(1990)6 Αυγούστου, 1990 [Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ, Πρόεδρος] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ. CARAMONDANI BROSLTD., Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ 1.ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ,
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ,
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ,
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ,
- ΠΡΟΕΔΡΟΥΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 268/87). Προσφορές — Όροι προσφοράς — Παράβαση όρου — Προσφορά που δεν πληρούσε τους όρους των προδιαγραφών και ταυτόχρονη δια ζευκτική προσφορά που τους πληρούσε — Αποδοχή της διαζευκτι κής προσφοράς η οποία ήταν χαμηλότερη από την προσφορά των αιτητών, παρά την αύξηση της με επιπρόσθετο χρηματικό ποσό — Αποφασίστηκε ότι ηαποδοχή της χαμηλότερης προσφοράς και ο μη επηρεασμός των καθ' ων ηαίτηση από την παράβαση του ενδιαφε ρόμενου προσώπου που δεν ήταν ουσιώδης, εξυπηρετούσε το δη μόσιο συμφέρον και έγινε μέσα στα πλαίσια του νόμου και της χρη στής διοίκησης για διαφύλαξη του δημοσίου χρήματος και για απο φυγή κάθεπεριττής δαπάνης. Προσφορές — Όροι προσφοράς — Παράβαση όρου — Οδηγεί σε ακυ ρότητα όταν ο όρος είναι ουσιώδης — Ένας όρος είναι ουσιώδης όταν η παράβαση του επιδρά στο αποτέλεσμα της απόφασης — Το ύφος του ποσού με το οποίο συνδέεται ηπαράβαση είναι καθοριστι κής σημασίας ως προς το κατά πόσο ένας όρος είναι ουσιώδης ήμη. Οι αιτητές υπέβαλαν προσφορά μόνο για τις μηχανολογικές 2772 3 ΑΛΛ. Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας εγκαταστάσεις του ΝέουΝοσοκομείου Πάφου. Η προσφορά κατα κυρώθηκε τόσογιατις μηχανολογικές όσο καιγιατιςηλεκτρολογι κές εγκαταστάσεις στους χαμηλότερους προσφοροδότες (ενδιαφε ρόμενο πρόσωπο). 5 10 15 20 OLαιτητές καταχώρησαν τηνπαρούσαπροσφυγή ισχυριζόμενοι ότι η προσφορά του ενδιαφερόμενου προσώπου δεν πληρούσε τις προδιαγραφέςκαιότι ηπερί τουαντιθέτουθεώρησητων αρμοδίων, συμπεριλαμβανομένου και του Προέδρου του Συμβουλίου Προσφορών, είναι εσφαλμένη. Επίσης ότι εσφαλμένα και αδικαιολόγη τα θεωρήθηκε ότι η μη συμμόρφωση δεν ήταν ουσιαστική και ότι μπορούσε να διορθωθεί και να παραβλεφθεί (waived). Περαιτέρω εισηγήθηκαν ότι ησυμμόρφωση μιαςπροσφοράς μετους όρους και τις προδιαγραφέςθεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την εγκυρότητά της, ότι οι καθ'ων η αίτηση ενήργησαν με τρόπο αντίθετο προς τις αρχές του ελεύθερου συναγωνισμού όταν αποδέκτηκαν μιακύριακαι μιαδιαζευκτικήπρότασηαπότο ενδιαφερόμενο πρό σωπο, ότι παραβίασαντην αρχή της ισότητας που κατοχυρώνεται από το Αρθρο28.1 του Συντάγματος και ότι ενήργησαν κάτω από πλάνη περί τα πράγματα. Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτοντας την προσφυγή απο φάνθηκε ότι: 25 Σύμφωνα με τηγενικήαρχή του Διοικητικού Δικαίου, ηπαρά βασητύπου οδηγεί σε ακυρότητα όταν ο τύπος είναι ουσιώδης και ένας τύπος είναι ουσιώδης όταν ηπαράβασητου επιδρά στο απο τέλεσματηςαπόφασης. 30 Το ενδιαφερόμενο πρόσωπο, όταν πρότεινε τα μηχανήματαπου δεν πληρούσαν τους όρους των προδιαγραφών, ταυτόχρονα πρό τεινε,διαζευκτικάκαι μηχανήματαπουαναμφισβήτητα πληρούσαν τους όρους των προδιαγραφών. 35 Οι καθ' ων η αίτηση έλαβαν υπόψη τους τα μηχανήματα που πληρούσαν τους όρους των προδιαγραφών και αύξησαν την προ σφοράτου ενδιαφερόμενου προσώπου με το ποσό τωνΛΚ58.
