(1990)29 Ιανουαρίου, 1990 [ΣΑΒΒΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Ι.Γ. ΜΑΚΡΗΣ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΛΤΔ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ -- - - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ; Καθ' ον ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 735/86). Φορολογία — Φορολογία Κεφαλαιουχικών Κερδών — Αγοραία αξία ακινήτου κατά την 27.6.1978 — Διαφορετικές εκτιμήσεις — Νομο λογιακές αρχές αναφορικά με τη διακριτική ευχέρεια τουδιοικητι κού οργάνου και της αναθεωρητικής εξουσίας τον Δικαστηρίου — Υπό τις περιστάσεις ηεκτίμηση τον εκτιμητή των καθ' ων ηαίτηση 5 κρίνεται ορθότερη και τεκμηριωμένηκαι ηεπίδικη απόφαση εύλογη. Με την προσφυγή αυτή η αιτήτρια εταιρεία προσβάλλει την απόφαση του Διευθυντή Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων με την οποία επιβλήθηκε φόρος κεφαλαιουχικών κερδών σε κέρδος που προέκυψε απόδιάθεση ακινήτου της στο Παραλίμνι. Η διαφορά των διαδίκων μερών συνίστατο στην αγοραία αξία του επίδικου ακινήτου κατάτην 27/6/1978. Και οι δύο πλευρές είχαν υποβάλει εκτίμηση δικού τους εκτιμητή. 10 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι: Τοβασικό σημείο που εγείρεται στην παρούσαυπόθεσηείναι κα τά πόσο ηαπόφασητου Διευθυντή αναφορικάμε την αγοραίααξία 20 τουεπίδικουακινήτουκατάτην27/6/1978 ήτανορθή καιδικαιολογη μένηόπως ισχυρίζεται οδικηγόροςτουκαθ' ουηαίτησηΔιευθυντή. Αποτελεί βασικήαρχήτουΔιοικητικού Δικαίου ότι μίαδιοικη212 3 ΑΛΛ. Ι.Γ. Μακρής ΚτηματικήΛτδ ν.Δημοκρατίας τικήπράξητεκμαίρεταινομικά ορθήμέχρι αποδείξεως τουαντιθέ του και ότι το βάροςτης απόδειξηςπροκειμένου ναπεισθεί το Δι καστήριο να επέμβει και να ελέγξει τηνομιμότητα της διοικητικής πράξηςτο φέρει οαιτητής. 5 Είναι επίσης καθιερωμένη αρχήστο Διοικητικό Δίκαιο ότι ανη απόφασημίας αρμόδιαςΑρχήςείναι εύλογα επιτρεπτή(reasonably open) σ*αυτή,το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει νατην ανατρέψει. 10 Ηεξουσία του Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχοτης νομι μότητας της διοικητικής πράξης και τηδιακρίβωση του γεγονότος κατά πόσοηδιοίκηση έχειυπερβεί ταακραία όριατηςδιακριτικής της εξουσίας. 