3 AAA' 9 Μαΐου, 1990 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ LAVAR SHIPPINGCO.LTD., Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ 1.ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, 2. ΕΦΟΡΟΥ ΦΟΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, Καθ' ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 146/85). ΑναθείορητικήΈφεση—Προθεσμία καταχώρησης—Παράτασητηςπρο θεσμίας— Προϋποθέσειςάσκησηςτηςσχετικήςδιακριτικήςευχέρειας τον Λικαστηρίον — Νομοθετικόκαθεστώς και νομολογία — Περι στάσειςπου δικαιολόγησαντηνπαράτασηστηνκριθείσαπερίπτωση. 5 Η Δημοκρατία υπέβαλε αίτηση παράτασηςτης προθεσμίας για έφεση μετοαιτιολογικό ότιδενείχελάβει εγκαίρωςγνώσητηςεκδό σεωςτηςδικαστικήςαπόφασηςαφούδεν ειδοποιήθηκε σχετικά. 10 ΤοΑνώτατοΔικαστήριο,εγκρίνονταςτηναίτηση,αποφάσισεότι: Σχετικόςείναι,οπερί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία)Δια δικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1964 (Κα νονισμός3). 15 20 ΗΔιάταξη35,Θεσμός2,καθορίζειτοχρόνοκαταχώρισηςτηςέφε σηςσεέξι εβδομάδες,εκτός εάντοΔικαστήριο ήΔικαστήςπαρατείνει τοχρόνο. ΣχετικήείναιηΔιάταξη57,Θεσμός2,μεβάσητονοποίοτο Δικαστήριο ήΔικαστής έχει εξουσία ναπαρατείνειτοχρόνο που καθορίζεται στους Θεσμούς, παρόλο ότι ηαίτησηγιαπαράτασηγίνεται μετάτηνεκπνοήτουκαθοριζόμενουήεπιτρεπόμενου χρόνου. Σε μιασειρά πολιτικών υποθέσεων το Ανώτατο Δικαστήριο εξέ τασετιςπρόνοιες γιαπαράτασητουχρόνου γιακαταχώριση έφεσης. 1635 Lavar Shipping Co. Ltd v. Δημοκρατίας
(1990)ΟιπρόνοιεςτωνΘεσμώνΠολιτικήςΔικονομίαςεφαρμόζονταιστις αναθεωρητικέςεφέσειςτηρουμένων τωναναλογιώνκαι λαμβανομένης υπόψητηςφύσης της Αναθείορητικής Δικαιοδοσίας τουΔικαστηρίου. Το ζήτημα τηςπαράτασης τουχρόνου γιακαταχώριση έφεσης στην Αναθεωρητική Δικαιοδοσία απασχόλησε τοΔικαστήριο τούτο. 5 Η διακριτικήεξουσία τουΔικαστηρίου πρέπει ναασκείται μεβά σηταγεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης. 10 Στην παρούσαυπόθεση,η καθυστέgησηδεν οφείλεται σεαμέλεια ήλάθος ήπαράλειψητων αιτητών ήτων δικηγόρων τους.ΤοΔικα στήριο δενέχει ικανοποιηθείότι ειδοποιήθηκεηπλευράτωναιτητών - καθ* ωνηαίτηση γιατηνημερομηνία έκδοσης τηςαπόφασης. Η Ένορκη Δήλωσηκαιηπροφορική μαρτυρία του αρμόδιου Πρώτοκολλητή είναι ασαφής,αόριστη καιδεν είναι δυνατό από αυτή να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα ότιδόθηκε ηαναγκαία ειδοποίηση. 15 Είναιπροςτοδημόσιο συμφέρον τοτέλοςτηςδιαδικασίαςναορι στικοποιείται.Ταδικαιώματατωνμερών,όπωςκαθορίζονταιστις&ι- 20 καστικέςαποφάσεις,μετηνεκπνοήτουεπιτρεπόμενου χρόνουγιατο ένδικο μέσοτηςέφεσης πρέπει νααποκρυσταλλώνονται καιγενικά ναδημιουργείται σταθερότηταδικαίουκαιδικαιωμάτων.