clr/1990/1990_3_1206.pdf

(1990)7 Απριλίου, 1990 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΛΟΥΚΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Αιτήτρια, ν. 1.ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,

1. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣΥΓΕΙΑΣ ΚΛΗΡΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 291/88)· Αναγκαστική Απαλλοτρίωση — Απαλλοτριούσα αρχή — Καθορισμός των αρχών στο Αρθρο 23.4 τουΣυντάγματος σεσυνάρτηση με τους επιτρεπόμενους σκοπούς —Απαλλοτρίωση από Επιτροπή Δημό­ σιας Υγείας Κλήρου στην κριθείσαπερίπτωση — Οσκοπός τηςκα­ τασκευήςβελτίωσης και διεύρυνσης δρόμωνείναισκοπόςδημόσιας ωφελείαςκαι περιέχεται στιςπρόνοιες τουΆρθρου 3τωνπερί Ανα­ γκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμων. Αναγκαστική Απαλλοτρίωση — Επιλογή τηςλιγότερο επαχθούς λύσης — Η υποχρέωση τηρήθηκε στην κριθείσα περίπτωση. 5 10 Η αιτήτρια προσέβαλε το διάταγμααπαλλοτρίωσης τμήματος ακινήτουτης. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή,αποφάσισε ότι:
2. Ηαπαλλοτρίωση,όπωςαναφέρεταιστοΔιάταγμακαιτηΓνωστο­ ποίησηΑπαλλοτρίωσης, έγινε για σκοπόδημόσιαςωφέλειας, δη­ λαδή για την κατασκευή, βελτίωση και διεύρυνση δρόμων μέσα στοχωριόΚλήρου. Οσκοπόςαυτόςπεριέχεταιστιςπρόνοιεςτου Αρθρου

(3)τωνπερίΑναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμων. 2. Η απαλλοτρίωση είναι προσβολή ατομικού δικαιώματοςιδιο­ κτησίας για σκοπούς δημόσιας ωφέλειας. Είναι το έσχατο μέ1206 15 20 25 3ΑΛΛ. Γεωργίου ν. Γενικού Εισαγγελέα κ.ά. τρο στο οποίο ηΔιοίκηση πρέπει νακαταφεύγειγιατην επίτευ­ ξη τουσκοπού. Στην άσκηση τηςδιακριτικής τηςευχέρειας η Διοίκηση πρέπει να εξαντλήσει κάθε πρόσφορο μέσο για να εξευρεθεί ακίνητο με άλλο τρόπο, άλλως πωςπαραβιάζει τα ακραία όρια τηςδιακριτικής τηςεξουσίας καιηπράξη είναι ακυρωτέα. Η Διοίκηση, στην εκλογή του κατάλληλου ακίνητου, πρέπει να ερευνήσει ανυπάρχουν και άλλα ακίνητα εξίσου κα­ τάλληλα γιατην ικανοποίηση τουσκοπού τηςαναγκαστικής απαλλοτρίωσης καιναπροτιμήσει εκείνο τουοποίουη απαλλοτρίωση θαπροξενήσει τηνολιγότερο επαχθήστέρησηστον ιδιο­ κτήτη, σε σύγκριση μετηστέρηση εκείνη που θα προξενήσει η απαλλοτρίωση εξίσουκατάλληλου ακίνητου σε άλλο ιδιοκτήτη. 5 10 Από τα στοιχεία ενώπιον του Δικαστηρίου, είναι καθαρόότι η προσβαλλόμενη πράξηλήφθηκε ύστερα απόδέουσα έρευνα, ότι δενυπήρξεπλάνηπερί ταπράγματακαιότι ασκήθηκεηεξουσία απαλλοτρίωσης,σύμφωνα μετοΝόμο, μετονπιολογικό τρόπο. Το ακίνητο της αιτήτριας ήταν τοκατάλληλο για την επίτευξη του σκοπού της απαλλοτρίωσης. Από τα άλλα αντικρυνά ακίνητα απαλλοτριώθηκε μεγαλύτερο μέρος γιατον ίδιο σκοπό. Στηναιτήτριαθαπροκληθεί λιγότερη ζημιάπαράστους άλλους ιδιοκτήτες. Όλατατεχνικάκριτήρια,αναφορικάμετηνοικοδο­ μήτης αιτήτριας,λήφθηκανυπόψη. 15 20 . i . ' • • ' • 25 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Venglis v.ElectricityAuthorityof Cyprus (I965)x3 C.L.R. 252, 30 Chrysochou Bros. v. Cyprus Telecommunications' Authorityand Another

(1966)3C.L.R. 482, 35 GlykisandAnother v. Municipal Corporation ofFamagusta

(1967)3 C.L.R. 677, » . LefkaritisBros. Ltd v.Republic

(1980)3C.L.R. 34, Agrotis v.ElectricityAuthorityof Cyprus

(1981)3C.L.R. 503. 40 Προσφυγή. Προσφυγή με την οποία η αιτήτρια ζητά την ακύρωση του διατάγματος αναγκαστικής απαλλοτρίωσης σεακίνητη ιδιοκτη1207 Γεωργίονν.ΓενικούΕισαγγελέακ.ά.

