clr/1990/1990_3_1842.pdf

(1990)28 Μαΐου, 1990 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ LORDOS HOTELS (HOLDINGS) LTD., Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ

1. ΕΠΑΡΧΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑΣ,
2. ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ.950/87). Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα — Άρθρο 23— Δικαίωμα ιδιοκτη­ σίας— Φύση και έκταση του δικαιώματος— Περιορισμοίσε αντί­ θεσημε στέρηση — Στοιχειοθέτηση επφολής περιορισμώνμε τοεπί­ δικορυμοτομικό σχέδιο — Συμμόρφοχτη με το Άρθρο 23.3 του Συ­ ντάγματος — Η δυνατότητα αποζημίωσηςμε προσφυγή στα πολιτικάδικαστήρια. Οδοί και Οικοδομές — Ρυμοτομικό σχέδιο — Αρμόδια αρχή, κατ' Άρθρο 3 του Κεφ. 96,ο Έπαρχος — Καμία νόθευσηαπό τογεγονός της συνδρομής του Επαρχου από άλλες υπηρεσίες, με σκοπό την άσκηση των αρμοδιοτήτωντου. 5 10 Η αιτήτρια εταιρεία προσέφυγε κατά του ρυμοτομικού σχεδίου που επηρέαζε την ιδιοκτησία της. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτηνπροσφυγή,αποφά­ σισεότι:
3. Τοδικαίωμακυριότητας,κατοχήςκαιαπόλαυσης ιδιοκτησίαςκατο­ χυρώνεται απότην παράγραφο 1 τουΑρθρου 23 τουΣυντάγματος. 20 Το δικαίωμαιδιοκτησίας δεν είναι απόλυτο,δεν είναιαφηρημένο, αλλά καθορίζεταικαι ρυθμίζεται απότηνομοθεσία πουδιέπει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας.Το συνταγματικάκατοχυρωμένοδικαίω­ μα ιδιοκτησίας δεν έχει ως επακόλουθο απεριόριστο δικαίωμα 1842 3AAA. 5 LordosHotelsLtd v. Δημοκρατίας ανάπτυξης.ToΣύνταγματης Κυπριακής Πολιτείας επιτρέπει την επιβολή όρων, δεσμεύσεων και περιορισμών. Κάθε επέμβασηδεν αποτελεί στέρησημετο νόηματηςπαραγράφου2 τουΑρθρου
4. Ηεπέμβασημπορείναείναιδέσμευσηήπεριορισμός. Τούτο εξαρτάταιαπό ταγεγονότα,τηνέκτασητηςεπέμβασηςκαιταπεριστα­ τικάτηςκάθευπόθεσης.
5. Μεβάσηταστοιχεία τηςπαρούσας υπόθεσης,τηνέκτασητηςιδιο­ κτησίαςτωναιτητών,τηνέκτασητουμέρους πουεπηρεάζεταιαπό 10 τορυμοτομικό σχέδιο πουπροσβάλλεται,δεστοιχειοθετείται στέ­ ρηση,αλλά περιορισμός. Κάτω απότο σύνολο των περιστάσεων το Δικαστήριο βρίσκει ότι οι περιορισμοί είναι εύλογοι και σύμ­ φωνοι μετις πρόνοιες της παραγράφου 3του Αρθρου23 τουΣυ­ ντάγματοςκαιτουΝόμου. • 1 5 — — -___
6. Όροι,δεσμεύσειςήπεριορισμοί πουεπιβάλλονταΓσύμφωνα μετην παράγραφο3τουΑρθρου23τουΣυντάγματοςκαιπουμειώνουνου­ σιωδώςτηνοικονομικήαξίαπεριουσίας,μπορείναδώσουνδικαίω­ μαγιααποζημιώσειςπουκαθορίζονταιαπόταπολιτικάΔικαστήρια. 20 25 30
7. Αρμόδια αρχήμε βάσητο Αρθρο 3του Νόμου είναι ο Έπαρχος. Ο Έπαρχοςστην άσκηση της εξουσίας του μπορεί να χρησιμο­ ποιεί τις υπηρεσίες τουΤμήματος Πολεοδομίας καιΟίκησης.Το λεκτικό του Αρθρου 12 είναι: "Ναετοιμάζει ή μεριμνά ώστε να ετοιμαστούν σχέδια". Ηάσκησητης διακριτικήςεξουσίας είναιαποκλειστικάδικήτου. Η υιοθέτηση των σχεδίων που ετοιμάζει ένα τμήμα και ηπροώθηση τουςαπότηναρμόδιααρχήδεναποτελείεπέμβασηστηνάσκηση της εξουσίαςτης,ούτεμετατρέπειτηνπρΊ^ξήΊ^σύνθετηδιοικητικήπρά­ ξη,στηνοποίαηαρμόδιααρχήπαρέχειμόνο "έγκριση". Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα 35 Αναφερόμενες υποθέσεις: ManglisandOthers v.Republic