- 40 Ορθά λήφθηκε υπόψητο διαζευκτικό μέρος τηςπροσφοράς του ενδιαφερομένου προσώπου για ταπιο πάνω μηχανήματαδιότιαυ τόαποτελούσε αναπόσπαστομέρος τηςπροσφοράς του. Επίσης οι όροι της προκήρυξης προσφορών δεν απέκλειαν ήαπαγόρευαντην υποβολήδιαζευκτικής προσφοράς. Η διαζευκτικήπροσφορά είναι μέρος της προσφοράς καιη επιλογήαφήνεταιστον εργοδότη. Δεθέ2773 Caramondani Bros Ltd v.Δημοκρατίας
(1990)τει τον προσφοροδότη σε οποιαδήποτε πλεονεκτική θέση έναντι των άλλων καιωςεκ τούτου δενπαραβιάζονταιμεοποιοδήποτε τρόπο οιαρχές της ισότητας καιτουελεύθερου συναγωνισμού. Ηκατάταξηόρου σεουσιώδη ήμη,εξαρτάταιαπότούψος του 5 ποσού μετοοποίο συνδέεται ηπαράβαση. Στηνπαρούσαυπόθεση, ηπαράβασητουσχετικού όρου δεν αποτελεί παράβαση ουσιώδους όρου,λαμβανομένου υπόψητου ύψους του κονδυλίου για τοοποίο έγινε η παράβαση, το οποίο ήταν της τάξης των ΛΚ20.000 ΛΚ25.000.Τοκονδύλι αυτό υπερκαλύπτεται απότογεγονός OTLη 10 προσφορά του ενδιαφερόμενου προσώπου ήταν χαμηλότερηκατά περίπουΛΚ300.000από εκείνητωναιτητών. Ως εκτούτουήταν ζή τημαδημοσίου συμφέροντος ηαποδοχήτης προσφοράς τουενδια φερόμενου προσώπου πουαφορούσε έναπολύ χαμηλό ποσό σεσύ γκρισημετοολικόκόστος τηςπροσφοράς. 15 Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 20 Medcon Construction andOthers v. Republic
(1968)3C.L.R. 535, George D. Kounnas andSons Ltd andAnother v.Republic
(1972)3 C.L.R. 542, 25 Papadopoulos v.Republic
(1985)3(A) C.L.R. 154, J.N.Christofides Trading Co. Ltdv.Republic
(1985)3(B) C.L.R. 546 Silvestros andKitromelidesv.Republic
(1983)3(B)C.L.R. 1404, 30 VouniotisS.M. andSonsLtdv. Republic
(1985)3(D)C.L.R. 2355, A. TrikomitisLtdv.Republic
(1986)3(A) C.L.R. 262, 35 leridesv.Republic
(1980)3 C.L.R. 165, Republic v. "Salamis"FlourMillsLtdandOthers
(1986)3C.L.R. 812, Sekkides v.Republic
(1988)3C.L.R.
