clr/1990/1990_2_402.pdf

(1990)7Σεπτεμβρίου,1990 [Α. ΛΟΙΖΟΥ,Π., ΠΙΚΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΝΙΚΗ­ ΤΑΣ,Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ Κ. ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ,ΑΛΛΩΣ ΠΟΥΡΟΥΚΚΗΣ, Εφεσείων, ν. ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητων. (Ποινική ΈφεσηΑρ.4976). Δίκαιον αποδείξεως — Μάρτυρες — Συνένοχος ήύποπτος — Προει­ δοποίηση για ελλοχεύοντες κινδύνους αποδοχής τέτοιας μαρτυ­ ρίας,αν δεν υπάρχει ενισχυτική μαρτυρία — Η ενισχυτική μαρτυ­ ρία πρέπει να συνδέει τον Κατηγορούμενο με την διάπραξη τον εγκλήματος. 5 Δικηγόροι — Ποινική δίκη — Ο δικηγόρος υπέχει θέση αντιπροσώ­ που του κατηγορουμένου και ασκεί το έργο του,σεσοβαρέςυποθέ­ σεις, στην παρουσία του αντιπροσωπενομένον — Το βάθρο της υπεράσπισης καθορίζεται από τις οδηγίες του πελάτηπρος τον δι­ κηγόρο, αλλ' ο τελευταίος φέρει την ευθύνη yta την δικανική δια- 10 μόρφωση καιπροβολή τηςυπεράσπισης — Στον τομέααυτό ηδια­ κριτική τον ευχέρεια είναι ευρύτατη. Δικηγόροι — Ποινική δίκη — Κακοί χειρισμοί δικηγόρου — Πότε αποτελούν λόγο ακυρώσεως τηςκαταδίκης — Όταν από τον χειρι­ σμό αποκαλύπτεται έκδηλα ανίκανη δικηγορία (flagrantly incompetent advocacy)μεσυνέπεια τηνκακήναπονομή τηςδίκαιο- 15 σύνης ήόταν το όλο θέμαδημιουργεί έκδηλεςήυποβόσκουσες αμ­ φιβολίες. Φόνος εκπρομελέτης — Προμελέτη— Γεγονότα, που περιστοιχίζουν την διάπραξη τον εγκλήματος — Δυνατόν να χρησιμοποιηθούν προς θεμελίωση προμελέτης. Φόνοςεκπρομελέτης — Προμελέτη— Κριτήριο — Κατά πόσο οδρά­ στης,μετά την απόφαση του να προκαλέσει θάνατο ετέρου ανθρώ­ που, είχε ευκαιρία να σκεφθεί εκνέον αν θαφονεύσει ήόχι και ότι αποφάσισε να φονεύσει μετά απ' αυτήν την σκέψη— Πολλά εξαρ­ τώνται από την ψυχική και πνευματική κατάσταση του δράστη κατά τον κρίσιμο χρόνο — Η ψυχραιμία τον δράστη μπορεί να είναι τέτοια, ώστε ένα ασήμαντο χρονικό διάστημα μεταξύ απόφα­ σης και εκτέλεσης να είναι αρκετό — Το εύρημα ότι η δολοφονία 402 20 25 2Α.Α.Δ. Γιουρονκκηςν. Δημοκρατίας δεν ήταν ο πρωταρχικός στόχος του δράστη δεν αντιφάσκει μεεύ­ ρημα προμελέτης. 5 10 Δίκαιον αποδείξεως~ Διαζεντικές εκδοχές προς την εκδοχή της ενο­ χής — Καθήκον τον Δικαστηρίον να τις εξετάσει (π.χ. σε υπόθεση φόνον εκ προμελέτης, το στοιχείο της άμννας ή της προκλήσεως) — Τοζήτημα είναι θέμαμαρτυρίας — Εικασίες δεν επιτρέπονται. Ο εφεσείων κατεδικάστηκε για τον εκ προμελέτης φόνο του Αρτίν Μπαχατουριάντην νύκτατης 31ης Οκτωβρίου και 1ηςΝο­ εμβρίου 1936 κατάπαράβαση των άρθρων203 και 204 του Ποινικού Κώδικα,Κεφ. 154. Οι λόγοι εφέσεως είναι: 15 20 25 30 1) Ηκαταδίκη του εφεσείοντος πρέπει να ακυρωθεί και οκα­ τηγορούμενος να απαλλαγεί και/ήδιαζευτικά ηκαταδίκηνα ακυ­ ρωθεί και να διαταχθεί η επανεκδίκαση της υποθέσεως λόγω του ότι ο κατηγορούμενος -εφεσείων έχει υποστεί ουσιαστικήαδικία από τον χειρισμό τηςυποθέσεως εκ μέρουςτουδικηγόρουτου και/ ήυπήρξε πλημμελής απονομήτηςδικαιοσύνης λόγω του χειρισμού τηςυποθέσεως υπότουδικηγόρουτουκατηγορουμένου. 2) Το πρωτόδικο δικαστήριο προσέγγισε λανθασμένα το θέμα της υποβολής υπό του δικηγόρου του κατηγορουμένου - εφεσείοντα ερωτήσεων πουήσαναντίθετες μετιςοδηγίεςτουκαι/ήαντίθε­ τες με την άρνηση ενοχής καιγενικά αντίθετες μετην εν γένει υπε­ ράσπιση του κατηγορουμένου με αποτέλεσμα να υπάρξει πλημμελής απονομήτηςδικαιοσύνης. 3) Το πρωτόδικοδικαστήριο εσφαλμένα εΰρεν τονκατηγορού­ μενο ένοχο φόνου εκ προμελέτης και τούτο γιατί το δικαστήριο εξήγαγε το στοιχείο της προμελέτης από ανεπίτρεπτα συμπερά­ σματα. Οπρώτος λόγος εφέσεως αναφέρετοσε απόσπασματηςπρωτόδίκης απόφασης σχετικά με μαρτυρίαν του μάρτυρα Νικολάου, που θεωρήθηκε ύποπτος συμμετοχής στο έγκλημα. Ολόκληρο το απόσπασμα βρίσκεται στις σελίδες 415-421 της απόφασης. Συνο­ πτικά αναφέρουμεότι αφορούσετις ακόλουθεςπαρατηρήσεις: 35 α) Ενώσφαιρικάεξεταζόμενη η θέση τηςυπεράσπισηςήτανότι ο Νικολάου εψεύδετο, έγιναν κατά την αντεξέτασή του ερωτήσεις, πουαντικρούουντην σφαιρικήναυτή διαπίστωση. 40 β) Έγιναν σαφείς ερωτήσεις, που δείχνουν πως η υπεράσπιση δεν αμφισβητούσε την διάπραξητης ληστείας (κατάτην διάρκεια της οποίας φονεύθηκε το θύμα).Από τις ερωτήσεις προέκυψεπαραδοχήσυμμετοχής του Νικολάουστην υπόθεση Αρτίν, συμμετοχή που ο ίδιος ο Νικολάου ισχυρίζεται ότι είχε με τον κατηγορούμε­ νο. 403 Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)γ) Το Κακουργιοδικείο εξέφρασε την γνώμη ότι οι πιο πάνω ερωτήσεις δεν οφείλοντο σελάθος του δικηγόρου του Κατηγορου­ μένου,αλλά ότι οκατηγορούμενος εμπιστεύτηκε περισσότερο στην πονηράδα του παρά στην εγνωσμένη εμπειρία και ικανότητα του δικηγόρου του. Έτσι ο ίδιος θα έδιδε αντιφατικέςήελλιπείς οδηγίες στους δικηγόρους του,κάτι εξάλλου που παραδέχθηκεκαι ο ίδιος στην αντεξέταση. Όταν ρωτήθηκε π.χ. κατά πόσο τις λεπτο­ μέρειες που έδωσεγια τοάλλοθι τουτις ανέφερεκαιστουςδικηγό­ ρους του,απάντησε: 'άκρες, μέσες'. δ) Η ίδια γραμμή τηρήθηκε και κατά την αντεξέταση του μάρτυρά Παπακώστα. 5 10 Σ' αυτόν υποβλήθηκε ότι το μόνο πουτου είπε ο κατηγορούμε­ νος είναι αυτό που κατέγραψε στο ημερολόγιο του,πως δηλαδήο φόνοςτουΑρτίνήτανατύχημα. Παραδέχθηκε,δηλαδήπάλινο κα­ τηγορούμενος, μέσω του δικηγόρου του,το έγκλημα της ληστείας αλλάισχυρίστηκε πωςο θάνατος τουΑρτίνήταν ατύχημα. 15 ε) Κατά την τελική του αγόρευση ενώπιον του Κακουργιοδικείου ο δικηγόρος του εφεσείοντος ανέφερε ότι δεν είχε οδηγίες από τον πελάτη του ναυποβάλει τέτοιο ισχυρισμό, αλλάτις κρίσι­ μες αυτές ερωτήσεις υπέβαλε με δικήτου πρωτοβουλίαγιατί νόμι- 20 ζε πως έτσι εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμφέροντα του πελάτη του. Ο κ. Κληρίδης συνέχισε για να πει πως ηουσιαστικήυπερά­ σπιση του κατηγορουμένου ήταντο άλλοθι πουπρόβαλε. Ο δεύτερος λόγος εφέσεως είναι συνδεδεμένος με τον πρώτο λόγο. Συνίσταται στο ότι εσφαλμένα το Κακουργιοδικείο προσέγγισετο θέματηςυποβολής υπότου δικηγόρου τουεφεσείοντα ερω­ τήσεων που ήσαν αντίθετες με τις οδηγίες του και/ήαντίθετες με την άρνηση ενοχής και γενικά με την εν γένει υπεράσπιση τουκα­ τηγορουμένου με αποτέλεσμα να υπάρξει πλημμελής απονομή της δικαιοσύνης. 25 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την Έφεση, απεφάσι­ σε: Υ) Συνεκτιμώντας τις αρχέςγύρωαπότηνπροβολήτης υπερά­ σπισης σε ποινική υπόθεση,σεσχέσημετηθέση τουδικηγόρου στο πλαίσιο της ποινικής δίκης καταλήγουμε ότι ο δικηγόρος υπέχει 35 θέση αντιπροσώπου ο οποίος σε σοβαρές ποινικές υποθέσεις λει­ τουργεί στην παρουσία του πελάτη του. Το βάθρο τηςυπεράσπι­ σης καθορίζεταιαπότις οδηγίες τουκατηγορουμένου αλλάΟ'δικη­ γόρος φέρει την ευθύνη για τηδικανική διαμόρφωση και προβολή της υπεράσπισης στο πλαίσιο της δίκης, ηδε διακριτική ευχέρεια 40 τουδικηγόρου στον τομέα αυτόείναιευρύτατη. Ηνομολογία επίσης υποστηρίζει ότι ηκαταδίκημπορεί ναακυ­ ρωθεί λόγω των χειρισμών του δικηγόρου της υπεράσπισης μόνο όταν ο χειρισμός του δικηγόρου αποκαλύπτει έκδηλα ανίκανηδι- 404 ™ 2Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας κηγορία (flagrantly incompetent advocacy) ηοποία είχε ως αποτέ­ λεσμα την κακήαπονομή της δικαιοσύνης, ήότι το όλο θέμαδη­ μιουργεί αμφιβολίες, έκδηλες ή υποβόσκουσες. Στην προκείμενη περίπτωση ορθάπροσεγγίστηκε ηδήλωση του τότε δικηγόρου του εφεσείοντα αναφορικά μετις οδηγίεςτου. 2) Στην παρούσαυπόθεση ο δικηγόρος του εφεσείοντος στην πρωτόδικη διαδικασία χειρίστηκε με ικανότητα την υπεράσπιση του εφεσείοντα εναντίον τουοποίουυπήρχε μιαδύσκοληκαι πολύ ισχυρά υπόθεση. Συνεχώς ζητούσε είτε αναβολή,είτε δήλωνε ότι θαχρησιμοποιούσε τοχρόνο τηςαναβολήςπουμπορούσε ναδοθεί για άλλο λόγο, για να πάρει οδηγίες από τον εφεσείοντα. Είναι φανερό ότι η υπεράσπιση του εφεσείοντα κατά τη δίκη του ενώ­ πιον του Κακουργιοδικείου ήτοηκαλύτερηπουμπορούσε υπότας περιστάσεις. 3) Το συμπέρασμα για τηνύπαρξηπρομελέτης μπορεί ναεξα­ χθεί απόταγεγονότα,πουπεριστοιχίζουν τηνδολοφονία. Το κριτήριο ως προς την ύπαρξη ή μη προμελέτης είναι αν κάτω από το φως όλων των περιστάσεων της υποθέσεως ο δρά­ στης είχεαρκετήευχέρεια μετάπουσχημάτισε τηνπρόθεσηνασκο­ τώσει να ξανασκεφτεί με σκοπό να αποφασίσει αν θα σκοτώσει ή όχι, και ότι αποφάσισε να σκοτώσει σαν αποτέλεσμα αυτής της σκέψης. Μεάλλα λόγια ηδολοφονία πρέπει να είναι αποτέλεσμα αυτού του αναλογισμού και όχι κάτι το ξαφνικό. Βέβαια πολλά εξαρτώνται από την ψυχική και πνευματική κατάσταση του δρά­ στη την ώρα εκείνη, την ηρεμία του πνεύματος του ήτο αντίθετο. Υπάρχουν περιπτώσεις πουέχει έναςδράστηςαρκετόχρόνο μετα­ ξύ της απόφασηςνα σκοτώσει και της εκτέλεσης της πρόθεσης του αλλά ηκατάστασητου είναι τέτοια που να μη μπορεί νααναλογι­ σθείτιςσυνέπειες καιαποστεί απότηνεκτέλεσητηςαπόφασης. Σε άλλες περιπτώσεις ηψυχραιμίακαι ηπερίσκεψη του δράστημπο­ ρεί να είναι τέτοια που και ένα ασήμαντο διάστημα μεταξύ του σχηματισμού της πρόθεσης και της εκτέλεσης της να ήταν αρκετό για την προμελέτη. Τα μέσα που χρησιμοποιούνται και ηεπιμονή του δράστηστο να επιφέρει το θάνατοείναι στοιχείααποκαλυπτι­ κά των προθέσεων του που μπορεί να συνεκτιμηθούν για την εξα­ γωγή συμπερασμάτων αναφορικά μετηνύπαρξη προμελέτης. Στηνυπόθεσηαυτή δεν υπάρχειαμφιβολίαότι υπήρξε προμελέ­ τη (Η σύνοψη της μαρτυρίας, που οδηγεί στο συμπέρασμα αυτό βρίσκεται στις σελίδες441 - 446 τηςαπόφασης). Ηέφεση απορρίπτεται. Αναφερόμενεςαποφάσεις: Penstianis v.TheRepublic

(1969)2 C.L.K. 137, Rourcntzou v.TheRepublic

(1973)2 C.L.K. 256, 405 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)Fourri v. TheRepublic

(1980)2 C.L.R. 152, Attorney -General of HongKong v. WongMukpink [1987] 2All E.R. 488, D.P.P. v.Kilboume [1973] 1 All E.R. 456, D.P.P. v.Hester[1972] 3AU E.R.1065, R v.Spencer[1986]2All E.R.928, R v.Donat[1986]82 Cr.App.R.173, Zacharia v.TheRepublic, 1962C.L.R. 52, TurnerandOthers, 61Cr.App. R.67, R v.Irwin [1987]2All E.R. 1085, 10 R v.Ensor[1989]2All E.R.586, R v.Gautam[1988]Crim. L.R109, R v.Swain [1988] Crim. L.R. 109, R v.Novae[1976] 65Cr. App. R. 107, Loftis v.TheRepublic, 1961C.L.R. 108, 15 R v.Shaban, 8C.L.R. 82, HalU v. TheRepublic, 1961C.L.R. 432, Pierisv.TheRepublic

(1963)1C.L.R. 87, Vrakas andAnother v.TheRepublic

(1973)2 C.L.R. 139, Anastassiades v. TheRepublic

(1977)2 C.L.R. 97, Hadjisawasv.TheRepublic

(1988)2 C.L.R.

