένα. Στην προκείμενη περίπτωση η ευχέρεια του πρωτόδικου Δικαστηρίου ναπροβεί στα ευρήματαστα οποίακατέληξε δεν/χει αμφισβητηθεί ούτε διαπιστώθηκε ο,τιδήποτε που 30 ναδικαιολογεί την επέμβασημας.Τοσημείο στο οποίοοι ανακριτικές Αρχές δεν ακολούθησαν τηνενομισμένηδια­ δικασία για την αναγνώριση του εφεσείοντα από ορισμέ­ νους μάρτυρες, επισημάνθηκε στην απόφαση- κρίθηκε όμως μετά ότι δεν είχε επιπτώσεις στην αξιοπιστία των 35 μαρτύρωνή τηνποιότητατηςμαρτυρίας τους.. Μετάαπόπροσεκτική εξέταση τηςσχετικής μαρτυρίας .στο πλαίσιο των αρχώνπουδιέπουντηναποδοχήκαι την 224 2Α.Α.Δ. 5 Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. αξιολόγηση μαρτυρίας αναγνωρίσεως/η μαρτυρίακρίθη­ κεαξιόπιστη,εύρημαστο οποίοτο Κακουργιοδικείο εύλο­ γα θαμπορούσε να αχθεί ενόψει της ολότητας τηςμαρτυ­ ρίας. Περαιτέρω,τα ευρήματα αυτά δεν ήταν μεταξύ των ουσιωδέστερων ευρημάτων για την καταδίκητου εφεσείο­ ντα. Ηέφεσηστρέφεται κατεξοχήεναντίον της αξιολόγησης των ευρημάτων του Δικαστηρίου και των συμπερασμάτων που ήταν δυνατό να εξαχθούν από αυτά. Στρέφεται ενά10 ντια στην κρίση του Δικαστηρίου για την αποδεικτική αξία των ομολογιών στις οποίες προέβη ο ε,φεσείων στα αστυνομικά όργανακαι,κυρίως, της γραπτήςτου κατάθε­ σης (Τεκμήριο 47), και των ευρημάτων που υποστήριξαν την ακρίβειατουπεριεχομένου τους. 15 Ηομολογία του εγκλήματος -εφόσο γίνεται δεκτή ως εθελούσια -μπορεί αφεαυτήςνα θεμελιώσει τηνκαταδίκη του εφεσείοντα. Ηανθρώπινηεμπειρία υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι δεν ομολογούν κατά κανόνα εγκλήματα τα οποία δε διέπραξαν. Η συνείδηση του ανθρώπουόσο πω20 ρωμένη κι' αν είναι έχει εκρήξεις για λύτρωση από το βάρος του εγκλήματος που δεν ελέγχονται. Η ομολογία του εγκλήματος αποτελεί μέσογια την εκτόνωση της βεβα­ ρημένης συνείδησης. Όσο θεληματική κι' αν είναι ηκατά­ θεση του κατηγορουμένου είναι φρόνιμο, όπως ορίζει η 25 νομολογία, να αναζητείται στο βαθμό που είναι δυνατό ενίσχυση της ορθότητας του περιεχομένου της. Έτσι απο­ κλείεται η πιθανότηταλάθους και συγχρόνως δεν ενθαρ­ ρύνονται οι ανακριτικές Αρχές να επιδιώκουν την ομολο­ γία ως εύκολο υποκατάστατο της ανίχνευσης του 30 εγκλήματος. Το περιεχόμενο της ομολογίας κρίνεται όχι μόνο με βάση τη συμφυή αυθεντικότητα των ισχυρισμών που περιέχονται σ' αυτή αλλά και σε συνάρτηση με κάθε άλλη μαρτυρία που τείνει να ενισχύσει ή να καταρρίψει την ορθότητατουπεριεχομένου της. 35 Η πρώτη παρατήρηση που θέλουμε να κάμουμε ως προς την κατάθεσητου εφεσείοντα είναι ότι αυτήέγινε σε πολύσύντομο χρόνο μετάτησύλληψη του. 225 Πικής,Δ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας

(1990)Δεύτερο, της κατάθεσης του προηγήθηκε,όπως έχουμε επισημάνει, άλλη προφορική ομολογία. Αφορμήγι' αυτή αποτέλεσε η αναγνωριστική παράταξη που επρόκειτο να γίνει για ναδιαπιστωθείηταυτότητα του προσώπουπου είχε αποκτήσει τον ηλεκτρικό συσσωρευτήγιατον οποίο, 5 όπωςο ίδιοςγνώριζε,δενείχεεμφανήχρήσηούτεήτανσε θέσηναδώσει οποιαδήποτεαθώαεξήγησηγιατηδιάθεση του. Τρίτο,της γραπτήςκατάθεσης του εφεσείονταπροη­ γήθηκεσυνάντηση μετοδικηγόρο του. Γιατοκλίμα μέσαστοοποίοέγινεηγραπτήκατάθεση, 10 αποκαλυπτική είναι η μαρτυρία του Διευθυντή τωνΨυ­ χιατρικώνΥπηρεσιών,τουκ.Μαληκίδη,οοποίοςεξέτασε τον εφεσείοντα για να εκτιμήσει τη ψυχολογική και τη νοητική του κατάσταση. Ο εφεσείων του δήλωσεαπερί­ φραστα ότι είχε κάμει την κατάθεση χωρίς την άσκηση 15 οποιασδήποτε ψυχολογικής ήφυσικής βίας απότααστυ­ νομικά όργανα.Το περιεχόμενο της συνομιλίας του εφε­ σείοντα μετονκ.Μαληκίδη δεναποτελεί ομολογίατουεγ­ κλήματος.Ούτεκρίθηκεκάτωαπόαυτότοπρίσμααπότο Κακουργιοδικείο. Γίνεται αναφορά στη μαρτυρία αυτή 20 μόνο ως προς το φως το οποίο ρίπτει για τις συνθήκες κάτωαπό τις οποίες λήφθηκεηκατάθεσητουεφεσείοντα. Το εύρημα του Κακουργιοδικείου γιατο περιεχόμενο της συνομιλίας με τη σύζυγο του, επίσης καταμαρτυρείτην αποφασιστικότητα του εφεσείοντα να ομολογήσει το έγ- 25 κλήμακαινααποσείσει το βάροςτηςσυνείδησης πουτον καταπίεζε. Μιααπότις επικρίσεις πουδιατυπώθηκεγιατηναπό­ φαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι ότι χρησιμο­ ποιήθηκαν επίθετα για το χαρακτηρισμό του εγκλήματος 30 που προδίδουν προκατάληψη. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί αναφέρονται στην αντικειμενική υφήτου εγκλήματος. Σε ακόμα σοβαρότερους χαρακτηρισμούς του εγκλήματος προέβη ο κ. Πισσάς στην αγόρευση του. Επρόκειτο για απάνθρωπο έγκλημα πουπροκαλεί αποτροπιασμό. Η ετυ- 35 μηγορίατουΔικαστηρίου δενείχεσυναρτηθεί με οποιοδή­ ποτε τρόπο με τη σοβαρότητα του εγκλήματος αλλά είχε βασισθεί αποκλειστικά στη μαρτυρία και στα ευρήματα 226 2 ΑΛΛ. Καυκαρήςν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. που τεκμηριώθηκαν, καθώς και στα συμπεράσματα στα οποίαοδηγούσαν. ΤοΚακουργιοδικείο εξέτασε καιαξιολόγησε τη μαρτυ­ ρία μετρόποάμεμπτοχωρίς ναπαραγνωρίσειοποιοδήπο5 τε ουσιώδες στοιχείο της μαρτυρίας, ή να αποδώσει σε οποιαδήποτεπτυχήτηςσημασία καιβαρύτητα μεγαλύτερη από εκείνηπου ενείχε. Ηορθότητα του περιεχομένου της κατάθεσης, στο βαθμό που ήταν αντικειμενικά δυνατή η ενίσχυση τηςμεεξωτερική μαρτυρία, βεβαιώθηκεσεβαθμό 10 πουπροσεγγίζει ταόριατηςμαθηματικήςακρίβειας. Πρό­ κειται για απόφασηπου διακρίνεται για την πληρότητα της ανάλυσης της μαρτυρίας και τη συγκρότηση του σκε­ πτικούτης. Ηαπόφασητου Κακουργιοδικείου τεκμηριώ­ νει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την ενοχή του εφε15 σείοντα. Ωςεκτούτουη έφεσηθααπορριφθεί. Πρινκλείσουμετοκεφάλαιο της έφεσης αυτής, πρέπει να εκφράσουμε την ανησυχία μας για το έγκλημα του φόνουκατάπαραγγελία -σπάνιαμορφήεγκλήματος στην Κύπρο. Το έγκλημα του φόνου κατά παραγγελία είναι 20 ξένοστοχαρακτήρακαιτιςπαραδόσειςτουλαούμας, και ελπίζουμε ότι το τραγικό έγκλημα της δολοφονίας του Πανίκου Μιχαήλ και των παιδιών του θαπαραμείνει μια τραγικήεξαίρεσηστην ιστορία του τόπου. Ηέφεσηαπορρίπτεται. 227