3AJLA. 22 Μαρτίου, 1990 [ΠΙΚΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΛΑΪΚΗ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΛΤΔ., Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ (ΑΡ. 1), Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 282/88). Διοικητική πράξη— Εκτελεστή — Έννοια Εκτελεστότητας — Περιστά σειςεκτελεστότηταςστηνκριθείσαπερίπτωση —Διακρίσεις. 5 10 Φοοολογία — Φορολογία για την Αμυνα — Έκτακτηεισφορά — ΤροποποιητικόςΝόμος 235/87— Ζήτημα ως προς ης αφαιρέσεις από τον 13ομισθό — Καμία αναδρομικότητα νόμου— Έννοιααναδρο μικότητας — Περιστάσεις νομιμότηταςστην κριθείσα περίπτωση. Η αιτήτρια εταιρεία προσέβαλε το περιεχόμενο επιστολής του καθ'ουηαίτησηπουτην πληροφορούσε ως προς τις νόμιμες υπο χρεώσεις της σχετικά με την έκτακτηεισφορά για χην άμυνα. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι: 15 20 25 1. Ηεπίδικηαπόφασηθαέχειεκτελεστό χαρακτήραανκριθείότιείναι αφεαυτής καθοριστική για τον προσδιορισμό της υποχρέωσης του φορολογουμένου καιαντονεμποδίζεινατηναμφισβητήσεισεποι νικήήπολιτικήδιαδικασία. Εάνηυποχρέωσηηοποίαπροβλέπεται απότο Νόμοδεμεταβάλλεται απότηναπόφασητουΔιευθυντήκαι οι πρόνοιες του νόμου παραμένουνο αποκλειστικόςπαράγοντας γιατονπροσδιορισμό τηςσεπολιτικήήποινικήδιαδικασία,η από φαση δενείναι εκτελεστή διότι αφήνειανεπηρέαστητην υποχρέωση πουεπιβάλλειονόμος. Η απάντησηστοερώτημαεξαρτάταιαπότο χαρακτήρα της εξουσίας τουΔιευθυντή βάσει τουΑρθρου 5
(1)και 1027 ΛαϊκήΚυπριακήΤράπεζαΛτδν.Δημοκρατίας(Αρ. 1)
(1990)τις επιπτώσεις απότηνάσκησητης. ΤοΔικαστήριο καταλήγει ότι παρά τον νομικό χαρακτήρατουθέ ματοςκαιτηνγενικήαρχήότιηέκφρασηγνώμης επίνομικούθέμα τος από διοικητική αρχήδεν συνιστά εκτελεστήπράξη, στην προκείμενηπερίπτωσηηαπόφασητουΔιευθυντή είναι εκτελεστή,δεδο μένουότι είναικαθοριστικήγιατιςυποχρεώσεις του φορολογούμε νουοοποίοςκατακολουθίαστερείται τοδικαίωμανααμφισβητήσει τις υποχρεώσεις αυτέςεκτόςσταπλαίσιααναθεώρησηςτηςαπόφα σης βάσει του Αρθρου 146τουΣυντάγματος. 5 10 2. Ηεπίλυσητης ουσίας της διαφοράςείναι λιγότεροπερίπλοκηαπό τον προσδιορισμό τουχαρακτήρατης επίδικηςαπόφασης. Ονομο θέτης προσδιορίζει τηνυποχρέωση για εισφορά μεβάσητιςαποδο χές του μισθωτού, δηλαδήτα ποσά τα οποία λαμβάνει και όχι την 15 απόκτησητουδικαιώματοςγιατηνλήψητουςσεμελλοντικόστάδιο. Όπωςοόρος "αποδοχαί"απαντάταιστοΑρθρο2
