(1990)22 Ιουνίου, 1990 [ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
- ΕΠΑΡΧΟΥ ΠΑΦΟΥ,
- ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, 3.ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 594/89)ΓενικέςΑρχές Διοικητικού Δικαίου — Απαγόρευση προσβολήςκεκτη μένωνδικαιωμάτων — Ασκησηκαθηκόντων ωρομίσθιας εργάτριας — Έννοια καιπροϋποθέσεις γέννησηςτον δικαιώματος— Διαφο ροποίηση της κριθείσας περίπτωσης. 5 Διοικητική πράξη — Εκτελεστότητα — Έλλειψη εκτελεστότητας εσω τερικών διοικητικών μέτρων. Ηαιτήτριαπροσέβαλε τον επανακαθορισμό των καθηκόντωντης ωςκυβερνητικήςεργάτριαςωςπλήττοντακεκτημέναδικαιώματατης. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας ως απαράδεκτητην προσφυγή,αποφάσισεότι: Τοπρώτοεπιχείρημαείναιότιπαραβιάστηκεκεκτημένοδικαίωμα 15 τηςαιτήτριας.Ο όρος vestedrightπροσδιορίζεται εννοιολογικά στην απόφασηRepublic v.Menelaou
(1982)3C.L.R.419. Ηεπίκληση του υποδηλώνει δικαιώματαπουπρωταρχικάπηγάζουν απόουσιαστικό κανόνα δικαίου.Δικαίωμα αποκτάται στην περίπτωση που ολοκλη ρώθηκαν όλες OL προϋποθέσεις πουθέτει ο νόμος γιατηνκτήσητου. 20 Όταν αποκρυσταλλωθεί οριστικά,τοδικαίωμαανήκεισε υποκείμενο δικαίου δηλαδή, νομικό ήφυσικό πρόσωπο που γίνεται φορέαςτου 2178 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 Χριστοπούλου ν. Δημοκρατίας συγκρεκριμένου δικαιώματος. Εκτός από τα ιδιωτικάδικαιώματα υπάρχουνκαιεκείναπουπροκύπτουναπόκανόνεςδημοσίουδικαίου. Γίνεταιγενικάδεκτόότιδενείναιανεκτήηεκτωνυστέρων επέμβαση σεδικαιώματα πουαπέρρευσαναπότο νόμο. Αυτονόητο είναι ότι η αφαίρεσητέτοιωνδικαιωμάτωνθίγειαπότημιατηβεβαιότητατουδι καίουκαιαπότηνάλληυπονομεύει τοκύροςτου. Από τα νομολογιακά προηγούμενα συνάγεται πως μόνο όταν επέρχεται μεταβολήτηςυπηρεσιακήςκατάστασηςνομιμοποιείται ο υπάλληλος ναεπιδιώξει τηνανατροπήτης μεαίτησηακυρώσεως. ' Δε συμβαίνει όμως κάτιτέτοιο στην κρινόμενη υπόθεση.Από μια πρώτημόνο ματιά στουλικό πουτέθηκεστηδιάθεσητουδικαστηρίου διαπιστώνεικανείςεύκολαότι μετησυμβατικήσχέση που δημιουργήθηκεηαιτήτριαέγινε μέλος τουεργατικούπροσωπικούχωρίς νατης έχειπαρασχεθείαυτοτελέςδικαίωμασεάλληαπασχόληση.Εξάλλουεί ναιγι' αυτό τολόγο πουδόθηκανκατάκαιρούςαυστηρέςεντολές για τηνορθήτοποθέτησητης.Μήτεμετησυμβατικήσχέσημήτεμετιςδια τάξειςτουνόμου- μετηνέννοιαπουεπεξηγήθηκε-γεννήθηκεδικαίωμα στηναιτήτριαναασκείγραφειακάκαθήκονταμόνο,άσχεταμετις προσδοκίεςπουφαίνεταιότιείχε.Οισχυρισμός γιακεκτημένοδικαίω μαδενευσταθείκαιαπορρίπτεταιωςαβάσιμος. Αυτό πουζητήθηκε απότην αιτήτριαδεν ήταντίποτε περισσότεροκαιτίποτε λιγότερο απότηνεκτέλεσητωνκαθηκόντωνγιατα οποίακαιπροσλήφθηκε. Επομένως ημετακίνησηδεν μπορεί ναερ μηνευθεί σαν υποβιβασμός της θέσης της. Αποτελεί απλώς εσωτε ρικό μέτρο που,όπωςέχει επανειλημμένα αποφασισθεί, δεν μπορεί να είναι αντικείμενο αίτησης ακυρώσεως κάτωαπότο Αρθρο 146 του Συντάγματος,γιατίδεν έχει εκτελεστό χαρακτήρα. Η προσφυγή απορρίπτεται έξοδα. 35 χωρίς Αναφερόμενες υποθέσεις: Evangeiou and Othersv. CyprusBroadcasting Corporation