- Προσφνγή. Προσφυγήεναντίον της απόφασηςτωνκαθ'ωνηαίτησημετην 2774 40 3ΑΛΛ, Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας οποία κατακύρωσαν προσφορά για τις μηχανολογικές και ηλε κτρολογικές εγκαταστάσειςτουΝέουΝοσοκομείου Πάφουσεάλ λοπροσφοροδότηαντίτουαιτητή,οοποίοςσημειώνεται ότιυπέ βαλεπροσφοράμόνογιατις μηχανολογικές εγκαταστάσεις. 5 Γ. Κακογιάννης, γιατουςΑιτητές. 10 15 20 25 30 Ν. Χαραλάμπους, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ'ων η αίτηση. Cur. adv. wit. Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ,Π.: Μετην προσφυγήαυτήοι αιτητέςζητούν δήλωσητουΔικαστηρίου ότι,η απόφασητων καθ' ων ηαίτηση να απορρίψουν την προσφορά των σχετικά με τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις μόνον τουΝέουΝοσοκομείου Πάφουκαινακατα κυρώσουν το έργο σε άλλο προσφοροδότη,είναι άκυρη καιχωρίς οποιοδήποτενομικό αποτέλεσμα. Ο Διευθυντής του Τμήματος Δημοσίων Έργων, με την επιστολήτου (Παράρτημα Α),ζήτησεπροσφορές γιατις μηχανολο γικές καιηλεκτρολογικές εγκαταστάσειςτουΝέου Νοσοκομείου Πάφουαπό τους οίκους πουείχαν προεπιλεγεί απότην Υπουρ γική ΕπιτροπήΠροσφορών ειδικάγια το έργο αυτό(Παράρτη μα Β), σύμφωνα με τους Τεχνικούς Όρουςτης προκήρυξης της προσφοράς. Οι προσφορές υποβλήθηκαν στο Κεντρικό Συμβούλιο Προ σφορών στις 17 Οκτωβρίου,
- Λήφθηκαν τέσσεριςπροσφο ρές για τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις και πέντε προσφορές για τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις (ΠαράρτημαΓ),οι οποί ες παραδόθηκαν σε αντιπρόσωπο τουΤμήματος για μελέτη και υποβολή εισηγήσεων προςτο Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών. Οι αιτητές υπέβαλαν προσφορά μόνο για τις μηχανολογικές εγκαταστάσεις. "•''• 35 40 Οι απ;ητές, με επιστολή τους ημερομηνίας 19 Δεκεμβρίου, 1986, ισχυρίζονταν ότι περιήλθε στη γνώση τους προσπάθεια για "Τεχνική αναβάθμιση" της χαμηλότερης προσφοράς (CYEMS), και ότι επιφύλασσαν τα νομικά τους δικαιώματα (ΠαράρτημαΔ). OL εισηγήσειςτουΔιευθυντή τουΤμήματοςΔη μοσίων Έργων (ΠαράρτημαΕ),τέθηκαν υπόψη του Προέδρου του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών. Στις 21 Ιανουαρίου, 1987, έγινε συνάντηση στο Γραφείο του Βοηθού Γενικού Λογι στή με τους Συμβούλους Μηχανικούς του έργου τους,ΈΙεΓηεο 2775 Λοΐζου, Π. Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας
(1990)EngineeringConsultants (ΠαράρτημαΣΤ),κατάτηνοποίασυζη τήθηκε με λεπτομέρεια η χαμηλότερη προσφορά που ήταν του ενδιαφερόμενου μέρους (CYEMS), για ποσό £1,523,984 έναντι £1,982,921 των αιτητών. Θαέπρεπε όμως να τονιστεί εδώ ότι, μετάτις προσαρμογές που έγιναν,το ποσό της προσφοράς του ενδιαφερόμενου μέρους ανέβηκε στα£1,603,126. 5 Το θέμα τέθηκε υπόψη του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφο ρών στη συνεδρία του στις 23 Ιανουαρίου, 1987 (Παράρτημα Ζ) και αποφασίστηκε να γίνει εισήγησηστην Υπουργική Επιτροπή Προσφορών για κατακύρωση της προσφοράς τόσο για τις ηλε κτρολογικές όσο καιγιατις μηχανολογικές εγκαταστάσεις στους χαμηλότερους προσφοροδότες τους, CYEMS CO. LTD. Η ειση γητικήεπιστολή του Προέδρουτου Κεντρικού ΣυμβουλίουΠρο σφορών,ημερομηνίας23 Ιανουαρίου, 1987 (ΠαράρτημαΗ),τέθη κε υπόψητης Υπουργικής ΕπιτροπήςΠροσφορώντην ίδιαμέρα, το απόγευμα,αλλά δε λήφθηκε καμιά απόφαση(ΠαράρτημαΘ) για να ετοιμαστεί αναλυτικότερη έκθεση από τον Πρόεδρο του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών. 10 15 20 Ηαναλυτικήέκθεσητου Προέδρουτου Κεντρικού Συμβουλί ου Προσφορών, ημερομηνίας 7Φεβουαρίου, 1987,(Παράρτημα Ι) μελετήθηκε από την Υπουργική Επιτροπή Προσφορών κατά τη συνεδρία της στις 10Φεβουαρίου 1987, (ΠαράρτημαΙΑ) και αποφασίστηκε η κατακύρωση της προσφοράς στους χαμηλότε ρους προσφοροδότες. Η απόφαση αυτή της Υπουργικής Επι τροπής Προσφορών κοινοποιήθηκε στο Διευθυντή του Τμήμα τος Δημοσίων Έργων με τηνεπιστολή ημερομηνίας 12 Φεβρου αρίου, 1987, (ΠαράρτημαIB)και εναντίον της καταχωρήθηκεη παρούσαπροσφυγή. OL αιτητές ισχυρίζονται ότι, η προσφορά του ενδιαφερόμε νου μέρους δεν πληρούσε τις προδιαγραφέςκαιότι εσφαλμένα εξετάστηκε και συγκρίθηκε με τις προσφορές των άλλων προσφοροδοτών και εσφαλμένα κατακυρώθηκε το συμβόλαιο στο 35 ενδιαφερόμενο μέρος, μια και τέτοια προσφορά υποβλήθηκε αντίθετα προς τους όρους της προκήρυξης της προσφοράςκαι ειδικάό π παρέλειψαν νασυμμορφωθούν μετουςόρους γιατην εγκυρότητα της προσφοράςπου υποβλήθηκε, όπωςαπαιτούσαν οι παράγραφοι 4(στ), 4(ζ), 7(η), των "Bills of quantities and 40 specifications of the contract". Υποβλήθηκε επίσης ότι, ηπρο σφορά του ενδιαφερόμενου μέρους περιείχε μια προσφορά για την προμήθεια και εγκατάσταση εξοπλισμού και ενοικίων τα οποία δεν ήσαν σύμφωνα με τις προδιαγραφές και/ή όχι της 2776 25 30 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας Λοΐζου,Π. ποιότητας που απαιτείτο και/ήπεριγράφοντο στην προκήρυξη της προσφοράςκαιγια νακάνει την προσφοράτουνα συμμορφώνετο με τις προδιαγραφές, το ενδιαφερόμενο μέρος τιμολό γησε διαφορετικές εγκαταστάσεις και υλικά που παρατίθεντο στο παράρτημα στην κύριαπροσφορά,σε αυξημένητιμή. Οι σύμβουλοι μηχανικοί πουδιορίστηκαν απότους καθ' ωνη αίτησηγιαναεξετάσουν καιναεκτιμήσουν τιςυποβληθείσεςπρο σφορές, κατέληξαν στο συμπέρασμα στην παράγραφο 3 της "Λεπτομερούς Αναλύσεως" των προσφορών για τις μηχανικέςεγκα ταστάσεις, ότι το ενδιαφερόμενο μέρος απέτυχε να συμμορωθεί και να συμπληρώσει το "Bill of quantities", μη συμπληρώνοντας και μη τιμολογώντας το λογαριασμό αριθμός 3, σελ. Β/113 το οποίοκάλυπτετα ανταλλακτικά. · · Περιπλέον ισχυρίστηκαν ότι το ενδιαφερόμενο μέρος παρεξέκκλινε απότις προδιαγραφέςσταπιοκάτωσημεία. Οι κύλιν δροι ζεστού νερού που προσφέροντο δεν ήσαν σύμφωνα με τις προδιαγραφές.