(1)τουΝ.41/80πε ριλαμβάνει "πάσανχρηματικήν αντιμισθίαν εκ της απασχολήσεως αυτού", δηλαδή κάθε χρηματική ανταμοιβή για τις υπηρεσίες τις οποίεςπροσέφερε στοπλαίσιοτηςαπασχόλησηςτου.Ο 13ος μισθός, 20 καιγι' αυτόδενυπάρχειδιαφωνία,καταβάλλεταιμετάτηνπροσφο ράτων υπηρεσιών. Ηανταμοιβήγιατις υπηρεσίες δενήτανπληρω τέασεοποιαδήποτεπρογενέστερη ημερομηνία.Τοδικαίωματωνεργοδοτουμένων και ηαντίστοιχη υποχρέωση των εργοδοτών γιατην καταβολήτου 13ου μισθού προέκυψε στις 31/12/87 καιόχι σε οποί25 αδήποτεπρογενέστερη ημερομηνία. Ο Ν.235/87δεν επηρεάζει ούτε αναιρείδικαιώματαπουκτήθηκανή υποχρεώσεις που οριστικοποι ήθηκανπριντην εφαρμογήτου. Συνοπτικά αναδρομικός νόμος είναι εκείνος ο οποίος ανατρέπει, μεταβάλλει ήτροποποιεί δικαιώματαήυποχρεώσεις που αποκρυ σταλλώθηκαν βάσειτουνομικούκαθεστώτοςπουίσχυεπριντηνθέ σπιση του. 30 Ονόμοςδενεπαυξάνειτιςπροϋπάρχουσεςυποχρεώσεις τωναιτητών για εισφορά στο ταμείο. Ηυποχρέωση για εισφορά στο ταμείοανα φορικάμετον 13ομισθότουπροσωπικούπροέκυψε μετάτηθέσπιση τουνόμου,δηλαδήστις31/12/87. Συνεπώςδιεπόταναπότιςπρόνοι εςτουτροποποιητικούνόμου,όπωςσωστάδιαπίστωσεοΔιευθυντής. 35 40 Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Santis and Othersv.Republic
(1983)3(A) C.L.R. 419, 1028 3ΑΛΛ. ΛαϊκήΚυπριακήΤράπεζαΛτδν.Δημοκρατίας(Αρ.1) Panayiotou v. Republic
(1986)3(C) C.L.R. 2311, Papaconstantinou andAnother v. Director of the Department of InlandRevenue
(1986)3(B)C.L.R. 1672. 5 Προσφυγή. 10 Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασηςτουΔιευθυντή Κοινωνι κών Ασφαλίσεων με τηνοποία καθορίστηκε ότι ολόκληρος ο 13οςμισθός των υπαλλήλων τηςΛαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ, υπόκειτοσεφορολογία μεσυντελεστή 2%. ι 77.ΙωαννίδηςκαιΝ. Παπαευσταθίον, γιατους Αψητες. 15 20 25 Γ.Φράγκου,Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση. Cur.adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.:Οπερί Εκτάκτου ΕισφοράςδιατηνΑμυνατηςΔημοκρατίαςΝόμος 1985(Ν.5/85)επιβάλλει υποχρέωσηγιαεισφο ράσεταμείογιατηναμυντικήθωράκισητηςΔημοκρατίας.Η υπο χρέωση βαρύνειεργοδότεςκαιεργοδοτούμενους καθώςκαιάλλες εισοδηματικές τάξεις. Βάσει των διατάξεωντουτροποποιητικού Νόμου 235/87το ποσοστό εισφοράς αυξήθηκε,με ισχύ από την 1/10/1987, από 1%σε2% των αποδοχώντων μισθωτών. Οιαπο δοχέςτωνμισθωτώνπουυπόκεινταισεαφαίρεσηήφοοολογίαπε ριλαμβάνουνκαιτον 13ομισθό υπαλλήλου σύμφωναμετονορι σμό τουόρου "αποδοχαί"πουπεριέχεταιστην επιφύλαξη τουαρ θρ.2
