(1990)3 Αυγούστου, 1990 [Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ, Πρόεδρος] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
- ΓΙΑΝΝΟΥΛΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΟΥ,
- ΧΡΥΣΤΑΛΛΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΟΥ, Αιτήτριες, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ 1.ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 42/88). Επίταξη — Επίταξη για σκοπούς δημόσιας ωφέλειας (βελτίωσηοδι κού δικτύου σε τουριστική περιοχή) — Ο περί Επιτάξεως Ιδιοκτη σίας Νόμος του 1962(Ν. 21/62) (ο Νόμος), Άρθρο 3
(2)— Τοδιά ταγμα επίταξης χρησιμοποιήθηκεσαν παρεμπίπτον μέτρο μέχρι να ολοκληρωθεί ηαπαλλοτρίωση — Ύπαρξη σχεδίου ρυμοτομίας και διατάγματος απαλλοτρίωσης του ιδίου τμήματος — Ηεπιλογή τον μέτρου της απαλλοτρίωσης και της ταυτόχρονης επίταξης για την άμεση προώθηση του έργου,κρίθηκεορθή και επικυρώθηκε. 5 OL αι/τήτρι,ες,ιδιοκτήτριες τεμαχίων γης τα οποία εφάπτονται της παραλιακής λεωφόρου Ποσειδώνος και Δανάης στην Πάφο, προσβάλλουν μετηνπαρούσαπροσφυγή τηναπόφασητων καθ'ων ηαίτηση με την οποίαεπιτάσσετο μέρος της περιουσίας τους,για τολόγο OTLδεν εξυπηρετούσε τοδημόσιοσυμφέρον καιότι λήφθη κεκαθ'υπέρβασηήκατάχρησηεξουσίας. Τα τεμάχιατων αιτητριών επηρεάστηκαν αρχικάαπό απαλλο τρίωση, στη συνέχεια από δεσμευτική ρυμοτομία και τελικά από επιπρόσθετηαπαλλοτρίωσηλόγω τηςανάγκηςγιαάμεση βελτίωση της λεωφόρου ΠοσειδώνοςκαιΔανάηςστην Πάφο. Η επίταξηέγινε για σκοπούς που περιλαμβάνονταιστο Αρθρο 2766 10 15 20 3ΑΛΛ. Χριστο6ουλί6ουχ.ά.ν. Δημοκρατίας 3
(2)του Νόμου,δηλαδήγια σκοπούς δημόσιας ωφέλειας που αφο ρούν την πολεοδομία, χωρονομία, οικιστική καθώς και τη δημι ουργία και ανάπτυξητου οδικού δικτύου της περιοχής. 5 10 Οι αιτήτριες ισχυρίστηκαν ότιδενυπήρχετοχαρακτηριστικότου επείγοντος πουναδικαιολογεί τηνέκδοσηδιατάγματοςεπίταξης, OTL τέτοιο διάταγμαδεν μπορούσε ναεκδοθεί λόγωτηςύπαρξηςτουδε σμευτικού σχεδίου ρυμοτομίαςκαιτουδιατάγματος απαλλοτρίωσης του ιδίου τμήματος της περιουσίας τους, ότι το διάταγμαεπίταξης πρέπειναχρησιμοποιείται μόνο ως προσωρινό μέτροκαιon μετην επίταξηπροκαλείται σ' αυτές ανεπανόρθωτη ζημιά. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή και αποφάν θηκε ότι: 15 Δεν τίθεταιθέμαανεπανόρθωτηςζημία;εφόσον αυτήμπορείνα τύχει χρηματικής αποζημίωσης. 