clr/1990/1990_2_287.pdf

(1990)2 Α,Α.Δ. 250. Ποινική Δικονομία — Έφεση — Επανεκδίκαση υποθέσεως — Πότε διατάσσεται — Αν ηκαταδίκη ακυρώνεται λόγω εσφαλμένης καθο­ δήγησης και υπήρχε μαρτυρία, που με σωστή καθοδήγηση θα μπο­ ρούσε να οδηγήσει σε καταδίκη, η θέση για επανεκδίκαση είναι ισχυρή — Το Ανώτατο Δικαστήριο ζυγίζει το συμφέρον του κατη­ γορουμένου από την μια πλευρά και το συμφέρον του δημοσίου για αποτελεσματική εφαρμογή του νόμου απο την άλλη πλευρά. Ο Εφεσείων καταδικάσθηκε για απρεπή συμπεριφορά. Οπρω­ τόδικος Δικαστής είχε απορρίψει προηγουμένως την εκδοχή τριών μαρτύρων υπερασπίσεως,θεωρήσας,χωρίς τεκμηρίωση, ότι ημαρ­ τυρία των ήταν "ενορχηστρωμένη" και διαπιστώσαςαδικαιολόγη­ τα ότι μεταξύ της μαρτυρίας των και της μαρτυρίας αστυνομικού μάρτυρα κατηγορίας υπήρχε αντίφαση. 20 25 Επειδή το εύρημαγια την αξιοπιστίατων τριών μαρτύρων δια­ δραμάτισε αποφασιστικό ρόλο στην καταδίκη, το Ανώτατο Δικα­ στήριο την ακύρωσε, κατ' εφαρμογήν της αρχής, που προκύπτει από το πρώτο πιο πάνω περιληπτικό σημείωμα. Το Ανώτατο Δι­ καστήριο, όμως, ενόψει της αρχής,που προκύπτει από το δεύτερο πιο πάνω περιληπτικό σημείωμα διάταξε, ενόψει τηςυπάρχουσας μαρτυρίας, επανεκδίκαση της υπόθεσης. Η έφεση επιτρέπεται. Διαταγή επανεκδίκασης. 287 Δεσπότη;ν. Αστυνομίας

(1990)Αναφερόμενες αποφάσεις: Χριστόφορου ν.Αστυνομίας

(1990)2 ΑΛΛ. 250, Piendesv. TheRepublic

(1971)2 C.L.R. 263, Ekdodiki Elena Kosmos Press Ltd andAnother v. ThePolice

(1984)2 C.L.R. 121, 5 Ττοουλιάς v.Δημοκρατίας

(1989)2ΑΛΛ. 258, ΓενικόςΕισαγγελέας ν. Χριστοδούλον

(1990)2ΑΛΛ. 133, Charalambous v. TheRepublic

(1985)2 C.L.R.