(1984)3(A) C.L.R. 351, 40 Crown Insurance Agencies Ltd. v.Δημοκρατίας και Άλλων

(1990)3 Α.Α.Δ. 546, EvlogimenosandOthers v.Republic, 2R.S.C.C. 139, Chimonides v.Manglis

(1967)1C.LR.125, 1843 LordosHotels Ltdv.Δημοκρατίας

(1990)Holy SeeofKitium andMunicipal Council, Limassol, 1 R.S.C.C. 15, Kirzis andOthersv.Republic

(1965)3C.L.R. 46, Thymopoulos andOthers v.Municipal Committee ofNicosia

(1967)3 C.L.R. 588, Sofmniou andOthers v.Municipality of Nicosia andOthers

(1976)3 C.L.R. 124, 10 Orphanides andAnother v. Improvement Board ofAyios Dhometios

(1979)3C.L.R. 466, Simonis andAnother v. Improvement Boardof Latsia

(1984)3(A) 15 C.L.R. 109, Χριστοδούλου καιΆλλη v. Δημοκρατίας

(1990)3ΑΛΛ. 1103, Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου και Άλλοι ν. Δημοκρατίας

(1990)3 ΑΛΛ. 1175, Municipalityof Limassol v.Ayia KatholikiChurch of Limassol and Others

(1984)3(B) C.L.R. 1562. 20 Προσφυγή. 25 Προσφυγή μετηνοποία προσβάλλεται ηνομιμότητα του ρυ­ μοτομικού σχεδίου πουδημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με αριθμό 2265, ημερ. 9.10.87, Αριθμός Γνω­ στοποίησης 3070, στην έκταση πουεπηρεάζει τηνακίνητη ίδιοκτησία τωναιτητών. Α. Παπαχαραλάμπονς, 30 για τους Αιτητές. Γ. Ερωτοκρίτον, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ωνηαίτηση. 35 Cur.adv. vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Μετηνπροσφυγή αυτή οι αιτητές προ- 40 σβάλλουν τηνομιμότητα τουρυμοτομικού σχεδίου που δημοσι­ εύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας με Αριθμό 2265, ημερομηνίας 9Οκτωβρίου, 1987,Αριθμός Γνωστοποίησης 3070, στην έκταση πουεπηρεάζει τηνακίνητη ιδιοκτησία τους. 1844 3ΑΛΛ. 5 Lordos Hotels Ltd v. Δημοκρατίας Στυλιανίδης, Δ. ΗΔιοικητική Πράξη3070είναισύνολο Ατομικών Διοικητικών Πράξεων,ήδιοικητική πράξηγενικού περιεχομένου και όχι Κα­ νονιστική Διάταξη ή νομοθεσία με εξουσιοδότηση καιυπάγεται στον αναθεωρητικόέλεγχοτου Δικαστηρίου κάτωαπότο Αρθρο 146 του Συντάγματος. (Βλ. Manglis and Others v. Republic

