clr/1990/1990_3_2595.pdf

(1990)του Συντάγματος — Δίκαιο τηςΑνάγκης — Εφαρμοστέες αρχές. Οργανισμοί Δημοσίου Δικαίου — Διοικητικά Συμβούλια — Πότε θε­ ωρούνται νομικά συγκροτημένα — Εφαρμοστέεςαρχές. 5 Συνταγματικό Δίκαιο — Αρχή τηςδιάκρισης τωνΕξουσιών— Εξουσία για διορισμό Συμβουλίων Ημικρατικών Οργανισμών— Ανάγεται στο Υπουργικό Συμβούλιο— Ηεπέμβαση τηςνομοθετικής εξουσίας στο θέμααυτόπαραβιάζειτηνΑρχή τηςΔιάκρισης τωνΕξουσιών. 10 Συνταγματικό Δίκαιο — Σύνταγμα — Άρθρο 28— Αρχή τηςισότητας — Ηθέσπιση νομοθεσίαςμε την οποία επιβάλλεται στους πολίτες άμεσα ήέμμεσα ηένταξη τους στα Πολιτικά Κόμματα της Βουλής των Αντιπροσώπων, για απόκτηση της ιδιότητας να είναι υποψή­ φιοι για διορισμό σεΣυμβούλια Ημικρατικών Οργανισμών, αποτελεί άνιση μεταχείριση. Οργανισμοί Δημοσίου Δικαίου — Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου — Διορισμοί — Σχέδια Υπηρεσίας — Η αρμοδιότητα για ετοιμασία τους ανήκει στο Συμβούλιο — Ο περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμος, Κεφ.300(A), Άρθρο 10. 15 20 ι Γενικές Αρχές Διοικητικού Δικαίου —Αρχή της αμεροληψίας —Τα \ διοικητικά όργανα που μετέχουν σε διοικητική διαδικασία πρέπει να εμφανίζονται ότι ενεργούν αμερόληπ:τα — Ηέλλειψη αμεροληψίας πρέπει να αποδεικνύεται με επαρκήβεβαιότητα — Εφαρμο­ στέες αρχές. 25 ΓενικέςΑρχές Διοικητικού Δικαίου —Αρχή τηςχρηστής διοίκησης — Ημικρατικοι οργανισμοί — Διορισμοί διοικητικών συμβουλίων με κομματικάκριτήρια — Παραβιάζει τηναρχήτηςχρηστήςδιοίκησης. 30 Λόγοι προσβολής της προαγωγήςτου ενδιαφερόμενου προσώ­ που στην επίδικη θέση: 35 1) Αντισυνταγματικότητα τωνπρονοιώντουΑρθρου 3, Εδάφια2, 3,4 και 5 του Νόμου 149/88, λόγω παραβίασης της Αρχής της Διάκρισης των ΕξουσιώνκαιτηςΑρχής της Ισότητας. 2) Λήψη τηςεπίδικηςαπόφασης από Συμβούλιο πουδενήταν νόμιμασυγκροτημένο. 3) Τασχέδιαυπηρεσίαςτηςεπίδικηςθέσηςήτανανυπόστατααφού δεν είχαν εγκριθεί απότο Υπουργικό Συμβούλιοούτεδημοσι2596 40 3 ΑΛΛ. Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά. ευθεί στην ΕπίσημηΕφημερίδα. 5 4) Ησύνθεσητου Συμβουλίου ήταν πλημμελής λόγω συμμετοχής προσώπουσε αυτόπουείχεσχέση εργοδότη-εργοδοτουμένου με το ενδιαφερόμενοπρόσωπο. Λόγοιπροσβολής της ουσίας της επίδικης απόφασης: 10 1)Έλλειψη αιτιολογίαςκαιδέουσαςέρευναςστηλήψη τηςεπίδικης απόφασης. 2)Πλάνηαναφορικά μετονόμο καιταπράγματα. 15 20 3)Έκδηλη υπεροχή των αιτητών έναντι του ενδιαφερομένου προσώπου.' Επιπρόσθεταεγέρθηκεθέμααντισυνταγματικότητας τουΠερί Ορ­ γανισμών Δημοσίου Δικαίου (Ρύθμισις Θεμάτων Προσωπικού)Νό­ μου61/70πουμεταβίβασετηναρμοδιότηταγιατουςδιορισμούςστους Οργανισμούς Δημοσίου Δικαίουαπό την ΕΔΥ σταοικεία συμβούλια κατάπαρέκκλισητωνπρονοιώντουΑρθρου 122του Συντάγματος. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο αποφάσισεότι: 25 Η θέσπιση του Νόμου61/70 κρίθηκεως αναπόφευκτο μέτρο για τη λειτουργία των Οργανισμών Δημοσίου Δικαίου βάσει του Δι­ καίου της Ανάγκης. Η ανατροπή του νομικού καθεστώτος που επήλθε με τη θέσπιση του πιο πάνωνόμου δε δικαιολογείται λόγω συνέχισης της ίδιαςκατάστασης μέχρι σήμερα. 30 Τα Αρθρα 3

(2),

(4)και5(α)(β)(γ)και (δ)τουνόμου παραβίαζαν τηναρχήτηςδιάκρισηςτων Εξουσιών. Οι πρόνοιες τουςαποτελούν επέμβασητηςνομοθετικής εξουσίας στησφαίρα ττις εκτελεστικής. 35 Αντισυνταγματική είναι επίσης για τους ίδιους λόγους η πρό­ νοια του Αρθρου 3

(3)του νόμου, που προβλέπει για ορισμό από κάθεκόμμαπαρατηρητών σταΔιοικητικά Συμβούλιαγια ολόκληρη τηθητείατους. 40 Οι σχετικές πρόνοιες τουνόμου 149/88 είναιαντίθετεςπρος τις διατάξεις του Αρθρου 28 του Συντάγματος γιατί ουσιαστικά επι­ βάλλουν στους πολίτες ναοργανωθούν στα πολιτικά κόμματατης Βουλής των Αντιπροσώπων, εφόσο μόνο αυτήη ιδιότητα θατους καταστήσει υποψήφιους για διορισμό σε συμβούλιο ημικρατικου 2597 Καρογιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά.