1. Έφεση εναντίον Καταδίκης. 10 Έφεσηεναντίον της καταδίκηςαπότον ΙωάννηΚώστα Δεσπότη ο οποίος βρέθηκε ένοχος στις 18 Νοεμβρίου, 1989, από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού (Αριθμός Ποινικής Υπόθεσης 25075/89) στην κατηγορία απρεπούς συμπεριφοράς κατά παράβαση του άρθρου 188 (δ) του 15 Ποινικού Κώδικα, Κεφ. 154, και καταδικάστηκε απότον Αν. Επαρχιακό Δικαστή Ν.Νικολάου να πληρώσει £55.πρόστιμο και£22.50έξοδα. Γ.Καλαντζής, γιατον εφεσείοντα. Π. Κληρίδης,Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας 20 και Κ.Ανδρέου (κα), γιατους εφεσίβλητους. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστής Γ.Μ. Πικής. ΟΔΙΚΑΣΤΗΣ ΠΙΚΗΣ:Ο ΙωάννηςΔεσπότης εφεσιβάλλει τηνκαταδίκητου απότο Επαρχιακό Δικαστήριο Λέμε- 25 σού για απρεπήσυμπεριφορά (Άρθρο 188 (δ)-Κεφ. 154) για ένα κυρίως λόγο: τα ακροσφαλή ευρήματα τουδικα­ στηρίου ως προς την αξιοπιστία των τριών μαρτύρωντης υπεράσπισης. Και εφόσον η αξιοπιστία τους κρίθηκε σε αλληλουχία μεεκείνη τουκατηγορουμένου καιτην εκδοχή 30 που πρόβαλε στο δικαστήριο, καθίσταται τρωτό, έγινε ει­ σήγηση, το σύνολο των ευρημάτων ως προς τα διαδραμα288 2 ΑΛΛ. Δεσπότηςν.Αστυνομίας Πικής,Δ. δραματισθέντακατάτησυνάντηση τουεφεσείοντα καιτου παραπονουμένου(ΝίκουΧαραλάμπους)στις15/5/
2. Τηνημέραεκείνησυναντήθηκαν,ο εφεσείων καιο παραπονούμενος,σεκαφενείο τουχωριού Χανδριά.Σύμφω5 ναμετην εκδοχήτουπαραπονουμένου οεφεσείων συμπε­ ριφέρθηκε απρεπώςστην παρουσίακαι επήκοοτων οκτώ ήδέκα άλλων θαμώνων του καφενείου, προβαίνοντας με τρόπο προκλητικό σε υβριστικές δηλώσεις για τη σύζυγο του με υπονοούμενα για την ηθική της υπόσταση. Πριν 10 εγκαταλείψει τοντόποτουεπεισοδίου οπαραπονούμενος έκαμεκατάλογοτων ονομάτωντωνπαρευρισκομένων τον οποίο παρέδωσε στον αστυφύλακα Παναγιώτου στον οποίο κατάγγειλε την υπόθεση. Ο κατάλογος σκοπούσε, όπωςείναι φανερό, στηνπαροχή ευχέρειας στις αστυνομι15 κές αρχές νασυλλέξουν μαρτυρίακαιαπότρίτους γιατα όσα είχαν συμβεί στο καφενείο. Στην αντεξέταση οπαραπονούμενος κατονόμασε μερικούς απότους θαμώνες του καφενείου μεταξύ των οποίων οι Ανδρέας Παπαϊωακείμ και Κώστας Χριστοδούλου, οι δυοαπότους τρειςμάρτυ20 ρες τηςυπεράσπισης. Οτρίτος ο ΣάββαςΜιχαήλ δενήταν μεταξύτων κατονομασθέντων,εκτός ανυποτεθεί ότι είναι το ίδιο πρόσωπο με το Σάββα Μ. Αθανασίου, υπόθεση η οποίαδεντεκμηριώνεται απότημαρτυρία.Επισημαίνεται αφενός ότι κατονομάστηκαν μόνο μερικοί από τουςπα25 ρευρισκομένους και αφετέρου ότι ο παραπονούμενος στη μαρτυρία του δεν κατονόμασε τα πρόσωπα που περιλή­ φθηκανστονκατάλογο.Ο αστυνομικός στον οποίοέγινεη καταγγελία κατάθεσε ότι επισκέφθηκε τα πρόσωπα τα ονόματα των οποίων είχαν αναγραφεί στον κατάλογο, 30 αλλά κανένας δε συμφώνησε να προβεί σε κατάθεση, άλλοι διότι ήταναπρόθυμοι νααναμειχθούν στηδιαμάχη κατηγορουμένου-παραπονουμένου και άλλοι γιατί, όπως είπαν, δεν είδαν τίποτε. Δεν προσδιορίστηκαν ταπρόσω­ πα που επισκέφθηκε ο αστυνομικός, ούτε δόθηκαν λεπτο35 μέρειες για τους λόγους άρνησης του καθενός από τους ανακριθέντεςναπροβούνσεκατάθεση. Οι εκδοχές του εφεσείοντα και του παραπονουμένου ως προς τοτι είχεδιαμειφθεί μεταξύ τους την ημέραεκεί­ νηήτανεκδιαμέτρου αντίθετες. Οπαραπονούμενος ισχυ289 Πικής,Δ. Δεσπότηςν.Αστυνομίας