15 Απ' όλα τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου η εκτίμηση του κ. Ματέα,εκτιμητή του καθ'ου ηαίτηση,πάνωστην οποία βασίστηκε οκαθ'ου ηαίτησηΔιευθυντής ήτανπιο ορθή και τεκμηριωμένη σε σύγκριση με την εκτίμηση του εκτιμητή των αιτητών. Έχοντας καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό το Δικαστήριο έκρινε πωςη επίδικηαπόφασηήτανεύλογα επιτρεπτήστον καθ' ου ηαίτησηκαιοι αιτητέςδεναπέσεισαντοβάροςτηςαπόδειξηςότι η απόφαση του Διευθυντή είναι εσφαλμένη ή ότι έχει υπερβεί τα ακραία όρια της διακριτικήςτου εξουσίας. 20 25 30 Όσοναφορά τους ισχυρισμούς των αιτητών,ότι ο καθ'ου ηαί τησηδενέκαμετηδέουσαέρευνα,ότι η απόφασητουπάσχει απόέλ λειψη αιτιολογίαςκαιότι οπερίΦορολογίαςΚεφαλαιουχικώνΚερ δών Νόμος52/80 δεν εφαρμόστηκε σωστά, με βάσηόλα τα στοιχεία πουτέθηκανενώπιοντουΔικαστηρίουαυτοίκρίνονταιαβάσιμοικαι απορρίπτονται. Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 35 Coussoumides v.Republic
(1966)3 C.L.R. 1, Markides v.Republic
(1967)3 C.L.R. 147, 40 Georghiades v.Republic
(1980)3 C.L.R. 525, Georghiades v.Republic
(1982)3 C.L.R. 659, Hadjieraclis andAnother v. Commissioner of Income Tax
(1984)3 213 Ι.Γ. Μακρής Κτηματική Λτδ ν.Δημοκρατίας
(1990)C.L.R. 604. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης του Διευθυντή του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων μετην οποίαεπιβλήθηκε στηναιτήτρια-εταιρεία φόρος κεφαλαιουχικών κερδών πάνω στο κέρ δος πουπροέκυψε απότηδιάθεση ενός ακινήτουτης στο Παραλίμνι. 5 10 Α. Μαρκίόης, για τουςΑιτητές. Α. Ευαγγέλου, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τον Καθ' ου ηαίτηση. Cur. adv. vult. ΣΑΒΒΙΔΗΣ, Δ.: Με την προσφυγή της αυτήηαιτήτριαεται ρείαπροσβάλλει τηναπόφασητουΔιευθυντήΤμήματος Εσωτερι κών Προσόδων πουτηςκοινοποιήθηκε με επιστολή τουμεημΐρο- 20 μηνία 7 Νοεμβρίου, 1986, με την οποία επιβλήθηκε φόροςκεφα λαιουχικών κερδών πάνωστο κέρδος που προέκυψε απότηδιά θεσηενός ακίνητουστο Παραλίμνι. Ηαιτήτριαεταιρεία, πουστησυνέχεια θααναφέρεταισανη αι- 25 τήτρια,ήταν ιδιοκτήτριαενόςκτήματοςμεαριθμόεγγραφής2362, έκτασης 3σκαλών και 1 προσταθιούστοχωριό Παραλίμνι. Η αι τήτριαπώλησε τοπιοπάνωκτήμαστις 10/10/1981 καισαντίμημα πώλησης δηλώθηκε το ποσό των £127,000.-. Στις 22 Οκτωβρίου, 1981, ηαιτήτρια υπόβαλε δήλωσηδιάθεσης ακίνητης ιδιοκτησίας 30 στο καθορισμένο έντυπο καιδήλωσε σαν αγοραίααξίακατά την 27/6/1978 £120,000.- καιδιάφορα άλλα έξοδα σχετικά μετηνπώ ληση £1,800.-. Σαν προϊόν διάθεσης δηλώθηκε το ποσό των £127,000.