Οδιάδικος όμως πρέπει ναγνωρίζει τηδικαστικήαπόφαση.Οισυνέπειεςπαρά λειψηςπαρουσίαςτου ιδίουήτουδικηγόρουτουκατάτηνέκδοσητης 25 δικαστικήςαπόφασηςβαρύνουντονίδιο.Δενείναιόμωςσύμφωνομε τοκοινό αίσθημαδικαίουκαιτιςαρχές τηςδικαιοσύνης ναστερηθεί του δικαιώματοςτου ένδικου μέσουτηςέφεσης αν,χωρίς δικήτουή τουδικηγόρου του παράλειψη,λάθος,ήαπροσεξία,δεν έλαβεγνώση τηςδικαστικής απόφασης. 30 Ενόψει τωνειδικών περιστατικών της υπόθεσης, παρά τημακρά καθυστέρηση - γιατηνοποίαόμως δόθηκεεπαρκήςεξήγηση-προςτο συμφέροντηςδικαιοσύνηςτοΔικαστήριο αποφάσισεναεκδώσειΔιά ταγμαπαράτασης.Οχρόνοςπαρατείνεταιεπτάμέρεςαπόσήμερα. 35 Η αίτησηεγκρίνεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: Pavlou andAnother v.Cacoyiannis andOthers
(1963)2C.L.R 405, Hadjimichael v.KaramichaelandOthers
(1967)1C.L.R. 61, Loizouv.Konteatis
(1968)1 C.L.R. 291, 1636 40 3ΑΛΑ LavarShippingCo.Ltdv. Δημοκρατίας Kynakides v.Kynakides
(1969)1C.L.R. 373, loanmdouV. DikeosandAnother
(1970)1 C.L.R. 241, 5 Couws andAnotherv.'lasomdes (No. I)
(1972)1C.L.R. 56, Turkish Co-Operattve Carob Marketing Society Ltd. v. Kiamil and Another
(1973)1 C.L.R. 1, 10 Charalambous v.CharaiambidesDairiesLtd
(1984)1 C.L.R. 19, Samanis v.Symilhdes
(1985)1C.L.R. 187, BrancoSalvage Ltd. ν Republic
(1967)3C.L.R. 213, Georghiou v.Republic(No. 3)
(1968)3C.L.R. 563, Georghiou v.Republic
(1968)1C.L.R. 411, 20 Cyprian SeawayAgencies LtdandOthers v.Republic
(1981)3 C.L.R. 271, , l.&A. Φιλίππου v. Δημοκρατίας
(1989)3(A)Α.ΑΛ. 2385. 25 30 35 40 Αίτηση. Αίτηση απότους καθ'ων ηαίτηση για παράταση του χρόνου καταχώρησης ειδοποίησης έφεσης εναντίον ακυρωτικής απόφα σης. ' , Α. Ευαγγέλου, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Αιτητές -Καθ'ων ηαίτηση. Α. Τίμοθη για Χρ. Δημητριάδη, γιατους Καθ'ων η αίτηση * Αιτητές. Cur. adv. vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Μετηνπαρούσααίτηση οι αιτητές ζητούν παράτασητουχρόνουγιακαταχώρισηέφεσηςεναντίον τηςακυρωτικής Απόφασης στην υπόθεση αυτή, που εκδόθηκε με βάση το Αρθρο 146.4(β)του Συντάγματος. Η Απόφαση είχε επιφυλαχθεί. Ορίστηκεη 17η Ιουνίου, 1989, για έκδοσητης απόφασηςκαι κοινοποιήθηκε στο Πρωτοκολλη1637 Στυλιανίδης, Δ. LavarShippingCo. Ltdv.Δημοκρατίας
(1990)τείο για να ειδοποιήσει σχετικά τους δικηγόρους των μερών. Εκδόθηκε στην καθορισμένηημέρα. Ηπαρούσααίτησηκαταχωρίστηκε στις 10Οκτωβρίου,
