3ΑΛΛ. 20 Ιουνίου, 1990 [ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ, Αιτητής, ν.
- ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣΔΗΜΟΥ ΠΡΟΒΟΛΟΥ, 2.ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 305/86). Συνταγματικό Δίκαιο —Σύνταγμα — Αρθρο 29 — Ερμηνεία από τη νομολογία — Τοζήτημα τουχρονικού σημείου έναρξης τηςπροθε σμίας των τριάντα ημερών— Ειδικά ηπερίπτωση των αδειών οι κοδομής, 5 Διοικητική πράξη — Νομικό καθεστώς— Κατ' αρχήν αυτό πον ισχύ ει κατά τοχρόνο εκδόσεωςτηςπράξης — Ηεξαίρεση της αδικαιο• λόγητης καθυστέρησηςτηςδιοίκησης να αποφασίσει — Τοζήτημα τον ευλόγου χρόνου αποφάσεως. 10 Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα — Αρθρο 23— Δικαίωμα ιδιοκτη σίας — Στέρηση, σεαντίθεσηπρος περιορισμό τουδικαιώματος — Ερμηνεία τουΑρθρου 23 του Συντάγματος από τηνομολογία. 15 Ο αιτητής προσέφυγε κατά της απορρίψεως της αίτησης για άδειαοικοδομής ακινήτουτου. Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι: 20
- ΕίναισυνταγματικόδικαίωματουΚύπριουπολίτη,όπως προνοεί ται απότοΑρθρο29.1 τουΣυντάγματος,νααπευθυνθείστιςαρχές γιατηνεξέτασηπαραπόνουτουήαιτήσεωςτουκαιπωςπρέπεινα δίδεταιαπάντησηεντόςενόςμηνόςαπότηςυποβολήςτης.Από την 2149 Δαμασκηνούν.Συμβ. Βελτ. ΔήμουΣτοοβόλουκ.ά.
(1990)πιο πάνωπρόνοιαπροκύπτειπωςηεξέτασητηςαίτησηςπρέπεινα γίνεται εντός ενός μηνός από τηςυποβολής τηςαιτήσεως. Η συ νταγματική αυτή πρόνοια αντιμετωπίσθη επανειλημμένα σεπερι πτώσεις άδειας οικοδομήςκαιεξετάστηκε κάτωαπότοφωςτων ει δικώνπεριστατικών καιδυσκολιών πουπροκύπτουνσετέτοιες αι5 τήσεις, σε συνδυασμό μετονομικό καθεστώς το οποίο πρέπει να διέπειτις αποφάσεις σεαιτήσειςάδειαςοικοδομής.Καιτούτογιατί σεπεριπτώσεις άδειας οικοδομήςδενείναιδυνατόηΑρμόδιααρχή να απαντήσειαμέσως μεέναναιήόχι,αλλάχρειάζεταιμελέτη από πολλά καιδιαφορετικάΚυβερνητικάήάλλατμήματα ταοποίακα- 10 λούνταιναεκφράσουντηγνώμητουςώστεναδιαπιστωθείκατάπό σο συμμορφώνεται τοπροτεινόμενο οικοδόμημαόχιμόνο με τους διάφορους Κανονισμούς κάτωαπό το Κεφ.96,αλλάνα διαπιστω θείκατάπόσοάλλα ΚυβερνητικάΤμήματαμπορούνναέχουνειση γήσεις ή/καιόρους πουπρέπεινατεθούν στο προτεινόμενο κτίριο. 15 Επομένωςοχρόνοςτηςεξέτασηςτηςαίτησηςδενμπορείναλογισθεί ότι είναι από τηνκατάθεσητης,αλλάαπότηνημερομηνίακατάτην οποίαόλαταενδιαφερόμενα, κατάτο Νόμο, τμήματαέχουν εκφρά σει τηγνώμητους εντόςτωνλογικών καινομικών ορίωνκαιμόνο. Από τηστιγμή πουείναισυμπληρωμένη η εξέτασητηςαίτησηςαπό 20 τα επίμέρους τμήματα,τότεηαίτησηπρέπεινα εξεταστεί από την Αρμόδιααρχήεντός 30ημερών,όπωςπρονοείτο Σύνταγμα. Είναι γνωστό πως σεοικοδομές έχει γνώμη καιηΥδατοπρομήθεια, ο Ηλεκτρισμός, τοΤμήμα Αρχαιοτήτων, τοΤμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως και πιθανώς διάφορα άλλα τμήματατα οποία πρέπει ναυποβάλουν τηνεισήγησητους αφού εξετάσουν τηναίτησηαπότησκοπιάτηδικήτουςκαιτότε μόνο η Αρμόδια αρχήπρέπει να προβεί στην τελικήεξέταση τηςαίτησης. 