(1990)οργανισμού ήθααυξήσει τιςπιθανότητεςτους γιαδιορισμό ή προ­ αγωγήστους οργανισμούς αυτούς. Οι πρόνοιες του Νόμου149/88 είναι επίσης αντίθετες προςτο Αρθρο 122 του Συντάγματος. Η απόφασηπου λαμβάνεται από τα Συμβούλια, που διορίζονται αφού ακολουθηθεί η διαδικασία του Νόμου 149/88,με τους παρατηρητές των πολιτικών κομμάτων παρόντες, θα είναι παρω­ δία διαδικασίαςενώπιον διοικητικούοργάνου. 5 Ο ισχυρισμός ότι το Συμβούλιο δεν ήταν νόμιμα συγκροτημένο κατάτηλήψη της επίδικηςαπόφασης(30.11.88)αφούη απόφαση για τοδιορισμό τωνδύοτελευταίων μελώντουεδημοσιεύθηστηνΕπίση­ μη Εφημερίδατης Δημοκρατίαςσε μεταγενέστερο στάδιο,δενευστα­ θεί λόγω τουότι οδιορισμός του Συμβουλίου έγινεκατά εξουσιοδό­ τησητουΝόμου 149/88, οοποίοςορίζει την31.10.88 ωςτηνημερομηνια μέχρι τηνοποίατασυμβούλια έπρεπεναδιοριστούν. 10 15 Το Συμβούλιο του Ρ.Ι.Κ. είναι το αρμόδιο όργανο δυνάμει του Αρθρου 10τουπερίΡαδιοφωνικούΙδρύματοςΚύπρουΝόμου Κεφ. 300 (Α) να εγκρίνει τα σχέδια υπηρεσίας αναφορικάμε τον διορι20 σμό των υπαλλήλων του. Τα σχέδια υπηρεσίας είναι δευτερογενής νομοθεσία η οποία μπορεί να εκδίδεται και απόόργαναπουασκούν εκτελεστική - δι­ οικητική λειτουργία, εφόσον εξουσιοδοτούνται προς τούτο από πρωτογενή νομοθεσία. Η σχέση εργοδότου και εργοδοτουμένου έπρεπε νααναφερθεί στο Συμβούλιο ώστεταενδιαφερόμεναπρόσωπανακάμουνέγκαι­ ραοποιεσδήποτε παραστάσειςήθελαν. 25 30 Δε γίνεται καμιά αναφορά στο πρακτικό για την αξιολόγηση των υποψηφίωνκατάτις συνεντεύξεις, ούτε καταγράφεταιηκρίση του διευθυντή γι' αυτούς. 35 Οι προσφυγέςεπιτυγχάνουνμεέξοδα. Ηπρο­ σφυγήαρ. 89/89απορρίπτεταιόσοναφοράτον καθ'ου ηαίτησηΓενικόΔιευθυντή τουΡΙΚ. 40 Αναφερόμενες υποθέσεις: Mesaritou v.C.B.C.

(1972)3C.L.R. 100, Pavlides andOthers v. C.B.C.

(1986)3(B) C.L.R. 1332, 2598 3ΑΑΛ. Καρογιώργηςκ.ά. ν.ΡΙΚ κ.ά. AttorneyGenera! v. Imbrahim

(1964)3C.L.R. 195, Θεοδωρίδης v. Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου

(1989)3(Γ)Α.Α.Δ. 1457, 5 ΙεράΑρχιεπισκοπήΚύπρουκαιΆλλοιν.ΔημοκρατίαςκαιΑλλων

(1990)3ΑΛΛ. 1175, Louca v. Savva andOthers

(1989)3(A) C.L.R. 672, 10 Εκτωρίδης v. Δημοκρατίας

(1990)3ΑΛΛ.

1. Προσφυγές. 15 Προσφυγές εναντίον της απόφασηςτων καθ' ων ηαίτηση με τηνοποίατοενδιαφερόμενο πρόσωποπροήχθηκεστηθέσηΤμη­ ματάρχη Δημοσίων και Διεθνών Σχέσεων του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου,αντί τωναιτητών. 20 Λ. Παπαφιλίππον, γιατον Αιτητήστην ΥπόθεσηΑρ.89/
2. Ε. Οδυσσέως,γιατον Αιτητήστην ΥπόθεσηΑρ. 98/
3. Π.Πολυβίου, γιατους Καθ'ων η αίτηση. 25 Α. Σ. Αγγελίδης,για το Ενδιαφερόμενοπρόσωπο. Cur. adv. vult. 30 35 ΑΡΤΈΜΙΔΗΣ, Δ.: Στιςδύοσυνεκδικαζόμενες προσφυγέςεγεί­ ρονταιπολύσοβαράσυνταγματικάκαιάλλανομικάζητήματαδη­ μόσιουενδιαφέροντος. Οιαιτητέςπροσβάλλουντηναπόφασητου Συμβουλίου του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου, που ελήφθη στις 30.11.1988και με την οποία προήχθη στη θέση Τμηματάρχη ΔημοσίωνκαιΔιεθνών Σχέσεων το ενδιαφερόμενο πρόσωποΝά­ για Ρούσουαντίτων ιδίων. Τα κοινά νομικά ζητήματα που προβάλλουν οι δικηγόροι στις δύο προσφυγές μπορεί νασυνοψιστούν ως εξής: 40 (α)Οι πρόνοιες πουπεριέχονται στο άρθρο 2 εδάφια2 και 3του περί ΟρισμένωνΝομικώνΠροσώπωνΔημοσίουΔικαίου(Διο­ ρισμός Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμουτου 1988 (Ν.149/88), βάσειτων οποίων στιςσυνεδριάσεις των Συμβουλίων τωνΝο2599 Αρτεμίδης, Δ. Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ,ά.