1. Έφεση εναντίον Καταδίκης και Ποινής. Έφεσηεναντίον της καταδίκης και της ποινής απότον Ανδρέα Κ.Αριστοδήμουάλλως Γιουρούκκηοοποίος βρέ­ θηκεένοχοςστις4Φεβρουαρίου, 1988 απότο Κακουργιο- 25 δικείο Λευκωσίας (ΑριθμόςΠοινικήςΥπόθεσης 31175/87) στην κατηγορία γιαφόνο εκπρομελέτης κατά παράβαση των άρθρων 203 και204του Ποινικού Κώδικα, Κεφ.154, και καταδικάστηκε απότον Πρ. ΕπαρχιακούΔικαστηρίου 406 2 0 2 Α.Α.Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Αρτεμίδη, τον Αν. ΕπαρχιακόΔικαστή Κρονίδη και τον ΕπαρχιακόΔικαστή Ελευθερίου,σεισόβια φυλάκιση. Χρ. Πονργονρίδηςκαι Ν. Παπαμιλτιάδονς, για τον εφεσείοντα. 5 Μ.Κυπριανού ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας, Α. Βασιλειάδης, Δικηγόροςτης Δημοκρατίας Α, και Μ.Πηλείδης, γιατηνεφεσίβλητη. ΠΡΟΕΔΡΟΣ Α. ΛΟΙΖΟΥ ανάγνωσε την απόφαση του Δικαστηρίου. Η έφεσηαυτή στρέφεται εναντίοντηςκατα10 δίκηςτουεφεσείοντα απότοΚακουργιοδικείο Λευκωσίας γιατοορόνο εκπρομελέτης τουΑρτίν Μπαχατουριάν, που έλαβεχώραμεταξύτης31ης Οκτωβρίουκαιτης 1ηςΝοεμ­ βρίου 1986 κατά παράβαση των άρθρων203 και 204 του ΠοινικούΚώδικαΚεφ.
2. 15 20 25 30 Οιλόγοι εφέσεως όπωςτελικάπεριορίστηκαν απότον ευπαίδευτοδικηγόροτουεφεσείοντα κατάτηδιάρκεια της ακρόασηςτηςεφέσεως είναιοιτρειςπιοκάτω: "
3. Η καταδίκητου εφεσείοντος πρέπει να ακυρωθεί και οκατηγορούμενος νααπαλλαγείκαι/ή διαζευτικά η καταδίκηναακυρωθεί και ναδιαταχθείή επανεκδίκαση της υποθέσεως λόγω του ότι ο κατηγορούμενος εφεσείων έχειυποστεί ουσιαστικήαδικίααπότον χειρι­ σμό της υποθέσεως εκ μέρους τουδικηγόρουτου και/ή υπήρξε πλημμελής απονομήτης δικαιοσύνης λόγω του χειρισμού της υποθέσεως υπότουδικηγόρουτουκατη­ γορουμένου.
4. Το πρωτόδικοδικαστήριο προσέγγισε λανθασμέ­ να τοθέματης υποβολής υπότου δικηγόρουτουκατη­ γορουμένου - εφεσείοντα ερωτήσεων πουήσαναντίθετες με τις οδηγίες του και/ή αντίθετες με την άρνηση ενοχής καιγενικάαντίθετες μετην ενγένειυπεράσπιση του κατηγορουμένου με αποτέλεσμα να υπάρξει πλημ­ μελήςαπονομήτηςδικαιοσύνης. 407 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)3. Το πρωτόδικο δικαστήριο εσφαλμένα βρήκε τονκα­ τηγορούμενο ένοχο φόνου εκ προμελέτης και τούτο γιατίτοδικαστήριοεξήγαγετοστοιχείο της προμελέτης απόανεπίτρεπτασυμπεράσματα." Πρινόμως εξετάσουμε τους πιοπάνωλόγους εφέσεως 5 θαπρέπειναγίνειπεριληπτικήαναφοράσταγεγονότατης υπόθεσης όπως κατά κύριο λόγο έχουν διαπιστωθεί από το Κακουργιοδικείο ύστερα απόμακράακροαματική δια­ δικασία,κατάτην οποίαακούστηκαν ενενήντα έξι μάρτυ­ ρεςκατηγορίας,οκατηγορούμενος πουκατέθεσε ενόρκως, 10 και τέσσερις μάρτυρες υπερασπίσεως, όπως επίσης ηδιε­ ξαγωγήδικών μέσαστηδίκηγιατηδιερεύνηση του αποδε­ χτού ή μηδιαφόρων καταθέσεων και ομολογιών του εφε­ σείοντα. Το θύμα,Αρμενικήςκαταγωγής,κάτοικος Κύπρου και 15 πολίτης της Δημοκρατίας,ήτανκαλλιτεχνικός πράκτορας για νυχτερινά κέντρα. Διατηρούσε γραφεία στη Λεωφό­ ρου Μακαρίουαρ. 64 στη Λευκωσία, όπως και στηνΠερ­ σία και το Λίβανο, είχε δε αντιπροσώπους σε πολλές άλλες χώρες. Τα γραφεία του στεγάζονταν στο ισόγειο 20 του κτιρίου πάνω από το οποίο υπήρχε ένα διαμέρισμα στο οποίο ζούσε μόνος του. Στονπιο πάνωόροφουπήρ­ χε άλλο διαμέρισμα στο οποίο διανυχτέρευαν κάποτε φίλοι ήγνωστοί του. Στο διαμέρισμα -κατοικία τουθύ­ ματος -έβγαινε κάποιος από μια πέτρινη κυκλική σκάλα 25 πουβρίσκεται στοπλάϊανατολικάτουκτιρίου. Το, Σάββατο1 Νοεμβρίου 1986 ογέροκλητήρας του θύ­ ματος που βρισκόταν στην υπηρεσία του από το 1963, πήγε και περίμενε το τηλεφώνημα του Αρτίν για να του πάρει στο διαμέρισμα του,όπως συνηθιζόταν, το πρωινό ™ του τσάι. Προχώρησε στα υπόλοιπα μέρη του γραφείου και διαπίστωσε μεγάλη ακαταστασία,το δεχρηματοκιβώ­ τιο ανοιχτό.Τηλεφώνησε αμέσως στην Αστυνομία η οποία έφθασε επί τόπου. Προσπάθησαν να επικοινωνήσουν πρώτα τηλεφωνικώς με το θύμα και μετάκτυπώντας την · " εξώπορτα,αφούόμως δεν,πήραν απάντηση,αφαίρεσαν με κατσαβίδιτηνκλειδαριάτουδωματίου,μπήκανστοδωμά408 2Λ.Α.Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Δοΐζου, Πρ. τιο και βρήκαν τον Αρτίν ξαπλωμένο στο κρεββάτι του και σκεπασμένο μέχρι το μέτωπο. Τον ξεσκέπασαν και διαπίστωσανότι οΑρτίν ήτονεκρός. 5 10 ΟΠαθολογοανατόμοςστο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Δρ. Πάνος Σταυρινόςδιαπίστωσε επί τόπου τοθά­ νατο του Αρτίν και πως αυτόςείχεπροκληθεί από ασφυ­ ξία μετά απόστραγγαλισμό. Δεν έκαμε όμως νεκροψία ή νεκροτομή, γιατί οι αστυνομικές αρχές των πληροφόρη­ σαν ότι γι αυτό τον σκοπό είχαν καλέσει τον Δρ. Πέτρο Βανέζηαπότην Αγγλία. 30 Η εσωτερική βόρεια πόρτατου κτιρίου που οδηγούσε στο δωμάτιο αναμονήςήτο παραβιασμένη. Υπήρχαν έγ­ γραφα και φάκελλοι διασκορπισμένοι στο έδαφος στο ισόγειο γραφείο του θύματος. Το χρηματοκιβώτιο ήτο ανοιχτόκαιτακλειδιάπάνω στην κλειδαριά,ενώτοσυρ­ τάρι του γραφείουήτο επίσης παραβιασμένο. Η Αστυνο­ μία μάζεψεαπότοπάτωμασαράνταξεσχισμένους φακέλλους και τριάντα τέσσερις που περιείχαν χαρτονομί­ σματα διαφόρων χωρών. Χαρτονομίσματα διαφόρων χωρών ήσαν επίσης σκορπισμένα στο έδαφος. Ο υπεύθυνος του Τμήματος Ανιχνεύσεως Εγκλημάτων,ΤΑΕ, Ανα­ πληρωτής Αστυνόμος, Κωμοδίκης τα μάζεψε και τα πα­ ρουσίασε στο Δικαστήριο σαν τεκμήρια. Έναγυναικείο βαλιτσάκι, παρόλοπουήτοπαραβιασμένοπεριείχε.χρήμα­ τα και κοσμήματα που προφανώς ο δράστης δενκατώρθωσε να βρει στον κρυψώνα τους. Πάνω στους φακέλλους υπήρχαν ιδιόχειρες σημειώσεις του Αρτίν καιόπως φάνηκεαπότημαρτυρία της Ξένιας Λο'ιζίδου, υπαλλήλου του Αρτίν, αυτά ανήκαν σε διάφορους καλλιτέχνες που παρέδιδαν ταχρήματατους καιτατιμαλφήτους γιαφύ­ λαξη και τα οποία αφούτα έβαζεσε ξεχωριστούς φακέλλουςοίδιοςοΑρτίν, ταέκλεινεστοχρηματοκιβώτιοτου. ·" Στο διαμέρισμα του θύματος στο βορεινό παράθυρο του χωλ, ένα τζάμι ήτο σπασμένο. Η τζαμόπορτα που ανοίγει στηβεράντακαιοιπερσιανόπορτέςτηςήσαν ανοι­ χτές καιτασύρματατων ακουστικώντων δύοτηλεφώνων που ήσαν στο τραπεζάκικοντά στο κρεβάτι τουθύματος 15 20 25 409 Α. Δοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)ήταν κομμένα. Στο χαλί μεταξύ του υπνοδωματίουτου θύματος και του μπάνιου βρέθηκε μια αχρησιμοποίητη σφαίρα την οποία ο Αστυνόμος Κωμοδίκης παρέλαβε αφού προηγουμένως φωτογραφήθηκεκαιδαχτυλοσκοπήθηκε. ΤηνεπομένηβρέθηκεαπότηνΑστυνομία ένακλειδί κάτω απότις-δωδωνιες στην αριστερή πλευρά της αυλής του κτιρίου που διαπιστώθηκε αργότερα πως ταίριαζε στην κλειδαριά του υπνοδωματίουτου θύματος. Επίσης βρέθηκαν στο νοτιοδυτικό μέρος του σπιτιού του Αρτίν ^ δύο κατσαβίδια που φωτογραφήθηκαν επί τόπουκαιπου παρουσιάστηκαν στο Κακουργιοδικείο σαν Τεκμήρια 61,