(1990)σία της,το οποίο εκδόθηκε απότην ΕπιτροπήΔημόσιας Υγείας Κλήρου. Π. Αγγελίδης, για την Αιτήτρια. 5 Γλ. Χ" Πέτρου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α", για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur.adv.vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Ηαιτήτρια με την προσφυγή αυτήζητά 10 την ακύρωση του Διατάγματος Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης ακίνητης ιδιοκτησίας της - μέρους του τεμαχίου 878,Φύλλο/Σχέ­ διο XXXVIII.7, στην κοινότητα Κλήρου - πουεκδόθηκε απότην Επιτροπή Δημόσιας Υγείας Κλήρου, (η "Επιτροπή")και δημοσι­ εύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 26 Φε- 15 βρουαρίου, 1988, Αρ. 2301,ΠαράρτημαΤρίτο,Μέρος II, Αριθμός Ατομικής Διοικητικής Πράξης

1. Οι λόγοι πουπροβάλλονται γιατην ακύρωση είναι:20
2. Η Επιτροπήδεν έχει δικαίωμα με το Νόμο να προβαίνει σε αναγκαστικήαπαλλοτρίωση.
3. Ηαπαλλοτρίωση έγινε με υπέρβασηεξουσίας -ultravires.
4. Δεν έγινε η δέουσα έρευνα και ηπροσβαλλόμενη διοικητική πράξηείναι αναιτιολόγητη.
5. Ηαπαλλοτρίωσηδενέγινεμελογικό τρόποκαιοσκοπόςτης μπορούσε να επιτευχθεί με διευθέτηση λιγότερο επαχθή. Σύμφωνα με το Άρθρο 23.4 του Συντάγματος, ιδιοκτησία μπορεί να απαλλοτριωθεί αναγκαστικάκαιαπόνομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίουήοργανισμό κοινής ωφέλειας, στον οποίο έχειπαραχωρηθείτέτοιο δικαίωμααπότο Νόμο,μόνο:"(α)προς εξυπηρέτησιν σκοπού δημοσίας ωφελείας, ειδικώς καθορισθησομένου διά γενικού περί αναγκαστικής απαλλοτριώσεως νόμου,όστις θέλειθεσπισθή εντός έτους από της ημερομηνίας ενάρξεως της ισχύος τουΣυντάγματος, (β)του τοιούτου σκοπού εξειδικευομένου δι' ητιολογημένης αποφάσεως της απαλλοτριούσης αρχής εκδιδομένης κατά ταςδιατάξειςτουνόμουτούτου,περιλαμβανούσηςσαφώς τους λόγους της τοιαύτης απαλλοτριώσεως." Η Επιτροπή είναι Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου που ιδρύ1208 25 30 35 40 3 ΑΛΛ. Γεωργίου ν. Γενικού Εισαγγελέα κ.ά. Στυλιανίδης,Δ. θηκε και λειτουργεί με βάση τον περί Δημοσίας Υγείας (Χω­ ρίων) Νόμο,Κεφ.259, (Αρ. 81/63,5/83,71/87). 5 10 15 ΤοΑρθρο 7τουΝόμουκαθορίζει τακαθήκοντακαιτις εξουσίες της Επιτροπής. Η παράγραφος(κδ) του εδαφίου (Ι) του Αρθρου 7,όπωςτροποποιήθηκεμετοΑρθρο 3τουΝόμου81/63, εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να προβαίνει στην αναγκαστική απαλλοτρίωση ιδιοκτησίας για οποιοδήποτε σκοπό αυτής,σύμ­ φωναμετις διατάξειςτωνπερίΑναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμωντου 1962 έως 1985 (Αρ. 15/62, 25/83, 148/85). Ηαπαλλοτρίωση,όπωςαναφέρεταιστο ΔιάταγμακαιτηΓνω­ στοποίηση Απαλλοτρίωσης, έγινε για σκοπό δημόσιας ωφέλειας, δηλαδή γιατην κατασκευή,βελτίωση και διεύρυνση δρόμων μέσα στοχωριό Κλήρου. Οσκοπόςαυτόςπεριέχεται στις πρόνοιεςτου Αρθρου