-. Ο Διευθυντής τουΤμήματος Εσωτερικών Προσόδων με ειδοποίηση επιβολής φορολογίας προς τους αιτητές με ήμερο- 35 μηνία 16 Σεπτεμβρίου, 1983, αποδέχτηκε τηδήλωσηπουυποβλή θηκε όσον αφορά το προϊόν διάθεσης αλλά διαμφισβήτησε την αγοραίααξίατουστις27/6/1978καιτοποσότωνεξόδωνπουδιεκ δικήθηκαν και διαφοροποίησεταποσάαυτά για μεν την αγοραία αξία τουσε£39,000.-καιαπόρριψεταέξοδα. 40 Ηαιτήτριαυπόβαλεγραπτήένσταση στην πιοπάνω φορολο γία στην 31/10/1983με την οποίααμφισβητούσε ταπιοκάτω:214 15 3 Α.Α.Δ. Ι.Γ. Μακρής Κτηματική Λτδ ν. Δημοκρατίας Σαββίδης,Δ. (α)Την αξία του κτήματος στις 27/6/1978 με τον ισχυρισμό ότι αυτήήταν£120,000.-καιόχι £39,000.-που βρήκε οκαθ'ουη αίτηση. 5 (β)Το ότι δεν επιτράπηκανως έξοδα ταπιοκάτωποσά:(0 Μεσιτικά£1,800.-. (π)Δικηγορική αμοιβή £300.-. 10 (in) Χαρτόσημα για το συμβόλαιο πώλησης £202.-. 15 20 25 30 35 40 Ο καθ'ου ηαίτηση Διευθυντής με επιστολή του με ημερομη νία 26/11/1983προς την αιτήτρια ζήτησε αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν την ένσταση. Ηυπόθεση συζητήθηκε με ταξύ τουκ. Μακρήσαν εκπροσώπου της εταιρείας και λειτουρ γού του Τμήματος Εσωτερικών Προσόδων στις 8/12/1983αλλά δεν επήλθε καμιάσυμφωνία. Στις25 Αυγούστου, 1986, ηαιτήτριαυπόβαλε μέσωτουδικη γορικού γραφείου Μαρκίδης και Μαρκίδης εκτίμηση της αγο ραίας αξίαςτου επίδικου κτήματοςκατάτην 27/6/1978πουέγι νε από τον ιδιώτη εκτιμητή κ. Χρ. Πατρίκιο σύμφωνα με την οποίαηαξίατουακίνητουήταν£97,500.-. Υποβλήθηκαν επίσης αποδεικτικάστοιχεία όσον αφορά ταδικηγορικά έξοδα(£300.-) και χαρτόσημα (£202.20σ). Ο Διευθυντής μετά απόεξέταση της όλης υπόθεσης πήρε την τελική του απόφαση για την ένσταση και απέστειλε στην αιτήτρία ειδοποίηση επιβολής φορολογίας ημερομηνίας 7/11/1986 μαζί μεσυνοδευτική επιστολή της ίδιαςημερομηνίας στηνοποία δίνεται ηαιτιολογία τηςαπόφασης. Σύμφωνα με την πιο πάνωαπόφαση για τον υπολογισμό κέρδους ο Διευθυντής καθόρισε την αξία του ακίνητου κατά την 27/6/1978 σε£39,000.-μεβάσητηνέκθεση εκτίμησης τουαρμόδιου λειτουργού εκτιμητή τουΤμήματος Εσωτερικών Προσόδων κ.Γρ. Ματέακαιαφούαφαίρεσετοποσό αυτόκαιτοποσό τωνδικηγο ρικών εξόδωνκαιχαρτοσήμωνπουείχεαποδεχθείαπότο τίμημα της πώλησης βρήκε πως το κεφαλαιουχικό κέρδος ανερχόταν σε £87,498.- καιφορολόγησε ανάλογατην αιτήτρια εταιρεία. Η απόφαση του Διευθυντή προσβάλλεται με την παρούσα προσφυγή με βάσηταπιο κάτωνομικά σημεία. 215 Σαββίδης,Δ. Ι.Γ. Μακρής ΚτηματικήΑτδ ν.Δημοκρατίας