(1985)3(B)C.L.R. 1410, 40 Republic v.Menelaou
(1982)3 C.L.R. 419, Ministry of Interior and Another v. Kyriacou
(1986)3(B) C.L.R. 1690. 2179 Χριστοδούλου ν.Δημοκρατίας
(1990)Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτων καθ' ων η αίτηση με την οποία απορρίφθηκε αίτημα της αιτήτριας για επαναφορά στα προηγούμενα γραφειακά καθήκοντατης. 5 Α. Ευτυχίου, για την Αιτήτρια. Α. Παπασάββας, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ' ων ηαίτηση. 10 Cur. adv. vult. ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ.: Η παράθεση του ιστορικού θαφανερώσει συγ χρόνως και τη φύση του αιτήματοςτης προσφυγής. ΗΥπηρεσία 15 Προστασίας Τουρκοκυπριακών Περιουσιών διατηρεί συνεργεία επιδιόρθωσης xaL συντήρησης των περιουσιών αυτών. Στις 16/4/85η Υπηρεσία είχε προσλάβει την αιτήτριαως εργάτριαγια απασχόλησηστασυνεργεία μεκαθορισμένο ωριαίο μισθό. Ωστό σο η ΕπαρχιακήΔιοίκηση Πάφουτης ανάθεσε γραφειακάκαθή- 20 κοντά γιατίχρειαζότανενίσχυση το υφιστάμενο γραφειακό προ σωπικό. Αυτό λέγει στην ουσία το πρακτικόπου βρίσκεται στον προσωπικόφάκελοτηςαιτήτριας. Πρέπειναλεχθεί αμέσως ότι η ανάθεσηγραφειακήςεργασίας στην αιτήτρια έγινε χωρίς την έγκριση του διευθυντή της Υπη ρεσίας και κατά παράβασητων κανονισμών και οδηγιών που ήταν τότε σε ισχύ. Έτσι με επιστολή τουπρος τον ΈπαρχοΠά φου ημερ. 24/6/85 ο διευθυντής ζήτησε την άμεση απόλυση της αιτήτριας επεξηγώντας συνάμα το παράνομο της τοποθέτησης (παράρτημα Α της ένστασης). Η απόλυση πραγματοποιήθηκε την 1/7/85. Ηαιτήτρια επαναπροσλήφθηκε την 21/4/86 με τους ίδιους όρους. Παρά τογεγονός ότι ήτανεργάτριατης ανατέθη καν πάλιν απότην τοπικήδιοίκηση γραφειακά καθήκοντα. 25 30 35 Ύστερα από υπηρεσία 52 εβδομάδων και μετά από σχετικό διάβημα της η αιτήτρια εντάχθηκε στις 26/6/87 στην κατηγορία των εβδομαδιαίων εργατών. Στη συνέχεια έγινε μέλος του Τα μείου Προνοίαςτωντακτικώνκυβερνητικών εργατών.Παρ' όλα αυτά επιτράπηκε στην αιτήτρια να συνεχίσει ως γραφέας. Η επιμονή της Επαρχιακής Διοίκησης να μην μετακινήσει την αι τήτρια σύμφωνα μετηδοθείσα εντολή ανάγκασετο Γενικό Διευ θυντή του Υπουργείου Εσωτερικών να επέμβει. Με επιστολή ημερ. 2/1/88ζήτησε από τον ΈπαρχοΠάφουνα ενεργήσει αμέ2180 40 3ΑΛΛ. Χριστοδούλουν. Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. σως τοποθετώντας την αιτήτρια σε εργοτάξιο ή να τερματίσει την απασχόληση της σε περίπτωση που δεν υπήρχε ανάγκηγια εργατικό προσωπικό. Όλα τα έγγραφα στα οποία γίνεται ανα φοράκατατέθηκανσαν παραρτήματα της ένστασης. 