(3)τωνπερί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμων. Οι δύο πρώτοι λόγοι δεν έχουν νομικό έρεισμα και δεν ευ­ σταθούν. 20 Ταγεγονότα,όπωςταβρίσκει τοΔικαστήριο απόταενώπιον του στοιχεία, περιλαμβανομένου και του φακέλου της Διοίκη­ σης, είναι:25 30 35 40 Ηαιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 878, Σχεδίου Χωρομετρίας XXXVIII.7, Κλήρου, στο οποίο υπάρχει οικοδομή. Γιατοσκοπόδημόσιαςωφέλειας -τηκατασκευή,βελτίωση καιδι­ εύρυνσητων δρόμων,πουήτανεπιτακτικήανάγκηγιατηνκοινό­ τητα Κλήρου - ύστερα απόέρευνα πουέγινεαπότααρμόδια Κυβερνητικά Τμήματα, αποφασίστηκε ηαπαλλοτρίωση μέρους του τεμαχίουτης ιδιοκτησίαςτηςαιτήτριας. Είχεπροηγούμενααπαλ­ λοτριωθεί μέρος παρόδιων ακινήτων που βρίσκονται στην απέ­ ναντι πλευράτουδρόμου. Δημοσιεύτηκε Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης στις 12 Ιουνί­ ου, 1987, Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, Αρ. 2235, Πα­ ράρτημα Τρίτο, Μέρος II,Αριθμός Γνωστοποίησης 954. Η αιτήτρια υπόβαλε εμπρόθεσμη ένσταση στις 25 Ιουνίου, 1987 (Μπλε 82 στο Τεκμήριο 1). OL λόγοι της ένστασης ήταν:"Α. Ηως άνω απαλλοτρίωσίς θαεπηρεάσηδιώροφονκα­ τοικία μου την οποίαν ανήγειρα συμφώνως με χορηγηθείσα άδεια απόεσάς. 1209 Στυλιανίδης,Δ. Γεωργίου ν.Γενικού Εισαγγελέα κ.ά.

(1990)Β. Θααποκοπεί βεράντατης οικίας που είναι συνδεδεμέ­ νημετέτοιον τρόπον μετηνοικίαπουθακλονίση ολόκληρον τούτην καικινδυνεύει να κατεδαφισθή. Γ. Είναι εντελώς αδικαιολόγητη καθ'όσον μπορεί να πάρηαπότην αντίθετον πλευρά που είναι όλοναυλαί." 5 Ηένσταση εξετάστηκε μεεπιμέλεια καιστις 20 Ιουλίου, 1987, η Επιτροπήπήρε την πιο κάτωαπόφαση:10 "