(1990)(α) Ότιο Διευθυντής πλανήθηκε στον καθορισμό τηςτιμής του κτήματος στις 27/6/1978και δεν έλαβε υπόψητου γεγονότα που όφειλε να λάβει ήπαραγνώρισε γεγονότα ταοποίατέθηκαν ενώπιον του. (β) Δενέκαμε τηδέουσα έρευνα γιατοθέμα της αξίας του κτήματος στις27/6/1978. (γ) Η απόφασηδενείναιδεόντως ήκαθόλου αιτιολογημένη. (δ) Ο περί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νόμος 52/80 αντίκειται στο Αρθρο 28 του Συντάγματος στην έκταση που δεν επιτρέπει οποιαδήποτεαπαλλαγήγιανομικά πρόσωπα ενώ επιτρέπει απαλλαγήγιαφυσικά πρόσωπα σεσχέση με τις πρώτες £5,000.- κεφαλαιουχικού κέρδους. 10 15 (ε) Ο περί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νόμος 52/80δεν εφαρμόστηκε ορθά. Όσον αφοράτονομικό σημείο (δ)πιο πάνω στο οποίο ο aLτητής βάσισε την προσφυγήτου,στηγραπτήτου αγόρευση ο ευπαίδευτος δικηγόρος τουδενπρόβαλε κανένα επιχείρημαπου ναυποστηρίζει τονομικό αυτόσημείο πουείναι μιαένδειξη πως τελικά τοεγκατάλειψε. 20 25 Τοβασικόσημείο πουεγείρεται στην παρούσαυπόθεση είναι κατάπόσο ηαπόφασητουΔιευθυντή αναφορικάμετηναγοραία αξία τουεπίδικου ακίνητου κατά την 27/6/1978 ήταν ορθή και δικαιολογημένη όπως ισχυρίζεται οδικηγόρος τουκαθ'ουη αί τηση Διευθυντή. 30 ΑποτελείβασικήαρχήτουΔιοικητικού Δικαίουότι μιαδιοικη τικήπράξητεκμαίρεται νομικά ορθή μέχρι αποδείξεως τουαντι θέτου καιότιτοβάρος της απόδειξης προκειμένου να πεισθείτο Δικαστήριο να επέμβει καιναελέγξειτηνομιμότητα τηςδιοικητι- 35 κής πράξης το φέρει ο αιτητής. (Σχετικές είναι οι αποφάσεις Coussoumidesv.The Republic
(1966)3C.L.R.1,18,Makridesv. The Republic
(1967)3 C.L.R. 147, 153, Georghiades v. The Republic
(1980)3 C.L.R. 525 και στην Αναθεωρητική Έφεση
(1982)3C.L.R.659.) 40 Είναι επίσης καθιερωμένηαρχήστοΔιοικητικό Δίκαιοonαν η απόφαση μιας αρμόδιας Αρχής είναι εύλογα επιτρεπτή (reasonably open) σ' αυτήτοΔικαστήριο δενεπεμβαίνει να την 216 3 Α.ΑΛ. Ι.Γ. Μακρής ΚτηματικήΛτδ ν. Δημοκρατίας Σαββίδης, Δ. ανατρέψει. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Georghiades v. The Republic(πουαναφέρθηκε πιοπάνω),στησελίδα 668:5 10 "...the Supreme Court has nojurisdiction togo into the merits otthetaxation andsubstitute, wherenecessary its own decision. Thepowerof the Supreme Court is limited, as indicated, tothe scrutiny of the legality of the action, and to ascertain whether the administration has exceeded theouter limits of itpowers." Η εξουσίατουΔικαστηρίουπεριορίζεταιστον έλεγχο τηςνο μιμότητας της διοικητικής πράξηςκαι τηδιακρίβωσητουγεγο νότος κατάπόσο η διοίκηση έχει υπερβεί τα ακραίαόρια της διακριτικήςτηςεξουσίας (βλέπεHjiEraclisandAnother v. The Republic