20 25 30 35 Η εξουσία έκδοσης διατάγματοςεπίταξη; είναι ανεξάρτητηαπό τηνεξουσίαγιαέκδοσηδιατάγματοςαπαλλοτρίωσης,παρόλοπουτις περισσότερεςφορές ηεπίταξημιαςπεριουσίας,αντικείμενο απαλλο τρίωσης,καθίσταταιαναγκαίαγιαναπραγματοποιηθείοσκοπός της απαλλοτριώσεως. Στην παρούσα περίπτωση το διάταγμα επίταξης χρησιμοποιήθηκε σαν παρεμπίπτον μέτρο μέχρι ολοκλήρωσης και του μόνιμου μέτρου της απαλλοτρίωσης της περιουσίας των αιτητριών π«.">; πραγμάτωσητουσκοπού γιατον οποίοέγινε. Στι; περιπτώσεις διαπλάτυνσης δρόμου μέσωρυμοτομικού σχε δίου,η διαπλάτυνσηθασυντελεστεί μόνο ότανο ιδιοκτήτης γηςεπιλέξει να υποβάλει αίτηση άδειας οικοδομής, ενώ με το μέτρο της απαλλοτρίωσης καιτης ταυτόχρονης επίταξης επιτυγχάνεται η άμε σηπροώθηση του σκοπού και ηεκτέλεσητου όλου έργου πουορθά θεωρήθηκε, κατάτην κρίσητων καθ* ων ηαίτηση,ότι σαν αναπτυ ξιακό έργο θα έπρεπε να αντιμετωπισθεί με το μέτρο της απαλλοτρίωσης καιτηςεντωμεταξύέκδοσης διατάγματοςεπίταξης. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 40 Demetriou andOthers v.Republic
(1986)3 C.L.R. 664, Aspri v.Republic, 4 R.S.C.C. 57. 2767 Χριστοόουλίδουκ.ά.ν.Δημοκρατίας
(1990)Προσφυγή. Προσφυγή εναντίοντηςαπόφασηςτωνκαθ' ωνηαίτησημετην οποία επιτάσσετομέροςτηςπεριουσίαςτωναιτητριώνστηνΠάφο. 5 Λ. Κυθραιώτης,γιατις Αιτήτριες. Μ. Φλωρένιζος,Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ'ων η αίτηση. Cur,adv.νυΐΐ. 10 Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ,Π.: Μετην προσφυγήαυτήοι αιτήτριεςπρο σβάλλουντηνομιμότητατηςπράξηςήαπόφασηςτωνκαθ'ωνηαί τηση που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρα τίας στις 24 Δεκεμβρίου, 1987, σαν Κ.Δ.Π. 1907 μετηνοποίαεπι- 15 τάσσετο μέρος της περιουσίαςτων,για το λόγο ότι δενεξυπηρε τούσετοδημόσιο συμφέροκαιγιατίλήφθηκεκαθ' υπέρβασηκαι/ή κατάχρησηεξουσίας. Οι αιτήτριες είναι ιδιοκτήτριες των τεμαχίων μεαρ. 199,200 20 και 201, Φύλλο/Σχέδιο LI.19.1.III, Μπλοκ 'C,Πάφος, τα οποία εφάπτονται της παραλιακήςλεωφόρου Ποσειδώνοςκαι Δανάης και βρίσκονται μέσα στην Τουριστική Ζώνη Πάφου. Αρχικά τα πιο πάνωτεμάχια επηρεάστηκαναπόαπαλλοτρίωση πουδημο σιεύτηκε με τις Διοικητικές Πράξεις με αρ. Γνωστοποίησης 149 25 καιημερομηνία 16 Μαρτίου 1973και 155του 1974, μεσκοπότη βελτίωσητου δρόμου προς το αεροδρόμιο Γεροσκήπου. Επειδή όμως υπήρξε αλλαγή της αρχικής θέσης που επιλέγηκε για το αεροδρόμιο, ηβελτίωσητουδρόμου αυτούδενπροωθήθηκε. 