(1990)μικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίουμεταξύτωνοποίων είναι και το Συμβούλιο του ΡαδιοφωνικούΙδρύματοςΚύπρου,που παρακάτωθααναφέρεταιως το Συμβούλιο,παρακάθηνταιως παρατηρητές εκπρόσωποι των πολιτικών κομμάτων της Βου­ λής, είναι αντισυνταγματικές. Εδώσημειώνω ότι το εδάφιο2 τουάρθρουέχειδιαγραφείκαιοιπρόνοιες τουαντικατασταθεί με τον Τροποποιητικό Νόμο 26/89, που τέθηκε σε ισχύ στις 24.2.1989, μεταγενέστερα δηλαδήτης επίδικης απόφασης, και επομένως δεν αφορά τις κρινόμενες προσφυγές. 5 10 (β)Αντισυνταγματικές είναι επίσης οι πρόνοιες του άρθρου3 εδά­ φια4και5,του ιδίουνόμουπουπροβλέπουνγια διαβουλεύσεις του υπουργικού συμβουλίου με τους εκπροσώπους των πολιτι-' κώνκομμάτωνστηΒουλήπροτούπροβείστοδιορισμό τωνσυμ­ βουλίων τωννομικών προσώπωνδημοσίουδικαίου. (γ)ΤοΣυμβούλιο δεν ήτανκατά νόμο συγκροτημένο ότανέπαιρνε τηνεπίδικη απόφαση,γιατίοδιορισμός των μελώντουσυμπλη­ ρώθηκε μεν στις 31.10.88 αλλάηδημοσίευση της σχετικής από­ φασηςτουυπουργικούσυμβουλίου στην επίσημηεφημερίδατης Δημοκρατίας έγινεστις 16.12.88. Το Συμβούλιο απέκτησεεπο­ μένως νομικήυπόστασηαπόαυτήτηνημερομηνία,ενώηεπίδι­ κηαπόφασηλήφθηκεπροηγουμένως,στις30.11.88. (δ)ΤασχέδιαυπηρεσίαςπουαφορούσαντηνεπίδικηθέσηδενεγκρίΟηκαναπότο υπουργικό συμβούλιο ούτε εδημοσιεύθηκαν στην επίσημη εφημερίδα. Είναισυνεπώς νομικάανυπόστατα. (ε) Η σύνθεσητου Συμβουλίου ήτανπλημμελής γιατίκατάτη λήψη της επίδικηςαπόφασηςμετείχεσε αυτό,πρόσωποπουείχεσχέσηεργοδότη - εργοδοτουμένου μετοενδιαφερόμενοπρόσωπο. 15 20 25 30 Πρόσθετα από τα πιο πάνω εγειρόμενα ζητήματα, η επίδικη απόφασηπροσβάλλεται και επί της ουσίας: 35 (

1. i)ως αναιτιολόγητη, (ϋ) ότι είναι προϊόν έλλειψηςδέουσας έρευνας, (iii) το Συμβούλιο ενήργησε με πλάνη αναφορικάμε το νό­ μο και ταγεγονότα της υπόθεσης καιτέλος (
2. iv)πως ο καθένας απότους αιτητές απέδειξε έκδηλη υπεροχή έναντι της διορισθείσης. Προχωρώ να παραθέσω αναλυτικότερα τις εισηγήσεις των δικηγόρων των αιτητών και τις απαντήσεις του δικηγόρου του 2600 40 3 Α.ΑΛ. Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά. Αρτεμίδης, Λ. Συμβουλίου και του ενδιαφερομένου μέρους. Ο τελευταίος πε­ ριορίστηκε να εκθέσει τις απόψεις του πάνω'στην ουσία της προσφυγής αφήνονταςτα υπόλοιπα νομικά ζητήματανα συζη­ τηθούν απότοδικηγόρο τουΣυμβουλίου. 5 10 Μολονότι,βάσειτηςακολουθούμενηςπρακτικήςόταν,μιαπρο­ σφυγήγίνεται αποδεκτήγια ένα λόγο, το Δικαστήριο δεν επιλαμ­ βάνεταιτωνυπολοίπων,έχωκληθεί απότουςδικηγόρουςναασχο­ ληθώ με όλα τα συνταγματικά και νομικά ζητήματα,γιατί αυτά άπτονταιάμεσατης εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας καιείναι ως εκ τούτου επιθυμητό το Συμβούλιο να γνωρίζει τη δικαστική ετυμηγορίαπάνωσεαυτάγιαναενεργείνόμιμα.Βρίσκωβάσιμητη θέσητων δικηγόρων,υπότην αίρεση όμως ότι αυτόγίνεταικάτω απότις ιδιάζουσεςπεριστάσεις τηςκρινόμενης υπόθεσης. 15 20 25 30 35 40 Πρόσθετα μεταπιοπάνωζητήματα,οιδικηγόροι τωναιτητών εγείρουν και αντισυνταγματικότητα του Περί των Οργανισμών Δημοσίου Δικαίου (Ρύθμισις θεμάτων Προσωπικού) Νόμου του 1970 (Ν.61/70),που μεταβίβασε την αρμοδιότηταγια διορισμούς στο ΡαδιοφωνικόΊδρυμα Κύπρουκαιάλλων Οργανισμών Δημο­ σίουΔικαίου,απότην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας σταοικεία Συμβούλιατουςκατάπαρέκκλισητων ΠρονοιώντουΑρθρου 122 του Συντάγματος.Τοθέμαόμως αυτόαποφασίστηκε στηνυπόθε­ ση Μεσαρίτον ν. ΡΙΚ