(1984)3 C.L.R. 604, 611). 15 Έχοντας υπόψη μου τις πιο πάνωαρχές έρχομαι τώραστα γεγονότα τηςυπόθεσης. 20 25 30 35 40 Σύμφωνα μετην εκτίμηση τουκ. Χρ. Πατρικίου,εκτιμητήτων αιτητών,η αγοραίααξίατουεπίδικουακίνητουκατάτην27/6/1978 ήταν £97,500.-. Για το σκοπό της εκτίμησης του, όπωςαναφέρει στην έκθεσητου,χρησιμοποίησε τηναπ' ευθείαςμέθοδοσύγκρισης. Γιατο σκοπόαυτόχρησιμοποίησε μιαπώληση 1/2 κτήματος, αριθ. τεμ. 644, έκτασης 14 σκαλών, που πωλήθηκε στις 26/7/1978προς £10,000.- τη σκάλα καθώς και την πώληση δυο άλλων τεμαχίων, 359/1 και359/2πουπωλήθηκανστις 13/10/1979προς£15,000.- τη σκάλα. Αφού, κατάτηγνώμητουέκαμετις αναγκαίεςαναπροσαρ μογές μεταξύτων πιοπάνωακινήτωνκαιτου επίδικου, κατάληξε στο συμπέρασμα πως η αξία του επίδικουκατάτην 27η Ιουνίου, 1978,ήταν£30,000.- τησκάλα, συνολικά £97,500.Σύμφωναμετην έκθεση εκτίμησης τουκ. Ματέα,εκτιμητήτου καθ' ου η αίτηση,χρησιμοποίησε και αυτός την απ' ευθείας συ γκριτικήμέθοδοκαι,εφαρμόζονταςτημέθοδοαυτή,κατάληξεστο συμπέρασμαπωςηαξίατουεπίδικουκατάτην27η Ιουνίου, 1978, ήταν£12,000.- τησκάλα,συνολικά£39,000.-. Γιασκοπούςσύγκρι σης,χρησιμοποίησε τις εξήςσυγκριτικές πωλήσεις. Σαν πρώτο συγκριτικό χρησιμοποίησε το τεμάχιο 644,έκτασης 14 σκαλών, το μισό μερίδιο του οποίου πωλήθηκε στις 27/7/1978 προς£10,000.- τησκάλακαιτα5/14 του ίδιουτεμαχί ου που πωλήθηκανστις 13/10/1978μαζίμε τα4/5 τουτεμαχίου 356 και ολόκληρο το τεμάχιο644/3προς £10,000.- τησκάλα. 217 Σαββίδης, Δ. Ι.Γ. Μακρής Κτηματική Λτδ ν.Δημοκρατίας
(1990)Τοσυγκριτικό αυτότοπεριγράφει σανπαραλιακόμεομαλήκαι επίπεδηπρόσβασηπροςτηναμμώδηπαραλίαμε 170μέτραπρόσω πο σ' αυτή. Λόγωτουμεγέθους τουτοθεωρεί ιδιαίτερα πλεονεκτι κόγιαμεγάλητουριστικήαξιοποίηση,γεγονόςπουμαρτυρείταιαπό τοότι έχειανεγερθεί σ' αυτόξενοδοχειακό συγκρότημα. Το επίδικο,όπως τοπεριγράφει,και όπως φαίνεται στο σχέ διο που προσκομίστηκε, βρίσκεται στα δυτικά του κόλπου, χω ρίς άμεση πρόσβαση σ' αυτόν λόγω της μεγάλης υψομετρικής διαφοράς του με την επιφάνειατης θάλασσας. Μπροστά του η παραλία είναι απόκρημνη καιβραχώδης. 5 10 Σανδεύτεροσυγκριτικό χρησιμοποίησε τοπαραλιακόκτήμαμε αριθμό τεμαχίων 644/2/2 και644/4το 1/4 μερίδιο του οποίουπω λήθηκε στις 22/2/1979προς £4,038.- τη σκάλα, τιμή που για σκο- 15 πους μεταβιβαστικών δικαιωμάτων δε δέχτηκε το Κτηματολόγιο και την ανέβασε στις £17,447.-τησκάλα. Τοκτήμα αυτόεφάπτε ται επίσης της παραλίας με μεγάλο πρόσωπο στην ανατολική πλευρά και μεδημόσιο δρόμο στη νοτιοδυτική τουπλευρά. 