clr/1990/1990_3_1019.pdf

(1)(β) τονπερί Φο­ ρολογίας τον Εισοδήματος Νόμου —Διάκριση της αποζημίωσης λόγω απόλυσης στην κριθείσα περίπτωση — Περιστάσεις τηςεξαίοεοηςojto τηφορολόγηση.* Οαιτητήςπροσέβαλετηφορολόγηση ωςεισοδήματοςτουποσού που έλαβεαπότον εργοδότητου κατάτον κοινή συναινέσει τερμα­ τισμό των υπηρεσιών του. .Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας τηνεπίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι: Τοκρίσιμο ερώτημα είναι εάντοπόσο των£21,000, πουπληρώβηκε στον αιτητή κατά τοντερματισμό τηςεργοδότησής του, είναι κέρδοςήόφελοςπουπροέκυψεσεαυτόνσύμφωναμετουςόρουςτης υπηρεσίαςτου-τησύμβασηδηλαδήεργοδοτήσεως -οπότανείναιφο­ ρολογητέο, έστω καιαν εισπράκτηκε μετάτον τερματισμό της απα­ σχόλησης του,γιατί αποτελούσε αναμενόμενο όφελος σύμφωναμε τους όρους εργασίας του. Στηνπερίπτωση όμως πουτο ποσόαυτό καταβλήθηκεωςαποζημίωσηγια τον τερματισμό της σύμβασης εργοδοτήσεώς του,τότεδενείναι φορολογητέο. Ηνομολογία μαςείναι σαφήςπάνωσταπιοπάνωνομικάερωτή1019 Baulch v. Υπουργού Οικονομικών κ.ά.

(1990)ματα. Ηδυσκολίαεγείρεται στηνεφαρμογήτωννομικώναρχώνανά­ λογα με ταγεγονότα τηςκάθευπόθεσης, σταοποίακάποτεη διαχω­ ριστική γραμμή είναι λεπτή. ΣεπρόσφατηαπόφασητηςΟλομέλειας τουΑνωτάτου Δικαστηρίου στηνυπόθεσηΕυριπίδηΝεοκλέονςν.Κυ­ πριακήςΔημοκρατίας

(1989)3(Γ)Α.Α.Δ. 1474, γίνεται αναφοράστη 5 δική μας και στην Αγγλικήνομολογία. Γίνεται απλήπαραπομπή σε αυτή για να αποφεύγεται κοπιώδης επανάληψη. Επαναεπισημαίνονται αυτά που έχουν λεχθεί στην υπόθεση Hamblett v. Godfrey (Inspector of Taxes) [1987] 1 All E.R, 916, από το Εφετείο της Αγγλίας,όπου ισχύουν παρόμοιες διατάξεις, ότι δηλαδήγιανααπο10 φασιστεί κατάπόσο έναόφελος προέρχεται απότηνεργασίαενόςεργοδοτουμένου, πρέπει να διακριβωθεί η ειδοποιός κατάσταση της πληρωμής (status of the payment)και ο σκοπός για τον οποίο έγινε (thecontextinwhichit was made). Η κρίσηδετουΔικαστηρίουπάνω στο ζήτημααυτόβασίζεται πάνωστη διαπίστωση των πραγματικών 15 γεγονότων πουαφορούντηνπληρωμή,ανεξάρτητααπότονοποιοδή­ ποτε χαρακτηρισμό πουδυνατόοι διάδικοινααποδίδουνσεαυτή. Στην υπό κρίση υπόθεση η απόφασητου Εφόρου είναι εσφαλ­ μένη,γιατί ταγεγονότα σταοποίαβασίστηκε δεν είναι τααδιαμφισβήτητα πραγματικάπου ήσαν ενώπιον του. 20 Είναι λανθασμένη και αυθαίρετηηυπόθεση του Εφόρου όχι οι υπηρεσίες του αιτητήτερματίστηκαν βάσει των προνοιών τηςΠα­ ραγράφου 15 της συμφωνίας της 6.4.1984. Θα μπορούσε μάλιστα να ειπωθεί ότι ο τερματισμός των υπηρεσιών του αιτητή έγινεγια διευκόλυνσητης ίδιας της εργοδότριας εταιρείας, που,όπως ανα­ φέρεταιστηδεύτερη συμφωνία, δεντις χρειαζόταν πλέον. Οτερματισμός τωνυπηρεσιώντουαιτητήστις23.10.87έγινεμεκοινήσυμφωνία, επειδήηεργοδότρια εταιρείαδεν τις χρειαζόταν πλέον. Κάτωαπόαυτέςτις συνθήκεςσυμφωνήθηκε νακαταβληθείστον αιτη­ τήποσό£21,000.Από ταπιοπάνωγεγονότα είναιφανερόότιτοποσό αυτόπληρώθηκεστοναιτητήωςαποζημίωσηγιααπώλειατηςεογασίας του. Η απόφασητου Εφόρου δεν ήταν εύλογα εφικτή,λαμβάνοντας υπόψητααδιαμφισβήτηταγεγονότα πουήσανενώπιοντου. 25 30 35 Η προσφυγή επιτυγχάνει με£150,- έξοδα. 40 Αναφερόμενες υποθέσεις: Νεοκλέους ν.Δημοκρατίας