1. ΣτηναυλήτουκτιρίουστηΛεωφόροΜακαρίου υπήρ­ χε μια συκαμινιά της οποίαςτακλαδιάέφθανανμέχρι το 15 περιβάζικάτωαπότο σπασμένο τζάμιτουδιαμερίσματος του Αρτίν που μπορούσε εύκολα κάποιος νασκαρφαλώ­ σει καιναανεβείεκεί. Οι υποψίες της Αστυνομίας στράφηκαναμέσως προς τον κατηγορούμενο και δόθησαν οδηγίες να αναζητηθεί. Το πρωΐ της 1ης Νοεμβρίου 1986 ενώ ο Αστυφύλακας Ηροδότουβρισκόταν μεάλλους αστυνομικούς σε πολυκα­ τοικία τηςΛεωφόρου ΓρίβαΔιγενή, αρ. 10-14 πουέμενε ο εφεσείοντας είδε κατάηώρα 9:50 το αυτοκίνητο DA 818 μάρκας "Νταϊχάτσου" με οδηγό τον εφεσείοντα ναμπαί­ νει στη διπλανήπολυκατοικίακαι ναβγαίνει αμέσωςκαι να (ρεύγει. Τοβράδυτης ίδιαςημέραςοεφεσείονταςπήγε στην Αστυνομία όπουτουζητήθηκενααναφέρειτιςκινή­ σεις του από τα μεσάνυχτα της 31ης Οκτωβρίου 1986, μέχρι της τέσσερις το πρωΐ της 1ης Νοεμβρίου
2. Ο εφεσείοντας απάντησε πως δεν είχε να πει τίποτε καινα μητον ξαναενοχλήσουν. Στις 4Νοεμβρίου 1986, κλήθηκε καιπάλιν στην Αστυ­ νομία για να καταθέσει ότι γνώριζε για την υπόθεση Αρτίν, αρνήθηκε όμως να δώσει οποιαδήποτε κατάθεση 35 αλλά ανέφερε πως θα σκεφτόταν μέχρι την επόμενη ημέρα. Πράγματι στις δέκα τοπρωΐ πήγεκαιέδωσε κατά­ θεση πουπαρουσιάστηκεχωρίς καμμιά ένσταση στοΔικα410 20 25 30 2Α.Α.Δ. Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου,Πρ. στήριο. (Τεκμήριο 14). Το Κακουργιοδικείο τότεπροχώ­ ρησεστην απόφασητου ναπαραθέσειξεχωριστά καισυ­ νοπτικά, όπως ανέφερε, την υπόθεση της κατηγορούσας αρχής και την υπεράσπιση που πρόβαλε ο κατηγορούμε­ νος.. Ταξινόμησε δετημαρτυρίαπουπροσκόμισεηκατη­ γορούσααρχήσετρειςκατηγορίες. α) Περιστατική μαρτυρία. β) Επιστημονική. γ) Εξωδικαστικές ομολογίες του κατηγορούμενου πριν απότησύλληψη τουκαθώςκαικατάτηδιάρκεια της εκδίκασηςτηςυπόθεσης. Ήταν η εκδοχή της κατηγορούσας αρχής ότι από τη 15 μαρτυρίαπου είχε προσαχθεί αποδεικνύετοπέραν πάσης λογικής αμφιβολίαςότι οκατηγορούμενος ήτοαυτόςπου σκότωσετονΑρτίν, κάτω απότιςακόλουθεςσυνθήκες: Οκατηγορούμενος οπλισμένος μετοόπλοτεκμ.22(β), 20 δηλαδή το τσεχικο Μ.58, πήγε στο σπίτι του Αρτίν κάποιαν ώρα μεταξύ του μεσονυκτίου της 31ης Οκωβρίου και την 4 πρωινή της 1ης Νοεμβρίου
3. Στοδιαμέρι­ σμα ανέβηκε σκαρφαλώνοντας πάνω στη συκαμινιάαπό την οποία μετά πάτησε στο περιβάζι, το πλάτος του οποίου 30-40 εκατοστά του μέτρου, άνετα επιτρέπει σε 25 πρόσωπο να περπατήσει. Στη συνέχεια έσπασε τοτζάμι τουπαραθύρουτοοποίοάνοιξε βάζονταςτοχέριτου από μέσακαιγυρίζονταςτοσιδερένιοπόμολο. Ο κατηγορού­ μενος θαμπορούσε όμως να φτάσει στο παράθυροκαιμε άλλοτρόπο.Ανεβαίνοντας δηλαδήαπότηνπέτρινηκυκλι30 κήσκάλα και πηδώνταςστο περιβάζι απότην ανατολική πλευράτουκτιρίου,θαμπορούσε ναφτάσειπερπατώντας στηβόρειαπλευρά. - 3< Ο κατηγορούμενος μπήκε μετά στο χώλ του διαμερί­ σματοςκαιπροχώρησεστουπνοδωμάτιοτουΑρτίν. Εκεί,απειλώνταςτον μετοόπλοτουζητούσετοκλειδί 411 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)τουχρηματοκιβωτίου του.Αφού τοεξασφάλισε έπνιξετον Αρτίν, γιατί πρόθεση του ήτανκαι ηληστεία και ηδολο­ φονίατου. Μετάκατέβηκεστο ισόγειοκαιαφού παραβία­ σε την είσοδο μπήκε στα γραφεία. Ανοιξε το χρηματοκι- ^ βώτιο με το κλειδί και έκλεψε από τους πολλούς φακέλλους που ήσαν μέσα χρήματαδιαφόρωνχωρών,άλ­ λους δε φακέλλους τους πήρε δίχως να τους ανοίξει. Προτούφύγει απότουπνοδωμάτιοτουΑρτίντοντοποθέ­ τησε στο κρεββάτι, όπως τελικά τον βρήκε η αστυνομία καιοκλητήρας τουκαιέκλεισεμετοκλειδί τουπνοδωμά­ τιο. Μετά από τη διάπραξητου φόνου ο κατηγορούμενος πήγε στο διαμέρισμα που μένει,στη λεωφόρο Γρίβα Διγε­ νή αρ. 10-14,και έκαμε μπάνιο για να καθαρίσειπιθανά ίχνη του εγκλήματος που παρέμειναν στο κορμί του. Ύστερα πήγε και έκρυψε σε άγνωστο μέρος τα κλοπιμαία. Ηώρα 10:00 τοπρωΐ της 1 Νοεμβρίου 1986, πήγεστοκα­ θαριστήριο του Καραολή, όπου παρέδωσε ένα σακκάκι δερμάτινο (Τεκμήριο 58), ένα παντελόνι φόρμας μαύρο (Τεκμήριο 59) και μια φανέλλα (Τεκμήριο 60). Η θέση της κατηγορούσας αρχής ήτανπως οκατηγορούμενος φορού- 20 σε τα ρούχα αυτά κατάτη διάπραξητου εγκλήματος. Η αστυνομία ταπαρέλαβεαπότοκαθαριστήριο στις 3 Νοεμ­ βρίου 1986, καιταέστειλεστοχημείο για εξετάσεις. Η Δρ. Πόπη Κανάρη,είναι μια διακεκριμένη επιστή­ μων που σπούδασε Χημεία στην Αγγλία και χάριν στην 25 επίδοση της στην απόκτηση του πρώτου διπλώματος (B.Sc.)της δόθηκε υποτροφίακαι απέκτησε τον τίτλο του Διδάκτορα. Ηειδίκευση της ήτανστη ανακάλυψημικρο­ ποσοτήτων τόσον οργανικών όσον και ανόργανων ου­ σιών. Μετάπου επήρε τον τίτλο τουΔόκτορα,επέστρεψε 30 στην Κύπρο, δίδαξε Χημεία σε Σχολή Μέσης Παιδείας, και από τον Απρίλιο του 1980 προσλήφθηκε στο Γενικό Χημείοτου Κράτους στο ΤμήμαΤοξικολογίας και Εγκλη­ ματολογίας. Έκαμε μετεκπαίδευση στο εξωτερικό σε διά­ φορες χώρες καιστην Αγγλία στα εργαστήρια της Μητρο­ πολιτικής Αστυνομίας στην Scotland Yard με αστυνομικά •" τεκμήρια. 412 2Α.Α.Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου,Πρ. Ηαστυνομίατηςπαρέδωσεδιάφορατεκμήριατης υπο­ θέσεως ταοποία εξέτασε. Κατάτην εξέταση του δερμάτι­ νου σακκακιούβρήκεσε αυτόένακομματάκι γυαλιούκαι μικρήποσότητα στόκκου (τογυαλί είναι Τεκμήριο 64και ο στόκκος Τεκμήριο 65). Τογυαλίδενσυνδέθηκε μετοέγ5 κλήμαγιατίόπως κατέληξε ηΔρ. Κανάρη αυτόήταναπό­ κομμα από χονδρό γυαλί που χρησιμοποιείται συνήθως στα φανάρια αυτοκινήτων, φανούς νύκτας ή οικιακά σκεύηως πά'ιρεξ,αλλά όχι στα τζάμιασπιτιών. Ο στόκ­ κος όμως ήτανόμοιος σε όλαταφυσικάκαιχημικά χαρα!0 κτηριστικά και με ακριβώς τα ίδια ιχνοστοιχεία όπως ο στόκκος στο παράθυροτου σπιτιού του Αρτίν,πουέσπα­ σεο δράστης. 15 Όπως αναφέρθηκε πιο πριν, σε ένα οικόπεδο κοντά στη σκηνήτου εγκλήματος βρέθηκαν δύοκατσαβίδια, Τεκ­ μήρια61και62. ΣτοΤεκμήριο 62,δηλαδή τοκατσαβίδιμε την ξύλινη χειρολαβή, η Δρ. Κανάρη βρήκε πάλι στόκκο όμοιο μεαυτόπουείχετοτζάμιστοσπίτι τουθύματος. 20 Ουπαστυνόμος Γ. Σακκαδάς, Μ.Κ.88, εμπειρογνώμο­ νας σταπυροβόλα όπλακαιπυρομαχικά,είπε ότι η σφαί­ ρα πουβρήκε μαζί με τον κ. Κωμοδίκη,Τεκμήριο 37 έξω από το υπνοδωμάτιο του Αρτίν κοντά στο μπάνιο του, μπορούσε ναχρησιμοποιηθεί καιαπόταδύο όπλα (Τεκμ. 25 22). Ο Δρ.Π. Βανέζης που διενήργησε τηνεκροψία καινε­ κροτομή επεσήμανε πάνω στο θύμα ένα τραύμα στο στή­ θος κάτωαπότοαριστερό μέρος του λαιμού,καιείπε ότι αυτό πρέπει ναπροκλήθηκε απότην πίεση κάποιουαντι30 κειμένου πάνω στο λαιμό τουθύματος. Όταν δετου υπο­ δείχθηκε τοόπλοΤεκμήριο 22 (β),είπε πωςαυτότο τραύ­ μα πιθανόν να προκλήθηκε από την πίεση της κάννης παρόμοιου όπλου στο λαιμό τουθύματος.Λόγωτουιδιά­ ζοντος σχήματος του στομίου της κάννης σε συνδυασμό 35 μετηνυποδοχήτηςξιφολόγχης, η κάννητουόπλουαυτού πιέστηκε πάνω σεκαλούπι απόστόκκοκαιάφησεακριβώς τα ίδιασημάδια,όπωςστολαιμό του θύματος. 413 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)ΗμαρτυρίατωνΔραςΠ.Κανάρη,ΣακκαδάκαιΒανέζη έδωσεστο Κακουργιοδικείο ταεπιστημονικά αποδεικτικά στοιχεία που η κατηγορούσα αρχή προσκόμισε για να αποδείξειτην ενοχήτουκατηγορούμενου. 5 Ο κατηγορούμενος κατέθεσε στο Κακουργιοδικείο ενόρκως. Αρνήθηκε ότι διέπραξε το έγκλημα καιπρόβαλε άλλοθι. Ο κατηγορούμενος έδωσεστην ένορκηκατάθεση του πλήρη αναφοράτων κινήσεων του το βράδυτης 31 10 Οκτωβρίου 1986, μέχρι τις 12.00 τα μεσάνυκτα,πρόβαλε δεορισμένους ισχυρισμούς γιατιςκινήσεις τουαπόταμε­ σάνυκτα μέχρι τις 3.30-4.00 π.μ. της 1 Νοεμβρίου 1986, ώραπουείπεότιπήγεστοδιαμέρισματουκαικοιμήθηκε. Στην ανοικτήκατάθεσητου,Τεκμήριο 14,καθώςκαιστην 1 5 ανακριτικήκατάθεσητου,που έγινε δεκτή μετά απόδίκη εντός δίκης,Τεκμήριο 70, και στην κυρίως μαρτυρίατου ενώπιον του δικαστηρίου,ο κατηγορούμενος ισχυρίστηκε ότι δεν μπορούσε νααποκαλύψειπούήμεποίουςβρισκό­ ταν απότα μεσάνυκτατης 31 Οκτωβρίου, μέχρι τις 4π.μ. της 1ης Νοεμβρίου γιατί θα ενοχοποιούσε τον εαυτότου και δύο άλλα πρόσωπα σε εγκλήματα. Συγκεκριμένα ο κατηγορούμενος είπε στις πιο πάνω καταθέσεις του και στην κυρίως εξέταση του, ότι ηώρα 12.00 τα μεσάνυκτα της 31 Οκτωβρίου 1986, τον παρέλαβανδύο φίλοι τουμε το αυτοκίνητο τους απότην απέναντι πολυκατοικίακαι πήγαν εκτός Λευκωσίας. Από το ταξίδι επέστρεψαν η ώρα 4:00 το πρωΐ της 1ης Νοεμβρίου, οπόταν και πήγε στοδιαμέρισματουκαικοιμήθηκε. •"Όπως ήτανφυσικό,στην αντεξέτασηπιέστηκε να απα­ ντήσει στα κρίσιμα ερωτήματα: πού πήγε και με ποία άτομα. Σε κάποιο στάδιο της αντεξέτασης οκατηγορού­ μενος πρόβαλετον εξής ισχυρισμό. Μετάαπό παράκληση τουφίλου του κατάδικουΤενίζη,οοποίοςήθελεναπάρα- 35 δώσει ένα όπλο στην αστυνομία, πήγε με αυτά τα δύο άτομα κάπου στην επαρχία Λάρνακας να παραλάβει το όπλο και να το παραδώσει στην αστυνομία αφού είχαν πρώτα σχετική επαφή στο σπίτι κάποιου τρίτου προσώ­ που. Παρέλαβαν το όπλο από κάπου κοντά στο χωριό 40 Μαζωτός και το μετέφεραν στη Λευκωσία, όπου ο ίδιος 414 30 2 Α.Α.Δ. Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου, Πρ. το έκρυψε πρώτασε ένα χωράφικοντά στο ίδρυμαΙωάν­ νου καιμετάστα μέσαΔεκεμβρίου, σε έναγεφύρι του Πεδιαίουποταμούστο Στρόβολο,αφούπέταξετηνκουβέρτα που ήταντυλιγμένο. Από ότι άκουσε μετά, ηαστυνομία 5 παρέλαβετοόπλο. Οίδιοςδεντοπαρέδωσεστηναστυνο­ μία γιατί στο μεταξύ έγινε ο φόνος του Αρτίν καιακού­ στηκε πωςσ'αυτόνείχεχρησιμοποιηθεί όπλο,καιέτσι φο­ βήθηκε μήπως συνδεθεί το όπλο, που επρόκειτο να παραδώσειστην αστυνομία, μετο όπλο πουχρησιμοποιή10 θηκεστο φόνοτουΑρτίνκαικατηγορηθεί οίδιος. 15 Οκατηγορούμενος αρνήθηκε ότι έκαμε ενοχοποιητικές ομολογίες στον ΝίκοΝικολάου,Μ.Κ.25, ήστον κ. Παπακώστα, Μ.Κ.74, ή στους Κωμοδίκη, και Ναούμ,Μ.Κ.86 και94αντίστοιχα. Στις 29 Νοεμβρίου, ο κατηγορούμενος συλλήφθηκε βάσει δικαστικού εντάλματος στο σπίτι της αρραβωνια­ στικιάς του στην Ακρόπολη. Το πρωΐ, γύρω στις 10.00 της ίδιας μέρας,έδωσεκατάθεσηανακριτικούτύπου στον 20 Αστυνόμο Β' ΗρακλήΦράγκο. Στηνκατάθεσητου,(Τεκ­ μήριο79),αρνήθηκεεπίμονανααναφέρειτιςκινήσεις του και μεποίαάτομαβρισκόταν απότις 12.00 τα μεσάνυκτα της 31 Οκτωβρίου μέχρι τις 4.00 το πρωΐ της 1ης Νοεμ­ βρίου, λέγοντας ότι δεν ήθελε να εμπλακεί ο ίδιος σε άλλες καταστάσεις. Παραδέχθηκε ότι πήρε στο καθαρι25 στήριο το πρωΐ της 1ης Νοεμβρίου το σακκάκι,τηφανελ­ λα και το παντελόνι φόρμας (Τεκμήρια 58, 59 καΐ 60), αλλά αρνήθηκε ότι το βράδυτης 31ης Οκτωβρίου προς 1 Νοεμβρίου φορούσε αυτότοσακκάκικαιρούχα. Αντίθετα ο κατηγορούμενος είπε ότι φορούσε τζιν παντελόνι και 30 πράσινηφανέλλα,πουβρισκόντουσαν ήδη στοκαθαριστή­ ριο,καικόκκιναπαπούτσια. Μετά τη σύλληψητου κατηγορούμενου στις 29 Νοεμ­ βρίου 1986, το Δικαστήριο εξέδωκε δύο διατάγματα 8ημερης προσωποκράτησής του,απέρριψε όμως την τρίτη αίτησητης αστυνομίας καιέτσι οκατηγορούμενοςαφέθη35 κε ελεύθερος. Οι έρευνες όμως συνεχίζονταν και ηδολο­ φονία της ΜαίρηςΤελώνη, που έγινε στη Λεμεσόστις 15 415 Α. Αοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)Ιανουαρίου 1987, οδήγησε τον κατηγορούμενο καιτοσυ­ νένοχο του ΝίκοΝικολάου,Μ.Κ.25στην παρούσα υπόθε­ ση,ενώπιον του Κακουργιοδικείου Λεμεσούτο οποίο κα­ ταδίκασε τον μεν κατηγορούμενο στην παρούσα υπόθεση σε ισόβια φυλάκισηγιατον εκ προμελέτης φόνο τηςΜαί­ ρηςΤελώνη, (ηκαταδίκηεκείνη έχει ήδηακυρωθεί απότο Εφετείοκαιη υπόθεσηστάληκε για επανεκδίκαση)- τονδε συναυτουργό στο έγκλημα, Νίκο Νικολάου, σε τετραετή φυλάκιση. Ησυλλήφθηκε του Νικολάουγια τηδολοφονία _ της ΜαίρηςΤελώνη έγινε τις πρωινές ώρες στις 16 Ιανου­ αρίου 1987. Μόλις συλλήφθηκε αποκάλυψε στην αστυνο­ μία, όπως ο ίδιος ισχυρίζεται, όλη την εγκληματική του δραστηριότητακαθώςκαιαυτή του κατηγορούμενου. ΑνέφερεοΝικολάουότι οκατηγορούμενος του είπε σε 15 διάφορες ημερομηνίες όλες τις λεπτομέρειες της δολοφο­ νίας του Αρτίν που διέπραξε ο ίδιος με σκοπό να ληστέ­ ψει το χρηματοκιβώτιο του. Έδωσε μιαλεπτομερή κατά­ θεση στην Αστυνομία στις 3 Φεβρουαρίου 1987 και τη συμπλήρωσε μεμιασύντομητηνεπόμενημέρα4Φεβρουα- 20 ρίου. Σεαυτέςαναφέρονταιοι προσωπικές καιστενές φι­ λικές σχέσειςπουυπήρχαν μεταξύαυτούκαιτου εφεσείο­ ντακαιαναφέρθηκεσεδιάφορεςσυνομιλίες πουείχαν. Ο εφεσείων πήγε στη Λευκωσία για μερικές μέρες,την επαύριο δε πήγε και ο Νικολάου. Ο εφεσείων επέστρεψε 25 στις 29 Σεπτεμβρίου 1986 καιοΝικολάουτην επόμενη. Η περίληψη της μαρτυρίας του Νικολάου από το Κακουρ­ γιοδικείο στησυνέχεια είναι όπωςπιοκάτω: "Τηνπαραμονήτης δολοφονίας τουΑρτίν, Πέμπτη τα μεσάνυκτα, ο μάρτυρας ήτανστο διαμέρισμα του Από- jn στόλου -Ττόλου, στο οποίο έμενεκαι ο κατηγορούμε­ νος, στην οδό Γρίβα Διγενή. Εκεί ήτανκαι η αρραβω­ νιαστικιά του κατηγορούμενου Έλενα καιάλλοι φίλοι τους. Ο κατηγορούμενος ζήτησε από τον μάρτυρανα πάρουν την αρραβωνιαστικά του σπίτι της γιατί το δικό του αυτοκίνητο ήταν χαλασμένο. Έτσι οΝικολά­ ου,οκατηγορούμενος και ηΈλενα μπήκανστοαυτοκί­ νητο του πρώτου και την μετέφεραν στο σπίτι της στη 416 2Α.Α.