Οι "Hotwatercylinders","Air curtain unit", "Steam boilersoffer"-δενήσανσύμφωναμετιςπροδιαγραφέςκαιαπότην εισδοχή του Building management system (B.M.S.) και controls, ένας μεγάλος αριθμός σημείων έλειπε και καθιστούσε την προ σφοράτου ενδιαφερόμενου μέρους ελλιπή. OL σύμβουλοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, ανταπιο πά νω τρία στοιχεία όπως και τα ανταλλακτικά προστίθεντο και εγίνοντο δεχτά ητιμή του ενδιαφερόμενου μέρους θααυξάνετο κατά £83,950και·υπέβαλαν-στα συμπεράσματα των ότι τα επι πρόσθετα ποσά,ανερχόμενα σε £58,950τα οποία προσφέροντο απότο ενδιαφερόμενο μέρος για διαζευκτικό εξοπλισμό γιαναφέρει την προσφορά σε συμμόρφωση με τις προδιαγραφές, εγί νοντο σε αναφορά με το "Air curtains" για τα χειρουργεία, τα "Steam boilers" και "Hot water cylinders", τα οποία αποτελούν μέρος μιας σπουδαίαςλειτουργίας κάτωαπότο συμβόλαιο. Οι σύμβουλοι επίσης,συμπέρανανότι ενόψειτωνπιοπάνωπαρεκ κλίσεων ηπροσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους δεν ήτοπλήρηςκαι δεν ήτοσε πλήρησυμμόρφωση μετις προδιαγραφές και τα "Billsof quantities" καιως εκτούτου δεν μπορούσαν ναείναι αποδεχτές και δεν μπορούσαν να συστήσουν το ενδιαφερόμενο μέρος για τις-τεχνικές εγκαταστάσεις. . Προβλήθηκε επίσης το επιχείρημα ότι ο Διευθυντής Δημοσίων Έργων, ηΤεχνική Επιτροπήτης Ηλεκτρομηχανολογικής Υπηρε σίαςκαιοΠρόεδροςτου Συμβουλίου Προσφορώνπαραδέχθηκαν 2777 Λοΐζου, Π. Caramondani BrosLtdv.Δημοκρατίας
(1990)ότι ο εξοπλισμός αυτός που προσφέρετο απότοενδιαφερόμενο μέρος δεν ήτο σύμφωνος με τις προδιαγραφέςκαι ως εκτούτου παραδέχθηκανότι ηπροσφοράαυτήδενικανοποιούσετηνπροκή ρυξητηςπροσφοράς. Παρόλεςδετιςπαρεκκλίσεις αυτέςηΤεχνι κήΕπιτροπή,οΠρόεδροςτουΣυμβουλίουΠροσφορών,ηΤεχνική Επιτροπήκαι τοΤμήμαΔημοσίων Έργων στις αντίστοιχες εκθέ σεις των,θεώρησαν τέτοιες μησυμμορφώσεις ως μη καθιστούσες άκυρητηνπροσφορά. 5 Είναι η θέση τωναιτητών ότιοι πιοπάνω αναφερόμενοι, 10 εσφαλμένα θεώρησαν ότιηπροσφορά του ενδιαφερόμενουμέ ρους εβρίσκετο μέσα στις προδιαγραφέςκαιεπομένως ήτοαπο δεκτή και εσφαλμένα και αδικαιολόγητα θεώρησαν τη μησυμ μόρφωση ωςμη ουσιαστική και ωςικανήνα διορθωθεί και να παραβλεφθεί (waived), ειδικά ότιοικαθ' ων η αίτηση επρότει- 15 ναν ότι οδιαζευκτικά προσφερόμενος εξοπλισμός χρησιμοποι ηθεί αντί τηςτιμής των£58,950. Τοδε "Building management system" που επροσφέρετο απότοενδιαφερόμενο μέρος έπρεπε να συμμορφώνετο αυστηρά με τις προδιαγραφέςκαι όσον αφο ρά ταανταλλακτικάτα οποίαδεν είχαν τιμολογηθεί απότο εν- 20 διαφερόμενο μέρος, έγινε πρότασηότι, ητιμή των £20,192που ήτο τομικρότερο ποσό που προσφέρετο από άλλο προσφορο δότη, είχεπροστεθεί στην τιμή τηςπροσφοράς. Υποβλήθηκε περιπλέον από τους αιτητές ότι, κατάτοχρόνο 25 της υποβολής των προσφορών,ηπροσφοράτου ενδιαφερόμενου μέρους δεν ανταποκρίνετο,ήτο ελλιπής καιαπέτυχενα ανταπο κριθεί στις προδιαγραφέςκαιτους όρους της προσφοράςκαιως εκ τούτου ηεκτίμηση και ησύγκρισητέτοιας προσφοράς,με άλ λες, που έγκαιραυποβλήθηκαν,ήτοαδύνατοςκαιότι οι καθ' ων 30 η αίτηση δεν είχαν τηδυνατότητα να εξετάσουν, εκτιμήσουν και συγκρίνουν την προσφορά αυτή. Περαιτέρωυπέβαλανότι,ησυμμόρφωση μιαςπροσφοράς με τις προδιαγραφέςκαι τους όρους της προσφοράς είναι μια τυ- 35 πικότητα που απαιτείταιαπότοΝόμο και τη διοικητική πρα κτική και συμμόρφωση προς αυτάκατάτο χρόνο της υποβολής τηςσχετικής προσφοράς,θεωρείται ως μιααπαραίτητηπροϋπό θεσηγιατηνεγκυρότητατης.Τέτοια μησυμμόρφωση δεν μπορεί να παραβλεφθεί (waived) ή να θεραπευθεί απόοποιαδήποτε 40 διορθωτική δράση.Περαιτέρωυπέβαλανότι η εξέταση τωνπρο σφορών αναφορικάμε τησύμβαση έγινε με ένα τρόποαντίθετο προς τις αρχές του ελεύθερου συναγωνισμού καικατάπαράτυ πο τρόποπου επηρέασε το αποτέλεσμα και ότι OLκαθ'ων η αί2778 3 Λ.ΑΛ. Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας Λοΐζου,Π. τηση καταλήγοντας στην επίδικη απόφαση, επηρεάστηκαν από ουσιαστική πλάνηπερί τονόμο καιταπράγματα πουέγειρετην πλάστιγγα υπέρτου ενδιαφερόμενου μέρους. 5 10 Προτάθηκεπεριπλέον το επιχείρημα ότι το ενδιαφερόμενο μέ ρος προσέφυγε σεαυτόντονπαράνομοτρόποτηςυποβολής,μιας κύριαςκαιμιαςδιαζευκτικήςπρότασης,σεμιαπροσπάθειατουνα υποβάλειτηχαμηλότερη προσφορά μειώνοντας τηνποιότητατου εξοπλισμού όπωςπεριγράφετοκαιγιαναεπηρεάσει τηναπόφαση των καθ' ων ηαίτηση OLοποίοι αγνόησαν σκόπιμα και χωρίς εύ λογη αιτίατουςόρουςτηςπροσφοράςκαιέτσιενήργησανκακή τη πίστει καιμετρόποαντίθετοπροςτις αρχέςτουελεύθερου συνα γωνισμού και την αρχήτης ισότητας πουκατοχυρώνεται από το Αρθρο28.1 τουΣυντάγματος. 15 20 25 30 35 40 Υποβλήθηκε περαιτέρω ότιοι καθ' ωνηαίτηση ενήργησαν υπόπλάνηπερί ταπράγματα,θεωρώνταςότι εξετάζονταςτοθέ ματης συμμόρφωσης μετις προδιαγραφέςτου εξοπλισμού που προσφέροντο από τοενδιαφερόμενο μέρος μεαναφορά στους κατασκευαστές,τοόνομα των οποίων εδίδετο στις προδιαγρα φέςγιακαθοδογησημόνο αντί μεαναφοράστατεχνικά στοιχεία και σχεδιαγράμματα, που καθορίζοντο στα έγγραφα των προ σφορών πουοδήγησαν τους καθ' ων η αίτησηναπάρουν