30 Στησυνέχεια ταπιο πάνω τεμάχιαεπηρεάστηκανκαιαπό δε σμευτική ρυμοτομίαπουδημοσιεύτηκε μετον αρ. Γνωστοποίησης 2048 στην Επίσημη Εφημερίδατης Δημοκρατίαςμε αρ. 1986 και ημερομηνία 31 Αυγούστου 1984, μεσκοπότηδιεύρυνσηκαι ευθυ γράμμισητηςλεωφόρουΠοσειδώνοςκαιΔανάης. Ένεκαόμωςτης 35 ανάγκης για άμεση βελτίωσητης λεωφόρου αυτής με σκοπό την επίλυσητων σοβαρώνκυκλοφοριακώνπροβλημάτωνπουπαρου σιάστηκαν στην περιοχήλόγωτης ραγδαίαςτουριστικής ανάπτυ ξης, κρίθηκε αναγκαίαη δημοσίευση επιπρόσθετηςαπαλλοτρίω σης μεαρ. Γνωστοποίησης 1903 στην ΕπίσημηΕφημερίδατηςΔη- 40 μοκρατίας με αρ. 2284 και ημερομηνίας 24 Δεκεμβρίου, 1987, όπως επίσης και Διατάγματος Επίταξης με αρ. Γνωστοποίησης 1907 στην ίδια Επίσημη Εφημερίδα,για άμεσηπροώθησητουέρ γου.Οεπηρεασμόςτων πιοπάνωτεμαχίωναπότηναπαλλοτρίω2768 3 AAA. Χριστοδουλίδουκ.ά.ν.Δημοκρατίας Λοΐζον,Π. σηαυτήφαίνεταιμεκόκκινοχρώμαστοσχέδιο Α (ΠαράρτημαΑ). 5 10 15 20 Ο βαθμός επηρεασμού των τεμαχίων αυτών από την πρώτη απαλλοτρίωση, τη δεσμευτική ρυμοτομία και τη δεύτερηαπαλλοτρίωση δίνεται σε ένα πίνακαπου δείχνει ότι ο επηρεασμός των αναφερομένων τεμαχίων δεν είναι ουσιώδης και το εμβαδόν που απομένειμπορείάνετανααξιοποιηθεί. Στοτεμάχιοόμωςμεαρ.201 βρίσκεται μικρήκατοικίασεπολύκακήκατάστασηηοποίαχρησι μοποιείται για τη στέγαση της πολυμελούς οικογένειας των ιδιοκτητριώντωντεμαχίων.Η κατοικία αυτήεπηρεάζεταιολοκληρωτι κάαπότηδιεύρυνσηκαιευθυγράμμισητηςπιοπάνωλεωφόρου. Ηβελτίωσητηςλεωφόρου Ποσειδώνος καιΔανάηςείναικατά τους καθ'ων ηαίτηση και δεν υπάρχει τίποτε να το αντικρούσει αυτό,έργοπρωταρχικήςσημασίαςγιατην Πάφοκαιστοχεύειτό σο στη βελτίωση του οδικού της δικτύου όσο και στην καλύτερη προσπέλασηκαισύνδεσημιαςραγδαίααναπτυσσόμενης τουριστι κήςπεριοχής μετις υπόλοιπες περιοχές της Πάφου.Τοέργοαυτό διαλαμβάνει την κατασκευή πλακόστρωτων πεζοδρομίων, λωρίδωνκυκλοφορίας,κεντρικής νησίδας,ποδηλατοδρόμουκαιλωρί δωνπρασίνουεκατέρωθεν τουποδηλατοδρόμου, όπωςεπίσηςκαι εγκατάστασηυπόγειων υπηρεσιών καιδιευκολύνσεων όπως απο χετεύσεις ομβρίων υδάτων,υδροδοτήσεις,καλώδιακαι τηλεφωνι κές συνδέσεις, οδικόφωτισμό και ηλεκτροδοτήσεις. 25 30 35 40 Είναι αναμφισβήτητο, όπως δέχονται και οι αιτήτριες στη γραπτήτους αγόρευση,ότι ηεπίταξηέγινεγια σκοπούς πουπε ριλαμβάνονται στο άρθρο 3
(2)του περί Επιτάξεως Ιδιοκτησίας Νόμου 1962 (Νόμος αρ.21 του 1962),δηλαδή για σκοπούςδημόσιας ωφέλειας πουαφορούντηνπολεοδομία,χωρονομία, οι κιστική,καθώςκαιτηδημιουργία καιανάπτυξητων οδικώνσυ γκοινωνιών όπως οι ανάγκεςαυτέςέχουν εκτεθεί πιο πάνω. Σχετικήγιατοθέμααυτόείναι ηεπιστολή τουΔιευθυντήΤμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως με ημερομηνία 9 Δεκεμβρίου, 1987, προς το Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών. Σχετικά είναι επίσης τα σημειώματα με αριθμούς 8 και 9 απότο φάκελοτουΥπουργείουΕσωτερικών μεημερομηνίες 15και 17Δε κεμβρίου, 1987, αντίστοιχα, αναφορικά με την προσβαλλόμενη επίταξη,όπως επίσης και το σχετικό κείμενο του οποίου εκτίθε νται οι σκοποί της επίταξης,που δίνονται επίσης στην επιστολή τουΔιευθυντήτουΤμήματοςΠολεοδομίαςκαιΟικήσεως προςτον ΠρόεδροτηςΔημοτικής ΕπιτροπήςΠάφουμεημερομηνία28 Ιου λίου, 1982, αναφορικάμετους σκοπούς του σχεδίου ρυμοτομίας, 2769 Λοΐζου, Π. Χριστοδουλίδουκ.ά. ν.Δημοκρατίας
(1990)οι οποίοι συμπίπτουνμετουςσκοπούςτης επίταξης. Είναιηθέσητωναιτητριώνότιδενυπήρχετοχαρακτηριστικό του επείγοντος που ναδικαιολογεί την έκδοση διατάγματος επί ταξης,ότι μετην επίταξη αυτήπροκαλείταιανεπανόρθωτηζημιά στιςαιτήτριες,ότιδενμπορούσεναεκδοθείτοδιάταγμαεπίταξης, αφούυπήρχεήδηδημοσιευμένοδεσμευτικόσχέδιορυμοτομίαςκαι διάταγμααπαλλοτρίωσηςτουιδίουτμήματοςτηςπεριουσίαςτων καιότιτοδιάταγμα επίταξηςπρέπειναχρησιμοποιείται μόνογια σκοπούςπροσωρινής φύσηςωςπροσωρινό μέτρο. Τα θέματα αυτά έχουν εξεταστεί από τη νομολογία μας σε σειρά υποθέσεων και μπορεί να λεχθεί ότι η εξουσία έκδοσης διατάγματος επιτάξεως είναι ανεξάρτητηαπό την εξουσία για έκδοση διατάγματοςαπαλλοτριώσεως,παρόλο που στις περισσότερες φορέςηεπίταξημιαςπεριουσίας, αντικείμενο απαλλο τριώσεως, καθίσταται αναγκαίαγιαναπραγματοποιηθεί οσκο πός της απαλλοτριώσεως. 5 10 15 Σχετικήαναφορά μπορεί να γίνει στην υπόθεση Lavrentios 20 Λ. Demetriou and Others v. The Republic
(1986)3C.L.R. 664, στις σελίδες 671 έως 673,ηοποίαεπικυρώθηκε απότην Ολομέ λεια κατ' έφεση, η απόφασηδόθηκε στις 28 Ιανουαρίου 1988, Αρ. Έφεσης593 και594. Όπως σχετική είναι καιηυπόθεσητης Aspri v. The Republic,4 R.S.C.C.57,στις σελ. 61,62 όπουανα- 25 φέρονται μεταξύάλλων ταπιο κάτω: "The Court finds no substance, either, in the contention that because in the meantime the construction of the proposed road will proceed under the requisition order, the appropriate 30 authority, under Law 15/62, will be prompted to reject any objection tothecompulsory acquisition tobe madeby Applicant induecourse.Irrespective oftheorderofrequisition andanything done under it, the duty of such authority to consider the said objection remains unaltered and should such objection not be 35 properly dealt with onitsmerits thentheApplicant wouldalways be entitled tohavearecourse tothis Court in thematter. Inany