(1972)3 Α.Α.Δ. 100 και Παυλίδης ν. ΡΙΚ

(1986)3Α.Α.Δ.

1. Στιςυποθέσεις αυτέςέγινεδεκτόπως πράγ­ ματιοιπρόνοιες'τουΝόμου61/70 είναιαντίθετες μετοΑρθρο 122 του Συντάγματος,αλλά ηθέσπιση του νόμου κρίθηκε ως αναπό­ φευκτο μέτρο για τη λειτουργία των Οργανισμών Δημοσίου Δι­ καίουβάσειτουΔικαίουτηςΑνάγκης, τηςέκρυθμηςδηλαδή κατάστάσης πουδημιουργήθηκε απότο
2. Οι δικηγόροι κάλεσαν το Δικαστήριο να αποφανθεί ότι δεν υφίσταται σήμερα κανένας λόγος συνέχισης της εφαρμογής του Νόμου 61/70 και επομένως πρέπει να επανέλθουμε στο συνταγματικόκαθεστώςπουδημιουργεί τοΑρθρο 122τουΣυντάγματος. Διαφωνώ με την εισήγησηαυτή. Οι λόγοι,βάσει των οποίωνψη­ φίστηκε οΝόμος61/70, αναφέρονταιστο προΐμιό τουκαιτίποτε δενέχειαλλάξει έκτοτε πουναδικαιολογεί τηνανατροπήτουνο­ μικού καθεστώτος που επήλθε με τη θέσπιση του νόμου αυτού, πουκρίθηκε ήδη δικαστικάσης πιοπάνω υποθέσεις. Οι δικηγόροι τωναιτητώνγιαναυποστηρίξουν τηνεισήγηση τους πως οι πρόνοιες τουάρθρου 3εδάφια2,3 και4 είναιαντι­ συνταγματικές, εισηγήθηκαν πως με αυτές σκοπείται ηαστυνό2601 Αρτεμΐόης, Δ. Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά.

(1990)μευση από τα πολιτικά κόμματα της Βουλής, του Συμβουλίου, τοοποίο ασκεί εκτελεστική εξουσία. Αυτό,συνεχίζει η εισήγηση, αποτελεί κατάφωρη επέμβαση της νομοθετικής εξουσίας στις αρμοδιότητες της εκτελεστικής κατά παράβασητου Συντάγμα­ τος της χώρας μας οι πρόνοιες του οποίου κατοχυρώνουν το διαχωρισμό των τριών εξουσιών. Πρόσθετα, οι διατάξεις του νόμου παραβιάζουντοδικαίωματης ισότηταςγιατί αποκλείουν ουσιαστικά το διορισμό προσώπων,πουδενανήκουν σε πολιτι­ κά κόμματα,ως μέλητου Συμβουλίου, ενώ ταυτόχρονα όλες οι αποφάσεις του χρωματίζονται από κομματικά κριτήρια. Ειδικότερα, στις περιπτώσεις διορισμών και προαγωγών, άτομα που δεν ανήκουν σε κόμματα,τυγχάνουν άνισης και δυσμενούς μεταχείρισης απότο Συμβούλιο, εφόσον κατά τηλήψη των απο­ φάσεων του λειτουργεί κάτω απότην επιτήρηση των εκπροσώ­ πων των πολιτικών κομμάτων της Βουλήςτων Αντιπροσώπων. 5 10 15 Ηαπάντηση τουδικηγόρουτουΣυμβουλίου σταπιοπάνωείναι ηεξής: Δέχεται όχι οι διαχάξειςτουΝόμου 149/88 είναιπρωτοφα­ νείςγιαχώρες μεδημοκρατικόκοινοβουλευτικό πολίτευμα.Η πρω­ τοτυπία τους όμως αυτήδεν τις καθιστά αφ' εαυτών αντισυνταγ- 20 ματικές γιατί και αναφορικάμετους παρατηρητές,αυτοί δε μετέ­ χουν στη λήψη των αποφάσεωντου Συμβουλίου στο οποίο απλώς παρακάθηνται ως παρατηρηχές. Οι υπόλοιπες δε διατάξεις, που αφορούν στο διορισμό των μελών των Διοικητικών Συμβουλίων, προβλέπουν μενγιαδιαβουλεύσεις μεταξύτουυπουργικούσυμβου- 25 λίου και των εκπροσώπων των πολιτικών κομμάτων της Βουλής, πουδικαιούνταικαιναυποβάλουνγραπτέςεισηγήσεις αναφορικά μεταπρόσωπαπουπροτείνουνγιαδιορισμό μεσχετικό κατάλογο, το υπουργικό συμβούλιο όμως δεν είναι υποχρεωμένο ναακολου­ θήσει τις απόψεις των πολιτικών κομμάτων,αλλά μόνο νατις λά- 30 βεισοβαράυπόψη,όπωςπροβλέπεταιστο άρθρο3