(1)τουΝ. 5/85. 30 35 40 Οι αιτητές,ηΛαϊκή Τράπεζα,εργοδοτεί μεγάλο αριθμό υπαλ λήλων. ΜεεπιστολήτουςστονΔιευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσε ων,τοναρμόδιολειτουργόγιατηνεφαρμογήτουΝ.5/85,τουγνω στοποίησαν ότι απέκοψαν από τον 13ο μισθό του προσωπικού χουςγιασκοπούςεισφοράςστο ταμείοάμυνας ποσό ίσιο προςτο 1%γιατα 10/12 καιποσόίσοπρος2%γιατα2/12 τουμισθούκαι ζήτησαν τηνβεβαίωση τουΔιευθυντή ότι είχαν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους βάσειτου Νόμου. ΟΔιευθυντής απάντησε ότι ολόκληρος ο 13οςμισθός των υπαλλήλων καιόχιμόνον τα 2/12 υπόκειντοσεφορολογίαμεσυντελεστή2%ενόψει τουόρου "απο δοχαί" στο αρθρ.2
(1)τουΝ. 5/85. Ακολούθως προέβηστηνδιαπί στωσηότιοιαιτητέςδενείχαν εκπληρώσει τιςυποχρεώσεις που επιβάλλει ηνομοθεσία. Ηαπόφασηαυτή,ηοποίακοινοποιήθηκε στους αιτητέςμεεπιστολή ημερομηνίας 15/2/88,είναι το αντικεί1029 Πικής, Δ. Λαϊκή ΚυπριακήΤράπεζαΛτδ ν.Δημοκρατίας(Αρ. 1)
(1990)μενοτης προσφυγής. Η απόφασηπροσβάλλεται ως εκτελεστή και επιδιώκεται η ακύρωση της λόγω της εσφαλμένης ερμηνείαςαπό το Διευθυντή του όρου "αποδοχαί", ηοποία συνιστά παράλληλα και παραβίασητων διατάξεων του αρθρ.24.3 του Συντάγματος επειδήοδηγεί στην αναδρομικήεπιβολήφόρουήεισφοράς. 5 Οι καθ' ων ηαίτηση αμφισβητούν
(1)την εκτελεστότητα της προσβαλλόμενης πράξης,και
(2)την ερμηνεία πουαποδίδεται από τους αιτητές στον όρο "αποδοχαί"στο πλαίσιο του Ν. 5/85. 10 Τοπρώτοθέμαπουπρέπειναεξετάσουμε είναιη εκτελεστότη τα της πράξης που αποτελεί προϋπόθεση για την ανάληψη και άσκησητηςαναθεωρητικήςδικαιοδοσίαςπουπροβλέπεταιστοαρ θρ. 146 του Συντάγματος.Εκτελεστές είναι οι πράξεις οι οποίες παράγουν αφεαυτών έννομα αποτελέσματα για τον διοικούμενο, δηλαδήπράξεις καθοριστικές για τα δικαιώματαήτις υποχρεώ σειςτου. Τοερώτημαπουπρέπεινααπαντήσουμεείναιανη από φαση του Διευθυντή είναι καθοριστική για τις υποχρεώσεις των αιτητών. OL καθ' ων ηαίτηση υποστήριξαν την ένσταση με ανα φοράστην αρχήότι ηάποψητηςΔιοίκησης ωςπροςτην ερμηνεία τουνόμου δεν συνιστά εκτελεστήπράξη(ΠορίσματαΝομολογίας τουΣυμβουλίου Επικρατείας, 1929 -1959, σελ. 239). 15 20 Οι αιτητές αντέκρουσαν την ένσταση με βάση τις πρόνοιες του αρθρ.5
(1)του Ν.5/85, οι οποίες καθιστούν τον Διευθυντή:- 25 (α)Υπεύθυνο για την εφαρμογήτου νόμου, (β)Αρμόδιο "... δια την επίλυσιν πάσης διαφοράς ήτις ήθελε προκύψει ή την επίλυσιν παντός θέματος έχοντος σχεσιν προς την εφαρμογήν του παρόντος Νόμου,...", και 30 (γ)Παρέχουνσ' αυτόανάλογες εξουσίες με εκείνεςπουτουπα ρέχονται απότον Ν. 41/80. 