25 30 2. Τοδεύτερο ζήτημαπρος εξέταση είναικάτωαπό ποιονομικόκαθε στώς έπρεπεναεξεταστεί η αίτηση.Τοπρόβλημααυτόαπασχόλησε καιπάλιταΔικαστήριασεπολλές περιπτώσεις. Είναιηνομολογία, όπωςπροκύπτειαπότιςαποφάσειςAndrianiG.Lordouand Others v.Republic
(1968)3C.L.R.427και Antonis Lemis andOthers v. 35 District Administration Nicosia and Others
(1986)3(C) C.L.R. 2226,πωςτονομικόκαθεστώςκάτωαπότοοποίοπρέπειναλαμβά νεταιμιααπόφασηείναιεκείνοπουίσχυεκατάτηνώραπου λαμβάνετο ηαπόφαση. Νοείταιπάνταότι ηαπόφασηαυτήθα λαμβάνεται εντός λογικούχρονικού διαστήματοςαπό τηνημέραπουυποβληθη- 40 κεη αίτηση. Τι είναι λογικό χρονικό διάστημα είναι θέμα πραγματικό που πρέπει να εξετάζεται στην κάθε υπόθεση ξεχωριστά. Στηνπρο- 2150 3 Α.Α.Δ. Δαμασκηνού ν. Συμβ.Βελτ. Δήμου Στροβόλουκ.ά. κείμενη περίπτωση όπως έχουν εκτεθεί ταγεγονότα, η Αρμόδια αρχήενήργησε μέσασε λογικά χρονικάπλαίσιακαικατ'ακολου θία σωστά και νόμιμα ενήργησε κάτω από το νομικό καθεστώς όπως προνοούσε ηΚ.Δ.Π. 8/86 της22/1/1986. 5 10 3. Ωςπροςτοτελευταίο επιχείρηματουαιτητή,ότι αποτελείστέρη ση της περιουσίας του κατάπαράβαση του Αρθρου 23 του Συ ντάγματος,επισημαίνεται πως δεν είναι στέρηση της περιουσίας του αλλά απλώς περιορισμός της ιδιοκτησίας, όπως έχει ερμηνευθεί παρόμοιοπαράπονοστηνυπόθεσηManglis and Others v. Republic
(1984)3(A) C.L.R. 351. Η προσφυγή απορρίπτεται έξοδα. χωρίς 15 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Lordou andOthers v.Republic
(1968)3 C.L.R. 427, 20 Lemis and Others v. DistrictAdministrationNicosiaand Others
(1986)3(C) C.L.R. 2226, Manglis andOthers v.Republic
(1984)3(A) C.L.R. 351. 25 Προσφυγή. 30 Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' ων η αίτηση με την'οποία απέρριψαν την αίτηση του αιτητή για έκδοση άδειας οικοδομής ενός τετραόροφου κτιρίου σε κτήμα του, στο Στρόβόλο. Α. Μαρκίδης, για τον Αιτητή. Π. Λυσάνδρου, για τους Καθ' ων η αίτηση. 35 Cur. adv. vult. 40 ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Δ.: Στις 13/12/85 ο αιτητής υπόβαλε αί τηση στο Συμβούλιο Βελτιώσεως Στροβόλου ή/και Δήμο Στροβόλου, για άδεια οικοδομής με σκοπό την ανέγερση ενός τετρα όροφου κτιρίου στο κτήμα του, Τεμάχιο 832, Φ/Σχ. ΧΧΧ/4.8.1 στο Στρόβολο. Στις 22/1/86 δημοσιεύθηκε στην επίσημη Εφημερίδα της Κυ2151 Παπαδόπουλος,Δ. Δαμασκηνούν.Συμβ.Βελτ. ΔήμουΣτροβόλου χ.ά.
