3 Α.ΑΛ. 24 Μαρτίου, 1990 [ΠΙΚΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥλΟΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ 1.ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗ. ΩΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ,
- ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ, ΑΓΪΟΤΕΛ. ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1010/87). Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο — Συνένωση περισσοτέρων προσβαλ λόμενων πράξεων — Προϋποθέσεις — Κατ' εξαίρεση επιτρεπτή η συνένωση — Συνέπειες. 5 Αίτηση Ακυρώσεως — Έννομο συμφέρον — Προσφορές — Στερείται εννόμου συμφέροντος προσβολής της απόφασης κατακύρωσης της προσφοράς σε άλλον, προσφοροόότης που παρέβη ουσιώδη όρο των προσφορών. 10 Προσφορές — Όροι και προϋποθέσεις — Καθορίζονται από την αρ μόδια αρχή κατά διακριτική ευχέρεια — Κρίσιμος χρόνος. Ο αιτητής προσέβαλε δύο κατακυρώσεις προσφορών παρόλο που ο ίδιος είχε αποκλειστεί λόγω ακυρότητας της προσφοράς του. 15 ΤοΆνώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας ως απαράδεκτη την προσφυγή, αποφάσισε ότι: 20
- Κατ' αρχήν δεν επιτρέπεται ηπροσβολή περισσοτέρων της μίας διοικητικών πράξεων με το ίδιο ένδικο μέσο. Συνένωση δύο ή περισσότερων αυτοτελών πράξεων για σκοπούς δικαστικής αναθεώρησης είναι παραδεκτή μόνο εφόσον οι πράξεις συνδέο- 1033 θεοφάνουςν. Δημοκρατίας
(1990)νται μεταξύ τους οργανικά και έχουν επιπτώσεις που είναι αδιαχώριστες. Στην προκειμένη περίπτωση επρόκειτο για δύο αυτοτελείς πράξεις τα κοινά χαρακτηριστικά των οποίων δεν συνιστούσαν οποιοδήποτε οργανικό δεσμόμεταξύ τους. 5 Όπουπροσβάλλονται μετην ίδιαπροσφυγήδύοή περισσότερες αυτοτελείς διοικητικές πράξεις αναθεώρηση χωρεί μόνο σεσχέ ση με την πρώτη.Συνεπώςταεπίδικαθέματαπου μπορεί το Δι καστήριο να εξετάσει σ' αυτή την προσφυγή περιορίζονται σε εκείνα ταοποία αναφέρονταιστην απόφασηπουαφορούσε την προσφοράπουυποβλήθηκε βάσει τηςπροκήρυξης της20.7.
- Αλλά ούτε και ηπρώτηπροσβαλλόμενη απόφασηδεν μπορεί να τύχει αναθεώρησης ενόψειτηςαπουσίαςδικαιώματοςτουαιτητή για υποβολή της προσφοράς,διαπίστωση πουαποστερεί τον αιτητή από το συμφέρον που καθορίζει η παράγραφος 2 του Αρθρου 146 για την άσκηση προσφυγής. Το δικαίωμα υποβολής προσφορών περιοριζόταν στους εργολήπτες τάξεως Α, Βκαι Γ. Η πρόνοια αυτήδεν αποτελούσε μόνο ουσιώδη όρο αλλάπροϋ πόθεση γιασυμμετοχήστο διαγωνισμό.
- Και αντοΔικαστήριο αποφάσιζεότι ήτανδυνατήηαναθεώρηση τηςεπίδικηςπράξης,τοαποτέλεσμα δενθαήτανδιαφορετικό,δε δομένου OTLεύλογαοικαθ'ωνηαίτηση,αναπόφευκταστηνουσία, θααπέρριπταντηνπροσφοράτουαιτητήλόγωμηπλήρωσηςή παράλειψης συμμόρφωσης μεουσιώδη όροτηςπροσφοράς. 10 15 20 25 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 30 ΣιμιλλήκαιΑλλος ν. Δημοκρατίας
(1990)3ΑΛΛ. 463, Αόρδος &Αναστασιάδης Ατό και Αλλοι ν. ΣυμβουλίουΒελτιώσε ως Αμαθούντος
(1990)3 ΑΛΛ. 535, 35 Papadopoulos v.Republic
(1985)3(A) C.L.R. 154, J.N. Christofides Trading Co. Ltd v.Republic
(1985)3(B) C.L.R. 546, Republic v.Pericleous andOthers