35 Ηβεβαίωση, καταβολή,είσπραξηκαιπαρακράτησηέκτακτηςει σφοράς και γενικά ηδιοικητικήεφαρμογή του νόμου διενεργείται κατ'ανάλογοτρόποπροςτηνβεβαίωσηκαιείσπραξηεισφορών στο ταμείοκοινωνικών ασφαλίσεων,όπωςκαθορίζεταιστον Περί Κοι νωνικών ΑσφαλίσεωνΝόμο, 1980 (Ν.41/80 καιτροποποιήσεις). Η άρνηση ήπαράλειψηκαταβολήςτης έκτακτης εισφοράς συ νιστά ποινικό αδίκημακαι υπόκειται στις κυρώσεις που προβλέ πει τοαρθρ. 13του Νόμου. Οκαταδικασθείςμπορεί ναδιαταχθεί 1030 40 3 ΑΛΛ. ΛαϊκήΚυπριακήΤράπεζα Λτδ ν.Δημοκρατίας (Αρ. 1) Πικής, Δ. να καταβάλει πρόσθετα προς οποιαδήποτε άλληκύρωση και τις οφειλόμενες εισφορές (αρθρ. 13
(2)). Ασχετααπότην λήψηποινι κών μέτρων το αρθρ. 13
(6)παρέχει την ευχέρεια ανάκτησης των οφειλόμενων εισφορών μέσοντηςαστικήςδιαδικασίας. 5 10 15 20 25 30 35 40 Ηεπίδικηαπόφαση θαέχειεκτελεστόχαρακτήρα ανκριθεί ότι είναι αφεαυτήςκαθοριστική για τον προσδιορισμό της υποχρέω σης τουφορολογουμένου καιαντον εμποδίζει νατηναμφισβητή σει σε ποινική ήπολιτική διαδικασία. Εάνηυποχρέωση ηοποία προβλέπεται απότοΝόμοδενμεταβάλλεται απότηναπόφαση του Διευθυντή και οι πρόνοιες του νόμου παραμένουν ο αποκλειστι κός παράγονταςγια τον προσδιορισμό της σε πολιτική ήποινική διαδικασία,ηαπόφαση δεν είναι εκτελεστήδιότι αφήνειανεπηρέ αστητηνυποχρέωση πουεπιβάλλει ονόμος. Η απάντησηστοερώτημαεξαρτάταιαπότοχαρακτήρατηςεξουσίας τουΔιευθυντήβά σει τουαρθρ.5
(1)καιτις επιπτώσεις απότηνάσκησητης. Τοαρθρ.5
(2)του Ν. 5/85 εξομοιώνει,όπως έχουμε επισημάνει, τηνβεβαίωσηκαιείσπραξητωνεισφορών μετις αντίστοιχεςδιαδικασίεςπουισχύουν βάσει τουΝ.41/80, καθώςκαιτιςεξουσίεςτου Διευθυντή βάσειτωνδυονόμων. Τοαρθρ.77τουΝ. 41/80 καθιστά την απόφασητου Διευθυντή τελεσίδικηκαι μηυποκείμενη σεαμ φισβήτηση σε οποιαδήποτε δικαστικήδιαδικασίασε σχέσημε όλα τα θέματα τα οποία καθορίζονται στο αρθρ. 76 του ι^ίου νόμου. ΚαταναλογίαντοίδιοισχύεικαιγιααποφάσειςτουΔιευθυντήπου λαμβάνονται ήεκδίοονται βάσει τωνπρονοιών τουαρθρ.5
(1)του Ν.5/85. Σεαντίθεσημετοαρθρ. 76τουΝ.41/80ηαρμοδιότητατου Διευθυντή δεν περιορίζεται σε οποιαδήποτεκατηγορία θεμάτων ή αποφασιστική αρμοδιότητα επεκτείνεται σε κάθε θέμα το οποίο ανάγεται στην εφαρμογή του νόμου. Σημειώνουμε επίσης ότι και βάσει-των διατάξεων του αρθρ.76