- Ταγεγονότα σταοποίαβασίζεταιεκτίθενται σεΈνορκηΔήλωση 5 τουκ.Λαζάρου,δικηγόρουτηςΔημοκρατίας. Τόσοοδικηγόρος στηνΈνορκηΔήλωση του,όσοκαιοκ.Ευαγγέλου,οοποίοςχει ριζόταν τηνυπόθεση,βεβαιώνουν ότι δεν ειδοποιήθηκαν, ούτεο δικηγόρος, ούτε τοΑρχείο του Γραφείου του Γενικού Εισαγγε λέα για την ημερομηνία έκδοσης της Απόφασης, ούτε λήφθηκε 10 αντίγραφοτης Απόφασης στο Γραφείοτου Γενικού Εισαγγελέα. Στις 5Οκτωβρίου, 1989, ένας ιδιώτης λογιστής ζήτησε απότον κ. Λαζάρου αντίγραφοτης Απόφασης. Οκ.Λαζάρουεπικοινώ νησεμε τον κ. Ευαγγέλου. Έγινε ησχετική έρευνα στογραφείο. Ο φάκελος της υπόθεσης ήταντοποθετημένος στις εκκρεμούσες 15 για έκδοσηαπόφασηςυποθέσεις.Τηνεπομένη,μετάαπόέρευνα τους στοΠρωτοκολλητείο του Δικαστηρίου τούτου, πληροφο ρήθηκανότι ηΑπόφαση,μετηνοποίαακυρώθηκεηπροσβαλλό μενηδιοικητική πράξη,εκδόθηκε στις 17 Ιουνίου,
- 20 Οι καθ' ων ηαίτηση ενίστανται στην παράταση του χρόνου. Η ένσταση τους βασίζεταισεΈνορκεςΔηλώσεις Πρωτοκολλητή του Δικαστηρίου τούτου και τουδικηγορικού γραμματέα του δικηγόρου των καθ'ων ηαίτηση. 25 Ο Πρωτοκολλητής αντεξετάστηκε και επανεξετάστηκε σύμ φωνα μετους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας. Σύμφωναμε τη μαρτυρία του Πρωτοκολλητή -ΈνορκηΔήλωσηκαι προφορική μαρτυρία -η ειδοποίηση τωνενδιαφερομένων δικηγόρωνγια τηνημερομηνία έκδοσης επιφυλαγμένηςαπόφασηςδίδεταιτηλε- 30 φωνικώς. Τογεγονός τούτοκαταγράφεταισε ένασημείωμα.Το σημείωμα φυλαττεταιμέχρι την έκδοσητηςΑπόφασης, οπότεκα ταστρέφεται.Συμπληρωματικάδήλωσεότι οεκπρόσωπος τουΓε νικού Εισαγγελέα πρέπει ναέχει ειδοποιηθεί. Παραδέχτηκεόμως ότι οι τηλεφωνικές αυτέςειδοποιήσεις μπορεί ναγίνουν,είτεαπό 35 τον ίδιο,είτεαπόάλλο Πρωτοκολλητή ήυπάλληλο τουΤμήματος Προσφυγών,ήέναέκτακτοΒοηθό Γραφείου.Δεν είχεκανένα ση μείωμα,ούτε μπορούσε ναπειανστησυγκεκριμένη υπόθεσηειδο ποιήθηκεοΓενικός Εισαγγελέας ήαντιπρόσωποςτου. 40 Ο δικηγορικόςγραμματέαςτωνκαθ' ωνηαίτησηστηνΈνορκη Δήλωσητου αναφέρει ότι τογραφείο τους ειδοποιήθηκε έγκαιρα και ότι, συμπερασματικά,έπρεπε να είχε ειδοποιηθεί και ηάλλη πλευρά. 1638 3AAA 5 10 15 20 LavarShippingCo. Ltd v.Δημοκρατίας Στυλιανίδης, Δ. Ηδικηγόροςτωνκαθ'ωνηαίτησηυπόβαλεότι,καιανακόμαδε δόθηκεειδοποίηση,όπωςπροβάλλεταιαπότηνπλευράτωναιτητών -καθ'ωνη αίτηση,αυτόδεναποτελείλόγογιαπαράτασητουχρό νουκαταχώρισηςτηςέφεσης.Περαιτέρω,οι καθ' ωνη αίτηση- αιτητές, μετά την έκδοση τηςΑπόφασης, "προέβησαν ειςαποφάσεις, ομούμετάαδελφώνεταιρειών,λαμβάνοντεςυπ'όψινότι τοποσόν των£60,475θαηδύνατονααφαιρεθήωςζημία(ωςηαπόφασις εις τηνπαρούσανΠροσφυγήν,ήτιςακύρωσε την αντίθετον απόφασιν των Καθ'ων ηΑίτησις)και,κατά συνέπειαν έχουν καθορίσει την λειτουργίαν των μεβάσιντοωςάνωγεγονός ...".Δεν ήτανσεθέση να αναφέρει ποίες συγκεκριμένες αποφάσειςήπράξειςλήφθηκαν απότουςπελάτεςτηςκαιπώςθαεπηρεαστούνεάνπαραταθείοχρό νοςκαικαταχωριστείέφεση. Ο περί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία) Διαδικαστι κός Κανονισμός τουΑνωτάτου Δικαστηρίουτου 1964 (Κανονι σμός 3)έχει:"