(1990)ρίστηκε ότι ο κατηγορούμενος τον προσήγγισε με τρόπο εριστικό και διατύπωσε αισχρότητες εναντίον της συζύ­ γου του σε επήκοοτων παρευρισκομένων, εκδοχήπουαν γίνει δεκτή, συνιστά, όπως είναι παραδεκτόκαι από το συνήγορο τουεφεσείοντα,απρεπήσυμπεριφοράσταπλαί- 5 σιατουάρθρου 188 (δ)του Κεφ. 154.Τοεπεισόδιοαποτε­ λούσεσυνέχεια προηγούμενου επεισοδίου μεταξύτωνδυο στις 23/4/89, όπως είπε οπαραπονούμενος,καινέα απρε­ πήπρόκληση εκ μέρους του.Αντίθετα οεφεσείωνκατάθε­ σε ότι ησυνάντηση στο καφενείοτην ημέραεκείνηδε ση- 10 μαδεύτηκε από οποιοδήποτε επεισόδιο. Όχι μόνο δε συμπεριφέρθηκε προκλητικά προς τον παραπονούμενο, όπως κατάθεσε, αλλά προσπάθησε να κατευνάσει προη­ γούμενη έριδα τους με σκοπό να εξομαλύνει τις σχέσεις τους. 15 Οι τρεις μάρτυρες της υπεράσπισης κατάθεσαν ότι ήταν μεταξύτων θαμώνωντουκαφενείουκατάτονκρίσι­ μο χρόνο και υποστήριξαν την εκδοχή του εφεσείοντα. Συγχρόνως αρνήθηκαν ότι τους ζητήθηκε απότο συγκε­ κριμένο ή οποιοδήποτε αστυνομικό όργανο να δώσουν 20 κατάθεση γιατα διαδραματισθέντα. Το πρωτόδικο δικαστήριο, μετά απόανακεφαλαίωση της μαρτυρίας,κατέληξε στο εξής συμπέρασμα ως προς τηναξιοπιστίατων μαρτύρωντηςυπεράσπισης:"Και οι τρεις ενορχηστρωμένα αρνήθηκανότι τους 25 είχε πλησιάσει οποιοσδήποτε αστυνομικός για ναδώ­ σουν κατάθεσηγια το επεισόδιο εφόσον ήταν αυτόπτες μάρτυρες και τούτο σε αντίθεση με τη δήλωση του Μ.Κ.3 ανακριτήτηςυπόθεσης." Ηπρώτηδιαπίστωσηείναιότι τοεύρημαγιατηνενορ- 30 χήστρωση της μαρτυρίας των τριών μαρτύρων αποτελεί υπόθεση η οποία δεν τεκμηριώνεται απότη μαρτυρία. Η σύμπτωση της μαρτυρίας δυο ήπερισσοτέρων μαρτύρων δεν καταδεικνύει αφεαυτήςπρομελετημένη ενέργεια. Και οι τρεις αρνήθηκαν οποιαδήποτε προσυνεννόηση μεταξύ 35 τουςγιατοπεριεχόμενο της μαρτυρίας τους. 290 2 Α.ΑΛ. Δεσπότηςv.Αστυνομίας Πιχής, Δ. Ηδεύτερη διαπίστωση ηοποία προκύπτει, απ'ότι έχει σημειωθεί,είναι ότι η μαρτυρίατουαστυνομικού ωςπρος τα πρόσωπα τα οποία είχε επισκεφθεί είναι αόριστη. Δεν κατάθεσε ότι επισκέφθηκε τους συγκεκριμένους μάρτυρες 5 ήότι οποιοσδήποτε απόαυτούς αρνήθηκε ναδώσεικατά­ θεση.Το κενό αυτόστη μαρτυρίατης Κατηγορίας δεμπο­ ρείναπληρωθεί μετηνυπόθεσηπουφαίνεταιναέκαμετο πρωτόδικο δικαστήριο ότι εφόσον οι μάρτυρες ήτανομο­ λογουμένως μεταξύ των θαμώνων του καφενείου έπρεπε 10 ναήτανκαιμεταξύτωνπροσώπων πουσυμπεριλήφθηκαν στον κατάλογοτουπαραπονουμένουκαιστησυνέχεια με­ ταξύ των προσώπων που επισκέφθηκε ο αστυνομικός. Η διαπίστωση αυτήκαθιστά τρωτό το εύρημα του πρωτόδι­ κου δικαστηρίου για την ύπαρξη αντίφασης μεταξύ της 15 μαρτυρίαςτων μαρτύρων της υπεράσπισης και τουαστυ­ νομικού. Συνεπώς βρισκόμεθα αντιμέτωποι με τηδιαπί­ στωση εσφαλμένης καθοδήγησηςτουδικαστηρίου ωςπρος την υφήτης ενώπιον του μαρτυρίας. Η διαπίστωσηαντι­ φάσεων μεταξύτηςμαρτυρίαςδυοή περισσότερων μαρτύ20 ρων εκεί που δεν τεκμηριώνεται, συνιστά εσφαλμένη κα­ θοδήγηση ως προς τα γεγονότα, όπως υποδεικνύεται και στην πρόσφατη απόφαση μας Χριστόφορου ν. Αστυνο­ μίας