(1984)3 C.L.R. 351 και CrownInsuranceAgenciesLtd. v. Της ΔημοκρατίαςτηςΚύπρου

(1990)3Α.Α.Δ.546). Οι λόγοι πουπροβάλλονται γιατην ακύρωση είναι:- 10

1. Στέρηση της ιδιοκτησίας τους χωρίς αναγκαστικήαπαλ• λοτρίωση,.αντίθετα με την παράγραφο 4 του Αρθρου 23 •.του Συντάγματος. · .. 15
2. Έκδοση από αναρμόδιο "όργανο~ή και-·το όργανο-αύτό.__ ενήργησε με επηρεασμό και επέμβαση από το Τμήμα Πο­ λεοδομίας και Οίκησης- και
3. Έλλειψη δέουσας έρευνας καιπλάνηπερί ταπράγματα. 20 25 Οι αιτητές είναι ιδιοκτήτες ακίνητηςπεριουσίας που βρίσκε­ ται στην περιοχή του χωριού Πύλακαι σημειώνεται στα χωρομετρικά σχέδια ως Τεμάχια 1/2/4,1/2/5,141/2/1/5και 141/2/1/4, Φύλλο Σχέδιο XLI/
4. Τα δύο τελευταία τεμάχια εφάπτονται τηςκύριας οδικής αρτηρίαςΛάρνακας -Δεκέλειας. Ηακίνητηαυτήπεριουσία βρίσκεται σε ραγδαίααναπτυσσό- - .μένητουριστική περιοχήτης Κύπρου.Τοσυνολικό εμβαδό όλων των τεσσάρων τεμαχίωνΓείναΓ20~,στρέμματα.-Στα-Τεμάχια 30 141/2/1/4 και 1/2/4 είναι κτισμένο το ξενοδοχείο "GOLDEN BAY", 5 αστέρων. Τα άλλα δύο τεμάχια χρησιμοποιούνται ως χώροι πρασίνου,αθλοπαιδιών,κ.λ.π. 35 40 Ο Έπαρχος Λάρνακαςαποφάσισετηδιεύρυνση καιδιαπλάτυνσητηςκύριαςπιοπάνωοδικήςτουριστικής αρτηρίαςκαι,μετάαπό μελέτηπου ετοιμάστηκε απότοΤμήμαΠολεοδομίας και Οίκησης, μ£βάσητοΑρθρο 12

(2)τουπερί Ρυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμου (Κεφ. 96 και Νόμοι 14/59,67/63, 6/64, 65/64, 12/69, 38/69, 13/74, 28/74, 24/78, 25/79, 80/82, 15/83, 9/86, 115/86, 199/86και 53/87), (ο"Νόμος"),προέβηκεστηνπροσβαλλόμενηγνωστοποίηση.> Το σχέδιο ρυμοτομίας που δημοσιεύτηκε με την πιο πάνω γνωστοποίηση επηρεάζει τα παρόδιατεμάχια των αιτητών. Το ποσοστό επηρεασμού είναι 13%τουολικού εμβαδού, συνολικής 1845 Στυλιανίδης,Λ. LordosHotels Ltd v. Δημοκρατίας

(1990)έκτασης 21,000τ.π.. Το δικαίωμα κυριότητας, κατοχής και απόλαυσης ιδιοκτη­ σίας κατοχυρώνεται απότην παράγραφο 1του Αρθρου 23 του Συντάγματος. 5 Το δικαίωμα ιδιοκτησίας δεν είναι απόλυτο,δεν είναι αφη­ ρημένο,αλλάκαθορίζεταικαιρυθμίζεταιαπότηνομοθεσία που διέπει ταδικαιώματαιδιοκτησίας. 10 Τοσυνταγματικάκατοχυρωμένοδικαίωμαιδιοκτησίαςδενέχει ως επακόλουθο απεριόριστο δικαίωμαανάπτυξης. (Βλ. SteliosΚ Evlogimenos and 2 Others v. The Republic (District Lands Officer,Limassol),2RS.C.C. 139,142· ConstantinosChimonides v.Evanthia K.Manglis