event, Applicant would not be in a worse position that if Government had requisitioned the property in question without any intention at the time to acquire it compulsorily, and 40 subsequently, during the period of the requisition, it were to be foundnecessary,forthesamepurpose ofpublicbenefit, toacquire compulsorily suchproperty. Surely insuchacaseApplicant could not have alleged that the subsequent giving of a notice of 2770 3ΑΛΛ. Χριστοδονλί&ου κ.ά.ν.Δημοκρατίας Λοΐζου, Π. acquisition invalidated the previously made order of requisition, though againtheappropriate authority consideringany objection to such acquisition mightbe confronted with whateverhad been alreadyaccomplished undersuch anorder of requisition. 5 10 15 20 25 30 35 Η επιχειρηματολογία του ευπαιδεύτου δικηγόρου των αιτητριώνδενμπορείναευσταθήσειστηνυπόθεσηαυτήδιότιδεντίθε ταιθέμαανεπανόρθωτηςζημίαςεφόσοναυτήμπορείνατύχειχρη ματικήςαποζημίωσης.Σεό,τι αφοράδετοθέμαότι δεν μπορούσε να εκδοθεί διάταγμα επίταξης αφούήδηυπήρχε διάταγμα απαλ λοτρίωσης τηςίδιαςπεριουσίας,δενμπορείτοεπιχείρημααυτόνα επιτύχει γιατί ασφαλώς το διάταγμα επίταξης χρησιμοποιήθηκε στηνπερίπτωσηαυτήσανπαρεμπίπτονμέτρομέχρι ολοκλήρωσης και τουμονίμου μέτρουτηςαπαλλοτριώσεως τηςπεριουσίας των αιτητρίώνπροςπραγμάτωσητουσκοπούγιατον οποίο έγινε. Όσο δε για το επιχείρημα ότι θα έπρεπε να περιμένουν οι καθ' ων ηαίτηση να εφαρμοστεί το σχέδιο ρυμοτομίας και όχι ναπροωθηθείη εκτέλεσητηςδιεύρυνσης καιευθυγράμμισης του δρόμου μέσω διατάγματοςαπαλλοτριώσεως, το μόνο πουμπο ρεί να λεχθεί είναι ότι στις περιπτώσεις διαπλάτυνσης δρόμου μέσω ρυμοτομικού σχεδίου, τούτο αφίεται στον ιδιοκτήτη γης γιατί τέτοια διαπλάτυνση θασυντελεστεί μόνο όταν αυτός επι λέξει να υποβάλει αίτηση άδειας οικοδομής, οπόταν μπορεί να εξαναγκαστεί στην τέτοια συμμόρφωση, ενώ με το μέτροαπαλ λοτρίωσης καιτηςταυτόχρονης επίταξηςεπιτυγχάνεταιηάμεση προώθηση του σκοπού και ηεκτέλεσητου όλου έργου που στην περίπτωση αυτή είναι η βελτίωση του οδικού δικτύου και της καλύτερης προσπέλασης και ησύνδεση μιαςτουριστικής περιοχής μετις υπόλοιπες περιοχές της επαρχίας,πουορθά,κατάτην κρίσητωνκαθ'ωνη αίτηση,θεωρήθηκεότισαναναπτυξιακόέρ γοθαέπρεπενααντιμετωπισθεί μετο μέτροτης απαλλοτρίωσης και της εν τω μεταξύ έκδοσης διατάγματοςεπίταξης. Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους ηπροσφυγήαποτυγχάνεικαι απορρίπτεται,δεγίνεται όμως οποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2771