(1989)3(Γ)Α.Α.Δ. 1474, Hamblettv. Godfrey (Inspectorof Taxes) [1987] ΪAll E.R.

1. 1020 3ΑΛΛ. Baulch ν.ΥπουργούΟικονομικώνκ.ά. Προσφυγή. 5 10 Προσφυγήεναντίον τηςαπόφασης του ΕφόρουΦόρουΕισο­ δήματος σύμφωνα με την οποία θεωρήθηκε ως φορολογητέο εισόδηματοποσότων £21.000,- πουεισέπραξε ο αιτητήςαπότην εταιρεία Bata (Cyprus) Ltd., μετάαπόκοινή συμφωνία γιατερ­ ματισμό της υπηρεσίαςτου. Κ. Χρνσοστομίδης, γιατον Αιτητή. Γ. Λαζάρου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ* ων ηαίτηση. Cur.adv. vult.
2. 20 25 30 35 40 , ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Ο αιτητής προσβάλλει την απόφασητου Εφόρουεπί τουΦόρουΕισοδήματος, πουπεριέχεται σε επιστο­ λήτου στις 13.10.88,με την οποίαθεώρησε ως φορολογητέο ει­ σόδημα το ποσό των £21,000που εισέπραξε ο αιτητήςαπότην εταιρεία ΒΑΤΑ (CYPRUS) LTD μετάαπόκοινή συμφωνίατερματισμού της υπηρεσίας του που υπογράφηκε στις 23.10.87 (τεκμ.2) στηναίτηση. Τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα είναι ταεξής: Στις6.4.84 οαιτητής υπέγραψε με τηνπιο πάνωεταιρείασύμβαση εργοδοτήσεως. Ταδύο άρθραπου αφορούν στην υπόθεση είναι τα

(2)και

(15)ταοποίακαιπαραθέτω αυτούσια: "Clause 2: Unless sooner terminated under the provisions of paragraphs 13, 15, 16 or 17 hereunder the period of employment shall be for oneyearfrom the6thApril, 1984 andshallbe automatically renewed from year to year thereafter on the same terms and conditions, subject to the retirement as a matter of Company policy of the employee after his 60th birthday. The Board may consider extending this employment beyond this age of 60 but not beyond theage of 65. Clause 15: The Company may terminate this agreement at any time and without cause bygivingnotlessthansix

(6)monthspriornoticein writing of such termination, and, if such notice be given, this agreement shall terminate on the date specified in the notice. Duringtheperiodafter thegivingofanysuchnoticeandbefore the effective dateof termination,theCompanymay,atits election, 1021 Αοτεμίδης, Δ. Baulch ν. Υπουργού Οικονομικών κ.ά.

(1990)(a)continue the employment of Mr.Baulch or, (b)relieve Mr. Baulch from his duties as an officer or director or both of the Company but continue to retain his services as the Board of Directors may determine,full or part-time, or (c)discontinue theperformance of any services by Mr. Baulch. The company willcontinueto pay to,or provide for, MrBaulch until thedateof termination of theagreement,thefixedsalary." 5 10 Ηεργοδότησητουαιτητήσυνεχίστηκε μέχριτις23.10.87 οπόταν καιτερματίστηκεμενέαέγγραφη συμφωνίατουμετην εργοδότρια εταιρεία. Ταπιοκάτωαποσπάσματατηςείναιουσιώδηγιατηνεπί­ λυσητωνζητημάτωνπουεγείρονται: 15 "Whereas it has been agreed between the parties that the Company no longer requires the services of the Second Party and, 20 Whereas it has been agreed between the parties that the services of the Second Party should be terminatedand, Whereas it has been agreed that in consideration of the termination of the services of the Second Party, the Company should make to Second Party a lump sum payment. 25