5 10 15 20 25 30 35 40 Μετά την ενέργεια αυτή και αφού μεσολάβησε απόφαση εγκύκλιος του Υπουργικού Συμβουλίου ηαιτήτριαειδοποιήθη κε ότι μετακινείται στο εργοτάξιο από 1/6/89 πουήταν άλλωστε ο σκοπός πρόσληψης της. Η ειδοποίηση δόθηκε στις 29/5/89 (βλέπεπαράρτημα Ζ). Ηαξίωσητηςαιτήτριαςημερ.30/6/89 (πα ράρτημα Β της προσφυγής) γιά επαναφορά στα προηγούμενα καθήκοντα της απορρίφθηκε. Εντεύθεν η προσφυγή με την οποία η αιτήτρια αμφισβητεί τη νομιμότητα της τοποθέτησης της.Θαμπορούσε ίσως ναλεχθείεδώon μετάτηνεπίδικηειδοποίησηκαιουσιαστικά μέχρι τοτέλος του 1989η αιτήτριααπου σίασε απότακαθήκοντατης είτε με άδειαασθενείας είτε με κα νονική άδειαήάδειαχωρίς απολαβές. Είναι η κατάλληλη στιγμή να αναφερθώ σε κάποια έκταση στην παραπάνω εγκύκλιο του Υπουργικού Συμβουλίου (παράρ τημα Ε). Αφορά στο εργατικό προσωπικό πουεκτελούσεδημο σιοϋπαλληλικά καθήκοντα. Διαβάζωτο ουσιώδες μέρος της: "Προϊστάμενοι Υπουργείων, Τμημάτων και Υπηρεσιών να τοποθετήσουν αμέσως σε καθήκονταεργατικού προσωπικού όλους τους ωρομίσθιους στους οποίους ανέθεσαν δημοσιοϋ παλληλικά καθήκοντα μετά τη θέσπιση του Νόμου με αρ. 99 του 1985, σύμφωνα με τον οποίο κάθε σκοπούμενη πρόσλη ψη έκτακτου υπαλλήλου στη Δημόσια Υπηρεσία πρέπει να υποβάλλεται ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων. Σε περίπτωση πουοι ωρομίσθιοι αυτοίδεχρειάζονται γιαεργα τικά καθήκοντανααπολυθούν." Στη συνέχεια η εγκύκλιος διαβιβάστηκε σε όλα τα τμήματα καιυπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών (παράρτημαΣτ). Η αιτήτρια εισηγείται ότι δικαιολογημένα εκτέλεσευπαλλη λικά καθήκονταεφόσον ηάσκηση τους αποτελούσε ρητό ήεξυ πακουόμενο όρο της εργοδότησής της και επιπρόσθετα υπήρχε έλλειψη προσωπικού. Η ανάθεση τέτοιας φύσεως καθηκόντων στην αιτήτρια δεν προσκρούει σε καμιά από τις διατάξεις του περί Προσλήψεως Εκτάκτων Υπαλλήλων (Δημόσια και Εκπαι δευτική Υπηρεσία) Νόμου αρ.99/85,αλλά αντίθετα πραγματο ποιήθηκεμέσασταπλαίσιαπουέθεσεονόμος. Δεδομένου ότι η 2181 Νικήτας,Δ. Χριστοπούλου ν.Δημοκρατίας
(1990)αιτήτρια ορθά και δικαιολογημένα ασχολήθηκε ωςγραφέαςσε όλη τη διάρκειατης θητείας της καμιάοδηγία ήεγκύκλιος μπο ρεί ναείναι αντίθετη μετιςδιατάξεις του νόμου. Οδικηγόρος της αιτήτριας υπέβαλε ακόμηότιη μεταβολή στην υπηρεσιακή της κατάστασηκαι η συνακόλουθη υποβάθμισητης σεεργάτρια συνιστά καταστρατήγηση κεκτημένου δικαιώματος. Κι αυτό επειδήπλήσσει καίριατην επαγγελματική ανέλιξη πουπρόσφε ρεηάσκησητων άλλων καθηκόντων.Τοεπιχείρημααυτόστηρί χθηκε στην απόφαση Evangelou and Others v. Cyprus Broadcasting Corporation
(1985)3(B) C.L.R. 1410. 5 10 Ο δικηγόρος των καθών η αίτηση υποστήριξε ότι από την προηγηθείσα ανάπτυξη του ιστορικού προκύπτει ότι η αιτήτρια δεν προσβάλλει εκτελεστήδιοικητικήπράξηκαιότι ενπάση πε ριπτώσει τοαίτημαθεραπείαςείναιστηνουσίατουαλλάκαικα- 15 τάνόμο παντελώς ανεδαφικό. Μεβάσητο ισχύον νομικό πλαί σιο σεσυνάρτηση μεταγεγονότα ηαπόφασηγιατηντοποθέτη σητης αιτήτριαςστο εργοτάξιο ήτανορθήκαινόμιμη. Στέκομαι στοπρώτο επιχείρημα ότιπαραβιάστηκεκεκτημένο 20 δικαίωμα τηςαιτήτριας.Οόρος vestedrightπροσδιορίζεταιεν νοιολογικά στην απόφασηRepublic v.Menelaou