(1967)1 C.L.R. 125.) 15 Ο Καθηγητής Π.Δ. Δαγτόγλου στο Σύγγραμμα "ΓενικόΔιοι­ κητικό Δίκαιο",β',Έκδοση 1978, στις σελ. 109-110 αναφέρει:"... η ιδιοκτησία, ως έννοια και ως δικαίωμα,δεν είναι απεριόριστη: .... 20 Η περιοχή που καλύπτει η εξουσία του ιδιοκτήτη δεν είναι/' κατ' ανάγκη,ούτε μπορεί να είναι σε όλες τις περιπτώσει; και υπόόλες τις συνθήκες η ίδια.Διαφέρει ανάμεσαστο ακί-^ νητο και το κινητό, στο ύπαιθρο και τη μεγαλούπολη, στις ομαλές συνθήκες και τις συνθήκες ανάγκης.Το περιεχόμενο λοιπόν της ιδιοκτησίας μεταβάλλεται αντικειμενικά, τοπικά καιχρονικά.Τημεταβλητότητααυτήεκφράζουνοι λεγόμενοι (νόμιμοι) περιορισμοί της ιδιοκτησίας...,όπωςπ.χ.οι περιο­ ρισμοί της πολεοδομικής νομοθεσίας...." 30 Το Σύνταγματης Κυπριακής Πολιτείας επιτρέπει την επιβο­ λήόρων, δεσμεύσεων και περιορισμών. Κάθε επέμβαση δεν αποτελεί στέρηση με το νόημα της παρα­ γράφου2τουΑρθρου23. Ηεπέμβασημπορεί ναείναι δέσμευση ή περιορισμός. Τούτο εξαρτάται από τα γεγονότα, την έκταση της επέμβασης και ταπεριστατικάτης κάθευπόθεσης -(βλ. Holy See of Kitiumand MunicipalCouncil, Limassol, 1 R.S.C.C. 15* Nicos Kirzis and 2 Others v. The Republic of Cyprus, through 1. The District Officer 2. The LimassolDistrict Lands Officer (AG.)

(1965)3 C.L.R.46- Demetrios Thymopoulos and Others v. The Municipal Committeeof Nicosia

(1967)3 C.L.R. 588· Neophytos 1846 40 3ΑΛΛ 5 10 ~, 15 20 25 30 35 40 Lordos Hotels Ltd v.Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. Sofroniou and Others v. Municipality of NicosiaandOthers

(1976)3 C.L.R. 124-Orphanides andAnother v. Improvement Board of Ayios Dhometios

(1979)3 C.L.R. 466 Simpnis and Anotherv.ImprovementBoardofLatsia(\9&4) 3C.L.R. 109·Avδρούλλα Π. Χριστοδούλου και Αλλη ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)3Α.Α.Δ. 1103*ΙεράΑρχιεπισκοπήΚύπρουκαιΑλλοιν. Κυ­ πριακήςΔημοκρατίας

(1990)3Α.Α.Δ.1175). Στέρηση είναι ηουσιαστική αδρανοποίηση μιας ιδιοκτησίας ανάλογα μετον προορισμό της - (βλ. MunicipalityofLimassol v. Ayia Katholiki Church of Limassol and Others

(1984)3 CL.R. 1562). ' . Απόλυτη-απαγόρευση οικοδόμησης σε οικόπεδο θεωρείται στέρηση, επειδή ο κύριος, ανόχιο μοναδΐκόςΤ'πρόορΤσμός οι- κοπέδου είναι ηοικοδόμηση. — Στην κρινόμενη υπόθεση προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότιόι αιτητές μετηγνωστοποίηση εμποδίζονταικαι/ήαποκλείονταιαπό του ναχρησιμοποιήσουν τηνακίνητη περιουσία τους για τους σκοπούς που την αγόρασαν,την ανέγερση ξενοδοχείου, επειδή το ξενοδοχείο τους θακαταστεί μη αδειούχο στομέλλον,γιατί δεν θα ικανοποιεί τους όρους καιτιςπροδιαγραφέςτου Κ.Ο.Τ. Οισχυρισμός αυτόςαντικρούστηκε από τηνάλληπλευράκαι οι αιτητές παράλειψαν να στοιχειοθετήσουν τούτο και, ωςεκ τούτου,απορρίπτεταιαπότο Δικαστήριο. Μεβάσηταστοιχεία της παρούσαςυπόθεσηςΤτηνεκτ'αση της — - ιδιοκτησίας των αιτητών,την έκταση του μέρους πουεπηρεάζε­ ται απότο ρυμοτομικό σχέδιο που προσβάλλεται, δεν στοιχειο­ θετείται στέρηση, αλλά περιορισμός. Η γνωστοποίηση ρυμοτομίας εφαρμόζεται σύμφωνα με τις πρόνοιες τουΑρθρου 13τουΝόμου. Ο σκοπός του ρυμοτομικού σχεδίου πουπεριέχεται στηγνω­ στοποίηση είναιηδιαπλάτυνσηκαιευθυγράμμιση τωνοδώνπου περιγράφονται στον Πίνακα, ηβελτίωση τουκύριου τουριστικού παραλιακούδρόμου Λάρνακας -Δεκέλειας για ικανοποίη­ σηκυρίως των πιοκάτω:(α)Βελτίωσητωνγεωμετρικών χαρακτηριστικώντουδρόμου. (β)Δημιουργία ασφαλούςοδικού δικτύουστην περιοχή,τόσο 1847 Στυλιανίδης, Δ. Lordos Hotels Ltd v. Δημοκρατίας