- Αι πρόνοιαι τηςΔιατάξεως 35 του περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικού Κανονισμού αι αναφερόμενοι εις εφέσεις θα εφαρμόζονται, τηρουμένων των αναλογιών,.εις εφέσεις εξ αποφάσεως Δικαστού ή Δικαστών ενασκούντων αναθεωρητικήν δικαιοδοσίαν δυνάμει της παραγράφου
(2)τουάρθρου 11τουΝόμου." 25 30 35 40 Η Διάταξη 35, Θεσμός 2, καθορίζει το χρόνο καταχώρισης της έφεσης σε έξι εβδομάδες, εκτός εάν το Δικαστήριο ήΔικα στής παρατείνει το χρόνο. Σχετική είναι ηΔιάταξη57, Θεσμός 2,μεβάσητον οποίο τοΔικαστήριο ήΔικαστής έχει εξουσία να παρατείνει το χρόνο που καθορίζεται στους Θεσμούς, παρόλο ότι ηαίτησηγιαπαράτασηγίνεται μετάτηνεκπνοήτουκαθορι ζόμενου ήεπιτρεπόμενου χρόνου. Σε μια σειρά πολιτικών υποθέσεων, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέτασε τις πρόνοιες για παράτασητου χρόνου για καταχώριση έφεσης -(βλ.Areti PavlouandAnother v.GeorgeP.Cacoyiannis and Others
(1963)2C.L.R.405,406-EriniCostaHadjimichael v. MariaKaramichaeiand Others
(1967)1C.L.R.61-Andreas P. Loizou v.PanayiotisCh.Konteatis
(1968)1 C.L.R.291 Leonidas Kynakides v. Antonis Kynakides
(1969)1 C.L.R.373"Theodora loannidou v.CharilaosDikeos and Another
(1970)1 C.L.R. 241" Omiros Th.Courtisand Another v.PanosK. Iasonides(No.1)
(1972)1 C.L.R. 56- The Turkish Co-Operative CarobMarketing Society Ltd. v. Lutfi Kiamil and Another
(1973)1 C.L.R. l· 1639 Στυλιανίδης, Δ. Lavar Shipping Co. Ltd v. Δημοκρατίας
(1990)Charalambousv.CharalambidesDairiesLtd.
(1984)1 C.L.R. 19 Samanis v.Symillides
(1985)1 C.L.R. 187). Οι πρόνοιες των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας εφαρμόζο νται στις αναθεωρητικές εφέσεις τηρουμένων των αναλογιών και λαμβανομένης υπόψη της φύσης της Αναθεωρητικής Δικαι οδοσίας του Δικαστηρίου. 5 Τοζήτηματηςπαράτασηςτουχρόνου γιακαταχώρισηέφεσης στην Αναθεωρητική Δικαιοδοσία απασχόλησε τοΔικαστήριο τού- 10 το στις υποθέσεις Branco SalvageLtd. v.Republic (AttorneyGeneral as Successor to The Greek Communal Chamber and Another)
(1967)3 C.L.R. 213 Niki Chr. Georghiouv. Republic (Minister of the Interior and Another) (No. 3)
(1968)3 C.L.R. 563*Niki Chr. Georghiou v. Republic(Minister of Interior and 15 Another)
(1968)1 C.L.R. 411 (Ολ.)· Cyprian SeawayAgencies Ltd and Others v.Republic