(1)(στ)του Ν.41/80 ηαρμοδιό τητατουΔιευθυντή περιλαμβάνει καιτονκαθορισμό των"ασφαλι στέων αποδοχών",πρόνοιαηοποίασυσχετιζόμενη μετιςδιατάξεις τουΝ.5/85 θαπεριελάμβανε καιτονκαθορισμό τουσυντελεστή ειαφοράς των αποδοχώνπουυπόκεινται σε φορολογία. Καταλήγουμε ότι παράτοννομικό χαρακτήρα τουθέματοςκαι τηγενικήαρχή ότιηέκφρασηγνώμης επίνομικού θέματοςαπόδι οικητική αρχήδε συνιστά εκτελεστήπράξηστην προκείμενη περίπτώση ηαπόφασητου Διευθυντή είναι εκτελεστή, δεδομένου ότι είναι καθοριστική για τις υποχρεώσεις του φορολογουμένου ο οποίος κατακολουθία στερείται τοδικαίωμανααμφισβητήσει τις υποχρεώσεις αυτέςεκτόςσταπλαίσιααναθεώρησηςτηςαπόφασης βάσει τουάρθρου 146 τουΣυντάγματος. 1031 Πικής, Δ. Λαϊκή ΚυπριακήΤράπεζα Λτδ ν.Δημοκρατίας (Αρ. 1)
(1990)Η επίλυση της ουσίας της διαφοράςείναι λιγότερο περίπλοκη από τον προσδιορισμό του χαρακτήρατης επίδικης απόφασης.Ο νομοθέτης προσδιορίζει την υποχρέωση για εισφορά με βάση τις αποδοχές του μισθωτού, δηλαδή τα ποσά τα οποία λαμβάνει και όχι τηναπόκτησητουδικαιώματοςγιατηνλήψη τουςσεμελλοντικόστάδιο. Όπωςοόρος "αποδοχαί"απαντάταιστο αρθρ. 2
(1)του Ν. 41/80 περιλαμβάνει "πάσαν χρηματικήναντιμισθίαν εκτηςαπα σχολήσεως αυτού",δηλαδή κάθεχρηματικήανταμοιβή γιατιςυπη ρεσίες τις οποίες προσέφερε στο πλαίσιο τηςαπασχόλησης του.Ο 13ος μισθός, καιγι' αυτόδενυπάρχειδιαφωνία, καταβάλλεται μετά την προσφορά των υπηρεσιών. Ηανταμοιβήγια τις υπηρεσίες δεν ήτανπληρωτέα σε οποιαδήποτεπρογενέστερη ημερομηνία. Το δικαίωμα των εργοδοτουμένων και η αντίστοιχη υποχρέωση των εργοδοτών για την καταβολή του Που μισθού προέκυψε στις 31/12/87και όχι σε οποιαδήποτε προγενέστερη ημερομηνία. Ο Ν. 235/87 δεν επηρεάζει ούτε αναιρεί δικαιώματα που κτήθηκαν ή υποχρεώσεις πουοριστικοποιήθηκαν πριντηνεφαρμογήτου. 5 10 15 Τι συνιστά αναδρομικήνομοθεσία έχειαναλυθεί στην υπόθε ση Santis and Others v.Republic
(1983)3 C.L.R. 419, 423, και σε σχέση με φορολογική νομοθεσία στις υποθέσεις Panayiotou v. Republic
(1986)3 C.L.R. 2311 και Papaconstantinou and Another v. Director of the Department of inland Revenue
(1986)3C.L.R. 1672. 20 25 Συνοπτικά αναδρομικός νόμος είναι εκείνος ο οποίος ανα τρέπει, ματαβάλλει ή τροποποιεί δικαιώματα ή υποχρεώσεις που αποκρυσταλλώθηκαν βάσει του νομικού καθεστώτος που ίσχυε πριν την θέσπιση του. 30 Ο νόμος δεν επαυξάνει τις προϋπάρχουσες υποχρεώσεις των αιτητών για εισφορά στο ταμείο. Ηυποχρέωση για εισφορά στο ταμείο αναφορικά με τον 13ο μισθό του προσωπικού προέκυψε μετά τη θέσπιση του νόμου, δηλαδήστις 31/12/87.Συνεπώς διε πόταν απότις πρόνοιες τουτροποποιητικού νόμου όπως σωστά διαπίστωσε ο Διευθυντής. Ηπροσφυγήαπορρίπτεται.Η επίδικηαπόφασηεπιβεβαιώνε ταιστο σύνολο της βάσει των διατάξεωντουαρθρ. 146.4 (α)του Συντάγματος.Δεν εκδίδεται διαταγήγια τα έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1032 35 40