(1)(δ). Παρενθεντικά, το έργο των παρατηρητών έχει καθοριστεί στον Τροποποιητικό Νόμο 26/89, ο οποίος όμως εδημοσιεύθη στις 24.2.89και δεν αφοράτην παρούσαυπόθεση, όπως αναφέ- 35 ρω πιοπάνω. Είναι γεγονός ότι οι δικηγόροι των αιτητών δεν έκαμαν ειδι­ κήμνεία σε άρθρατου Συντάγματοςπουπαραβιάζονταιαπότις πρόνοιες του Νόμου 149/88. Αυτόόμως,κατάτηγνώμη μου,δεν αφαιρεί από το βάσιμο της επιχειρηματολογίας τους, που στην κρίση μου, αποδεικνύει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας πως πράγματιοι πιο πάνωπρόνοιες του Νόμου 149/88είναι αντισυ­ νταγματικές. Θα αναφερθώδε εγώ στα σχετικά άρθρατου Συ2602 40 3 ΑΛΛ. Καραγιώργηςκ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. ντάγματοςπουπαραβιάζονται. 5 10 15 20 Πριν όμως απόαυτόυπενθυμίζωπως είναι νομολογιακάθε­ μελιωμένο πως στις πρόνοιες του Συντάγματοςτης Κυπριακής Δημοκρατίαςκυριαρχείτοπνεύματηςδιάκρισηςτωντριώνεξου­ σιών. Τα Συμβούλια των νομικών προσώπων δημοσίουδικαίου ασκούν εκτελεστική εξουσία βάσει πρωτογενούς νομοθεσίας. Ο διορισμός τωνφορέωνάσκησης εκτελεστικήςήδιοικητικήςεξου­ σίας ανάγεταιστο υπέρτατοόργανοτης εξουσίας αυτής, δηλαδή το υπουργικόσυμβούλιο βάσειτου Αρθρου54, εκτός αυτής που διαφυλάσσεται στα άρθρα47,48 και 49 του Συντάγματος στον ΠρόεδροκαιΑντιπρόεδρο τηςΔημοκρατίας. Στηνάσκησηδεαυ­ τήςτηςαρμοδιότηταςδεδικαιούταιναεπέμβηηνομοθετικήεξου­ σία -Βουλήτων Αντιπροσώπων. Οι πρόνοιες επομένως του άρθρου3

(2),

(4)και5(α),(β),(γ)και(δ)τουνόμουαποτελούνεπέμ­ βαση της νομοθετικής εξουσίας στη σφαίρα των αρμοδιοτήτων της εκτελεστικής. Τογεγονός ότι γίνεται αναφορά σεδιαβουλεύ­ σεις, γραπτές εισηγήσεις, προτεινομένου καταλόγουπροσώπων γιαδιορισμόστασυμβούλιακαιπωςοιεισηγήσειςτωνπολιτικών κομμάτων λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από το υπουργικό συμ­ βούλιο, ενώ το τελευταίο δεν είναι υποχρεωμένο να τιςακολου­ θήσει,δεναλλάζειποσώςτηνουσίατωνδιατάξεωνπουπαραβιά­ ζουν συγκεκριμένα άρθρατου Συντάγματος,που αναφέρωπιο πάνωκαιάλλαπουθαεπισημάνωπαρακάτω. 25 Αντισυνταγματική είναι επίσηςγιατους ίδιουςλόγους η πρό­ νοια τουάρθρου3

(3)τουνόμου πουπροβλέπει ότι,κάθεπολιτι­ κό κόμμα στη Βουλή ορίζει, εφόσον επιθυμεί, παρατηρητή και αναπληρωτήτούτουγιαολόκληρητηθητείατουΣυμβουλίου. 30 35 40 Ταάτομα,πουόλαμαζίσυναποτελούν τηνκοινωνίατηςΚυ­ πριακής Δημοκρατίας,είναι το αντικείμενο των διατάξεωντου Συντάγματος. Τα θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες που διασφαλίζονται στα άρθρατου δεύτερου μέρους του αναφέρονται και αφορούνένα έκαστο των πολιτών της ΚυπριακήςΔη­ μοκρατίας.Τοάρθρο28 προβλέπει επί τούτωταεξής: "

1. Πάντες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου, της διοικήσεως καιτηςδικαιοσύνηςκαιδικαιούνταινατύχωσι ίσηςπροστασίας και μεταχειρίσεως.
2. Έκαστος απολαύει πάντων των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των προβλεπομένων υπότου Συντάγματος,άνευ ουδεμιάςδυσμενούς διακρίσεως αμέσουήεμμέσουειςβάρος 2603 Αρτεμίδης,Α. Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά.