1. Η Επιτροπή Δημοσίας Υγείας του χωρίου Κλήρου συ­ νήλθε σε συνεδρίαση στις 20.7.1987και επελήφθη της ενστά­ σεως της κ. Λουκίας Γεωργίου, συζύγου του Νίκου Μ. Μαυρόγιωρκα από την Κλήρου, εναντίον της απαλλοτριώσεως μέρους του τεμ. 878 Φ/ΣΧ.XXXVI11.7 τουχωρίου Κλήρου. 15
2. ΗΕπιτροπήΔημοσίας Υγείας αφούέλαβε γνώσητους λό­ γους της ενστάσεως πουαναφέρονταιστην επιστολή της ενισταμένης ημερ.25.6.1987πουαπευθύνεταιστον έπαρχοΛευ­ κωσίας αποφάσισε ταακόλουθα: α)Η απαλλοτρίωση θεωρείται απόλυτα αναγκαίαγια τη βελτίωσητου οδικού δικτύου,τόσο δετο μέρος του τεμαχίου τηςαιτητρίαςόσο καιάλλη επηρεαζόμενηακίνητηιδιοκτησία είναι ανάγκηνααποκτηθείγια το σκοπό αυτό. 20 25 β) Η απαλλοτρίωση θα επηρεάσει μέρος της ακάλυπτης βεράντας ανεγειρόμενης οικοδομής της οποίας μέρος ήδη επεμβαίνει στον υφιστάμενο δημόσιο δρόμο. 30 γ) Η κατεδάφιση τμήματος της ακάλυπτης βεράντας δεν θαεπηρεάσει την λειτουργικότητα της οικοδομής καιούτεθα αποδυναμώσει αυτή. δ) Για τη διεύρυνση του δρόμου έχουν απαλλοτριωθεί και τμήματατων τεμαχίων πουβρίσκονται απέναντιτουτεμαχίου της ενισταμένης ταοποίαεπηρεάζονταισε μεγαλύτεροβαθμό. ε) Ηαπαλλοτρίωση τμήματος του τεμαχίου είναι η ολιγό­ τερη ζημιάπου θα μπορούσε ναπροκληθεί.
3. Υπό ταπιο πάνωδεδομένα η ΕπιτροπήΔημοσίας Υγείας Κλήρου θεωρεί την ένσταση αδικαιολόγητη και αποφασίζει να εισηγηθεί απόρριψητης." 1210 35 40 3ΑΛΛ. Γεωργίουν.ΓενικούΕισαγγελέακ.ά. Στυλιανίδης,Δ. Στις 3 Σεπτεμβρίου, 1987,ο δικηγόρος τηςαιτήτριας ειδο­ ποίησετηνΕπιτροπήότι ανπροχωρούσε στηναπαλλοτρίωσηθα καταχωρούσε προσφυγήγιατηνακύρωσητης. 5 10 15 20 25 30 35 40 Στις20Οκτωβρίου, 1987,οΈπαρχοςΛευκωσίας πληροφό­ ρησετο ΓενικόΔιευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών σχετικά μετηνένσταση καιτην απόφασητης Επιτροπής. Ηαιτήτριαυπόβαλεότι ηαπαλλοτρίωση έγινε χωρίς έρευνα άλλων τρόπων γιατην επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Ηαπαλλοτρίωση είναι προσβολή ατομικού δικαιώματοςιδιο­ κτησίας γιασκοπούς δημόσιας ωφέλειας. Είναι τοέσχατο μέτρο στο οποίο ηΔιοίκηση πρέπει νακαταφεύγειγια την επίτευξη του σκοπού. Στην άσκηση τηςδιακριτικής τηςευχέρειας η Διοίκηση πρέπει να εξαντλήσει κάθεπρόσφορο μέσο για να εξευρεθείακί­ νητο μεάλλο τρόπο,άλλωσπως παραβιάζειταακραία όριατης διακριτικής της εξουσίας καιηπράξηείναι ακυρωτέα. ΗΔιοίκη­ ση,στηνεκλογήτουκατάλληλουακίνητου,πρέπειναερευνήσειαν υπάρχουνκαιάλλαακίνηταεξίσου κατάλληλαγιατηνικανοποί­ ησητουσκοπού της αναγκαστικήςαπαλλοτρίωσης καιναπροτι­ μήσειεκείνο του οποίου ηαπαλλοτρίωση θαπροξενήσει την ολι­ γότεροεπαχθήστέρησηστον ιδιοκτήτη,σεσύγκρισημετηστέρηση εκείνη πουθαπροξενήσει απαλλοτρίωσηεξίσουκατάλληλουακίνητου σε άλλο ιδιοκτήτη. (Βλ. Maria Ch. Venglis and The ElectricityAuthorityof Cyprus

(1965)3C.L.R.252 Chrysochou Bros,and

1. TheCyprusTelecommunicationsAuthority
2. The Republicof Cyprus, throughtheCouncilof Ministers

(1966)3 C.L.R. 482·NioviMichael Glyki andAnother v.The Municipal Corporation ofFamagusta

(1967)3C.L.R. 677 LefkaritisBros. v.Republic

(1980)3C.L.R.34·Agrotis v.ElectricityAuthority

(1981)3C.L.R.503.) Από ταστοιχεία ενώπιον τουΔικαστηρίου, είναι καθαρό ότι ηπροσβαλλόμενη πράξη λήφθηκε ύστερα από δέουσα έρευνα, ότι δενυπήρξε πλάνη περί ταπράγματα καιότι ασκήθηκε η εξουσία απαλλοτρίωσης,σύμφωνα μετο Νόμο,μετον πιολογι­ κό τρόπο.Τοακίνητο της αιτήτριαςήταντοκατάλληλο για την επίτευξη τουσκοπού τηςαπαλλοτρίωσης. Απόταάλλα αντικρυνά ακίνητααπαλλοτριώθηκε μεγαλύτερο μέρος για τον ίδιο σκοπό.Στηναιτήτριαθαπροκληθεί λιγότερηζημιάπαρά στους άλλους ιδιοκτήτες. Όλατατεχνικά κριτήρια,αναφορικάμε την οικοδομή της αιτήτριας, λήφθηκαν υπόψη. 1211 Στυλιανίδης, Δ. Γεωργίου ν. Γενικού Εισαγγελέα κ.ά.

(1990)Ο σκοπός της απαλλοτρίωσης είναι σαφήςκαι το προσβαλ­ λόμενο Διάταγμααιτιολογημένο μεπληρότητα. Μεβάσηταπιοπάνω,η αιτήτριαδενέχειικανοποιήσειτοΔι­ καστήριο ότι υπάρχει οποιοσδήποτε λόγος που να δικαιολογεί την επέμβασητου στο προσβαλλόμενοΔιάταγμα. 5 Ηπροσφυγή απορρίπτεται. Καμιά διαταγήγια έξοδα. 10 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1212