20 Σαν τρίτο συγκριτικό χρησιμοποίησε το παραλιακό τεμάχιο με αριθμό 15/2 που πωλήθηκε στις 26/7/1980(δυο χρόνια αργό τερα απότον ουσιώδη χρόνο) προς£21,000.-τησκάλα. Τοκτή μαόπως αναφέρει και όπως φαίνεται στο σχέδιο εφάπτεται της παραλίας με 36 περίπου μέτρα πρόσωπο στην παραλία και με 25 άμεση πρόσβαση στον κόλπο της Συκής. βρίσκεται κοντά στο τουριστικό συγκρότημα "ΝΑΥΣΙΚΑ". Ο κ.Ματέαςαφού,σύμφωνα μετην εκτίμηση του,έλαβευπό ψη τις διαφορές που προκύπτουν από τη θέση, την αμεσότητα επί της παραλίας, το μέγεθος, τις πιθανότητες ανάπτυξης και αξιοποίησης και επίσης και τις χρονικές διαφορές μεταξύ των τιμημάτων των πωλήσεων εν σχέσει με τον ουσιώδη χρόνο της εκτίμησης κατάληξε στο συμπέρασμα πως η αξία του επίδικου κτήματος στις 27/6/1978ήταν £39,000.-,ποσό που αντιπροσωπεύει αξίακατάσκάλα£12,000.-. 30 35 Σε συμπληρωματική επεξηγηματική έκθεσηπου επισυνάφθη κε στη γραπτήαγόρευση τουδικηγόρου του καθ' ου ηαίτηση, ο κ. Ματέας αναλύει τα πλεονεκτήματα των συγκριτικών κτημά- 40 των και επισημαίνει τηνκατάτηγνώμη τουεσφαλμένη εκτίμηση του κ. Πατρικίου, εκτιμητή των αιτητών, που ενώ το τεμάχιο 15/2 που κατάτηγνώμη του υπερτερεί απότο επίδικο,πωλήθη κε στις 26/7/1980 δυοχρόνια αργότερααπότηνπώληση του επί218 3 ΑΛΛ. Ι.Γ. Μακρής ΚτηματικήΛτδ ν.Δημοκρατίας Σαββίδης, Δ. δικού προς£21,000.-τησκάλα,καθορίζει αυθαίρεταγια το επί δικο σαν αγοραίατιμή στις 27/6/1978£30,000.-τησκάλα. 5 10 15 20 Απ' όλαταστοιχείαπουτέθηκανενώπιον μουβρίσκωτηνεκτίμησητου κ. Ματέα,εκτιμητή του καθ' ου η αίτηση, πάνω στην οποία βασίστηκε οκαθ' ουηαίτησηΔιευθυντής σαντηνπιο ορθή και τεκμηριωμένη σε σύγκρισημε την εκτίμηση του εκτιμητή των αιτητών. Έχονταςκαταλήξει στο συμπέρασμα αυτόβρίσκω πως ηεπίδικηαπόφαση ήτανεύλογα επιτρεπτήστον καθ'ου ηαίτηση και OLαιτητές δεν απεσεισαν το βάρος της απόδειξης ότι η από φαση τουΔιευθυντήείναι εσφαλμένη ήότι έχειυπερβείταακραία όριατηςδιακριτικήςτουεξουσίας.Όσοναφοράτους ισχυρισμούς των αιτητών ότι ο καθ' ου ηαίτησηδεν έκαμε τηδέουσα έρευνα, ότιηαπόφασητουπάσχειαπόέλλειψη αιτιολογίας καιότι οπερί Φορολογίας Κεφαλαιουχικών Κερδών Νόμος52/80δεν εφαρμό στηκε σωστά,τουςβρίσκω,μεβάσηόλα ταστοιχεία πουτέθηκαν ενώπιον μου,αβάσιμουςκαιτους απορρίπτω. Σαν αποτέλεσμα ηπροσφυγήαποτυγχάνεικαιαπορρίπτεται καιηεπίδικηφορολογία επικυρώνεται. Δεν κάμνωδιαταγήγιαέξοδα. 25 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 219