(1990)οιουδήποτε ατόμου ένεκα της κοινότητος, της φυλής, του χρώματος, της θρησκείας, της γλώσσης,του φύλου,των πο­ λιτικών ήάλλων πεποιθήσεων,της εθνικής ήκοινωνικήςκα­ ταγωγής, της γεννήσεως, του πλούτου, της κοινωνικής τάξε­ ως αυτούήένεκα οιουδήποτε άλλου λόγου,εκτός εάνδιάρητής διατάξεως του Συντάγματοςορίζηται το αντίθετον." (υπογράμμισηδικήμου). 5 Ερωτάται λοιπόν πως είναι δυνατό να συμβιβαστεί ηεπιταγή αυτήτου Συντάγματοςμετις πρόνοιες του Νόμου 149/88 πουκα- 10 τάδηλα εισάγουν τηνκομματικήπαρέμβασηστο έργο τωνσυμβου­ λίων, πουαναμένεταιναασκούντακαθήκοντατουςβάσειτωνκα­ νόνωντηςχρηστήςδιοίκησης,ενώταυτόχροναπροβλέπουνγια μη­ χανισμούς που οδηγούν στο διορισμό μελών των Συμβουλίων με κομματικάκριτήρια,ταοποίαεπίσης υπερίπτανταιπάνω απότις 15 αποφάσειςτωνΣυμβουλίωνπουαφορούνπροσλήψεις,προαγωγές ήάλλαθέματαπουσχετίζονται άμεσαμετονπολίτη. OL πολίτες δικαιούνται μεν να ανήκουν σε κόμματακαι άλ­ λες οργανώσεις, απόλυτοδικαίωματους όμως είναικαινα επι- 20 λέξουν να μην ανήκουν. Οι σχετικές όμως πρόνοιες τουΝόμου 149/88,είναι αντίθετες,όχι μόνο μετις διατάξειςτουΑρθρου 28 του Συντάγματοςκατάάμεσο τρόποαλλάκαι έμμεσο. Καιτού­ το γιατί ουσιαστικά επιβάλλουν στους πολίτες να οργανωθούν στα πολιτικά κόμματα της Βουλής των Αντιπροσώπων, εφόσο 25 μόνο αυτήη ιδιότητα θα τους καταστήσει υποψήφιους για διο­ ρισμό σε συμβούλιο νομικού προσώπου δημοσίου δικαίουκαι, όπερσημαντικότερο, αυξάνειτιςπιθανότητεςτουςγια διορισμό ήπροαγωγήστους οργανισμούς αυτούς. 30 Τασχετικάόμως άρθρατουΣυντάγματος,πουδιασφαλίζουν τα ανθρώπιναδικαιώματα,αναφέρονταιστο άτομοσαν τοκύτ­ ταροτης συγκροτημένης κοινωνίαςκαιόχι στις οργανώσεις και κόμματα. Αυτά έλκουν την έννομηυπόσταση τους απότο κατ' ιδίαν δικαίωματουατόμουνα ταδημιουργήσει και να οργανω- 35 θεί σ' αυτά. Δημιουργούμενα όμως,δεν υποκαθιστούν ήκαταρ­ γούν ταατομικά δικαιώματα. Ο Νόμος 61/70, που αναφέρεται πιο πάνω,θεσπίστηκε κατά παρέκκλιση του Αρθρου 122 του Συντάγματος,κρίθηκε όμως ότι 40 τούτο έγινεβάσει τηςαρχήςτουΔικαίουτηςΑνάγκης, όπωςαυτή υιοθετήθηκεστηγνωστήυπόθεσηΓενικόςΕισαγγελέαςν.Ιμπραήμ

(1964)3 Α.Α.Δ.

1. Ηκρίση όμως αυτήτου Δικαστηρίου, τόσο στηνυπόθεσηΜεσαρίτηόοο καιστηνυπόθεσηΠαυλίδηκαιβάσει 2604 3 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά. Αρτεμίδης, Δ. των αρχώνπουδιακηρύχθηκαν στην υπόθεση Ιμπραήμ, δενκαθι­ στά το Αρθρο 122 του Συντάγματοςανύπαρκτο. Απλώς οι πρό­ νοιες τουδεν εφαρμόζονταιμόνοκαθόσομέρος τους είναιανέφι­ κτο: Έτσι,νόμος προέβλεψε για την ΕπιτροπήΔημόσιας Υπηρεσίας,33/67 καιγιατους οργανισμούς Δημοσίου Δικαίου,ο61/
2. Σκοπόςόμως των Αρθρων 122 και 124 είναι ησυνταγματική δια­ σφάλισητηςκρίσης γιαδιορισμό,προαγωγήκαιγιαάλλασυναφή θέματα πουαφορούνστους υπαλλήλους της δημόσιας υπηρεσίας καιημικρατικούςοργανισμούς,ναγίνεται απόανεξάρτητοσώμα, παντελώςάσχετο μετους φορείςτωντριών εξουσιών τηςπολιτεί­ ας και επομένως ανεπηρέαστο απόαυτούς. Συνεπώς οι σχετικές διατάξεις του Νόμου 149/88είναι αντίθετες και με τα πιο πάνω άρθρα.Ας γίνει ηεξής υπόθεση,μεμοναδικόσκοπόβέβαιανα κα­ ταδειχθεί η αντισυνταγματικότητα των σχετικών προνοιών του νόμου. Κατάτον ίδιο τρόπο,δηλαδή,νομοθέτημα με παρόμοιες διατάξεις θα μπορούσε να αφορά και την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας, το Υπουργικό Συμβούλιο και γιατί όχι, το Ανώτατο Δικαστικό ΣυμβούλιοκαιτηΔικαστική Εξουσία. Γιατους πιοπάνωλόγους κρίνω ότι οι διατάξειςτουάρθρου 3