(1981)3 C.L.R. 271 και /. & Α. Φι λίππου v.ΚυπριακήςΔημοκρατίας(\%9) 3(Δ)Α.Α.Δ. 2385. Στην τελευταία Απόφαση, όπου έγινε αναφορά στις προηγούμενες, ειπώθηκε:- 20 "Οιαρχέςπουέχουννομολογιακάκαθιερωθείείναι: Η ανά γκηαυστηρήςτήρησης τωνπροθεσμιών πουκαθορίζονταιαπό τουςΘεσμούς. Ηπαράτασητουχρόνουείναι εξαιρετικό δικό- 25 νομικό μέτρο. Το Δικαστήριο έχει διακριτική εξουσία ναπα ρατείνειτοχρόνο καταχώρισηςτηςέφεσης. Η εξουσία αυτήεί ναι ελεύθερη και αδέσμευτηκαιασκείται με βάσηταγεγονότα της κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης. Ο αιτητής πρέπει ναπρο βάλει τα αναγκαία στοιχεία για να ικανοποιήσει το Δικαστή- 30 ριο ότι ηπαράτασηείναι προςτοσυμφέρο τηςδικαιοσύνης. Η πρόνοιατων προθεσμιών κάμπτεταιμε τηνάσκησητης διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου υπέρ του απ;ητή μό νον αντο συμφέρον τηςδικαιοσύνηςκαιταδοσμένα γεγονό- 35 τα της συγκεκριμένης υπόθεσης συνηγορούν υπέραυτής." Ηδιακριτικήεξουσία τουΔικαστηρίου πρέπειναασκείταιμε βάσηταγεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης. 40 Στηνπαρούσαυπόθεσηηκαθυστέρησηδενοφείλεταισεαμέλεκχ, ήλάθος,ήπαράλειψητωναιτητώνήτωνδικηγόρωντους.ΤοΔικα στήριο δεν έχει ικανοποιηθείότι ειδοποιήθηκε ηπλευράτων αιτη τών- καθ' ωνη αίτησηγιατηνημερομηνίαέκδοσηςτηςΑπόφασης. 1640 3AAA. Lavar Shipping Co. Ltd v.Δημοκρατίας Στυλιανίοης, Δ. ΗΈνορκηΔήλωσηκαιη προφορικήμαρτυρίατουαρμόδιου Πρω τοκολλητήείναιασαφής,αόριστηκαιδενείναιδυνατόαπόαυτήνα εξαχθεί ασφαλέςσυμπέρασμαότιδόθηκεη αναγκαίαειδοποίηση. 5 10 15 20 25 Είναι προς τοδημόσιο συμφέρον τοτέλοςτης διαδικασίας να οριστικοποιείται. Τα δικαιώματατων μερών, όπως καθορίζονται στιςδικαστικές αποφάσεις,μετηνεκπνοήτουεπιτρεπόμενουχρό νουγιατο ένδικομέσοτηςέφεσηςπρέπεινααποκρυσταλλώνονται καιγενικάναδημιουργείταισταθερότηταδικαίουκαιδικαιωμάτων. Οδιάδικοςόμωςπρέπειναγνωρίζει τηδικαστικήαπόφαση. Οισυ νέπειες παράλειψηςπαρουσίαςτουιδίουήτουδικηγόρουτουκατά τηνέκδοση τηςδικαστικήςαπόφασης βαρύνουντον ίδιο.Δεν είναι όμως σύμφωνο με το κοινό αίσθημαδικαίουκαιτις αρχές τηςδι καιοσύνηςναστερηθείτουδικαιώματοςτουένδικουμέσουτηςέφεσης αν,χωρίς δικήτου ή του δικηγόρου του παράλειψη,λάθος,ή απροσεξία, δενέλαβεγνώσητηςδικαστικήςαπόφασης. Ενόψειτων ειδικών περιστατικώντηςυπόθεσης,παρά τηνμα κράκαθυστέρηση - γιατην οποίαόμως δόθηκε επαρκήςεξήγηση προς τοσυμφέρον της δικαιοσύνης αποφάσισανα εκδώσω Διά ταγμαπαράτασης.Οχρόνοςπαρατείνεταιεπτάμέρεςαπόσήμερα. Θεωρώ αναγκαίο νατονίσωότι το αρμόδιοΤμήματουΠρωτοκολλητείου πρέπει,ή να δίδει γραπτές ειδοποιήσεις, ή νατηρείσημείωση τωντηλεφωνικών ειδοποιήσεων, η οποία, αφού υπογραφεί από τον αρμόδιο Πρωτοκολλητή, να τοποθετείται στο φάκελο της υπόθεσης. Καμιά διαταγήγια έξοδα. 30 Η αίτησηεγκρίνεταιχωρίςέξοδα. 1641