(1982)3 C.L.R. 419. Ηεπίκλησητουυποδηλώνει δικαιώματαπουπρωταρχικάπη γάζουν απόουσιαστικό κανόνα δικαίου. Δικαίωμα αποκτάται στην περίπτωση που ολοκληρώθηκαν όλες οι προϋποθέσεις που 25 θέτει ονόμος για την κτήσητου.Όταν αποκρυσταλλωθεί οριστι κά,τοδικαίωμα ανήκει σευποκείμενο δικαίουδηλαδή,νομικόή φυσικόπρόσωποπουγίνεταιφορέαςτουσυγκρεκριμένου δικαιώ ματος. Εκτός απόταιδιωτικά δικαιώματαυπάρχουν και εκείνα που προκύπτουν απόκανόνες δημοσίου δικαίου. Γίνεται γενικά 30 δεκτόότι δεν είναι ανεκτήη εκτων υστέρων επέμβασησεδικαιώ ματαπου απέρρευσαναπότο νόμο. Αυτονόητο είναι ότι ηαφαί ρεση τέτοιων δικαιωμάτωνθίγει απότημιατηβεβαιότητατουδι καίουκαιαπότηνάλληυπονομεύει τοκύροςτου. 35 Στην υπόθεση Evangelou, ανωτέρω, η ένταξη τωναιτητών στη νέα διάρθρωση θέσεων του Ραδιοφωνικού Ιδρύματοςσυνε παγόταν θεαματική υποβάθμιση της υπηρεσιακής κατάστασης των αιτητών που.τους εξασφάλιζε τοπαλιό νομικό καθεστώς. Αυτή ακριβώςηπροσβολή των δικαιωμάτωνπου απέκτησανοι 40 αιτητές καιη παράλειψη του Ιδρύματοςνατους εντάξει σε θέ σεις μεαντίστοιχα καθήκοντακαι ευθύνες αποτέλεσε το αιτιο λογικό έρεισμα του σκεπτικού της ευνοϊκής γιατους αιτητές απόφασης του δικαστηρίου. Από τανομολογιακά προηγούμενα 2182 3Α.Α.Δ. Χριατοδούλου ν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. συνάγεται πως μόνο όταν επέρχεται μεταβολή της υπηρεσιακής κατάστασης νομιμοποιείται ο υπάλληλος να επιδιώξει τηνανα τροπήτης με αίτησηακυρώσεως. 5 10 15 20 25 30 Δεσυμβαίνει όμωςκάτιτέτοιο στηνκρινόμενηυπόθεση. Από μιαπρώτημόνο ματιάστο υλικό πουτέθηκε στηδιάθεσητουδι καστηρίου διαπιστώνει κανείς εύκολα ότι με τη συμβατική σχέ ση που δημιουργήθηκε, η αιτήτρια έγινε μέλος του εργατικού προσωπικού χωρίς να της έχει παρασχεθεί αυτοτελές δικαίωμα σε άλλη απασχόληση. Εξ άλλου είναι γι' αυτό το λόγο πουδό θηκανκατά καιρούς αυστηρές εντολές για την ορθή τοποθέτηση της. Μήτε με τησυμβατικήσχέσημήτε με τις διατάξειςτουνό μου- με την έννοια πουεπεξηγήθηκε - γεννήθηκε δικαίωμαστην αιτήτρια να ασκεί γραφειακά καθήκοντα μόνο, άσχετα με τις προσδοκίες που φαίνεται ότι είχε. Ο ισχυρισμός για κεκτημένο δικαίωμα δεν ευσταθεί και απορρίπτεταιως αβάσιμος. Αυτό πουζητήθηκε απότην αιτήτριαδεν ήταντίποτε περισ σότερο και τίποτε λιγότερο απότην εκτέλεσητων καθηκόντων για τα οποία και προσλήφθηκε. Επομένως η μετακίνηση δεν μπορεί ναερμηνευθεί σανυποβιβασμόςτηςθέσης τηςόπωςήταν ηπερίπτωση Evangelou,ανωτέρω.Αποτελεί απλώς εσωτερικό μέτρο που, όπως έχει επανειλημμένα αποφασισθεί, δεν μπορεί ναείναιαντικείμενο αίτησηςακυρώσεωςκάτωαπότοαρθρ. 146 του συντάγματος. Γιατί δεν έχει εκτελεστό χαρακτήρα. (Ministry of interior and Another v. Kyriacou
(1986)3(B) C.L.R. 1690.) Γιατους παραπάνω λόγους ηπροσφυγήαπορρίπτεται,αλλά δεν επιδικάζονταιέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2183