(2),

(3),

(4)και

(5)(α),(β),(γ) και (δ) του Νόμου 149/88'είναι αντισυνταγματικές. 30 Η απόφασηπου λαμβάνεται απότα Συμβούλια που διορίζονται αφού ακολουθηθεί η διαδικασία που προβλέπει ο Νόμος 149/88,μετους παρατηρητέςτων πολιτικών κομμάτωνπαρόντες στις συνεδριάσεις τους, θα είναι παρωδίαδιαδικασίας ενώπιον διοικητικού οργάνου.Τοσημαντικότερο βέβαιαείναι πουοι δια­ τάξεις του νόμου είναι αντίθετες με τις ρητές πρόνοιες τωνάρθρων28 και 122 του Συντάγματος, όπως αναλύεταιπιο πάνω. 35 Στησυνεδρίαση του Συμβουλίου της 30.11.88,πουλήφθηκεη επίδικηαπόφαση,ήσανπαρόντεςοι εκπρόσωποι των πολιτικών κομμάτων της Βουλής, τα ονόματα και των οποίωναναγράφονται στασχετικά πρακτικά(τεκμ. Ψ καιΩ). 40 Αναπόφευκτο αποτέλεσμα της πιο πάνω κρισιολογίας είναι η αποδοχήτων προσφυγών και ακύρωση της επίδικης απόφα­ σης.θα ασχοληθώ όμως,γιατους λόγους πουείπαπιοπρινκαι με ταυπόλοιπαζητήματα,έστωσυνοπτικά. 25 Το άρθρο 5 του Νόμου 149/88προβλέπει πως ταδιοικητικά συμβούλια τωννομικών προσώπων δημοσίου δικαίουθαπρέπει να διοριστούν μέχρι τις 31.10.88.Το υπουργικό συμβούλιο συ2605 Αρτεμίδης, Δ. Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά.

(1990)μπλήρωσε μεδύοδιορισμούς,πουέκαμεστις 31.10.88,τον αριθ­ μό των 9 μελών του Συμβουλίου του ΡΙΚ. Την 1.11.88 ηαπόφα­ ση κοινοποιήθηκε από το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, εδημοσιεύθη δε στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 16.12.

1. Στις 8.11.88 το Συμβούλιο αποφάσισε να επαναλάβει τη διαδικασία πλήρωσης της επίδικης θέσης ενώπιον του σώμα­ τος, η συμπλήρωση των μελών του οποίου έγινε στις 31.10.
2. Στις 30.11.88 ελήφθη ηεπίδικηαπόφαση. Οιδικηγόροι τωναιτητώνεισηγούνται πωςτοΣυμβούλιο δεν ήταν νομικά συγκροτημένο στις 30.11.88,γιατί η απόφασηγια το διορισμό των τελευταίων δύο μελών του εδημοσιεύθη στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 16.12.
3. Είναι, επο­ μένως, από αυτή την ημερομηνία που το Συμβούλιο θεωρείται νομικά συγκροτημένο. 5 10 Δε συμμερίζομαι την άποψηαυτή. Οδιορισμός τουΣυμβου­ λίου από το υπουργικό συμβούλιο έγινε κατά εξουσιοδότηση του Νόμου 149/88, ο οποίος ορίζει την 31.10.88 ως την ημερο­ μηνία μέχρι της οποίαςτασυμβούλια έπρεπε ναδιοριστούν. Το 20 υπουργικό συμβούλω ενήργησε βάσει της διάταξης αυτής(άρ­ θρο5του νόμου). Τοάρθρο54 του Συντάγματοςδεν έχει εφαρ­ μογή στην κρινόμενη περίπτωση,όπου ήδηο εξουσιοδοτών νό­ μος καθόρισε την ημερομηνία μέχρι της οποίας θα γινόταν ο διορισμός του Συμβουλίου απότο υπουργικό συμβούλιο. 25 Υποβλήθηκε επίσης απότους δικηγόρους τωναιτητών ότιτα σχέδια υπηρεσίας έπρεπε να εγκριθούν απότο υπουργικό συμ­ βούλιοκαιναδημοσιευθούν.Δεσυμφωνώούτε μεαυτήτηνάπο­ ψη.ΤοΣυμβούλιο τουΡΙΚ είναιτοαρμόδιοόργανοδυνάμειτου 30 άρθρου 10 του περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμου, Κεφ. 300 (Α) να διορίζει υπαλλήλους όπως το ιδω θεωρεί ανα­ γκαίο για τη λειτουργία του,βάσει όρων υπηρεσίας τους οποί­ ους το ίδιο καθορίζει. Και το Συμβούλιο ενέκρινε το επίδικο σχέδιο υπηρεσίας στις 12.2.82 (τεκμ. Π στη συμπληρωματική 35 αγόρευση τουδικηγόρου του Συμβουλίου). Τα σχέδια υπηρεσίας, όπως πάγια έχει επικρατήσει στη νο­ μολογία μαςείναι δευτερογενής νομοθεσία. Δευτερογενής νομο­ θεσία δενεκδίδεται μόνο απότουπουργικόσυμβούλιο αλλάκαι 40 από άλλα όργανα που ασκούν εκτελεστική-διοικητική εξουσία, εφόσον εξουσιοδοτούνται προς τούτο από πρωτογενή νομοθε­ σία. Αυτή ηαρχήέχει πρόσφαταυιοθετηθεί απότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Θεοδωρίδηςν.ΚεντρικήςΤρά· 2606 15 3ΑΛΛ Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά. Αρτεμίδης,Δ. πεζας της Κύπρου

(1989)3(Γ) Α.Α.Δ. 1457, επαναλήφθηκεδε στην υπόθεση Ιερά Αρχιεπισκοπή•Κύπρου κ.ά. ν. Κυπριακής Δημοκρατίαςκ.ά.