Δ. c 10 15 20 25 30 35 Γιουρονκχηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου,Πρ. Δασούπολη. Στηνεπιστροφήοκατηγορούμενος ζήτησε απότονΝικολάουνατονπάρεισεέναμέροςπίσωαπό τοκέντροΤενίζηςπουβρίσκεταιστηλεωφόρο Αθαλάσσας. Ο κατηγορούμενος υπέδειξε στον Νικολάου να σταματήσει καιαφούκατέβηκεαπότοαυτοκίνητο προ­ χώρησε σε έναχωράφι,όπου είχε ένα βαθούλωμα, και μετά από λίγα λεπτά επέστρεψε κρατώντας στο ένα χέρι ένα αντικείμενο και στο άλλο μια τσάντα. Όταν μπήκεστο αυτοκίνητοομάρτυραςπρόσεξε ότιαυτότο αντικείμενο ήτανέναόπλοτσεχικοτυλιγμένο σεχαρτί. Ο κατηγορούμενος του είπε ότι μέσαστην τσάνταείχε τέσσερις σφαιροθήκες,δύο για το όπλο το τσεχικο και δύογιατο καλασνίκωφ,μιακαπνογόναβόμβακαιμια χειροβομβίδα. Οκατηγορούμενος ζήτησε τότε απότον μάρτυρα νατον μεταφέρειπίσω απότην εκκλησίαΜα­ καρίουστη λεωφόρο Δασουπόλεως. Στοδρόμοο μάρ­ τυρας ρώτησε τον κατηγορούμενο πού βρήκε τα όπλα καιοτελευταίος τουαπάντησεπωςτουταπρομήθευσε ο αδελφός του Φανιέρου. Εκεί στην εκκλησίαΜακαρίουοκατηγορούμενος έκρυψε τοόπλοκαιτις σφαιροθήκεςκάτωαπόένασωρόπέτρες. Όταν επέστρεψε στο αυτοκίνητο ρώτησε τον Νικολάου αν θυμάται για το στόχο πουτουμίλησεπαλιά. Στοσημείο αυτόο Νικο­ λάου θυμήθηκε ότι όταν του μίλησεγια το στόχο στην Αθήνα, του ανέφερε πως ήταντο χρηματοκιβώτιο του Αρτίν. Προχώρησε μάλιστα ο κατηγορούμενος να του πει ότι, επειδή ήταν τέλος του μηνός και ο Αρτίν κά­ μνει πληρωμές, το χρηματοκιβώτιο θα έπρεπε να είχε πολλά χρήματα. Στησυνέχεια οκατηγορούμενος πρότείνε στοΝικολάουνακάμουνμαζίτη ληστείακαιοτε­ λευταίος δέχθηκε. Ο κατηγορούμενος του είπε τότε πως ηλεία της ληστείας θαμοιραζότανσε τρία. Ο Νι­ κολάου τον ρώτησε γιατί να μοιραστεί σε τρία αφού ήσαν μόνο οι δυο τους. Ο κατηγορούμενος τουαπάντησε πως το τρίτο μερίδιο θατο έπιανε οΦανιέρος, αφούαυτόςυπέδειξε το στόχο. Μετάπροχώρησανκαι πήγαν μαζίστο σπίτι του Αρτίν για νακάμουνεπιτό­ πια εξέταση, ώστε να σχεδιαστεί η επιχείρηση της λη­ στείας. Στάθμευσε το αυτοκίνητο στο σημείο που του υπέδειξε ο κατηγορούμενος, σε ένα άδειο οικόπεδο 417 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)στην πάροδο της οδού Καρπενησίου. Το σημείο αυτό το υπέδειξε ο μάρτυραςστην αστυνομία, (φωτογραφία 5 του τεκμ. 12). Καιοι δυοτους τότε προχώρησανπερπατητοί προς το σπίτι του Αρτίν. Μπήκανστην αυλή από το διπλανόσπίτι αφού διέσχισαν έναοικόπεδο στο οποίο υπήρχανξύλα και καλούπια, προφανώςαπό οι­ κοδομικές εργασίες που γινόντουσαν εκεί. Οκατηγο­ ρούμενος έδειξε στο Νικολάου ένα δωμάτιο στο ανώ­ γειο λέγοντας του πως ήταν το υπνοδωμάτιο του Αρτίν. Εκείνη την ώραστο δωμάτιοείχεφως καιήταν το μόνο που είχε μονάδα ψύξεως. Ο κατηγορούμενος ανέβηκετην πέτρινησκάλακαιμετάεπέστρεψε. Ομάρ­ τυρας πρόσεξε πως κάτω στην αυλή είχε μια μοτοσυκλέτα κίτρινη και ένα σκέπασμα κάλαθου αχρήστων. Μετά απότην επιτόπια εξέταση του σπιτιού του Αρτίν, ο μάρτυρας οδήγησε το αυτοκίνητο του προς το διαμέ­ ρισμα του κατηγορουμένου. Κάτω στο δρόμο ο Νικο­ λάου είπε στον κατηγορούμενο πως το σπίτι του Αρτίν του φαινόταν σαν ' απόρθητο φρούριο' γιατί ο δρόμος ήταν πολυσύχναστος, δίπλα είχε φρουρά η αστυνομία και έτσι θα ήταν δύσκολη επιχείρηση. Ο κατηγορούμε­ νος όμως τον καθησύχασε λέγοντας του ότι στο διαμέ­ ρισμα έμενε ο Αρτίν με έναγέρο υπηρέτητου καισυνή­ θως ή ώρα 10-10.30 ήταν μόνοι στο σπίτι και έβλεπαν τηλεόραση. Μετά από αυτό ο κατηγορούμενος βγήκε στο διαμέρισμα του και ο Νικολάου έφυγε στις 2-2.30 τοπρωΐ γιατο σπίτιτου. Γύρω στις 10.00 το πρωΐ της επόμενης μέρας, συνέ­ χισε ο μάρτυρας,πέρασε οκατηγορούμενος μαζί μετον Αποστόλου, για να πάρουντο αυτοκίνητο τουκατηγο­ ρούμενου για σέρβις στο γκαράς Σουπαρού. Στην επι­ στροφή ο Αποστόλου άφησε τον κατηγορούμενο στο κατάστημα του. Αφού βγήκαν στο σέντε,οκατηγορού­ μενος του ζήτησε £50 για να αγοράσει φόρμες τις οποίες θα χρησιμοποιούσαν στη διάρρηξη. Όπωςείχαν συνεννοηθεί από την προηγούμενη, θα φορούσαν τις φόρμες και κάτωαπό αυτές θα έβαζανρούχα,έτσι για να φαίνονται με κοιλιά και να παρουσιαστούν στον Αρτίν σαν άνθρωποι της νύκτας και του ποτού. Οκα418 2Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. ΑοΤζου,Πρ. τηγορούμενος μετάτουζήτησετοαυτοκίνητοτουκαιο μάρτυρας του το έδωσε. Τοαπόγευματης ίδιαςμέρας ο Νικολάου βρισκόταν στο σπίτι του με κάποιο φίλο του Άννινο. Ο κατηγορούμενος πέρασε μαζί με τον Γιωργαλλίδηγνωστό ως 'Κούτα', Μ.Κ.82; Ότανέφυγε ο Άννινος ο κατηγορούμενος ρώτησε το μάρτυρα τι ώρα θαήταν έτοιμος για ναπεράσει να τον πάρειγια την επιχείρηση τηςληστείας. ΟΝικολάουτουαπάντη­ σεγύρωστις 8.30. Στις 8.15 τηλεφώνησε ο κατηγορούμένος στο σπίτι του για να τον ρωτήσει αν ήταν έτοι­ μος. Ομάρτυρας τουαπάντησεκαταφατικά,αλλάαντί να έλθει ο ίδιος ο κατηγορούμενος έστειλε τον Γιωρ­ γαλλίδη μαζί μετον κοινό τους φίλο Λώρη. Όλοιμαζί πήγαν στη καφετερία Στήβη στην περιοχή Έγκωμης, κοντά στη γνωστή υπεραγορά Χαραλαμπ;ίδη. Όταν έφθασαν ο μάρτυρας γύρεψε τον κατηγορούμενο ο οποίος όμως δεν βρισκόταν εκεί. Κάποιος του είπε πως είχε περάσει και θαξαναρχόταν. Πέρασαν όμως ταμεσάνυκτακαιοκατηγορούμενος δενφάνηκε. Κατά τις 1.00 το πρωΐ της 1/11/86,ο Νικολάου μαζί με τον Αποστόλου καιέναφίλοτου,τον Ανδρέα Δημοσθένους γνωστό ως'Big Star'Μ.Κ.78, πήγαν στοδιαμέρισματου Αποστόλου. Ο κατηγορούμενος, παρόλον που έμενε εκεί,όπωςείπαμεήδη, δενήτανστοδιαμέρισμα. Αφού οΝικολάουκάθησεγιαλίγο έφυγεγιατοσπίτιτου. Η ώρα 9.00-9.30 το πρωΐ η μητέρα του Αποστόλου τηλεφώνησε στονΝικολάουκαιρωτούσεγιατογιότης. Μετά απόλίγο τηλεφώνησε και ηΈλενα, αρραβωνιαστικά τουκατηγορούμενου,και τον ζητούσε ρωτώντας τον μάρτυρα αν ήξερε πού ήταν γιατί δεν φάνηκε το βράδυ. Εκείνη τη στιγμή ο Ευαγόρας,ιδιοκτήτης του καθαριστηρίου που άκουσε τη στιχομυθία, είπε στον Νικολάουναπειστην Έλεναπωςτοπρωΐ είχεπεράσει ο κατηγορούμενος και έφερε ή έπιασε κάτι ρούχα. Ο ίδιος οΝικολάουδενθυμότανανείπε: 'έφερεήέπιασε ρούχα.' Το μεσημέρι της 1ης Νοεμβρίου, ο μάρτυρας είδε στην εφημερίδα Απογευματινή ότι ο Αρτίν βρέθηκε 419 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)στραγγαλισμένος. Αμέσως,όπως είπε, ο νους τουπήγε στον Γιουρούκκη. Το βράδυ πήγε στην καφετερία Στήβη, που σύχναζε η παρέα,και είδε τον Αποστόλου μαζί με αστυνομικούς που γύρευαν τον κατηγορούμε- 5 νο. Μετάαπότου Στήβηηπαρέαπήγε στη δισκοθήκη 'Μάντισον'. Εκεί πληροφορήθηκε πως ο εφεσείων είχε ήδηπάειτο βράδυστην αστυνομία καιαφέθηκε ελεύθε­ ρος. Έτσι ο Νικολάου μαζί με τον Γιωργαλλίδη πήγαν στο σπίτι της αρραβωνιαστικιάςτου εφεσείοντα για να \Q τον βρουν. Ο μάρτυρας συνεχίζοντας είπε ότι σε μια στιγμή που ο εφεσείων ήταν μόνος του στο μπάνιο και κτενιζόταν τον ρώτησε τισυνέβη. Αυτός τουαπάντησε ότι δεν σκότωσε'τον Αρτίν αλλά πέθανε απότην καρ­ διά του,και χαμογελούσε. Λίγο αργότερα, όταν μπήκε 15 στο δωμάτιογιαναβάλει ταπαπούτσιατου,οΝικολά­ ουτου έκαμενόημα μετοχέρι τουγιανατουπειοεφε­ σείων πόσα απέφερε η ληστεία, και αυτός απάντησε: μέσα στην αστυνομία εμιλούσαν για δύο εκατομύρια λίρες. 20 Ο Γιωργαλλίδης καιη Έλεναήτανμέσαστηνκουζί­ να. ΟΝικολάουέφυγε τότεγιαναπάειπάλινπίσω στη δισκοθήκη και ο εφεσείων τους είπε ότι θατους συνα­ ντούσε εκεί με την αρραβωνιαστικιά του. Δεν πήγε 25 όμως. Την επόμενη μέρα,Κυριακήαπόγευμα, βρέθηκαν ο εφεσείων με τον μάρτυρα στη δισκοθήκη και οπρώ­ τος του ζήτησε να τον πάρει στοκατάστηματουγιανα τηλεφωνήσει στην Αγγλία για την εκτέλεσηπαραγγε­ λίας μιας μοτοσυκλέτας που περίμενε. Στο δρόμο ο 30 μάρτυρας ρώτησε τον εφεσείοντα: ήνταλως έγινε; Οι εφημερίδες γράφουνγιαστραγγαλισμό, ενώ οίδιος του είχεπει πωςπέθανεαπό τηνκαρδιάτου. Ο κατηγορού­ μενος απάντησε: κοίταξε να δεις την ώρα που μπήκα μέσα, έπιασα έδωκα του μια όυο με το όπλο και σε μια 35 στιγμή έπιασατον πουπίσω μετοχέρι καιπιθανόεπει­ δήήτανκαμπούρης ναέσπασε οσπόνδυλος του. Συνέ­ χισεδεναπει ότι τηνώραπου μπήκεμέσατοθύμα έκα­ τσε πάνω στο κρεβάτι του και φώναξε *όϊ, όϊ Θεέ μου πάλε'. ΟΝικολάου είπε παραπέραπως οεφεσείων του είπε ότι έπιασε τακλειδιάτουχρηματοκιβωτίου απότο 420 2Α.Α.Δ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου, Πρ. σάκκοτουθύματος,γιατίγνώριζε απότις πληροφορίες πουείχεπωςήτανπάνωσεμιαχρυσήαλυσίδαπουκρε­ μότανστημέση τουκαιτακλειδιά τοποθετούνταν στην τσέπη του σακκακιού του. Μετά από αυτό πήγε στο γραφείο άνοιξε το χρηματοκιβώτιο και έπιασε, ό,τι έπιασε,ταέβαλεσεένασακκούλι καιέφυγε. 10 15 20 25 35 Τοπεριεχόμενο τους,πουήταναρκετό, ήτανσεξένο συνάλλαγμα όπως αράπικα,δολλάρια καικάτιχρυσα­ φικά. Αφού έκαμεοεφεσείων τοτηλεφώνημα στην Αγ­ γλία οΝικολάου είπε πως ο ίδιος ζήτησε απότον εφε­ σείοντα £300-£350, γιατί τις χρειαζόταν αλλά ο τελευταίος τουαπάντησεπωςθατονκανόνιζετηνάλλη μέρα.Τηντρίτη4Νοεμβρίουοεφεσείων πήγεπρωΐ στο κατάστημα του και ο μάρτυρας τον ρώτησε αν του έφερε τα χρήματα,αλλά αυτός του απάντησε πως είχε κτυπήσει τοαυτοκίνητοτουκαιθαπλήρωνεαποζημιώ­ σεις. Ξαναρώτησε ο μάρτυρας τον εφεσείοντα τί έγινε μεταλεφτάτηςληστείας καιτουείπεπως£4,000βρήκε μέσα στο χρηματοκιβώτιο και άρχισαν τα έξοδα του καισιγά-σιγά θαεξανεμίζονταν. Την μεθεπόμενη μέρα ο μάρτυρας ζήτησε πάλι τα χρήματααπό τον εφεσείο­ ντα,ο οποίος του απάντησε πως ταπερισσότερα ήταν αράπικα και2,500 δολλάρια αμερικής και δενμπορού­ σε νατααλλάξει γιατί ήτανεπικίνδυνο και έτσι θα τα έπαιρνεστο ταξίδιτουστην Ελλάδα. Μετις 2,500δολ­ λάριαθαξοφλούσε τημοτοσυκλέτα πουπαράγγειλε. Ο εφεσείων έκαμεπράγματιταξίδιστην Ελλάδακαι ότανεπέστρεψε ομάρτυραςτουζήτησε τααραβικάχρή­ ματαγιανατα αλλάξει ο ίδιοςαλλά αυτόςτουαπάντη­ σε πως τα έκαψε. Μετά από λίγες μέρες ο μάρτυρας διάβασε στις εφημερίδες ότι κοντά στο συνοικισμό Κόκκινες βρέθηκανκαμένα χρήματακαι συγκεκριμένα αραβικάκαι ορισμένα χρυσαφικά. Όταν ξαναείδε τον εφεσείοντα του υπέδειξε πως ηαστυνομία θατον συλ­ λάμβανεγιατίάρχισε νακάμνει λάθη. Ταλάθηδε αυτά άρχισε νατουτααπαριθμεί,λέγοντας του πωςβρέθηκε μια σφαίρα στητή έξω απότο δωμάτιο του Αρτίν και πως ήταν σήμα τρομοκρατικών οργανώσεων που άφη421 Α. Αοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)σαν το επισκεπτήριο τους με αυτότο τρόπο,καιπρο­ χώρησε νατον ρωτήσει ποιοςήτανο λόγοςπουάφησε έτσι τη σφαίρα. Ο κατηγορούμενος του απάντησε"αν θα έππεσε η σφαίρα θαέππεσε τυχαία απότη δεύτερη γεμιστήραπουείχεμέσαστοόπλο". Στην αντεξέταση,σε αναφοράτουστησυμπληρωμα­ τική κατάθεσηπου έδωσε στις 4 Φεβρουαρίου 1987, ο μάρτυρας ανέφερε πως ο κατηγορούμενος του είπετα εξής: Έν πελλάρες πουγράφουσι,ησφαίραπρέπεινα έππεσε που την δεύτερησφαιροθηκητου Καλασνικωφ που είχα μαζί μου, που είχα τυλιμένη με τέλλα πάνω στησφαιροθηκηπουήτανπάνωστο όπλο.' Σαν δεύτε­ ρο λάθος ο μάρτυραςτου είπε ότι ήτανπου έκαψετα χρήματα. Ο εφεσείων όμως απάντησεπως δενυπήρχε περίπτωσηνασυλληφθεί. 5 ^ ΣτοταξίδιστηΛεμεσό, γιατηδολοφονίατηςΤελώ­ νη, ο μάρτυρας είπε ότι ρώτησε τον εφεσείοντα πώς βρέθηκε στόκκος και γυαλί στο σακκάκι που φορούσε και πάνω σε ένα κατσαβίδι,αλλά αυτός απάντησε ότι τοσακκάκιδεν το φορούσε εκείνο τοβράδυκαιταγυαλίά μπορεί να ήταναπόκάποιαάλλη υπόθεση. Γιατο κατσαβίδι είπε πως δεν χρησιμοποίησε κατσαβίδι για νασπάσει τογυαλί,αλλάτοόπλο. Ο μάρτυρας,για τα δυο όπλα Τεκμήρια 22(a) και 22(β),είπε στη συνέχεια πως το μεν τσεχικο είναιαυτό που έπιασε ο κατηγορούμενος από το χωράφι πίσω από το κέντρο Τενίζη στις 30 Οκτωβρίου 1986, ενώ το άλλο το καλασνικωφ είναι αυτό με το οποίο διαπρά­ χθηκεοφόνος τηςΤελώνη. Καιταδύοόπλαπρινξεκι- 30 νήσουν για την επιχείρηση Τελώνηήσανκρυμμένα στο φράκτη Αθαλάσσας και αφού τα ανέσυρε ο εφεσείων απότονκρυψώνατουςταπήραν μαζίτουςστηΛεμεσό. Μετάτο έγκλημα τηςΤελώνη ταόπλαταέκρυψεκάτω από τις πέτρες κοντά στην εκκλησία Μακαρίουκαι τα 35 υπέδειξε ομάρτυραςστηναστυνομία,ηοποίατα παρέ­ λαβε και παρουσιάστηκαν ως τεκμήρια στην υπόθεση Τελο')νη." 422 15 2Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου,Πρ. Προχωρεί το Κακουργιοδικείο στην απόφασητουκαι αναλύει τα ευρήματα αυτά της Κανάρηκαι τη σύγκριση πουέκαμεμεταξύτουστόκκουστοπαράθυροτουσπιτιού του Αρτίν,τογυαλί του οποίου έσπασε οδράστης γιανα μπει μέσακαιτουςστόκκους στοσακκάκιτου εφεσείοντα. Υποδεικνύει τις εξετάσεις που έκαμε ηΔρ. Κανάρη στην Κύπρο και στο Λονδίνο, τις εισηγήσεις που έκαμε η υπε­ ράσπιση στη μάρτυρααυτήκαι δέχθηκε τη μαρτυρίατης παρατηρώνταςότι: "Η ευθύτητα και τιμιότητα της κας Κανάρη, καθώς επίσης η ορθότητατωναναλύσεωνκαισυμπερασμάτων της, τεκμαίρεται αβίαστααπότο γεγονός ότι το γυαλί που βρέθηκε στο ίδιο σακκάκι δεν το σύνδεσε με το σπασμένο γυαλί τουπαραθύρουτουΑρτίν. Υπενθυμί­ ζουμε πως ανάλυσητου δείκτη διάθλασης του γυαλιού που βρέθηκε στο σακκάκι απέδειξε πως αυτό είναι γυαλί ανθεκτικόκαιχρησιμοποιείται κυρίως στα τηλε­ σκόπια,φανούςπορείαςοχημάτωνκαιοικιακάσκεύη. Το γεγονός όμως αυτό ηυπεράπισητο χρησιμοποίησε δίδονταςτουαμφισβητήσιμη ερμηνεία. Εφόσονδηλαδή το γυαλί αυτό αποκλείεται να ήταν απότο τζάμι του παραθύρουτουΑρτίντότετοσακκάκιδενσυνδέεταιμε το σπάσιμο του γυαλιού αυτού. Εδώ, η ανάλυσηκαι μαρτυρία της κας Κανάρηκατά την υπεράσπισηήταν ορθήκαιπειστική,σε αντίθεση μετο στόκκο. Υπάρχει όμως εξήγησηπώς βρέθηκε το γυαλί σ' αυτότοσακκά­ κι. Ο ΠολύκαρποςΝαπολέων (Μ.Κ.83), είπε πωςείχε στην κατοχή του από το Μάρτη του 1986 το σακκάκι αυτό γιατί του το έδωσε ο φίλος του Ευαγόρας. Το χρησιμοποιούσε δεκαθημερινάμέχριτις9Σεπτεμβρίου 1986, που εισήχθη στο νοσοκομείο μετά από σοβαρό τροχαίοδυστύχημαμετημοτοσυκλέτα τουπουείχεστη λεωφόρο Δημοσθένη Σεβέρη με άλλο όχημα. Η σύγ­ κρουση ήταν μετωπική και όπως είπε ο ίδιος είχεσυρ­ θεί σε μήκος 350 πόδια πάνω στο δρόμο, όπου είχαν πέσει σπασμένα γυαλιά. Επομένως, το μικρό γυαλί που βρέθηκε στο σακκάκι θαπρέπει να μπήκε σ' αυτό όταν ο μάρτυρας συρόταν στην άσφαλτο. Το γυαλί αυτό, όπως είπε η κα Κανάρη,έπεσε από το σακκάκι 423 Α. Αοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)ότανάρχισενατοτινάζει. Κατά την κρίση μας ημαρτυρία της Δρας Κανάρη παραμένει αδιαμφισβήτητηγιατί η επιστημονική εργα­ σία που έχει κάμει χαρακτηρίζεται από εξονυχιστική 5 επιμέλεια η οποία απέδωσε συμπεράσματα πέρα από κάθεδυνατήαντίθετηκριτική." Μετοεύρημα αυτόοεφεσείων συνδεόταν άμεσα μετη διάπραξητουεγκλήματος. 10 Στην συνέχεια το Κακουργιοδικείο αναφέρθηκε στα διάφοραστοιχεία πουσυνδέονται μετοσακκάκικαικατέ­ ληξεστο συμπέρασμα ότι οεφεσείων πρέπει νατοφορού­ σετοβράδυεκείνο. 15 Ως προς το θέμα της σφαίρας, Τεκμήριο 87, και το όπλοΤεκμήριο 22(β) το Κακουργιοδικείο ετόνισετημεγά­ λη αποδειχτική αξία για την υπόθεση της κατηγορούσας αρχής *αι πρόσθεσε ότι "ενώ όμως τοΤεκμήριο στόκκος, που βρέθηκε στο σακκάκι του κατηγορούμενου που φο­ ρούσε το βράδυ του εγκλήματος, τον συνδέει άμεσα και 20 ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία, ησφαίρα και το όπλο αποκτούν αποδεικτική βαρύτητα τότε μόνο και εφόσον γίνει αποδεκτή η μαρτυρία του Νικολάου, βάσει της οποίαςαυτάταδύοτεκμήρια ήτανστην κατοχή τουκατηγορούμενου. Θαπρέπει επομένως ναασχοληθού- 25 με μεαυτή τώρα." Ανέλυσε τότε τις σχέσεις του εφεσείοντα με τομάρτυ­ ρα Νικολάου και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτός ήταν συναυτουργός ήύποπτος μάρτυρας. Παραθέτει τις 30 σχετικές αυθεντίες που αναφέρονται στο θέμα αυτό και αναφέρθηκε στη νομολογία. Ορθά δε λέγει ότι σε μιατέ­ τοιαπερίπταχτη"Απαιτείται όπωςτοδικαστήριοπροειδο­ ποιήσει τον εαυτότουγιατονκίνδυνο αποδοχήςκαιενέρ­ γειας πάνω σε τέτοια μαρτυρία, που δεν ενισχύεται από 35 άλλη με βάση την οποία ο κατηγορούμενος συνδέεται με τηδιάπραξητου εγκλήματος. Παράλειψητέτοιαςπροειδο­ ποίησης καθιστά ακυρώσιμη την απόφαση απότο Ανώτα424 2ΑΛΛ. Γιονρονχκηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου,Πρ. τοΔικαστήριο.Αφούόμως τάδικαστήριοπροειδοποιήσει τον εαυτό του για τον κίνδυνο αποδοχήςτέτοιαςμαρτυ­ ρίας,τότε είναι δυνατόνατηναποδεχθεί, δίχως ναεξετά­ σει ανη μαρτυρίααυτήενισχύεται απόάλλη." 5 Οι αυθεντίεςπουπαρατίθενταιείναιPeristianis v.The Republic