(1990)βερνήσεως η υπ. αριθ. 3/86 Κανονιστική Διοικητική Πράξη με την οποίαν άλλαζαν οι συντελεστές δομήσεως στην περιοχή όπου βρισκόταν το οικόπεδο του αιτητή. Είναι φανερό πως οι συντελεστέςδομήσεως πουίσχυαν μέχρι τις 22/1/85ήσαν ευνοϊ κότεροι προς τον αιτητή. Στις 4/2/86ο ΕπαρχιακόςΛειτουργός του Τμήματος Πολεο δομίαςκαιΟικήσεως, ειδοποιούσε τον ΈπαρχοΛευκωσίας, υπό την ιδιότητα του ως Πρόεδρου του Συμβουλίου Βελτιώσεως Στροβόλου, ότι ύστερα απόπροκαταρκτικήμελέτη της προτεινόμενης οικοδομής, αυτή παρέβαινε τις πρόνοιες της Κ.Δ.Π. 8/86 ως προς τους συντελεστές δομήσεως, αριθμό ορόφων και ύψος. Εσυστήνετο δε όπωςηαίτηση οικοδομής απορριφθεί. 5 10 ΤοΣυμβούλιο ΒελτιώσεωςΣτροβόλουσυνεδρίασε σας26/2/86 15 για να εξετάσει, μεταξύ άλλων, και την αίτηση για άδεια οικοδο μής του αιτητή. Από τα πρακτικά της συνεδρίας αυτήςφαίνεται η αγωνία των μελών του Συμβουλίου να ενεργήσουν με σύνεση και νομιμότητα. Πήραννομική συμβουλή απότο Γενικό Εισαγ γελία ως προς το νομικό καθεστώς κάτω από το οποίο βάσιζαν 20 τηναίτησηκαιζήτησανκαιτη γνώμη εκπροσώπου τουΤμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως ως προς τα χρονικά πλαίσια μέσα σταοποίαθαμπορούσαν ναεξετάσουν αυτήτηναίτηση. Τελικά το Συμβούλιο,αφούμελέτησεόλαταδεδομένα,απέρ- 25 ρίψε τηναίτησηκαιειδοποίησε σχετικά τον αιτητή. Είναιγιατη απόφασητου Συμβουλίου βελτιώσεως Στροβόλου πουπαραπο νείται οαιτητής. Ηβασικήεισήγηση του αιτητήείναι πως ηαίτηση του έπρεπε 30 να εξεταστεί με βάση το νομικό καθεστώς που υπήρχε κατάτης υποβολή της αίτησης ή/καιπου έπρεπε να είχε εξεταστεί μέχρι τις 22/1/86,δηλαδή,προτού δημοσιευθεί ηνέα Κ.Δ.Π. 8/86, που προνοούσε αυστηρότερους συντελεστέςδομήσεως. Κατάτην ει σήγηση του αιτητή η παράλειψη εξέτασης της αίτησης αυτής 35 προσκρούει και προς τη συνταγματική πρόνοια του Αρθρου 29 του Συντάγματος που προνοεί πως αιτήσεις προς κυβερνητικά Τμήματα πρέπει να απαντώταιεντός ενός μηνός από την υπο βολής τους. Επίσης ο αιτητής παραπονείταιπως η άρνηση της αρμόδιας αρχής τον στερεί από την περιουσία του και είναι 40 αντίθετη προς το Αρθρο 23 του Συντάγματος,γιατί, κατά τον ισχυρισμό του, με τους προηγούμενους Κανονισμούς θα μπο ρούσε να ανεγείρει οικοδομή συνολικού εμβαδού 13,301 τετρ. ποδών,ενώ με τους νέους κανονισμούς θα μπορούσε να ανεγεί2152 3 Α^Δ. Δαμασκηνούν.Συμβ.Βελτ.ΔήμουΣτροβόλουχ.ά. Παπαδόπουλος,Δ. ρει οικοδομή συνολικής εκτάσεως μόνο 4,837 τετρ. ποδών, πράγμα που ισοδυναμεί, κατά την εισήγηση του, με στέρηση ιδιοκτησίας κατά παράβασητο Αρθρου23 τουΣυντάγματος. 5 Από ταγεγονότα πουφαίνονταιπιο πάνω,δεν υπάρχειαμφι σβήτηση ότι ταουσιαστικάσημεία είναιπωςηαίτησηυποβλήθηκε στις23/12/85 καιεξετάστηκε απότοΣυμβούλιοστις25/2/86,αφού πήρε τηγνωμάτευση του ΕπαρχιακούΛειτουργού του Τμήματος Πολεοδομίας καιΟικήσεως με επιστολή τουστις4/2/
- 10 Οι Κανονισμοί πουάλλαζαντονομικό καθεστώς δημοσιεύθη κανστην Επίσημη Εφημερίδατης Κυβερνήσεως στις22/1/