1. The parties agree tothetermination of theservices of the Second Party to the Company and such services and the relationship of employer andemployee between the Company and the Second Party is terminated and put an end to as from theeffective on the signature of this Agreement. 30
2. The Company in consideration of the termination of the Contract of Employment dated 6th April 1984 shall make payment to the Second Party of a lump sum of C£21,000 (Twenty One Thousand Cyprus Pounds). 35 3 40
3. Save as expressly provided hereinabove in this Agreement the Second Party hereby voluntarily waives all claims and rights of any kind whatsoever that he may have against the Company in respect of the said termination of his 1022 3A.A.A. Baulch v. Υπουργού Οικονομικών κ,ά. Αρτεμίδης, Δ. services and/or in respect of the employment agreement of 6 April 1984." (Οι υπογραμμίσεις δικές μου.) 5 10 Toζήτημαπουπροβάλλει γιαεξέτασηείναι κατάπόσο τοπιο πάνω ποσό των £21,000 είναι φρολογητέο. Ηθέση του Εφόρου ήταν ότι το ποσό είναι φορολογητέο βάσει του άρθρου 5

(1)(β) "τουΠερί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμου (1961-1988)για τοέτος 1987,απέρριψεδετησχετική ένσταση τουαιτητήστηφορολόγηση του πιο πάνω ποσού με την επιστολή του στις 13.10.88,πουόπως είπαπεριέχει την προσβαλλόμενη απόφαση. Οι λόγοι που καταλήγει στην απόφασητου οΈφορος αναφέρο­ νται λεπτομερώς στην επιστολή αυτή,ηοποίαόμως είναιγραμ­ μένη στα Αγγλικά. Τους συνοψίζω στα Ελληνικά. 15 20 25 30 (α) Η εργοδότριαεταιρείαείχεδικαίωμασύμφωνα μετιςπρό­ νοιες 15τηςσύμβασης εργοδοτήσεως στις6.4.84,νατερματίσει τις υπηρεσίες τουαιτητήοποτεδήποτεκαιχωρίς λόγο δίδονταςστον αιτητή 6 μήνες γραπτής προειδοποίησης. Η εργοδότρια εταιρεία διατηρούσε πάλι σύμφωνα με τις πρόνοιες της παραγράφου αυ­ τής,τοδικαίωμα κατάτηδιάρκειατων 6αυτών μηνώννα συνεχί­ σει τις υπηρεσίες του αιτητήήναζητήσει απόαυτόννα σταματή­ σει ναπαρέχει οποιεσδήποτε υπηρεσίες στην εταιρεία. (β) Ο τερματισμός των υπηρεσιών του αιτητή στις 23.10.87 έγινεβάσει των προνοιών της παραγράφου 15 της σύμβασης ερ­ γοδοτήσεως καιεπομένως η εργοδότρια εταιρείαυποχρεωνόταν να του δώσει 6 μήνες προειδοποίηση ήνα του πληρώσει γι*αυ­ τή την περίοδο τους μισθούς του δηλαδή από 23.10.87 μέχρι 22.4.88. Συνεπώς ηεργοδότρια εταιρεία άσκησε τα δικαιώματα που είχε βάσει της συμφωνίας εργοδοτήσεως να τερματίσει τις υπηρεσίες του αιτητή και το ποσό επομένως των £21.000 που του πλήρωσε δεν αποτελεί αποζημίωση για απόλυση του αλλά αναμενόμενο όφελος απότησύμβαση εργοδότησής του. 35 Ηεισήγηση των δικηγόρων του αιτητήείναι πωςη κρινόμενη απόφαση του Εφόρου είναι εσφαλμένη λόγω πλάνης περί τα πράγματα και εφαρμογής των νομικών αρχών, που δεν αμφι­ σβητούνται μεταξύ των διαδίκων,σε λανθασμένα γεγονότα. 40 Τουπόσυζήτηση άρθροτου ΠερίΦορολογίαςτου Εισοδήμα­ τος Νόμου, είναι το5

(1)(β).Τοπαραθέτωαυτούσιο: "5.-

(1)Τηρουμένων τωνδιατάξεωντουπαρόντοςΝόμου,δι' 1023 Αοτεμίδης, Δ. Baulch ν. Υπονργον Οικονομικών κ.ά.