(1969)2 C.L.R. 137, Fiourentzou v. The Republic

(1973)2 C.L.R. 256, Fourri v.TheRepublic

(1980)2C.L.R. 152, Attorney-General of Hong Kongv. Wong Mukpink

(1987)2A11E.R.488, D.P.P. v. Kilbourne

(1973)1All E.R. 10 456, D.P.P. v.Hester

(1972)3All E.R. 1065, R.Ϋ. Spencer

(1986)2All E.R.928, R.v.Donat

(1986)82Cr.App.R.173, Zacharia v. TheRepublic, 1962 C.L.R. 52. Ορθάδευποδεικνύειη απόφασηότιτοπεριεχόμενο της 15 ενισχυτικής μαρτυρίαςπρέπει νασυνδέει τον εφεσείοντα με τη διάπραξη του εγκλήματος. Δεν είναι αρκετό ένα αποδεικτικόστοιχείοναενισχύειτηναξιοπιστίατου μάρ­ τυρα, έστω και αν είναι πειστικό και ανεξάρτητο R. ν. Donat

(1986)82 Cr. App. R.173 και Zacharia v. The 20 Republic(πιοπάνω). Καιπροσθέτει:- 25 3® 35 "Κρίνοντας μεπολλή περίσκεψηκατάπόσοθαενερ­ γήσουμεπάνω στη μαρτυρία του Νικολάου δίχως ενι­ σχυτική μαρτυρία,αποφασίσαμε,εν όψειτων όσωνλέγουμε πιο πάνω, πως δεν είμαστε διατεθειμένοι να βασιστούμε στη μαρτυρίατου,αν αυτήδεν ενισχύεται από ανεξάρτητη μαρτυρίαπου νασυνδέει τονκατηγο­ ρούμενο με τηδιάπραξητου εγκλήματος. Όπωςέχου­ μεήδηπει οΝικολάουείναι συναυτουργός πέραόμως από αυτό εμπίπτει και στην κατηγορία των ύποπτων μαρτύρων και γιαυτό προτού βασιστούμε και ενεργή­ σουμε πάνωστη μαρτυρίατου θαπρέπει αυτήναενι­ σχύεται από ανεξάρτητη μαρτυρία. Επειδή χρησιμο­ ποιούμε τηφράση'βασιστούμε στη μαρτυρίατου* αυτό δεν σημαίνει πως από μόνη της και εκ προοιμίου θα γίνειαποδεκτήωςαληθής. Αυτόθααποφασιστεί αφού ληφθείυπόψη τοσύνολοτηςενώπιον μας μαρτυρίας. Ηενισχυτικήμαρτυρία πουσυνδέειτονκατηγορού425 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)μενο με τη διάπραξη του εγκλήματος είναι αρκετή. Ήδηέχουμε αναφερθείστημαρτυρία τηςΔραςΚανάρη αναφορικά μετο στόκκοπουβρέθηκε στο σακκάκι του κατηγορουμένουκαιέχουμεαποφασίσειπωςτο φορού­ σετοβράδυτουεγκλήματος. Υπάρχει επίσηςαναντίλε- 5 κτη μαρτυρίαπως οκατηγορούμενος στις 11/11/82άλ­ λαξε από παράρτημα της Λαϊκής Τράπεζας 58 δολλάριαΑμερικήςκαι260 γερμανικάμάρκα. Η υπάλ­ ληλος της τράπεζαςΣτέλλα Φλουρή,Μ.Κ.57,είπεπως το πρόσωπο που άλλαξε τα χρήματα αυτά, και που .« ήταν ο κατηγορούμενος, έδωσε το όνομα Χριστοδούλου Ανδρέας αντί Αριστοδήμου. Στις21/11/86οκατη­ γορούμενος παρουσιάστηκε στην τράπεζαΜπάρκλευς και ο υπάλληλος της Δημήτρης Χ"Κυριάκος, Μ.Κ.58, του άλλαξε 2,520 δολλάρια, 20 χαρτονομίσματα των _ 100 δολλαρίων και τα υπόλοιπα των 50 ή 20 δολλαρίων. Η ενώπιον του δικαστηρίου μαρτυρίααποδεί­ χνει αδιαμφισβήτητα πως στο χρηματοκιβώριο του Αρτίν υπήρχαν φάκελλοι με ξένα χαρτονομίσματα οι οποίοι καικλάπηκαν. Έναςμάλιστα φάκελλος είχετο 20 ποσό των 2,500δολλαρίων. Στις 2/11/86, την επόμενη δηλαδή του εγκλήματος, με κοινή δήλωση των δικηγό­ ρωνέγινε αποδεκτό βάσειτουπερίΑποδείξεως Νόμου, όπωςέχειτροποποιηθείαπό τοΝόμο86/86, το γεγονός πως ο κατηγορούμενος επιβεβαίωσε την παραγγελία ~ς του για μοτοσυκλέτα αξίας£3,000. Γιαόλεςαυτές τις δοσοληψίες ο κατηγορούμενος έδωσεψευδείς καιαβά­ σιμες εξηγήσεις, όπως θα εκθέσουμε στον κατάλληλο χρόνο. Ανεξάρτητα απότοάλλοθι πουέχειπροβάλειο κατηγορούμενος, υπάρχει μαρτυρίαπως απότις 10.30 ™ τοβράδυτης31/10/86 μέχριτις 8.00 π.μ.της 1/11/86 δεν τονείδεκανένας. ΟΑποστόλου- Ττόλος, Μ.Κ.44, είπε πως οκατηγορούμενος είχε κιβώτιο μεκατσαβίδια πα­ ρόμοια με τα τεκμήρια 61 και 62 και ιδιαίτερα σειρά κατσαβιδιών σε διάφορα μεγέθη παρόμοια με το τεκμ. 61 πουβρέθηκε στη σκηνή. Έχουμε ήδη αναφερθεί και αναλύσει τη μαρτυρία αναφορικά με τη μετάβασητου κατηγορούμενου στο καθαριστήριο η ώρα 10.00 το πρωΐ της 1.11.86 γιαναπάρειτοσακκάκι,φανέλλα και παντελόνι. Στοσακκάκιυπενθυμίζουμεπωςβρέθηκεο 426 2Α.Α.Δ. 5 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου, Πρ. στόκκος ο οποίος έχει όμοια φυσικάκαι χημικά χαρα­ κτηριστικά μετοστόκκο στοτζάμιτουπαραθύρουτου Αρτίν. Όλαταπιο πάνωαποτελούν ανεξάρτητααπο­ δεικτικάστοιχείαπουενισχύουν τημαρτυρίατουΝικολάουκαισυνδέουν τονκατηγορούμενομετοέγκλημα." Ο πρώτος λόγος εφέσεως αναφέρεται στο μέρος της απόφασης που καλύπτει το θέμα με την αντεξέταση του μάρτυρα Νικολάουπου ήταν "αντιφατική στο περιεχόμε10 νότης",καιλέγειταπιοκάτω: 15 20 25 30 35 "Αν εξεταστεί σφαιρικά το γενικό συμπέρασμα είναι πως ηυπεράσπιση εισηγείται ότι ο Νικολάου είπε ψέ­ ματαστη μαρτυρίατου. Υπάρχουν όμως στην αντεξέτάσηερωτήσεις πουαντικρούουντησφαιρική αυτή δια­ πίστωση. Υποβλήθηκε στο μάρτυρα πως δεν ήταν διατεθειμένος να καταθέσει στο δικαστήριο αλλά πιέ­ στηκε από την αστυνομία, ιδιαίτερα τον υπαστυνόμο Καζαφανιώτηπουείχεαναλάβειτις έρευνες τουφόνου της Τελώνη. Ηεισήγηση δε ήτανπως ο μάρτυραςδεν ήθελε να καταθέσει στην παρούσα υπόθεση εναντίον χου κατηγορούμενου γιατί είχε τύψεις που τον ενοχο­ ποιούσαν. ΟΝικολάουαπάντησεπως δεν είχε πιεστεί καθόλουαπότην αστυνομίαναδώσει κατάθεσηστοδι­ καστήριο, γιατί μόλις συλλήφθηκε τις αυγινές ώρες στις 16/1/87 μετάτο φόνοτηςΤελώνη,προέβη πάραυτα σεαποκαλύψειςτόσο γιατηδικήτου εγκληματική δραστηριότητα όσο και του κατηγορούμενου. Δέκτηκε πως πράγματι αντιμετώπιζε δίλημμα ανθακατέθετε στοδι­ καστήριο όχι όμως γιατί πιεζόταν απότηναστυνομία, αλλάγιατίεκβιαζόταναπότουςφίλουςτου κατηγορού­ μενουστις φυλακές,ΤενίζηκαιΦάντικ, οι οποίοιαπηύθυναν μάλιστα εκφοβισμούς στον ίδιο και μέλητης οι­ κογένειας του. Το γεγονός αυτό το κατάγγειλε εγγράφωςστον κ.Παπακώσταπουεκτελούσε τότε χρέη Διευθυντή τωνΦυλακών,(Τεκμήριο23). Οκ. Κυπριανούεπεσήμανε στην τελική του αγόρευ­ σηότιοκ.Κληρίδηςκατάτηδιάρκειατηςμακράςαντεξέτασης τουΝικολάουσεκαμιάπερίπτωσηδενυπέβαλε 427 Α. Αοΐξου, Πρ. Γιονροϋκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)στο μάρτυρα πως ο κατηγορούμενος δεν του είπε αυτά που ισχυρίζεται. Είναι γεγονός πως δεν έγινε ευθέως τέτοια εισήγηση. Όμως απότο σύνολο των ερωτήσεων μπορεί να καταλήξει ένας στο συμπέρασμα πως αυτή 5 ήταν η εισήγηση της υπεράπισης προς το μάρτυρα. Όπως είπαμε όμως πιο πάνωυπάρχουν σαφείςερωτή­ σεις που καταδείχνουνπως η υπεραπισηδεναμφισβή­ τησε τη διάπραξη της ληστείας απότον κατηγορούμενο και την προπαρασκευή της μαζί με το Νικολάου. Ανα- ίο φέρουμε παραδείγματα. Ο Νικολάου είπε στη μαρτυ­ ρία του ότι ζητούσε χρήματα από τον κατηγορούμενο βάσει συμφωνίας πουέκαμανκαιτον βοήθησεδίδοντας του πληροφορίες για τα αυτοκίνητα Μακρήπου έκαψε ο κατηγορούμενος. Οκ. Κληρίδης υπέβαλε στομάρτυ­ ρα τηνεξής ερώτηση: 15 ' Σου υποβάλλω ότι τα χρήματαπου του ζήτησες, τόσο τα αράπικα όσο και τις £350, εζήτησές του τα για τη συμμετοχή σου στην υπόθεση Αρτίν και ότι αποκρύπτεις αυτότογεγονός.' 20 Η ερώτηση αυτήτι άλλο υποδηλεί εκτός απότου ότι ο μάρτυρας ζητούσε αμοιβή για τη συμμετοχή του με τον κατηγορούμενο στην υπόθεση Αρτίν; Αλλά και αρ­ γότερα υποβάλλεται στο μάρτυραηπιοκάτωερώτηση: 25 'Σου υποβάλλω κύριε, ότι ηκατάθεσηπου έδωσες στην αστυνομία 3 και 4/2/87 ενώ ευρισκόσουν υπό κράτησηγια την υπόθεσηΤελώνη, ήτανμιακατάθεση ηοποίαείχε σκοπό νααποφύγειςοιανδήποτεπεραι­ τέρω τιμωρία στην υπόθεση Τελώνη και να αποφύ­ γεις την πιθανή ποινική δίωξη στην υπόθεση Αρτίν, 30 ο σκοπός σου ήταναυτός.' Γίνεται δηλαδή ρητή παραδοχή της συμμετοχής του Νικολάουστην υπόθεση Αρτίν,συμμετοχή πουο ίδιος ισχυρίζεται πως είχε μετον κατηγορούμενο. 35 Οι πιο πάνωασυμβίβαστες τοποθετήσεις τηςυπερά­ πισης στη μαρτυρία Νικολάουδεν πιστεύουμε να οφεί- 428 2Α.Α.Δ. 5 *0 15 20 25 30 35 Γιονρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζον,Πρ. λονταισελάθοςήκακόχειρισμό τηςυπόθεσης απότον δικηγόρο του. Ηγνώμη μας είναι, έχοντας υπόψητα πιοπάνωκαιάλλασταοποίαθααναφερθούμεστησυ­ νέχεια,πωςοκατηγορούμενος εμπιστεύτηκε περισσότερο στην πονηράδα τουπαρά στην εγνωσμένη εμπειρία και ικανότητα του δικηγόρου του. Έτσι ο ίδιος θα έδιδεαντιφατικέςήελλιπείς οδηγίες στους δικηγόρους του, κάτι εξάλλου που παραδέχθηκεκαι ο ίδιος στην αντεξέταση. Όταν ρωτήθηκεπ.χ.κατάπόσοτις λεπτομέρειες που έδωσε για το άλλοθι του τις'ανέφερε και στους δικηγόρουςτου,απάντησε:'άκρες,μέσες'. Μελετήσαμε μεπολλήπροσοχήτημαρτυρίατουΝι­ κολάου μέσα στο πλαίσιο του συνόλου της υπόλοιπης μαρτυρίας και παρόλο που, όπως είπαμε πιο πριν, ο Νικολάου είναι συναυτουργός και εμπίπτει στην κατη­ γορίατων υπόπτων μαρτύρων,εφόσον ημαρτυρίατου ενισχύεται απόάλληανεξάρτητη πουσυνδέει τονκατη­ γορούμενο με το έγκλημα, θαπροχωρήσουμε νααξιο­ λογήσουμε το περιεχόμενο της και να αποφασίσουμε ποιαβαρύτηταθαδώσουμε σ' αυτό. Ο κατηγορούμενος ισχυρίστηκε στη μαρτυρία του πωςουδέποτεείπεστοΝικολάουαυτάπου ισχυρίστηκε ο τελευταίος αναφορικάμε το φόνο του Αρτίν. Είπε μάλισταότιέμαθεγιατηδολοφογίατουΑρτίν την επό­ μενη μέρααπότις εφημερίδες καισχολίασε το θέμαμε τονΝικολάουαλλάδενπαραδέχθηκεποτέσ'αυτόνπως ήτανο δράστης. Έχουμε ήδη επισημάνει το ασυμβίβαστο της θέσης της υπεράσπισης, όπως προκύπτει απόορισμένες ερω­ τήσεις που υποβλήθηκανστο Νικολάου πουυποδηλώ­ νουν παραδοχή εκ μέρους του στο έγκλημα της λη­ στείας,κατάτην εκτέλεσητουοποίου βρήκε τοθάνατο του ο Αρτίν. Ο κ. Κληρίδης τήρησε την ίδια γραμμή και στηναντεξέτασητου Παπακώστα,υποβάλλονταςσ' αυτόνότι τομόνοπουτουείπεοκατηγορούμενος είναι αυτόπουκατέγραψεστοημερολόγιο του,πωςδηλαδή ο φόνος του Αρτίν ήτανατύχημα. Παραδέχθηκε, δηλαδή 429 Α. Αοΐζον, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)πάλιν ο κατηγορούμενος, μέσω του δικηγόρου του, το έγκλημα της ληστείας αλλά ισχυρίστηκε πως οθάνατος του Αρτίν ήταν ατύχημα. Ο κ. Κληρίδης ανέφερε στην τελική του αγόρευση πως δεν είχε οδηγίες από τον πε­ λάτητου να υποβάλει τέτοιο ισχυρισμό, αλλά τις κρίσιμες αυτές ερωτήσεις υπέβαλε με δική του πρωτοβουλία γιατί νόμιζε πως έτσι εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμ­ φέροντα του πελάτη του. Ο κ. Κληρίδης συνέχισε για να πει πως ηουσιαστική υπεράσπιση του κατηγορούμε­ νου ήταντο άλλοθι πουπρόβαλε. 5 10 Δεν αμφισβητούμε τηδήλωση του κ. Κληρίδη,παρό­ λο που η νομική θέσηστο ζήτημα που προκύπτει είναι σαφής. Ο κατηγορούμενος πρόβαλε την υπεράπισήτου μέσω του δικηγόρου του στον οποίο έδωσε οδηγίες και τον εκπροσωπούσε καθ' όλην τη διάρκεια της διαδικα- 15 σίας. Ηαρχήδεν μπορεί νάναιδιαφορετική,γιατί τότε στο δικαστήριο θα ήταν δυνατό να προβάλλονται ισχυ­ ρισμοί από το δικηγόρο του κατηγορούμενου, ο οποίος σε κατοπινό στάδιο θα τους απέσυρνε με τη δικαιολο­ γία πως προβλήθηκαν κατ' αντίθεση των οδηγιών του. Σε τέτοια όμως περίπτωση κατά ποιο τρόπο το δικά- 20 στήριο θα αξιολογούσε την υπεράπισή του κατηγορού­ μενου; (Turner& others61 Cr. App. R. 67). Επαναλαμ­ βάνουμε όμως, πως οι αντικρουόμενοι ισχυρισμοί οφείλονται σε πονηρές διεργασίες στο μυαλό του κατη­ γορούμενου και όχι στις έντιμες προσπάθειες του δίκη- 25 γόρου να παρουσιάσει την υπόθεση του στο δικαστή­ ριο. Εφόσον ο κατηγορούμενος προβάλλει άλλοθι και ισχυρίζεται πως ο Νικολάου είναι ψεύτης, σημαίνει ότι εισηγείται πιος οι διωκτικές αρχές 'έκτισαν' την υπόθε- 30 ση εναντίον του. Το συμπέρασμα αυτόβγαίνειαβίαστα και απότα πιο κάτω στοιχεία: Υποβλήθηκε στην αντεΗέταπη: (α) Π<ος η αστυνομία έδωσε άλλο στόκκο στην κα 35 Κανάρη, για να καταλήξει προφανούςσε συμπεράσματο ινο/οποιητικά για τον κατηγορούμενο. 430 2Α.Α.Δ. 5 10 15 Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου,Πρ. (β) Ότιη καΚανάρη δεν μπορούσε ναπάρειστόκκο για ανάλυση στο Λονδίνο απόαυτόνπου βρέθηκε στο σακκάκι του κατηγορούμενου γιατί η ποσότητα του ήταν πολύ μικρή και χρησιμοποιήθηκε στην Κύπρο. Άρα καιηκαΚανάρηείναι συνεργός στην προσπάθεια της αστυνομίας να εμπλέξει τον κατηγορούμενο στην υπόθεση. (γ) Η σφαίρα, τεκμ.37,πουβρέθηκεστοδιαμέρισμα του Αρτίν δεν είναι στην πραγματικότητα αυτή που είναι ενώπιον μαςαλλάάλλη. Ο ισχυρισμός είναιπως εκείνη ήταν μια χρυσαφένια. Το τεκμήριο μάλιστα 37 ήτανστηνκατοχήκάποιουλοχία Γάλλου,πουενώκλητεύθηκεωςμάρτυραςυπερασπίσεωςδενκλήθηκενακαταθέσει. Ο ίδιος ο κατηγορούμενος στη μαρτυρίατου είπε πωςαπόότι άκουσεστην αστυνομίαταπράγματα αναφορικά μετησφαίραήτανσυγχυσμένα και πως μι­ λούσαν γιακάποιαάλλη. 20 (δ) Τοημερολόγιο, τεκμ. 74,τουκ.Παπακώσταδεν είναι αυτό που παρουσιάστηκε. Ο κατηγορούμενος είπως πως αυτό που χρησιμοποιούσε οΠαπακώστας ήτανχρώματοςκαφέ, όχικόκκινο. 25 (ε) Τα όσα είπε ο κ. Παπακώσταςστην μαρτυρία του, πιθανόνναταάκουσεαπότονΝικολάου. Γιατον ίδιοδετονΝικολάουέγινε σαφής υπαινιγμόςπωςαυτά που είπε στη μαρτυρίατου,ταείχεουσιαστικά ετοιμά­ σει σεέγγραφηκατάθεση ηαστυνομία,τηνοποίαομάρτυράςεπανέλαβεστο εδώλιο αφούτηνείχεκαιτην διά­ βαζεγιαπολύκαιρό. 30 35 Επειδήασχολούμαστε σε αυτότο σημείο με τη μαρ­ τυρία Νικολάου, αναφέρουμε πως την αποδεχόμαστε ως ορθήκαιαληθή.Κατάτηνκρίση μαςκάθελέξη που είπε ομάρτυραςείναι η αλήθεια. Δεν είχεκανένα λόγο ο Νικολάου, όταν συλλήφθηκε τις πρωινές ώρες στις 16/1/87 καιομολόγησε αμέσως το έγκλημα τηςΤελώνη, να του κατέβει στο μυαλό νασυνδέσει δίχως αιτίατον κατηγορούμενο μετο φόνοτου Αρτίν, πουδιαπράχθη431 Α. Λοΐζον, Πρ. Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)κε 2 1/2 μήνες προηγουμένως. Θαήτανεπίσης ακατα­ νόητο και ανεδαφικόγια την αστυνομία να ετοιμάσει κατάθεση, με όλο το περιεχόμενο της μαρτυρίας που έδωσε ενώπιον μας οΝικολάου,και μέσααπόαυτή να φαίνεται πως ο κατηγορούμενος ισχυρίζεται ότι ο 5 Αρτίν πέθανε από την καρδιά του, ή γιατί έσπασε ο σπόνδυλος τουμετάαπόαπότομη κίνηση.Νααναφέρει δηλαδή στον Νικολάου γεγονότα και να προβάλλει ισχυρισμούς αντίθετους μετημαρτυρίακαι άλλα απο­ δεικτικά στοιχεία που είχεστα χέρια της η αστυνομία, γιαδολοφονίαδηλαδήτουΑρτίν. Μερικάπαράδειγμα- 10 ταπάνωσε αυτότο σημείο: Όταν οΝικολάουρώτησε τονκατηγορούμενο πώςβρέθηκεστόκκοςκαιταγυαλιά στο σακκάκι του, γεγονός που έγραφαν στις ειδήσεις, τους οι εφημερίδες,οκατηγορούμενος τουείπεπως δεν φορούσε τοσακκάκιτοβράδυεκείνο. Σε άλληερώτηση 15 σχετικά με τη σφαίραπουβρέθηκε, και όπωςέγραφαν οι εφημερίδες ήταν στητή στο διάδρομο και αφέθηκε σαν το επισκεπτήριο τρομοκρατικών οργανώσεων, ο κατηγορούμενος παρατήρησεπως ήταν ανοησίες γιατί η σφαίραέπεσεαπότημιασφαιροθηκηπουήταντυλιγ- 20 μένημετέλλα πάνωστην άλληπουήταντοποθετημένη στο καλασνικωφ. Ενώ η θέση της αστυνομίας είναι πως οκατηγορούμενος ήτανοπλισμένος μετσεχικο. Ο Νικολάου τον ρώτησε επίσης για το στόκκο πάνω σε κατσαβίδι που βρέθηκε στη σκηνή και ο κατηγορούμε- 25 νος τουείπεπωςήτανμετοόπλοπουέσπασετοτζάμι. Τέλος, ηπεριγραφήτων λεπτομερειών προς τομάρτυ­ ρα αναφορικάμε τον τρόποπουπέθανε ο Αρτίν είναι αντίθετημετηθέση τηςΚατηγορούσαςΑρχής. • 30 ΗσυμπεριφοράτουΝικολάουκατάτηδιάρκεια της ένορκης κατάθεσης του μας εντυπωσίασε και σε ότι αφορά την ικανότητα του να ενθυμείται γεγονότα,τα οποία περίγραψε με περισσή ακρίβεια. Ηικανότητα δε αυτή ήταντέτοια,πουσεμερικές περιπτώσεις διόρθωνε ^ και τοδικηγόροτης ΚατηγορούσαςΑρχήςκαιτηςΥπε­ ράσπισης όταν έκαμναν λάθη στις αναφορές τους σε χώρους, ώρες, ημερομηνίες και πρόσωπα. Τημακρά εξιστόρησητων γεγονότων συνέδεε μεχαρακτηριστικά 432 2Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 30 35 Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου,Πρ. περιστατικά όπωςπ.χ. την επίσκεψη τουκατηγορουμένου στο σπίτι του στις 26/9/86, ότανο τελευταίος θαπήγαινε σεμιαεπικίνδυνησυνάντηση,μετηνεπόμενημέρα27/9/86 που έφυγανγιατην Ελλάδα. Τις διάφορεςδεσυνομιλίες που είχε με τον κατηγορούμενο,τις συνέδεε με τις συνα­ ντήσεις στις οποίες βρισκόντουσαν διάφορα πρόσωπα τα οποία ανέφερε στο δικαστήριο περιλαμβανομένης καιτης αρραβωνιαστικιάςτουκατηγορούμενου. Ταόπλα, τεκ.22