- 15 20 25 30 35 40 Είναισυνταγματικόδικαίωματης Κύπριουπολίτη,όπωςπρονοείται απότο Αρθρο29.1 του Συντάγματος,να απευθυνθεί στις αρχές για την εξέταση παραπόνουτου ή αιτήσεως του και πως πρέπει να δίδεται απάντησηεντός ενός μηνός απότης υποβολής της. Από τηνπιοπάνωπρόνοιαπροκύπτειπωςη εξέτασητηςαί τησης πρέπει να γίνεται εντός ενός μηνός απότης υποβολής της αιτήσεως. Ησυνταγματική αυτήπρόνοια αντιμετωπίσθη επανει λημμένα σε περιπτώσεις άδειαςοικοδομής και εξετάσθηκε κάτω από το φως ειδικών περιστατικών και δυσκολιών που προκύ πτουν σε τέτοιες αιτήσεις, σε συνδυασμό με το νομικό καθεστώς τοοποίοπρέπει ναδιέπει τις αποφάσειςσεαιτήσεις άδειας οικοδομής. Και τούτο γιατί σε περιπτώσεις άδειαςοικοδομής δεν εί ναι δυνατό η Αρμόδια αρχή να απαντήσει αμέσως με ένα ναι ή όχι,αλλάχρειάζεταιμελέτη απόπολλάκαιδιαφορετικάκυβερνη τικάήάλλα τμήματαταοποίακαλούνταινα εκφράσουν τηγνώ μητους ώστεναδιαπιστωθεί κατάπόσο συμμορφώνεται τοπροτεινόμενο οικοδόμημαόχι μόνο μετουςδιάφορους Κανονισμούς κάτω απότο Κεφ. 96,αλλά να διαπιστωθεί κατά πόσο άλλακυ βερνητικά Τμήματα μπορούν να έχουν εισηγήσεις ή/και όρους πουπρέπεινατεθούν στοπροτεινόμενο κτίριο. Επομένως οχρό νοςτηςεξέτασης τηςαίτησηςδενμπορείναλογισθείότι είναιαπό τηνκατάθεσητης,αλλάαπότην ημερομηνία κατά την οποίαόλα τα ενδιαφερόμενα, κατά το Νόμο, τμήματα έχουν εκφράσει τη γνώμητους εντός τωνλογικών καινομικών ορίωνκαιμόνο. Από τηστιγμήπουείναι συμπληρωμένη ηεξέταση της αίτησης από τα επί μέρους τμήματα,τότε ηαίτηση πρέπει να εξεταστεί απότην Αρμόδια αρχήεντός 30ημχρών,όπως προνοεί τοΣύνταγμα. Είναιγνωστό πως σε οικοδομές έχειγνώμη καιη Υδατοπρομήθεια, ο Ηλεκτρισμός, το Τμήμα Αρχαιοτήτων, το ΤμήμαΠο λεοδομίαςκαιΟικήσεως καιπιθανώςδιάφορα άλλατμήματατα 2153 Παπαδόπουλος,Δ. Δαμασκηνούν.Συμβ. Βελτ. ΔήμουΣτροβόλουχ.ά.
(1990)οποία πρέπει ναυποβάλουντην εισήγηση τους,αφού εξετάσουν την αίτησηαπότη σκοπιά την δική τους και τότε μόνο η Αρμό δια αρχήπρέπει ναπροβεί στην τελική εξέταση της αίτησης. Εκείνο πουθαεξετάσωτώραείναι κάτωαπόποιονομικό καθεστώς έπρεπε να εξεταστεί η αίτηση. Το πρόβλημα αυτό απα σχόλησεκαιπάλιταΔικαστήριο σεπολλές περιπτώσεις. Είναιη νομολογία, όπως προκύπτει από τις αποφάσεις Andriani G. Lordou and Others v.Republic
(1968)3C.L.R.427 και Antonis Lemis and Others v. District Administration Nicosia and Others
(1986)3C.L.R. 2226, πως τονομικό καθεστώς κάτωαπό το οποίο πρέπει να λαμβάνεται μια απόφασηείναι εκείνο που ίσχυε κατάτην ώραπου λαμβάνετο ηαπόφαση. Νοείται πάντα ότι η απόφασηαυτήθαλαμβάνεταιεντός λογικού χρονικού δια στήματος απότην ημέρα πουυποβλήθηκε ηαίτηση. 5 10 15 Τιείναι λογικό χρονικό διάστημαείναι θέμαπραγματικόπου πρέπει να εξετάζεται στην κάθε υπόθεση ξεχωριστά. Στηνπρο κείμενη περίπτωση πιστεύω ότι με τα γεγονότα, όπως έχουν εκτεθεί πιο πάνω,ηαρμοδίααρχήενήργησε μέσα σε λογικά χρο- 20 νικά πλαίσια καικατ' ακολουθία είναι ηαπόφαση μουπως σω στά και νόμιμα ενήργησε κάτω από το νομικό καθεστώς όπως προνοούσε ηΚ.Δ.Π. 8/86 της22/1/1986. Ως προς το τελευταίο επιχείρημα του αιτητή, ότι αποτελεί 25 στέρηση της περιουσίας τουκατά παράβασητουΑρθρου 23 του Συντάγματος,'επισημαίνω πως δεν είναι στέρηση της περιου σίας του αλλά απλώς περιορισμός της ιδιοκτησίας, όπως έχει ερμηνευθεί παρόμοιο παράπονο στην υπόθεση Manglis and Others v.Republic
(1984)3C.L.R. 351. 30 Υπό το φως των όσων έχω πει πιο πάνω,ηαίτησηαπορρί πτεται χωρίς έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2154 35