(1984)3(A) C.L.R. 577. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' u)v η αίτηση να 1034 40 3 AAA. θεοφάνουςν.Δημοκρατίας αποκλείσουν την προσφορά του αιτητή για την ανέγερση κατοι κιών χαμηλού κόστους στους κυβερνητικούς συνοικισμούς Κινύρα (II),Μαντριά,Προδρόμι,Αξιοθέα και Κουκλιά καινατηνκα τακυρώσουνσταενδιαφερόμεναπρόσωπα. 5 Α. Χαβιαράς, για τον Αιτητή. 10 15 20 25 30 Ν. Χαραλάμπους, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ων η αίτηση. Cur. adv. vult. ' ΠΙΚΗΣΔ.: Ο αιτητής είναι εργολάβος οικοδομών κάτοχος, κατά τον κρίσιμο χρόνο, πιστοποιητικού εγγραφής εργολήπτη τάξεως Δ. Στις 20.7.87 και 4.8.87 προκηρύχθηκαν προσφορές γιατην ανέγερση κατοικιών χαμηλού κόστους στους κυβερνητι κούςσυνοικισμούς Κινύρα (II),ΜαντριάκαιΠροδρόμι (ηπρώ τηπροκήρυξη)καιστους συνοικισμούς Αξιοθέα και Κουκλιά (η δεύτερηπροκήρυξη)αντίστοιχα.Οιπροσφορέςανοίχθηκανστις 28.8.87 και 4.9.87 που ήταν και οι τελευταίες ημερομηνίες για την υποβολήτους. Παρόλο που OLπροσφορές του αιτητή ήταν μεταξύ των χα μηλότερων, αποκλείστηκαν για το λόγο ότι δεν πληρούσαν μια από τις προϋποθέσεις για την υποβολή τους εκείνη,πουπεριόριζετους προσφοροδότες σε εργολήπτες τηςτάξεως Α, Β,και Γ. Συγκεκριμένα ο όρος 1.22 προνοούσε : "Με βάση την πρόνοια του Νόμου 1973 (Τροποποιητικός 1982) γιαεγγραφήκαιέλεγχοεργοληπτών οικοδομών μόνοεγγεγραμμένοι εργολήπται δύνανταιναυποβάλουνπροσφορά. Για το παρόν έργο δικαιούνταινα υποβάλουνπροσφορά εγγεγραμμένοι εργολήπτες των τάξεων "Α", "Β" και "Γ"". 35 40 Η διαπίστωση ότι ο αιτητής δεν κατείχε τα προσόντα για συμμετοχή στον διαγωνισμό έγινε στη συνεδρία των καθ'ων η αίτηση της 2.10.1987 και κοινοποιήθηκε στις 8.10.87 στην Υπουργική Επιτροπή Προσφορών. Πριν τη γνωστοποίηση της απόφασης στον αιτητήο τελευταίος απηύθυνεδιαμαρτυρίαγια πιθανήαπόρριψητων προσφορών του.Στην ίδια επιστολή επεσύναψε πιστοποιητικό εγγραφήςτου ως εργολήπτη Γπουεκδό θηκεστις 23.9.1987.Μετάαπότηγνωμάτευση τουγραφείουτου Γενικού Εισαγγελέα και ανταλλαγή απόψεων με το Συμβούλιο Εγγραφήςκαι Ελέγχου Εργοληπτών OL καθ' ων ηαίτησηεπανα1035 Πικής, Δ. θεοφάνους ν.Δημοκρατίας
(1990)βεβαίωσαντην απόφασητους γιακατακύρωσητων προσφορών στα ενδιαφερόμενα μέρη(συνεδρία 30.10.87)θέσηπουεπικυρώ θηκεκαι απότηνΥπουργική Επιτροπήστις 4.11.87. Στις 16.11.87καιστησυνέχειαστις 18.11.87οαιτητήςζήτησεμέ5 σω τουδικηγόρου του χωρίς επιτυχίατην αναθεώρησητων επίδι κων αποφάσεων. Με επιστολή ημερ.20.11.87οι καθ'ωνηαίτηση πληροφόρησαν τον αιτητή ότι οι προσφορές του απορρίφθηκαν επειδήδενείχετααπαραίτητα προσόνταγιατηνυποβολήτουςδη λαδήδιότιδενήτανεγγεγραμμένος εργολήπτηςτηςτάξεωςΑ,ΒήΓ. 10 Μετην ίδιαπροσφυγήοαιτητήςπροσβάλλει καιτιςδύο απο φάσειςτων καθ' ωνηαίτησηκαιεπιδιώκει τηνακύρωσητουςγια τον λόγοότι εσφαλμένα απέκλεισαν τησυμμετοχή του καιαπόρ ριψαν τις προσφορές του. OL καθ' ωνηαίτηση αμφισβητούν ως 15 νομικά ανέφικτητην αναθεώρησητωνεπίδικων θεμάτωνγιαδύο ξεχωριστούς λόγους: Πρώτον διότι προσβάλλονται με την ίδια προσφυγή περισσότερες τηςμιας αυτοτελείς πράξεις της Διοίκη σηςκαιδεύτερο επειδήστερείται τοαπαραίτητοσυμφέρον γιαεπί κλησητηςαναθεωρητικής δικαιοδοσίας γιατονέλεγχοτηςνομι- 20 μότηταςτων πράξεων. Κατ'αρχήδεν επιτρέπεταιηπροσβολήπε ρισσοτέρων τηςμιαςδιοικητικώνπράξεωνμετο ίδιοένδικο μέσο. Τοθέμα είχα τηνευκαιρίανα εξετάσω σεδύοπρόσφατεςαποφά σεις ΣιμιλλήκαιΆλλος ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 463 και Λόρδος&ΑναστασιάδηςΑτό καιΆλλοι ν.ΣυμβουλίουΒελτίωσε- 25 ωςΆμαθούντος