(1)και(β),είναιαυτάπουο ίδιοςυπέ­ δειξε στην αστυνομία μετάτο φόνοτης Τελώνη,πουδια­ πράχθηκε από τον κατηγορούμενο με συνεργό τον ίδιο. Βάσει της μαρτυρίας του κ. Σακκαδά το καλασνικωφ, τεκμ. 22(a), είναι αυτό που χρησιμοποιήθηκε στο πιο πάνω έγκλημα. Ομάρτυραςανέφερε επίσης ότι την προηγούμενη νύκτατουφόνουτουΑρτίν μετοαυτοκίνητοτου πήγαν με τον κατηγορούμενο στο χωράφι πίσω απότην ταβέρνα Τενίζη από όπου ο τελευταίος πήρε το τσεχικο όπλο,τεκ.22(β)καιτητσάντα, τεκμ.21,ταοποίαμετέφε­ ρεκαιέκρυψεκοντάστην εκκλησία Μακαρίουστη Δασούπολη. Μετάπήγαν μαζί για νακάμουν επιτόπια εξέταση του σπιτιού του Αρτίν,το οποίο συμφώνησαν ναληστέ­ ψουν το επόμενο βράδυ. Είναι επομένως αυτό το όπλο που χρησιμοποίησε ο κατηγορούμενος στη διάπραξητου εγκλήματος. Η τσάντα δε, τεκμ. 21, το περιεχόμενο της οποίας εξέτασε ο εμπειρογνώμονας για τις εκρηκτικές ύλες Γ. Σακκαδάς, Μ.Κ.88, είχεσφαίρες του ίδιουδιαμε­ τρήματος όπως το τεκ.

1. Το ένασακκούλι είχε 182φυ­ σίγγια, 28 απόταοποίαήσαν πανομοιότυπαμε το τεκμ.
2. Ήταν δηλαδήτου ίδιου τύπου,εργοστασίου καιχρό­ νουκατασκευής. Τοεπίδικοεπομένως φυσίγγιο,τεκμ.37, είναι ένα απόταπιο πάνω. Το εύρημααυτό, μας φέρνει στο αδιάσειστο επιχείρημα που πρόβαλε ο κ. Κυπριανού για να αντικρούσει τον ισχυρισμό του κατηγορούμενου, ότι δηλαδή η υπόθεση εναντίον του είναι 'στημένη' από την αστυνομία. Πώςήτανδυνατόναγνωρίζει η αστυνο­ μία ότι ο κατηγορούμενος είχε στην κατοχή του τέτοια σφαίραγια νατοποθετήσει παρόμοιαστο διαμέρισματου Αρτίν και να τον ενοχοποιήσει, εφόσον τα όπλα και οι σφαίρες βρέθηκαν από την αστυνομία μετά το φόνο της 433 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)Τελώνη που έγινε 2 1/2 μήνες μετά από αυτόν του Αρτίν; Όσα αναφέρουμε πιο πάνω,και μετά απότα ευρήματα πουέχουμε κάμει,ημαρτυρίατουΝικολάου ενισχύεται ακόμαπερισσότερο." Αναφορικά μετον πρώτολόγοεφέσεως οευπαίδευτος 5 δικηγόρος του εφεσείοντα μαςπαρέπεμψεσεσειράΑγγλι­ κών Αποφάσεων απότις οποίες,όπως υπέβαλε,βγαίνειη αρχήπως αν ένας δικηγόρος κατά τη διάρκειατηςδιεξα­ γωγής μιαςδίκηςπροβείσε χειρισμούς τέτοιους που προ­ καλούν βλάβηστην υπόθεσητου πελάτητου τότε η κατα­ δίκη του ή πρέπει να ακυρωθεί ή να διαταχθεί 10 επανεκδίκασητηςυπόθεσης. Οι αποφάσεις αυτές είναι R. v. Irwin[1987] 2 All E.R.1085,R. v. Ensor[1989] Crim. L.R.562, R. v. Gautam [1988]Crim.L.R. 109, R.v.Swain [1988] Crim.L.R. 109. 15 ΣτηνυπόθεσηIrwin αποφασίστηκεότιπαρόλοπου δεν ήτο απαραίτητο ναζητηθεί ηγνώμη του κατηγορούμενου πριν ο δικηγόρος αποφασίσεικατάπόσο θακαλέσει μάρ­ τυρες για άλλοθι π.χ. εκείπουτο θέμαείχεδιεξοδικάσυ­ ζητηθείενωρίτερα,υπότιςπεριστάσεις τηςυπόθεσηςεκεί­ νης και δοθέντος ότι οι ένορκοι είχαν διαφωνήσει στην 20 πρώτη δίκηπου οι μάρτυρες για το άλλοθι κλήθηκανκαι κατάθεσαν και καταδίκασαν τον κατηγορούμενο, στην επανεκδίκαση που δεν κλήθηκαν, ο δικηγόρος^όφειλε να συμβουλευθεί τον κατηγορούμενοκαιναπάρεισαφείςκαι προτιμότερο γραπτέςοδηγίεςαπόαυτόνπριναποφασίσει να μη καλέσει τησύζυγοκαιτηθυγατέρατου. Η παράλει- 25 ψη του δικηγόρου να συμβουλευθεί τον κατηγορούμενο αποτελούσε ουσιαστικήπαρατυπία στηδίκηκαιηκαταδί­ κητουέπρεπεναακυρωθεί. Η απόφασηόμωςαυτή τέθηκευπόκάποιααμφισβήτηση στην υπόθεση R. V.Ensor[1989] 2 All E.R.586 στηνοποία ο Λόρδος Laneπαρατήρησεότι δενφαινόταν ναείχεανα- 30 φερθεί στο Εφετείο η υπόθετη Irwin και η υπόθεση R. ν. Novae [1976] 65 Cr. App. R. 107 όπου το Δικαστήριο ασχολήθηκε με το ίδιο θέμα που ηγέρθηκε στην υπόθεση 434 2Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Γιονρούκκης ν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου, Πρ. Ensor δηλαδή το διαχωρισμό των κατηγοριών, συνωμο­ σίας και ουσιαστικών κατηγοριών κατά τη δίκη. Στην υπόθεσηNovak το γεγονός ότι δεν έγινε τέτοιααίτησηθε­ ωρήθηκε ότι δεν μπορούσενααποτελέσειτηβάσηγια παράπονο στο Εφετείοότι ησυνωμοσίακαι οι σχετικέςκα­ τηγορίες ακούστηκανστην περίπτωσητου Novak, με τις κατηγορίες γιασυγκεκριμέναπαραπτώματακαι προχωρεί παρακάτωκαιλέγει: "In R. v. Novae the court does not seem to have considered it necessary to inquire whether counsel in refraining from making an application to sever acted without the express authority of his client, no doubt because generally speaking this courtwill alwaysproceed on the basis that what counsel does is done with the authority of the client who has instructed counsel to conduct his case. In R. v. Gautam