(1990)για πεζούςόσο καιγια οχήματα. (γ)Ικανοποιητική ορατότηταστις συμβολέςτουμεπαρόδους. (δ)Υιοθέτησηορθής οικοδομικήςγραμμής. (ε)Βελτίωσητου περιβάλλοντος τηςπεριοχής. 5 Ο δρόμος θαείναι τετραπλήςκατεύθυνσης,μεδύο υπηρεσια­ κούς δρόμους. Η υλοποίησητουπολεοδομικούτούτουσχεδίουγίνεταισταδια­ κά. Θασυμβάλει στην ασφαλήδιακίνησητων πεζώνκαι των οχη- 10 μάτων. Κάτω απότοσύνολοτωνπεριστάσεωντοΔικαστήριοβρί­ σκειότιοιπεριορισμοί είναιεύλογοικαισύμφωνοι μετιςπρόνοιες τηςπαραγράφου3τουΑρθρου23τουΣυντάγματοςκαιτουΝόμου. Όροι,δεσμεύσεις ήπεριορισμοί πουεπιβάλλονται σύμφωνα με την παράγραφο 3 του Αρθρου 23 του Συντάγματοςκαιπου μειώνουν ουσιωδώς τηνοικονομικήαξίαπεριουσίας,μπορείνα δώσουν δικαίωμα για αποζημιώσεις που καθορίζονται απότα πολιτικά Δικαστήρια. 15 20 Αρμόδια αρχήμεβάσητοΑρθρο 3τουΝόμουείναι ο Έπαρ­ χος. Ο Έπαρχοςστην άσκηση της εξουσίας του μπορεί ναχρη­ σιμοποιεί τις υπηρεσίες του Τμήματος Πολεοδομίας καιΟίκη­ σης. Το λεκτικό του Αρθρου 12 είναι: "Ναετοιμάζει ή μεριμνά ώστενα ετοιμαστούν σχέδια". 25 Ηάσκησητηςδιακριτικήςεξουσίαςείναιαποκλειστικάδικήτου. Ηυιοθέτησητωνσχεδίωνπουετοιμάζειένατμήμακαιηπροώθηση τουςαπότηναρμόδιααρχήδεναποτελείεπέμβασηστηνάσκησητης εξουσίας της, ούτε μετατρέπει την πράξη σε σύνθετη διοικητική 30 πράξη,στηνοποίαη αρμόδιααρχήπαρέχειμόνο "έγκριση". Η πράξηεκδόθηκεσύμφωναμετοΝόμοαπότηναρμόδιααρχή. Ο ισχυρισμός γιαπλάνηπερίταπράγματαδενευσταθεί,γιατί δεν παραλήφθηκενα ληφθεί υπόψηοποιοδήποτευπαρκτόγε­ γονός ούτε λήφθηκε υπόψηοποιοδήποτεανύπαρκτο. Η αιτιολογία εκτίθεται στην ίδια τη γνωστοποίηση και συ­ μπληρώνεται, σύμφωνα με τις αρχές του Διοικητικού Δικαίου, από τις μελέτες πουέγινανκαιαπότο ίδιο το σχέδιο πουοιαιτητές κατάθεσανστο Δικαστήριο. Το ρυμοτομικό αυτό σχέδιο είναι ύψιστης δημόσιας ωφέλει1848 35 40 3 Α.ΑΛ. Lordos Hotels Ltd v. Δημοκρατίας Στυλιανίδης,Δ. ας σε μια ραγδαία αναπτυσσόμενη τουριστικά περιοχή, σε πε­ ρίοδο που ο τουρισμός αποτελεί μια απότις κύριες πηγές εθνι­ κούεισοδήματος στηχώρα. 5 Για τους πιο πάνω λόγους η προσφυγή απορρίπτεται και η κρινόμενη πράξηεπικυρώνεται. Καμιά διαταγή για έξοδα. 10 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 1849