(1990)2Α.Α.Δ.250. Οι επιπτώσεις από την εσφαλμένη αυτή καθοδήγηση 25 στον προσδιορισμό των πρωτογενών γεγονότων ήταν αποφασιστικήςσημασίας γιατηνετυμηγορίατουδικαστη­ ρίου. Αυτό καταφαίνεται από τα τελικά συμπεράσματα τουδικαστηρίου ως προς την αξιοπιστία τουκατηγορου­ μένουκαιτων μαρτύρωντου:30 35 "Απορρίπτω κάθεαντίθετηθέση πουυποστήριξε ο κα­ τηγορούμενος και οι μάρτυρες του που είχαν ενορχη­ στρωμένες θέσεις και τούτο για να υποστηρίξουν τις θέσεις του κατηγορουμένου ενώ αρνήθησαν να δώσουν κατάθεσηστον Μ.Κ.3 ανακριτήτηςυπόθεσηςπουείχαν χάθεκαθήκονκαιυποχρέωση ναβοηθήσουν τοέργο της αστυνομίας για τηδιερεύνησητης υπόθεσης. Αντί τού­ του κατά τον ουσιώδη χρόνο που τους επλησίασε ο Μ.Κ.3 τήρησαν σιγή ιχθύος και ήαρνήθησαν νακατα­ θέσουν οι Μ.Υ. 1,2 και 3πλην μόνο κατέφθασανστο 291 Πιχής,Δ. Δεσπότης ν.Αστυνομίας

(1990)Δικαστήριο με ενορχηστρωμένες θέσεις στην προσπά­ θειατουςναβοηθήσουντον κατηγορούμενοπροςτούτο απαλείφοντας οτιδήποτε απότις δηλώσεις τουκατηγο­ ρουμένου που είχε γίνει τον ουσιώδη χρόνο που θα μπορούσε νατον οδηγήσει σε καταδίκη." 5 Η εκδοχή του εφεσείοντα απορρίφθηκεσε συνδυασμό και σε συνάρτηση με τη μαρτυρίατων μαρτύρων της υπε­ ράσπισηςκαιηκρίση τωνδυοπτυχώντηςυπεράσπισηςδε μπορεί εύλογα να διαχωριστεί. Το πρωτόδικο δικαστήριο θα μπορούσε βέβαια, ενόψει της μαρτυρίας του παραπο­ νουμένου, να καταλήξει σε καταδικαστικήετυμηγορία αν η μαρτυρία κρινόταν μέσα στο σωστό πλαίσιο και ηετυ­ μηγορία του δικαστηρίου δεν ήταν επιρρεπής σε ακύρωση λόγω της εσφαλμένης καθοδήγησης που έχει προσδιορι­ στεί. 10 15 Ο παραμερισμός τηςετυμηγορίας του δικαστηρίουδεν επιβάλλει αυτόματα και την απαλλαγή και αθώωση του εφεσείοντα από το Εφετείο. Μας παρέχεται εξουσία να διατάξουμε την επανεκδίκασητης υπόθεσης. Οι αρχέςπου διέπουν την άσκησητης διακριτικής μαςευχέρειας σ' αυτό 20 τον τομέα επεξηγήθηκαν σε σειρά αποφάσεωντου Ανωτά­ του Δικαστηρίου. (Βλ. μεταξύ άλλων Piendes v. Republic