(1987)Times, 4 March,which was decided by this court on27 February,afew days after the appeal inR. V.Irwin hadbeen heard, TaylorJ, Said: 25 30 35 '...it should be clearly understood that if defending counsel in the course of his conduct of the case makes a decision, or takes a course which later appears to have been mistaken or unwise, that generally speaking has never been regarded as aproperground for anappeal.' That was ashoplifting case in which counsel,for what were patently good reasons, had declined to lead medical evidence at the trial until after the jury had returned a verdict. In March 1987 anotherdivision of this court heardthe appeal in R. V. Swain (unreported), where the appellant contended, with apparent justification, that"his counsel, by incompetent cross-examination, had introduced evidence which was prejudicial to this case, which was 435 Α. Αοΐζου, Πρ. Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)then amplified by thewitness in answer to a question put to him by the judge. In an attempt to circumvent the difficulties which he faced arising out of what was said in R. v. Gautam, counsel at thehearing of theappeal sought to rely mainly on the intervention of the judge, but the 5 court found that what was said in answer to the judge added nothing to what had already been said by the witness to counsel. Various other points were considered with which we neednotnow be concerned,butO'Connor L.J. said that,if the court had any lurking doubt thatthe appellant might have suffered some injustice as aresult of !0 flagrantly incompetent advocacy by his advocate, then it would quash theconvictions, but in that particular case it hadno such doubts. We consider the correct approach to be that which 15 was indicated by this court in R. v. Gautam, subject only to the qualification to which O'Connor L.J.referred inR. v. Swain. We consider further that the decision in R. v. Irwin, even if it can be reconciled with R. v. Novae (which we doubt),shouldberegarded as being confined to 20 its own facts. This ground of appeal accordingly fails, because counsel's carefully considered decision not to apply to sever the charges, even if erroneous, cannot possibly be described as incompetent,let alone flagrantly incompetent, advocacy." 25 Είναι φανερόότι ηκατάληξη ήτανπως τοΔικαστήριο σαν Εφετείο δεν θα θεωρούσε ως βάσιμο λόγο εφέσεως ένα ισχυρισμό ότι ο δικηγόρος κατά τη διεξαγωγή της δίκης πήρε μια απόφαση ή ακολούθησε μια πορεία η οποία αργότεραφάνηκεναήτανεσφαλμένη. ΤοΔικαστή- 30 ριο όμως δέχθηκε ότι ανυπήρχε υποβόσκουσα αμφιβολία ότι ο εφεσείων είχε υποστεί αδικία σαν αποτέλεσμα της έκδηλα ανίκανηςδικηγορίαςτου δικηγόρουτου ηκαταδί­ κη πρέπει να ακυρωθεί. Γι αυτό το σημείο παραπομπή μπορεί ναγίνει καιστηνυπόθεση R.v. Swain (πιοπάνω). 35 ,Αξίζει να λεχθεί εδώ ότι στην υπόθεση R. v. Swain,το Εφετείο απέρριψετην έφεσηενάντιοκαταδίκης όπουείχε, 436 2Α.Α.Δ. Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου,Πρ. μεταξύ άλλων, προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι ο δικηγόρος του εφεσείοντα κατά τη δίκη του προκάλεσε ζημιά στην υπεράσπισητουενώαντεξέταζεέναμάρτυρακατηγορίας. 5 Εφαρμόστηκε δηλαδή η αρχή που τέθηκε στην υπόθεση Gautam, με την προσθήκηως προς το θέματηςδημιουρ­ γίας υποβόσκουσας αμφιβολίαςότι οεφεσείων μπορούσε να είχευποστεί κάποιααδικίασαν αποτέλεσμα τηςέκδη­ λα ανίκανης δικηγορίας του δικηγόρου του οπόταν θα 10 ακυρωνότανηκαταδίκη. Η θέση του ευπαίδευτου δικηγόρου του εφεσείοντα ήτανότι ηαντεξέταση των μαρτύρων κατηγορίαςαπότο δικηγόροτου εφεσείοντα έγινε μετρόποπουδενήτοσύμ15 φωνοςμετιςοδηγίεςπουοίδιοςοδικηγόροςείπε ότιείχε απότον εφεσείοντα καισχετικά μετοθέματης ομολογίας απότον Νικολάουκαισχετικά μετοθέματων ομολογιών προς τον Παπακώστα,Ναουμκαι Κωμοδίκη,απόδετην στιγμή που οι οδηγίες του εφεσείοντα ήταν να επιμείνει στο άλλοθι, δεν είχεδικαίωμανακάμειδίκηεντός δίκης, 20 π.χ. ότι ο Ναούμκαι Κωμοδίκης του έδωσαν υποσχέσεις αφού οι οδηγίες του εφεσείοντα ήταν διαφορετικές και δεν είχαν θέση οι χειρισμοί του τότε δικηγόρου του εφε­ σείοντα. 25 Συνδεδεμένος με τον πρώτο λόγο είναι ο δεύτερος λόγος εφέσεως ότι εσφαλμένα το Κακουργιοδικείο προ­ σέγγισετοθέματηςυποβολήςυπότουδικηγόρουτουεφε­ σείοντα ερωτήσεων πουήσαναντίθετες μετις οδηγίεςτου και/ή αντίθετες μετηνάρνησηενοχής καιγενικά μετηνεν 30 γένει υπεράσπιση του κατηγορούμενου μεαποτέλεσμα να υπάρξει πλημμελής απονομή της δικαιοσύνης. Ως προς το σημείο αυτό επιπρόσθετα προς τις πιο πάνω νομικές αρχές θαπρέπειναγίνει αναφοράόπωςέκαμεκαιτοΚα­ κουργιοδικείο στην υπόθεση R. v. Turnerand Others [1975]61 Cr.App. Rep.67καιειδικάστησελ. 82 όπουλέ35 χθηκαν ταπιο κάτω: "First, adulyauthorised agentcan make admissionon behalf of his principal. Mr. Waley did not dispute that proposition. Secondly, theparty seekingtorelyuponthe 437 Α. Λοΐζου,Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)admission must provethat theagent was duly authorised. Mr. Mathew agreed that this was so. Thridly, whenever a fact has to be proved, any evidence having probative effect and not excluded by a rule of law is admissible to prove the fact: circumstancial evidence is just as 5 admissible as direct evidence. Whenever a barrister comes into Court in robes and in the presence of his client tells the judge that he appears for that client, the court is entitled to assume, and always does assume, that hehas his client's authority to conduct thecaseandto say on the client's behalf whatever in his professional 10 discretion he thinks is in his client's interest to say. If the Court could notmake this assumption, the administration of justice would become very difficult indeed. The very circumstances provide evidence first, that the barrister has his client's authority to speak for him and secondly, 15 that what the barrister says his client wants him to say. Counsel should never act without instructions, and they seldom do." .Συμφωνώντας με τις πιο πάνω αρχές ο ευπαίδευτος δικηγόροςτου εφεσείοντα τόνισε ότιστησυγκεκριμένη πε- 20 ρίπτωση ο δικηγόρος του εφεσείοντα κατά τηδίκη δήλωσε ότι είχε πει ορισμένα πράγματα τα οποία δεν έπρεπε να πει διότι δεν είχε τέτοιες οδηγίες απότον πελάτητουεπο­ μένως δεν μπορούσε κάτωαπότέτοιες συνθήκες που οδι­ κηγόρος έρχεται και ομολογεί ότι ενήργησε χωρίς οδηγίες να θεωρηθεί ότι όσα είπε χωρίς οδηγίες δέσμευαν τον κα- 25 τηγορούμενο. Το Κακουργιοδικείο εσφαλμένα κατά την εισήγηση του είπε ότι αμφισβητούμε τη δήλωση του δικη­ γόρου κατά τη δίκη ότι αυτή τη γραμμή την ακολούθησε χωρίς οδηγίες του πελάτητου αλλά παρόλα ταύτααγνόη­ σε τη δήλωση αυτήκαι είπε ότι εκείνα που είπε τα εξέλα- 30 βαν ότι δεσμεύουν τον κατηγορούμενο και ότι αυτό ήτο αντίθετο με το ότι αποφάσισεστην υπόθεση Turner. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος της Δημοκρατίας έβαλε τις πιο κάτωπέντε θέσεις. Η πρώτη θέση της κατηγορούσας αρχής είναι, όταν δι438 35 2Α.Α.Δ. Γιονροΰκκηςν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζον,Πρ. κηγόρος εμφανίζεται ενώπιον του δικαστηρίου για την υπεράσπιση,στην παρουσίατου κατηγορούμενου,τότε το δικαστήριο θεωρεί σαν δεδομένο ότι ο δικηγόρος έχειτην εξουσιοδότηση τουπελάτητουναδιεξάγει τηνυπεράπισή 5 κατά την απόλυτηκρίση του καιόπως αυτόςπιστεύει ότι είναι οκατάλληλος τρόποςγιανατονυπερασπίσει. Αυτή η θέση ανέφερε έχει αναπτυχθεί και έχει προταθεί στην υπόθεση Turner. ι 10 - Η δεύτερηθέση τηςκατηγορούσαςαρχήςείναιότιτότε μόνο μπορεί να ακυρωθεί καταδικαστική απόφαση βασι­ ζόμενη στο λόγο ότι ο εφεσείων έχει υποστεί ουσιαστική αδικία από τοχειρισμό τηςυπόθεσης εκ μέρους του δικη­ γόρου ήότι υπήρξε πλημμελής απονομήτης δικαιοσύνης λόγω τουχειρισμού τηςυπόθεσηςαναποδειχθείότι υπήρ15 ξε κατάφωραανίκανηδικηγορία, καιτίποτελιγότεροαπό αυτό. Αυτή η πρόταση,υποστηρίζεται από την υπόθεση Gautam. Η τρίτη πρόταση της κατηγορούσας αρχής είναι ότι 20 εάνκατάτηδιάρκειαδιεξαγωγής μιαςδίκης ο δικηγόρος υπερασπίσεως πάρεικάποια απόφασηήακολουθήσει μια γραμμή πουαργότεραφανείναήτανλανθασμένηή μη σώ­ φρων, αυτό κατά κανόνα, δεν αποτελεί λόγο εφέσεως. Καιαυτήηαρχήεπίσηςέχειδοθείστην υπόθεση Ensor. 25 Ητέταρτη θέσηείναι ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν αποδεικνύεταιαπόταπρακτικά της δίκηςότι ο δικη­ γόρος υπερασπίσεως επέδειξε κατάφωρη επαγγελματική ανικανότητα. Τουνατίον, είναι ηθέσητηςκατηγορούσας 30 αρχής ότι ο κατηγορούμενος πέτυχε της καλύτερηςδυνα­ τής υπερασπίσεως απόένα πολύ έμπειρο δικηγόρο. Από τα πρακτικά φαίνεται πόσος χρόνος καταναλώθηκεαπό τονκ. Κληρίδη στο νααντεξετάζειτους μάρτυρες, καιότι επέδειξε δεξιοτεχνία, στο χειρισμό πολλών θεμάτων και στην ερμηνεία πολλών νομικών σημείων, το δε Δικαστή35 ριο έκαμε εύφημημνεία στην απόφασητου γιατην επιμέ­ λεια του κ. Κληρίδη στην προπαρασκευή καιπαρουσίαση τηςυπόθεσης. 439 Α. Λοΐζον, Πρ. Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)ΗπέμπτηπρότασηήτοότικαιανακόματοΔικαστήριο αυτό αποφανθείότι οι λόγοι εφέσεως 1και2 ευσταθούν υπέβαλε ότι και πάλιν ηέφεση θαέπρεπε νααπορριφθεί μεβάσητηνεπιφύλαξητουάρθρου145(β)τουΠερίΠοινι­ κής Δικονομίας Νόμου,Κεφ. 155, δηλαδήότι ανεξάρτητα 5 απότηγνώμηπουμπορούσε νασχηματίσει τοΕφετείοότι το ζήτημαπου εγέρθηκε στην έφεση μπορούσε νααποφα7 σιστεί υπέρ του εφεσείοντα θα μπορούσε να απορρίψει την έφεση αν κρίνει ότι δεν προέκυψε πράγματιπλημμε­ λής απονομήτης δικαιοσύνης διότι ταλάθητης υπεραπί- 10 σεως, αν υπήρξαν ήσαν τέτοια, που δεν μπορούσαν να επηρεάσουν το Κακουργιοδικείο στην κρίση του για την αξιολόγηση της μαρτυρίας τωνμαρτύρωνκατηγορίας, Νι­ κολάου, Παπακώστα,ΚωμοδίκηκαιΝαούμ. θα πρέπει να λεχθεί ότι συμφωνούμε απόλυτα ότι ο ευπαίδευτος και έμπειρος δικηγόρος του εφεσείοντα που εμφανίζετογι αυτόνενώπιον του Κακουργιοδικείο χειρί­ στηκε με ικανότητα την υπεράσπιση του εφεσείοντα ενα­ ντίον του οποίου υπήρχε μια δύσκολη και πολύ ισχυρά υπόθεση και είχε ο εφεσείων το ευεργέτημα και των γνώ­ σεων και της πείρας του δικηγόρου του. Είναι μάλιστα φανερό από τα πρακτικάτης ακροαματικής διαδικασίας ότι συνεχώς ο δικηγόρος του ζητούσε είτε αναβολή,είτε δήλωνε ότι θα χρησιμοποιούσε το χρόνο της.αναβολής που μπορούσε να δοθείγια άλλο λόγο, γιαναπάρει οδη­ γίες απότον εφεσείοντα. Είναιμόνοσε μια συγκεκριμένη περίπτωσηπουο ευπαίδευτοςσυνήγορος του εφεσείοντα, κατάτηντελική αγόρευσητου,ανέφερεότι δενείχεσυγκε­ κριμένες οδηγίες για να υποβάλει κάποιο ισχυρισμό στις κατηγορίες.Το σχετικό απόσπασμααπότηναπόφαση του Κακουργιοδικείου έχειήδη παρατεθεί όταν αναφερθήκαμε στονπρώτολόγο εφέσεως. Είναι φανερό ότι ηυπεράσπιση του εφεσείοντακατά τηδίκητου ενώπιον του Κακουργιοδικείου ήτοη καλύτε­ ρη που μπορούσε υπό τας περιστάσεις να γίνει ότι δεν μπορεί ναθεωρηθεί ότι είχεταχαρακτηριστικάμιας έκδη­ λαανίκανηςδικηγορίαςκαιότι οεφεσείων υπέστη αδικία σαναποτέλεσμα αυτής,ούτεκαιότι τοόλο θέμα δημιουρ440 15 20 25 30 2Α.Α.Δ. Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου, Πρ. γεί οποιαδήποτε αμφιβολία έκδηλη ή υποβόσκουσα, στην περίπτωση. Αντίθετα η μαρτυρία εναντίον του εφεσείοντα ήταν συντριπτική και ο δικηγόρος του αγωνιζόταν με κάθε 5 τρόπο να οικοδομήσει μια υπεράσπιση του εφεσείοντα, ο οποίος ανεξάρτητα και άσχετα από τις οδηγίες και συμ­ βουλές του δικηγόρου του και φέροντας τον μάλλον προ εκπλήξεως ζήτησε και προέβηκε σε ομολογίες στους Παπακώστα και άλλους που είχε σκοπό την παραπλάνηση του Δικαστηρίου που έπρεπε να αντιμετωπισθούν καινα 10 περισωθεί ότι μπορούσε ναπερισωθεί μπροστά σε μιατέ­ τοια αφύσικη για να πούμε το λιγότερο, συμπεριφορά ενός κατηγορούμενου. Συνεκτιμώντας τις αρχές γύρω απότην προβολή της υπεράσπισης σε ποινικήυπόθεση,σεσχέσημετηθέση του 15 δικηγόρου στο πλαίσιο της ποινικής δίκης καταλήγουμε ότι ο δικηγόρος υπέχει θέση αντιπροσώπου ο οποίος σε σοβαρές ποινικές υποθέσεις λειτουργεί στην παρουσία τουπελάτη του. Τοβάθροτηςυπεράσπισηςκαθορίζεταιαπότις οδηγίες 20 του κατηγορούμενου αλλά ο δικηγόρος φέρει την-ευθύνη για τη δικανική διαμόρφωση και προβολή της υπεράσπι­ σης στο πλαίσιο της δίκης, ηδε διακριτική ευχέρεια του δικηγόρουστον τομέααυτόείναιευρύτατη. 25 Ηνομολογία επίσης υποστηρίζει ότι ηκαταδίκη μπο­ ρεί να ακυρωθεί λόγω των χειρισμών του δικηγόρου της υπεράσπισης μόνο όταν ο χειρισμός του.δικηγόρου απο­ καλύπτει έκδηλα ανίκανη δικηγορία (flagrantly incompetent advocacy) η οποία είχε ως αποτέλεσμα την 30 κακή απονομή της δικαιοσύνης, ή ότι το όλο θέμα δη­ μιουργεί αμφιβολίες,έκδηλες ήυποβόσκουσες. Στην προκείμενη περίπτωση ορθάπροσεγγίστηκε η δή­ λωση του τότε δικηγόρου του εφεσείοντα αναφορικά με τις οδηγίεςτου. 441 Α. Αοΐζον, Πρ. Γιουρούκκης ν.Δημοκρατίας

(1990)Ο δε χειρισμός της υπεράσπισης ήταν,κρινόμενος στο σύνολοτου,όπωςπαρατήρησεκαιτοπρωτόδικοΔικαστή­ ριο,πολύικανοποιητικός. Το αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγουμε είναι ότι δεν έχει τεκμηριωθεί λόγος που να δικαιολογεί την επέμβαση 5 μας στην ετυμηγορία του πρωτόδικου Δικαστηρίου λόγω κακού χειρισμού της υπόθεσης εκ μέρους του δικηγόρου τηςυπερασπίσεως. Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους βρίσκουμε ότι οιδύο αυτοίλόγοι, της εφέσεως δενμπορούνναεπιτύχουν. JQ Ο τρίτος και τελευταίος λόγος εφέσεως είναι ότι το Κακουργιοδικείο εσφαλμένα βρήκε τον κατηγορούμενο ένοχο φόνουεκπρομελέτης καιτούτογιατίτοΔικαστήριο εξήγαγε το στοιχείο τηςπρομελέτης απόανεπίτρεπτα συ­ μπεράσματα. Επιχειρηματολογώντας ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εφεσείοντα ενώπιον μας πρόβαλε τον ισχυρισμό ότι το Κακουργιοδικείο παρέλειψε ναεκθέσειστην απόφαση του ποία ήσαν τα γεγονότα εκείνα που υιοθετούσε από την ~ο αγόρευση του κυρίου Κυπριανού,όπως είχε το Κακουρ­ γιοδικείο αναφέρει στο σκεπτικό του, που να τεκμηριώ­ νουν το στοιχείο της προμελέτης. Περιπλέον δε ότιαπό τα στοιχεία που παρέθεσε το Κακουργιοδικείο δενεστοιχειοθετείτο φόνος εκ προμελέτης μιακαι σύμφωνα μετις αρχές του δικαίουπου διέπουν το θέμα της απόδειξης σε 25 ποινικές υποθέσεις η προμελέτη δενήτοτομόνοσυμπέρα­ σμαπου μπορούσε ναεξαχθεί πέρανπάσηςλογικήςαμφι­ βολίας και ότι τα ευρήματα του Δικαστηρίου συνάδουν εξίσουκαιμεπρογενέστερη σύγκρουσηήπάλημεταξύτου θύματος και του εφεσείοντα, δεν αποκλείουν πρόκληση 30 και εν πάσηπεριπτώσει υποβόσκουν αμφιβολίες ωςπρος τηνύπαρξηπρομελέτης. Ισχυρίστηκε δεότι καμμιά απότις εξωδικαστικέςομο­ λογίες που έγιναν δεχτές απότο Κακουργιοδικείο δεντο βοήθησανστο ναβγάλει οποιοδήποτεσυμπέρασμα αναφε- ·" 442 2Α.Α.Δ. 5 Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου,Πρ. ρόμενο στο στοιχείο τηςπρομελέτης μιακαιβρήκεπως οι ομολογίες προς τους Παπακώστακαι Ναούμ έγιναν για ναπαραπλανηθείτο ανακριτικόέργο της Αστυνομίας και δεν έπρεπε να δεχθεί τις ομολογίες αυτές μόνο σαν στοιχεία για παραδοχήεκ μέρους του ότι πήγε στο σπίτι του Αρτίν,ούτεκαιοι ομολογίες προςτοΝικολάου μπορούσε ναοδηγήσουν στοσυμπέρασματης προμελέτης. Ωςπροςτηνπιθανότηταπάληςμαςέχουνπαραπέμψει 10 στο μέρος της απόφασηςόπου γίνεται αναφοράστημαρ­ τυρία τουΔρ. Βανέζηστην οποίααναφέρεταιτοΚακουρ­ γιοδικείο και λέγει ότι "το θύμα αντέδρασε κάπως όταν αντίκρυσε τον κατηγορούμενο". Το σχετικό απόσπασμα που αποτέλεσε το αντικείμενο του λόγου αυτού εφέσεως 15 είναιτοπιοκάτω: 20 "Η υπεράσπιση υπέβαλε πως η Κατηγορούσα Αρχή δεν απέδειξε την υπόθεση της εναντίον τουκατηγορού­ μενου πέρανπάσης λογικής αμφιβολίαςκαι κάλεσετο Δικαστήριο, ανεξάρτητα από τον ισχυρισμό του κατηγορουμένου για άλλοθι, να εξετάσει και το ζήτημα της προμελέτης ή ακόμα και ατυχήματος. Συμφωνούμε πως το Δικαστήριο πρέπει να ενδιατρίψει σε όλες τις πτυχές της υπόθεσης που δημιουργούνται απότημαρ­ τυρία. Θαεξετάσουμε επομένως το θέμα της προμελέ­ της. 25 30 35 Ο κ. Κυπριανού υπέβαλε πως πρόθεση τουκατηγο­ ρούμενου ήταννασκοτώσειτον Αρτίν,αφού προηγου­ μένως εξασφάλιζε τακλειδιάτουχρηματοκιβωτίου, και τούτογιατί δεν μπορούσε νακάμει διαφορετικά. Αυτό δε,αποδείχθηκεαπότησυμπεριφοράτου κατηγορούμενουπριν,κατά καιμετάτηδολοφονία τουκαιτοσύνο­ λοτωνγεγονότων πουτην περιστοιχίζουν. Έχουμε ακριβώς την ίδιαγνώμη με τον κ. Κυπρια­ νού. Οκατηγορούμενος είχεπράγματιαυτότο σχέδιο, όπως αποδεικνύεται αδιάσειστα από τη μαρτυρία. Ήταν μόνος του μετονΑρτίνστο διαμέρισμα. Τοχρη­ ματοκιβώτιο ήταν στο γραφείο στο ισόγειο. Με ποιο 443 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)τρόπο θα εξασφάλιζε την πλήρη ακινητοποίηση του Αρτίν,ενώ αυτός θαασχολείτο μετηδιάρρηξητουχρη­ ματοκιβωτίου που θάπαιρνε μάλιστα κάποιο χρόνο; Νααφήσει τον Αρτίν μόνο κλεισμένοστο δωμάτιοτου, έστω δίχως τηλέφωνο; Μα θα μπορούσε να καλέσει 5 βοήθεια. Ηλεωφόρος Μακαρίου, έστω και εκείνητην ώρα θα είχεκάποιακίνηση, εξάλλου το διπλανό σπίτι είχε ένοικους. Αν πάλι σκοπός του κατηγορούμενου ήταν να αναισθητοποιήσει τον Αρτίν,πώς θαήτανβέ­ βαιος για το χρόνο που θάμενε έτσι; Αλλά, αν ήταν 10 αυτόςοσκοπός τουκατηγορούμενου θαεφάρμοζεαυτή τη βίαιη λαβή τόσο μάλιστα παρατεταμένα ώστε το θύμανα φέρει τασημάδια στραγγαλισμού που βρήκεο Δρ. Βανέζης και ταοποία αποδείχνουν δυνατόκαιπα­ ρατεταμένο σφίξιμο μέχρι θανάτου; Επιπλέον δεκαι ο 15 Δρ. Σταυρινός και Βανέζης, είπανπως για νασπάσει η σπονδυλική στήλητου θύματος εφαρμόστηκε στο σώμα του απότομηκαιδυνατή λαβή. Ο κατηγορούμενος, αφού εξασφάλισε τα κλειδιά 20 του χρηματοκιβωτίου, απόλυτα ψύχραιμος συνέχισεμε το έργο της διάρρηξης,πουτουπήρεκάποιοχρόνο,και μετά έφυγε. Όλα τα πιο πάνω αποδείχνουν πέραν πάσης λογι­ κής αμφιβολίας πως ο κατηγορούμενος είχε σκοπό, 25 αφού εξασφάλιζε τα κλειδιά του χρηματοκιβωτίου, να σκοτώσειτων Αρτίν. Ταγεγονότα αυτάδείχνουν προ­ μελετημένο φόνο, όχι μόνο όπως αυτός ερμηνεύεται σΐις αποφάσεις που αναφέρουμε πιο πάνω, αλλά εν ψυχρώ προσχεδιασμένο φόνο." / 30 Το πω πάνω όμως απόσπασμα δεν αποτελεί το μονα­ δικό μέρος της απόφασης στο οποίο γίνονται ευρήματα πάνωστα οποίατοΔικαστήριο στηρίχθηκε γιανακαταλή­ ξει ότι το στοιχείο της προμελέτης αποδείχθηκε πέραν 35 πάσης λογικής αμφιβολίας. Σχετικό είναικαι το απόσπα­ σμακάτωαπότον τίτλο ''Συμπέρασμα"τηςαπόφασηςπου προηγείται αυτούτου μέρους στο οποίολέγει: 444 2Α.Α.Δ. Γιουρουκκηςν.Δημοκρατίας Α. Αοΐζου,Πρ. "ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ" Από τη μαρτυρία που έχουμε αναλύσει πιοπάνω, συμπεραίνουμε πωςταπραγματικάγεγονότα είχαντην ,πιοκάτωεξέλιξη: 5 10 15 25 30 3$ Οκατηγορούμενος έμαθεόλεςτις λεπτομέρειες που αφορούσαν στη διάρρηξη του χρηματοκιβωτίου του Αρτίν ενώ βρισκόταν στις φυλακές από τον Απρίλη μέχρι Αύγουστο 1986, από τον επίσης κατάδικο Φανιέρο. Οτελευταίος ήτανιδιοκτήτης νυκτερινών κέντρων στη Λάρνακα και είχε δοσοληψίες με τον Αρτίν, ο οποίος προμήθευε τις επιχειρήσεις του με αρτίστες. Λίγεςμέρες πριντοέγκλημα οΦανιέρος,βάσεικανονι­ σμών που ισχύουν στις φυλακές και συνοδευόμενος από δεσμοφύλακα,επισκέφθηκε τον Αρτίν γιατιςδουλειές του. Ο κατηγορούμενος γνώριζε τον τρόποζωής καιτις συνήθειες τουθύματος, πουήσαναπλέςκαιμό­ νιμα οι ίδιες,καθώςκαιτηδιαρρύθμισητωνγραφείων και του διαμερίσματος του. Ήξερεακόμαπως ο Αρτίν φύλαγε τα κλειδιά του χρηματοκιβωτίου του στην τσέπη του κρεμασμένα σε μια χρυσή αλυσίδα. Όλα αυτάταανέφερεοίδιοςστονΝικολάου. Τη νύχτα του εγκλήματος, παρόλο που διευθέτησε με τον Νικολάου την από κοινού διάπραξη της λη­ στείας,ο ίδιοςαποφάσισεναενεργήσει μόνοςκαι γιαυτό έστειλε την παρέα,Νικολάου, Ττόλο και Δημοσθέ­ νους στην καφετερία Στήβη όπου υποτίθεται θα τους συναντούσε. Δεν πήγε όμως εκεί. Κάποιανώραμετά τα μεσάνυκτα της 31/10/86ξεκίνησε για ναδιαπράξει το έγκλημα. Φορούσε το δερμάτινο σακκάκι, τεκ. 58, κάτωαπότοοποίο έκρυψε τοτσεχικο όπλο,τεκ.22(β), αφούτοπήρεαπό τον κρυψώνατουκοντάστηνεκκλησία Μακαρίου στην Ακρόπολη, όπουτο είχε τοποθετή­ σει τοπροηγούμενο βράδυστην παρουσίατουΝικολά­ ου. Πήγε μετά στο σπίτι του Αρτίν και σκαρφαλώνονταςαπότησυκαμιά,ή ανεβαίνοντας από τηνπέτρινηκυκλικήσκάλαβγήκεστοπεριβάζιπου περιβαλλει ολόκληρο το διαμέρισμα. Γιαναμπει σ'αυτό 445 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουρονκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)έπρεπε να σπάσει το τζάμι του παραθύρουκαιβάζο­ ντας το χέρι του απόμέσα ναγυρίσει το σιδερένιοπό­ μολο, ανοίγονταςέτσιτοπαράθυρο. Για να μηνκάμει θόρυβο δοκίμασε πρώτανα αφαιρέσει το τζάμιξεκολ­ λώντας το στόκκο απότις γωνιές του με το κατσαβίδι 5 που κρατούσε, τεκ.