(1990)3Α.Α.Δ.1175. 5 ΜΕΡΟΛΗΨΙΑ: ΣτοΣυμβούλιο,ότανελήφθηηεπίδικηαπό­ φαση,μετείχεκαιοκ.Ν.Περιστιάνηςπουεψήφισε υπέρτηςδιορισθείσης. Οκ.Περιστιάνης υπήρξεγιαπολύχρόνο προηγουμέ' νως εργοδότης της σεεξωυπηρεσιακή απασχόληση σεπροσωπι­ κή επιχείρηση του, ιδιωτική σχολήόπουδίδασκε η διορισθείσα. 10 Το ζήτημα της αμεροληψίας διορίζοντος οργάνου αποτέλεσε πολλές φορές αντικείμενο συζήτησης στη νομολογία μας,η οποίαευθυγραμμίστηκε στην υπόθεσηΓιαννούλλαΑούκαν.Δη­ μοκρατίας

(1989)3(A)C.L.R.672. Πρόσφατη επίσης απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην οποία υιοθε15 τούνται OLαρχές της ΓιαννούλλαςΑούκα, είναι ηΕκτωρίδης ν. ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1990)3 Α.Α.Δ.922.Η γενική αρχή εί­ ναι πως ταδιοικητικά όργανα,που μετέχουν σεμια διοικητική διαδικασία, πρέπει ναεμφανίζονται ότι ενεργούν αμερόληπτα. Κάτιπουμπορεί να μησυμβαίνει, ότανσε μιαπερίπτωσηυπάρ20 χειειδικός δεσμός ήσυγγένεια πουαφοράταπρόσωπαπουλαμ­ βάνουν μέρος σεαυτήτηδιαδικασία. Ηέλλειψηόμως αμερολη­ ψίας πρέπει νααποδεικνύεται μεεπαρκήβεβαιότητα απόγεγο­ νότα πουφαίνονται στους φακέλους ή απόλογικά συμπερά­ σματαπου μπορεί νατεκμηριώνονται απόταγεγονότα αυτά. 25 * Οι υποθέσεις της νομολογίας αναφέρονταικυρίως σεσχέσεις συγγένειας ήφιλικών δεσμών. Στην υπό κρίση υπόθεση όμως,η σχέσηήταναυτήτουεργοδότηκαιεργοδοτουμένου ηοποίακατά τηγνώμη μουδίδει διαφορετικήχροιάκαιβαρύτηταστοζήτημα, 30 γιατίησχέσηαυτήανάγεταισεεξάρτησηκαιοικονομικό όφελος. Κάτω απότις ιδιάζουσες αυτές συνθήκες, δεν ήταν μόνο επιθυ­ μητό αλλά και επιβεβλημένο, κατάτηγνώμη μου,να αναφερθεί στο Συμβούλιοησχέση αυτήώστεταενδιαφερόμεναπρόσωπανα κάμουν έγκαιραοποιεσδήποτε παραστάσειςήθελαν. 35 Σε ό,τιαφοράτοουσιαστικό μέρος τωνπροσφυγών, δηλαδή την επιλογή τηςδιορισθείσης αντί τωναιτητών, θακάμω μόνο δύοπαρατηρήσειςχωρίς ναπροχωρήσωστηνουσία, πράγμαπου δεν μπορεί ναγίνει γιατί απότην απόφαση του Συμβουλίουελ40 λείπουν τααπαραίτητα στοιχεία. Ενώπιοντουυπήρχανοισχετι­ κοί φάκελοι,ενώ με απόφασητουοιυποψήφιοι έγινανδεκτοίσε συνεντεύξεις. ΤοΣυμβούλιοάκουσεεπίσης,όπωςαναφέρεταιστα• σχετικά πρακτικά, τις απόψεις του γενικού διευθυντή του ιδρύ­ ματος. Στο πρακτικόόμως τίποτε δεναναφέρεταιγια την αξιο2607 Αρτεμίδης, Δ. Καραγιώργης κ.ά. ν. ΡΙΚ κ.ά.

(1990)λόγηση τηςαπόδοσηςτωνυποψηφίωνστις συνεντεύξεις. Η κρίση επίσης τουδιευθυντήγι' αυτούςδενκαταγράφεται.Τόσο οι συνε­ ντεύξεις, όσοκαιοι απόψειςτουδιευθυντήτουΡΙΚ,ασφαλώςεί­ χαν βαρύτηταστην τελική απόφασητουΣυμβουλίου.Γι' αυτόκαι εξάλλου αναγράφεταιστο πρακτικόότι έλαβε υπόψητου τις συνεντεύξεις και τις απόψεις του γενικού διευθυντή. Καμιά όμως αναφορά δε γίνεται γιατην αξιολόγηση των υποψηφίωνκατά τη συνέντευξη από το Συμβούλιο, ούτε και ποιες ήταν οι απόψεις τουδιευθυντή αναφορικάμεαυτούς. 5 10 Για όλους του πιο πάνωλόγους οι προσφυγές γίνονται απο­ δεκτές και η επίδικη απόφασηακυρώνεται με έξοδα εις βάρος τουκαθ' ουηαίτησηΡαδιοφωνικούΙδρύματοςΚύπρου. Η προ­ σφυγή βέβαια 89/89,καθ' όσον αφοράτον καθ'ου ηαίτηση Γε­ νικό Διευθυντή του ΡΙΚ,απορρίπτεταιγιατί αυτόςδεν έχει καμιά θέση στη διαδικασία. Οι προσφυγές επιτυγχάνουν με έξοδα. Η προσφυγή αρ. 89/89 απορρίπτεται όσον αφορά τον καθ' ου η αίτηση Γενικό Διευθυ­ ντή του ΡΙΚ. 2608 15 20