(1990)3Α.Α.Δ. 535.Συνένωση δύο ή περισσότε ρωναυτοτελώνπράξεωνγιασκοπούςδικαστικήςαναθεώρησηςεί ναι παραδεκτήμόνο εφόσον OLπράξεις συνδέονται μεταξύ τους oργαvLκά και έχουν επιπτώσεις που είναι αδιαχώριστες. Στην προκειμένη περίπτωση επρόκειτο γιαδύοαυτοτελείς πράξεις τα 30 κοινά χαρακτηριστικά τωνοποίων δεσυνιστούσαν οποιοδήποτε οργανικόδεσμό μεταξύτους. Όπουπροσβάλλονται μετην ίδιαπροσφυγήδύοή περισσότε ρες αυτοτελείς διοικητικές πράξεις αναθεώρηση χωρεί μόνο σε 35 σχέσημετηνπρώτη.Συνεπώς ταεπίδικαθέματαπου μπορείνα εξετάσουμε σ' αυτή την προσφυγή περιορίζονται σε εκείνα τα οποία αναφέρονταιστην απόφασηπουαφορούσε τηνπροσφορά που υποβλήθηκε βάσει τηςπροκήρυξης της20.7.1987.Αλλά ούτε και αυτήδενμπορεί νατύχει αναθεώρησης ενόψειτης απουσίας 40 δLκaιώμaτoς του αιτητήyia. υποβολήτης προσφοράς, διαπίστω ση που αποστερεί τοναιτητή απότο συμφέρον που καθορίζει η παράγραφος2τουάρθρου 146γιατηνάσκησηπροσφυγής.Τοδι καίωμα υποβολής προσφορών περιοριζόταν στους εργολήπτες 1036 5 AAA. 5 10 15 20 '25 30 θεοφάνους v. Δημοκρατίας Πικής, Δ. τάξεως Α, Βκαι Γ. Η πρόνοιααυτήδεν αποτελούσε μόνο ουσιώ δηόρο αλλά προϋπόθεση για συμμετοχή στο διαγωνισμό. Η τή ρησητων όρων πουτίθενται γιατην υποβολή προσφορών καιοι συνέπειες που μπορεί ναπροκύψουν απότηπαράβασητους εξετάσθηκαν στην απόφαση Papadopoulos v. Republic
(1985)3 C.L.R. 154. (Βλέπε επίσης Κυριακόπουλος - Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο, 4η έκδοση τόμος Β, σελίδα 380) και J.N. Christofides TradingLtd v. Republic
(1985)3C.L.R. 546. Οκαθορισμός τωνπροϋποθέσεων γιασυμμετοχή σε πλειοδοτικό διαγωνισμό και ο καταρτισμός των όρων των προσφορών ανάγονται στηδιακριτικήευχέρεια της αρμόδιαςαρχήςη οποία είναι γνώστης των αναγκών και σε ιδανική θέση να καθορίσει τις προδιαγραφέςγιαπλήρωση τους.Οκρίσιμος χρόνος γιατον προσδιορισμό της ύπαρξης των προϋποθέσεων για συμμετοχή είναι εκείνος πουκαθορίζεταιγιατηνυποβολή των προσφορών και εν πάσηπεριπτώσει δεν επεκτείνεται πέραν της τελευταίας ημερομηνίας υποβολής των προσφορών. Η-θέση αυτή βρίσκει έρεισμα και στην.απόφαση της Ολομέλειας στη Republic ν. Pericleous and Others
(1984)3C.L.R. 577,585. Και αναποφασίζαμε ότι ήτανδυνατήηαναθεώρησητης επί δικης πράξης,το αποτέλεσμα δεν θαήτανδιαφορετικό,δεδομέ νου ότι εύλογα οι καθ' ων η αίτηση,αναπόφευκταστην ουσία, θα απέρριπταντην προσφορά του αιτητή λόγω μηπλήρωσης ή παράλειψης συμμόρφα>σης με ουσιώδη όρο τηςπροσφοράς. Για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί, ηαπόφασηδεν μπο ρεί νααποτελέσει αντικείμενο αναθεώρησηςκαισυνεπώς απορρίπτεται.Δεν εκδίδεται διαταγήγια έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1037