(1990)έκαστον φορολογικόν έτος επιβάλλεται, βάσει φορολογικών συντελεστών ειδικώτερον εντοις αφεξήςκαθοριζομένων, φό­ ρος επί του εισοδήματος εκ των κατωτέρω αναφερομένων πηγών παντόςπροσώπου,του κτώμενου ήπροκύπτοντος εν τηΔημοκρατία ήαποστελλομένου και λαμβανομένου εις την Δημοκρατίαν εκ των κατωτέρω αναφερομένων πηγών,ήτοί:- 5 (α) (β)κέρδηήάλλαοφέληεξοιουδήποτεαξιώματοςή μισθωτών 10 υπηρεσιών, ανεξαρτήτωςτουαντο υποκείμενον της φορολο­ γίας παρέχητας υπηρεσίας αυτούεν Κύπρω ήαλλαχού,πε­ ριλαμβανομένης της κατ'εκτίμησιν ετησίας αξίαςκαταλύμα­ τος, στέγης και διατροφής ή οικίας, ως και παντός ετέρου επιδόματος,χρηματικήςή άλλης μορφής,χορηγουμένου ανα- 15 φορικώς προς παρεχομένας μισθωτάς υπηρεσίας." Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το ποσό των £21,000,πουπλη­ ρώθηκε στον αιτητήκατάτοντερματισμό τηςεργοδότησής του,εί­ ναι κέρδος ή όφελος που προέκυψε σε αυτόν σύμφωνα με τους 20 όρουςτηςυπηρεσίαςτου-τησύμβασηδηλαδήεργοδοτήσεως -οπό­ ταν είναι φορολογητέο, έστωXOLανεισπράκτηκε μετάτοντερμα­ τισμό της απασχόλησης του,γιατί αποτελούσε αναμενόμενο όφε­ λος σύμφωνα με τους όρους εργασίας του. Στηνπερίπτωση όμως πουτοποσόαυτόκαταβλήθηκεωςαποζημίωσηγιατοντερματισμό 25 τηςσύμβασης εργοδοτήσεώς του,τότε δεν είναι φορολογητέο. Ηνομολογία μαςείναισαφήςπάνωσταπιοπάνωνομικάερω­ τήματα. Η δυσκολίαεγείρεταιστηνεφαρμογήτωννομικώναρχών ανάλογα με ταγεγονότα τηςκάθευπόθεσης, στα οποίακάποτεη 30 διαχωριστική γραμμή είναι λεπτή. Σε πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Ευριπίδη Νεοκλέουςν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1989)3(Γ)Α.Α.Δ.1474,γί­ νεταιαναφοράστηδικήμαςκαιστηνΑγγλικήνομολογία. Κάμνω απλήπαραπομπήσεαυτήγιανααποφεύγεταικοπιώδηςεπανάλη- 35 ψη. Αρκεί μόνο να επαναεπισημάνωαυτά πουέχουν λεχθείστην υπόθεση Hamblett v. Godfrey (Inspectorof Taxes)[1987] 1All E.R. 916, απότο Εφετείο της Αγγλίας, όπου ισχύουν παρόμοιες διατάξεις,ότι δηλαδήγια να αποφασιστεί κατά πόσο ένα όφελος προέρχεται απότην εργασίαενός εργοδοτουμένου πρέπει ναδια- 40 κριβωθεί η ειδοποιός κατάσταση της πληρωμής (status of the payment) καιο σκοπός γιατονοποίοέγινε(thecontext inwhichit was made).Η κρίσηδετουΔικαστηρίουπάνωστοζήτημααυτόβα­ σίζεται πάνω στη διαπίστωση των πραγματικών γεγονότων που 1024 3 Α.ΑΛ. Baulch v. Υπουργού Οικονομικών κ.ά. Αοτεμίοης, Δ. αφορούν την πληρωμή,ανεξάρτητααπότον οποιοδήποτεχαρα­ κτηρισμόπουδυνατόοιδιάδικοινααποδίδουν σεαυτή. 5 10 15 Είμαιτηςγνώμηςότιστηνυπόκρίσηυπόθεσηη απόφασητου Εφόρουείναι εσφαλμένη γιατίταγεγονότα στα οποίαβασίστη­ κε δεν είναι τααδιαμφισβήτητα πραγματικά που ήσαν ενώπιον του. Στηνπαράγραφο (α)(ii) της επίδικηαπόφασης του αναφέ­ ρει ταεξής: "From the context of the agreement made on 23, October, 1987 between Bata (Cyrpus) Ltdandyourself,terminating your services,it is understood that your services were terminated in accordance with the provision of paragraph 15 of the agreement of servicesof 6April 1984 by which your employers i.e. Bata (Cyrpus) Ltdhadtherightof terminating the aforesaid agreement at any time andwithout cause bygivingnoless than six monthsprior notice. Duringtheperiod of six months notice your employers hadthechoice of - 20 (a)to continue your employments, or 25 (b)to releive you from your duties as an officer or director of both of thecompany but to continueto retain your services as the Board of Directors may determine, full or part-time, or (c)to discontinue theperformance of any of your services. (Ηυπογράμμισηδικήμου). 30 35 40 Ηυπηρεσίατου αιτητήόμως δεντερματίστηκε βάσει της πα­ ραγράφου 15 της συμφωνίας εργοδοτήσεως. Ηεργοδότριαεταρεία δηλαδήδεν άσκησε το δικαίωματης που είχε σύμφωνα με την παράγραφο 15, ηοποίαπροέβλεπε πως οιυπηρεσίες του αιτητήμπορούσαννατερματισθούναπό αυτήοποτεδήποτεκαιδί­ χως οποιοδήποτελόγο, αφούτου δοθούν 6 μήνεςπροειδοποίη­ ση. Ηεργοδότηση του αιτητήτερματίστηκε με νέα γραπτήσυμ­ φωνία στις 23.10.87 -τεκμήριο 2 στην προσφυγή -στην οποία δεναναφέρεταιότι οτερματισμός τηςυπηρεσίαςτουέγινε εκμέρους της εργοδότριας εταιρείαςβάσει των προνοιών της παρα­ γράφου 15τηςσυμφωνίας.Στηνέααυτήσυμφωνία,τηςεργοδό­ τριας εταιρείας και του αιτητή,αναφέρεταιως λόγος τερματι­ σμού τωνυπηρεσιών τουτογεγονός ότι ηεταιρείαδενχρειαζό­ ταν πλέον τις υπηρεσίες του.Έτσικαιτερματίστηκαν μεαντάλ1025 Αοτεμίδης.Α. Baulch ν. Υπουργού Οικονομικών κ.ά.