1. Γι* αυτό και η Δρ. Κανάρη βρήκε στο μεταλλικό μέρος του κατσαβιδιού αυτού σκόνηστόκκου στοτζάμιπουέσπασε. Ο κατηγορούμε­ νος δεν κατώρθωσε όμως να αφαιρέσει το τζάμι και έτσι το έσπασε με ένα κτύπημα στο σημείο που ήταν ίο από μέσατοχερούλι, όπωςδιαπίστωσε οειδικόςεμπει­ ρογνώμονας, Γ. Σακκαδάς, Μ.Κ.
2. Ο στόκκος που αποκολλήθηκε απότο τζάμι έπεσε στο περιβάζικαιτο πάτωματουδωματίου. Έναμικρόκομμάτισφηνώθηκε στοπάνωμέροςτουζίπτουσακκακιουτουκατήγορου- ^ μένουκαιείναιαυτόπουβρήκεηΔρ. Κανάρη. Τι ακολούθησε όταν μπήκε ο κατηγορούμενος στο διαμέρισμα, μπορούμε νατο συναγάγουμε μεακρίβεια απότημαρτυρίατωνΔρ.ΒανέζηκαιΣταυρινού. 20 Κατάτηνκρίση μαςταγεγονότα δείχνουν πωςσκο­ πός τουκατηγορούμενου ήταν ηεξασφάλιση τωνκλει­ διών απότον Αρτίν γιατηδιάρρηξητου χρηματοκιβω­ τίουκαιηδολοφονίατου. 25 Μόλις μπήκε ο κατηγορούμενος στο διαμέρισμα απέκοψεαμέσως τακαλώδιααπό ταδύοτηλέφωνα στο δωμάτιο του Αρτίν γιανα αποκλείσει προσπάθειατου θύματος να επικοινωνήσει με οποιονδήποτε. Τοθύμα αντέδρασε κάπως όταν αντικρυσε τον κατηγορούμενο, 30 ο οποίος όμως χρησιμοποιώντας τη μυϊκή τουδύναμη και το εξασκημένο του κορμί, εύκολα το κατέβαλε. Πριν γίνει αυτό πίεζε το όπλο που κρατούσε στο στή­ θος του απαιτώνταςτακλειδιά τουχρηματοκιβωτίου. Γιαυτό και προξένησε στο θύματην πληγή που τόσο ο 35 Δρ. Βανέζης όσο και ο Σακκαδάς αποδίδουνστοιδιά­ ζον σχήμα του στομίου του όπλου με την υποδοχήτης ξιφολόγχης. Σεκάποιοστάδιοέπεσε καιτοπλήρες φυ­ σίγγιο απότηδεύτερησφαιροθηκη πουείχε στερεωμένη 446 2Α.Α.Λ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου, Πρ. με τέλλα σ' αυτήπου ήταντοποθετημένη στο όπλο. Η σφαίρα αυτήήταν λαδωμένη γιατί ακριβώς βγήκεαπό τη σφαιροθηκη,όπως είπε ο εμπειρογνώμονας Σακκα­ δάςπου τηβρήκε στην παρουσίατου κ. Κωμοδίκη στο διάδρομο έξω απότο δωμάτιοτου Αρτίν. Με βραχιονολαβή έπιασε το θύμα από πίσω σφίγγοντας ταυτό­ χρονα το λαιμό τουκαιτις αναπνευστικές οδούς, μύτη δηλαδήκαι στόμα. Ο κατηγορούμενος χρησιμοποίησε τη λαβήαυτήγια ναστραγγαλίσει το θύματου, ταυτό­ χρονα όμως να μην μπορεί να βγάλει την παραμικρή κραυγή. Ηαπότομηκαι δυνατήχειρολαβή είχε επίσης ως αποτέλεσμα το σπάσιμο της σπονδυλικής στήλης του Αρτίν,πράγμαπου έγινεκάπως εύκολα γιατίέπα­ σχε απόκύφωση. Το σφίξιμο στο λαιμό και πρόσωπο του θύματος ήταν σκόπιμα δυνατό και παρατεταμένο για νατου προκαλέσει το θάνατο. Όταν ο Αρτίν πέθα­ νε σταχέριατουκατηγορούμενου, οτελευταίος τοντο­ ποθέτησε στο κρεβάτι του και τον σκέπασε. Σ'αυτήτη θέση βρέθηκε το θύμα το πρωΐ. Ο κατηγορούμενος κλείδωσε μετά το δωμάτιο του Αρτίν και πέταξε το κλειδί. Αυτόέγινεγιαναπαρατείνει όσο μπορούσε την πιθανή ανακάλυψη του θύματος, και εξάλλου ο ίδιος θακατέβαινεσταγραφείαγιαναδιαρρήξειτοχρηματο­ κιβώτιο. Παραβιάζοντας την κύρια είσοδο των γρα­ φείων μπήκεστο δωμάτιοπουήταντο χρηματοκιβώτιο το οποίο άνοιξε με τα κλειδιά παίρνοντας-απότο πε­ ριεχόμενο τουό,τι μπορούσε. Ότανσυμπλήρωσε τοέγκλημα,πήγεστο διαμέρισμα του στη Λεωφόρο Γρίβα Διγενήκαι έκαμε μπάνιο για να εξαφανίσει από το κορμί του πιθανά σημάδια του εγκλήματος, έπλυνε δεγιατον ίδιολόγοκαιτο πέτσινο σακκάκι. Γι' αυτόκαιη φόδρατουτέσσεριςμέρες μετά το έγκλημα ήταν ακόμα βρεγμένη. Με το αυτοκίνητο του Αποστόλου -Ττόλου, που ήταν σταθμευμένο στην πολυκατοικία, του οπόταν και άλλαξε πορεία για να πάει στο καθαριστήριο όπουκαιάφησε το σακκάκιγια ναμηνπαραληφθείαπότηναστυνομία." Το Κακουργιοδικείο κάτωαπότον τίτλο "ΆλλαΝομι447 Α.Λοΐζου, Πρ. Γιουρούκκηςν.Δημοκρατίας

(1990)κά Ζητήματα στην Υπόθεση", εξέτασε και το θέματης προμελέτης. Αναφέρθηκε στις νομικές αρχές πουτοδιέ­ πουν και συγκεκριμένα στις υποθέσεις Loftis v.The Republic, 1961 C.L.R. 108,την υπόθεση R. v. Shaban, 8 C.L.R.82,Dervish Halil v. The Republic, 1961 432,Yiannis 5 Pieris v. TheRepublic

(1963)1 C.L.R. 87,Pantelis Vrakas andAnotherv. TheRepublic

(1973)2C.L.R. 139. Toθέματης προμελέτης αναλύθηκεπράγματισε έκτα­ ση με αναφορά στις προηγούμενες αποφάσειςτουΔικά- 10 στηρίου τούτου όπως και την προσέγγιση που γίνεται στον Ινδικό Ποινικό Κώδικα στην υπόθεση Anastassiades v.TheRepublic

(1977)2 C.L.R.97, όπως επίσης και στην υπόθεση Hadjisawasv. The Republic

(1988)2 C.L.R.37 και θεωρούμε περιττό ναεπαναλάβουμεταόσα έχουνλε­ χθεί. Οινομικές αρχέςπουδιέπουντοθέμαμπορεί νασυ- 15 νοψισθούν στα ακόλουθα. Τα συμπεράσματα γιατην ύπαρξηπρομελέτης μπορεί ναεξαχθούναπό ταγεγονότα πουπεριστοιχίζουν τη δολοφονίατου θύματος. Το κριτήριο ως προς την ύπαρξη ή μη προμελέτης είναι αν κάτω απότο φως όλων των περιστάσεων της 20 υποθέσεως οδράστης είχεαρκετήευχέρεια μετάπουσχη­ μάτισε την πρόθεση να σκοτώσει να ξανασκεφτεί με σκοπό νααποφασίσειανθασκοτώσει ήόχι,καιότι απο­ φάσισε νασκοτώσει σαναποτέλεσμα αυτής τηςσκέψης. Με άλλα λόγια ηδολοφονία πρέπει να είναι αποτέλεσμα 25 αυτού τουαναλογισμού καιόχικάτι τοξαφνικό.Βέβαια πολλά εξαρτώνται απότηψυχική καιπνευματικήκατά­ στασητουδράστητηνώραεκείνη,τηνηρεμίατου πνεύμα­ τος τουήτο αντίθετο. Υπάρχουν περιπτώσεις πουέχει έναςδράστηςαρκετόχρόνο μεταξύτηςαπόφασηςνασκο- 30 τώσει καιτηςεκτέλεσης τηςπρόθεσης τουαλλά η κατά­ σταση τουείναι τέτοια πουναμημπορεί να αναλογισθεί τις συνέπειες καιαποστεί από τηνεκτέλεσητηςαπόφα­ σης. Σεάλλες περιπτώσεις ηψυχραιμίακαι η περίσκεψη του δράστη μπορεί να είναι τέτοια πουκαι έναασήμαντο διάστημα μεταξύ τουσχηματισμού τηςπρόθεσης καιτης 35 εκτέλεσηςτηςναήταναρκετόγιατηνπρομελέτη. Τα μέσα που χρησιμοποιούνται καιηεπιμονή τουδράστηστο να 448 2Α.Α.Δ. Γιουροΰκκης ν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου, Πρ. επιφέρει το θάνατο είναι στοιχεία αποκαλυπτικά των προθέσεων του που μπορεί να συνεκτιμηθούν για την εξα­ γωγή συμπερασμάτων αναφορικάμε την ύπαρξη προμελέ­ της. 5 Είναι έκδηλο λοιπόν από τα πιο πάνωαποσπάσματα από τα ευρήματα και συμπεράσματα του Κακουργιοδι­ κείου πουπαραθέσαμεενωρίτερα καιπω συγκεκριμένα τη μαρτυρία του Δρ. Βανέζη που στην ουσία της δεν αμφι­ σβητήθηκε και η οποία δίδεται σε έκταση σε άλλο μέρος 10 της απόφασης και που θεωρούμε πλέον περιττό να παρα­ θέσουμε, όπως και απότην υπόλοιπη μαρτυρία,ο προσχεδιασμός της όλης υπόθεσης και ηεκτέλεσητου σχεδίου, το γεγονός ότι ο εφεσείων ήτο οπλισμένος με φονικό όπλο, η φύσητων τραυμάτωνκαιοβάναυσοςτρόπος πουπροκλή15 θηκανπάνωστο θύμα,(Βλέπε Αναστασιάδης) και ο αργός και επίμονος τρόπος πουπροκάλεσε τον θάνατοόπως και η ψυχραιμία με την οποία ενήργησε ο εφεσείων, ότι το μόνο συμπέρασμα το οποίο κάτω από τις περιστάσεις μπορούσε να εξαχθεί ήταν εκείνο της προμελέτης και κα­ νένα άλλο. 20 Αρκεί να επισημανθεί για μια ακόμη φορά η αποφασι­ στικότητα του εφεσείοντα να προκαλέσει το θάνατο με ένα τόσο σκληρό τρόπο. Ενδεικτικό είναι ότι εφάρμοσε μια λαβή στο λαιμό του- θύματος που δεν ήταν ούτε στιγ25 μιαία ούτε και παροδική όπως κατέθεσε ο Δρ. Βανέζης. Ήταν οπλισμένος και αφού με όλη του τη άνεση δολοφό­ νησε το θύμα, το έβαλε πίσω στο κρεβάτι και το κάλυψε μέχρι το πρόσωπο για να συνεχίσει απρόσκοπτος τηδιάρ­ ρηξη και κλοπή της περιουσίας του θύματος. Και αν ακόμη εδεχόμασταν ότι ηπρόθεση του εφεσείοντα να σκο30 τώσει το θύμα ήταν μια στιγμιαία ενέργεια, είχε ο ίδιος όλο το χρόνο και τη ψυχραιμία για να αναλογισθεί την πράξητου καινααλλάξει γνώμη. Η μαρτυρία κατέδειξε ότι η διάρρηξη στην κατοικία, και ληστεία του θύματος, είχαν σχεδιαστεί με πολλή επι35 μέλεια. Το σχέδιο δράσης πρόβλεπε την εξουδετέρωση του θύματος ως προϋπόθεση για την κλοπή της περιου449 Α. Λοΐζου, Πρ. Γιουροΰκκης ν. Δημοκρατίας

(1990)οίας του. Ό,τι δεν έχει αποκαλύψει η άλλη μαρτυρία είναι οτρόπος εξουδετέρωσης τουοοποίος είχε προμελετηθεί. Ο τρόπος εξουδετέρωσης τουστην πράξηκατέδειξε ότι πρόθεση του εφεσείοντα ήταν ο αφανισμός εξ άπα­ ντος. Ημαρτυρία δεν κατέδειξε ότι ηαντίσταση ηοποία 5 προβλήθηκε τον προκάλεσε ναχρησιμοποιήσει περισσότε­ ρη βία απ' ό,τι είχε κατά νου· τουναντίον προβλήθηκε ισχνήαντίσταση απόέναανυπεράσπιστο, ηλικιωμένο άν­ θρωπο. Τα μέσα που επέλεξε ο δολοφόνος του, σε συν­ δυασμό με τον τρόπο που επέφερε το θάνατο του, αποκα- ίο λύπτουν ότι πρόθεση τουεφεσείοντα ήτανη εξόντωση του θύματος ως πρώτο βήμαγιατην καταλήστευση τηςκατοι­ κίας του. Το ότι η δολοφονία του θύματος δεν ήταν ο πρωταρχικός σκοπός του δράστη,δεν αντίκειται προς το εύρημα τουπρομελετημένου φόνουτου.Όπωςη μαρτυρία .<κατάδειξε, είχε σχεδιασθεί ως το πρώτο βήμα του εγκλή­ ματοςτης ληστείας. Το επόμενο θέμα που θαπρέπει να εξεταστεί σε σχέση με ταγεγονότα της υπόθεσης στο σύνολοτους, είναι κατά πόσο διαζευκτικές εκδοχές ήσαν δυνατό να εξαχθούν και 20 να είναι συνεπείς με τημαρτυρίαότι τοθανάσιμοπλήγμα καταφέρθηκε άλλως πως παρά με προμελέτη. Αυτό είναι ένα απότακαθήκοντα που ένα Δικαστήριο έχει να επιτε­ λέσεινοουμένου ότι, ότανολοκληρωθεί η υπόθεση,η μαρ­ τυρία περιέχει στοιχεία από τα οποία ένας λογικός άν- 25 θρωπος θαμπορούσε ναφθάσει σε συμπέρασμα άλλοαπό τοφόνο εκ προμελέτης. Στην υπόθεση Αναστασιάδη, εγέρθηκε επίσης το θέμα τωνδιαζευκτικών δυνατοτήτωνπουπρέπειναείναιδυνα­ τό εύλογα να εξαχθούν από την ολότητα της μαρτυρίας και αποφασίστηκε ότι πρέπει μια διαζευκτική θεωρία ως προς τις συνθήκες της πρόκλησης του θανάτου,όπως π.χ. η περίπτωση άμυνας,ή ηπρόκληση πρέπειναείναιτέτοια που μπορεί εύλογα να εξαχθεί απότο σύνολοτηςμαρτυ­ ρίας ενώπιον του Δικαστηρίου και δεν μπορεί να είναι 35 ένα θέμα εικασίας (speculation) εκτός αν η μαρτυρίαπου προσάχθηκε εγείρει τέτοιες διαζευκτικές δυνατότητες και υπερασπίσεις. Πρέπει να υπάρχει μαρτυρία για ναυπο450 2 Α.Α.Δ. 5 Γιουροΰκκης ν.Δημοκρατίας Α. Λοΐζου, Πρ. στηρίζει τέτοιαγεγονότα ταοποίαθαδικαιολογούσανένα Δικαστήριο να βγάλει το συμπέρασμα εύλογα και όχι απλώς ναενεργήσειπάνωσε υποψίες ήεικασίες ότιυπήρ­ ξαν τέτοιες πράξεις που εγείρουν το θέμα της πρόκλησης τουατυχήματοςήτηςαμέλειας. Δεν υπάρχειαμφιβολίαότι σύμφωναμετιςκαθιερωμέ­ νες αρχές το Δικαστήριο αυτό θα μπορούσε να εξάξει το ίδιο δικά του συμπεράσματα πάνω στα ίδια γεγονότα όπως έγιναν αυτά αποδεχτά από το Κακουργιοδικείο. 10 Στην προκειμένη όμως περίπτωση κάτω από το πλέγμα των περιστάσεων δεν βρίσκουμε κανένα λόγο που θα μας δικαιολογούσε, ακούοντας την υπόθεση σαν Εφετείο, να βγάλουμε διαφορετικά συμπεράσματα, ως προς το θέμα της απόδειξης πέρανπάσης λογικής αμφιβολίας,τηςπρο15 μελέτης, σταοποίακατέληξε το Κακουργιοδικείο. Για όλους τους πιο πάνωλόγους που έχουμε εκθέσειη έφεσηαπορρίπτεται. Η έφεση απορρίπτεται. 451