(1971)2 C.L.R., 263, Ekdotiki Eteria KosmosPress Ltdand Another v. The Police

(1984)2 C.L.R., 121, Ττοονλιάς v. Δημοκρατίας,

(1989)2 Α.Α.Δ. 258 και Γενικός Εισαγγελέ- 25 ας της Δημοκοατίας ν. Χοιστοδούλου,

(1990)2 Α.Α.Δ. 250. Οι σχετικές αρχές συνοψίζονται στην υπόθεση Charalambous v. Republic

(1985)2 C.L.R. 97, όπου διατυ­ πώνεται ηθέση ότι:"Where as in this case, the conviction is quashed because of a faulty direction, the case for a retrial is invariably strong provided, of course, the evidence before the Court could, on a proper direction ground a conviction, as it was indeed the case before the Assize 35 Court." 2<;2 30 2Α.Α.Δ. Δεσπότης ν.Αστυνομίαζ Πικής,Δ. Σε μετάφραση:- 5 "Όπου, ως ηπαρούσαυπόθεση,ηκαταδίκη ακυρώ­ νεται λόγω εσφαλμένης καθοδήγησης η θέση για επα­ νεκδίκασητης υπόθεσης είναι απαρέγκλιταισχυρή, δεδομένου βέβαια, ότι η μαρτυρία ενώπιον του δικαστηρίουμπορούσε,ανπαρείχετοορθήκαθοδήγηση, να θεμελιώσει την καταδίκη όπως ήταν η περίπτωση στην υπόθεσηενώπιον τουΚακουργιοδικείου." Ηεπανεκδίκασηδεν είναι ούτεπρέπεινα*καταλήγεισε 10 μέσογιατηνπαροχήδεύτερης ευκαιρίαςστηνΚατηγορία να αποδείξει την υπόθεση. Η νομολογία διαφωτίζει ως προςτουςπαράγοντεςοι οποίοιλαμβάνονταιυπόψη στην άσκησητης διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου. Η τε­ λική απόφασηεξαρτάται απότην εξισορρόπηση δύο εξί15 σου ουσιωδών παραγόντωνγια την απονομήτηςδικαιο­ σύνης: την ευχερή διασφάλιση των συμφερόντων του κατηγορουμένου που συνηγορούν κατάκανόνα υπέρ της αποφυγής της δυσχέρειας αντιμετώπισης δεύτερης δίκης, αφενός,καιτων συμφερόντων του δημοσίου για την απο20 τελεσματικήεφαρμογή τουνόμου, αφετέρου. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ετυμηγορία του δικαστη­ ρίου κρίθηκε τρωτή λόγω εσφαλμένης καθοδήγησης και συνεκτιμώντας το σύνολο των σχετικών γεγονότων στο πλαίσιο τωναρχώνπουδιέπουν τηνάσκησητης διακριτι25 κήςμαςευχέρειας,καταλήγουμεότι δικαιολογείται η επα­ νεκδίκασητης υπόθεσης απόάλλο μέλοςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού,ηοποία ελπίζεται ότι θαδιεξαχθεί τοσυντομότερο. Ηέφεση επιτρέπεται. Ηκαταδίκηακυρώνεταικαι δια30 τάσσεται η επανεκδίκαση της υπόθεσης από άλλο μέλος του ΕπαρχιακούΔικαστηρίουΛεμεσού. Ηέφεσηεπιτρέπεται. 293