(1990)λαγματην πληρωμή σ' αυτόνποσού £21,000. Είναι λανθασμένη καιαυθαίρετηεπομένως ηυπόθεσητου Εφόρουότι οι υπηρεσίες του αιτητή τερματίστηκαν βάσει των προνοιών της παραγρ. 15 της συμφωνίας της 6.4.1984.θ α μπορούσε μάλιστα να ειπωθεί ότι ο τερματισμός των υπηρεσιών του αιτητή έγινε για διευκόλυνσητης ίδιαςτης εργοδότριας εταιρείας,που,όπωςαναφέρε­ ται στη δεύτερη συμφωνία,δεν τις χρειαζόταν πλέον. 5 Πρόσθετα τοποσό των£21,000δεν αντιπροσωπεύει μισθούς 6 μηνών τουαιτητή.Οκ.Λαζάρουσυμφώνησε ότι ανηεργοδότρια 10 εταιρείαπλήρωνε σεαυτόνμισθούς6μηνών,τότετοποσόθαήταν £6^00 εφόσον ο ετήσιος πάγιος μισθός του ήταν £13,000, ή £14,000ανλαμβανότανυπόψη το σύνολο των απολαβώντουαι­ τητήγια6 μήνες. 15 Ηαπόφασηεπομένως του Εφόρου,on ηεργοδότρια εταρεία τερματίζοντας τις υπηρεσίες του αιτητή εξήσκησε τοδικαίωμα που είχε βάσει των προνοιών της συμφωνίας εργοδοτήσεως δε δικαιολογείται από τα αδιαμφισβήτητα ενώπιον του γεγονότα. Εσφαλμένο επίσης είναι το εύρηματουότι το ποσό των £21,000 20 επληρώθη σε αυτόν, βάσει των προνοιών της παραγράφου 15 της συμφωνίας και αντιπροσώπευε μισθούς 6 μηνών. Όπως υπέδειξαπιοπάνωτούτο δεν ευσταθεί ούτεαριθμητικά. Ο τερματισμός των υπηρεσιών τουαιτητήστις 23.10.87έγινε 25 με κοινή συμφωνία,επειδήη εργοδότρια εταιρείαδεν τις χρεια­ ζότανπλέον. Κάτωαπόαυτέςτις συνθήκες συμφωνήθηκε νακα­ ταβληθεί στον αιτητήποσό £21,000.Από ταπιο πάνωγεγονότα είναι φανερό ότι το ποσό αυτόπληρώθηκε στον αιτητήως απο­ ζημίωση γιααπώλειατηςεργασίαςτου. Η απόφασητου Εφόρου 30 δεν ήτανεύλογα εφικτή,λαμβάνονταςυπόψη τα αδιαμφισβήτη­ ταγεγονότα πουήσαν ενώπιον τουκαιακυρώνεται. Επιδικάζο­ νται στον αιτητή£150,- έξοδα. Η προσφυγή £150,·έξοδα. 1026 επιτυγχάνει με 35