εσφαλ μένηάποψηότι το ενδιαφερόμενο μέρος δικαιούτο να προσφέρειδιαζευκτικά εξοπλισμό και ότιτέτοια πλάνη ήτοαποφασι στικής φύσεως και μιακαιεπηρέασετους καθ' ων ηαίτηση στην άσκηση της διακρικήςτων εξουσίας, ηεπίδικη απόφαση λήφθη κε κατά ελαττωματικό τρόπο και τρόπο ασυμβίβαστο προςτις αρχέςτου ελεύθερου συναγωνισμού καιτης ισότητας που κατοχυρώνεται απότο άρθρο28.1 τουΣυντάγματος. Επιπρόσθετα OLαιτητές ισχυρίζονται'ότι, εφόσο σύμφωναμε τους όρους της προσφοράςκάθεστοιχείο,στο "Billsof quantities" που συμπεριλαμβάνει ανταλλακτικά πουένας προσφοροδότης προτίθετο ναπροσφέρει με την προσφορά του έπρεπε να τιμολο γηθούν και εφόσον τα"Billsofquantities" ταοποίαδεν τιμολογήθησαν απότον προσφοροδότη,θεωρούνταννα είχαν περιληφθεί στοκόστος τηςεκτέλεσηςτηςεργασίαςπουπεριγράφετοσταυπό λοιπαστοιχεία. Ωςεκτούτουοικαθ' ωνηαίτησηδενεδικαιούντο να προσθέσουν στη τιμή που προσφέρετο απότοενδιαφερόμενο μέρος οποιοδήποτε ποσό σχετικά με ανταλλακτικάτα οποία δεν ετιμολογήθησαν, γιατί έπρεπε να θεωρηθείςότι περιελήφθησαν στην τιμήπουδόθηκεκαιως εκτούτουπαραιτούντο(waived)του δικαιώματοςναζητήσουν πληρωμήγιααυτά. 2779 Λοΐζου, Π. Caramondani Bros Ltdv.Δημοκρατίας
(1990)Μεβάσηόλα αυτάπροβλήθηκεηεισήγηση ότι έναςμπορείνα φθάσει στο ασφαλές συμπέρασμα ότιοικαθ'ωνηαίτηση ενήρ γησαν κακή τηπίστει και/ή με τρόπο αντίθετο προς τις αρχές του ελεύθερου συμβιβασμού και/ήμε τρόποπαράτυπο πουεπη ρεάζει το αποτέλεσμα τηςορθής εκτίμησης καισύγκρισης των προσφορών σχετικά μετοσυμβόλαιο, μετο αποτέλεσμα ότιη άσκηση της διακριτικής των ευχέρειας στοθέμα ήτο ελαττωμα τικήκαικαθιστούσε την σχετική απόφασηαντίθετηπρος το Νό μοκαικατάυπέρβασηκαικατάχρησηεξουσίαςκαιωςεκτούτου έπρεπε να ακυρωθεί. 5 10 Προς υποστήριξη των πιο πάνω θέσεων έγινε αναφοράστις υποθέσεις MedconConstruction and Others v. The Republic
(1968)3C.L.R. 535στις σελ. 544, 545, George D.Kounnas and Sons Ltd. v. The Republic
(1972)3 C.L.R. 542 στησελ.546, 15 Papadopoulos v.TheRepublic
(1985)3C.L.R. 154 στησελ. 160, J. JV. Christofides Trading Co.Ltd. v. The Republic
(1985)3 C.L.R. 546 στησελ. 549, Silvestros and Kitromelides v.The Republic
(1983)3C.L.R. 1404, S.M. Vouniotis and SonsLtd. v. The Republic
(1985)3 C.L.R. 2355 στις σελ.2358-2360και Α. 20 Trikomitis v.TheRepublic
(1986)3C.L.R.262. Όπως φαίνεταιοευπαίδευτοςδικηγόρος των αιτητών στηρί ζει την επιχειρηματολογία του στις παρατηρήσεις καιεπιφυλά ξεις που περιέχονται στην Έκθεσητων Συμβούλων Ηλεκτρομηχανολόγων κ.κ. Elemec Engineering Consultants (μέρος τουΠα ραρτήματος Ε). Είναιδεχτό απότην πλευρά των καθ' ων ηαίτησηότι,παρά βασηουσιώδους όρου των προδιαγραφών της διακηρύξεως προσφορών συνεπάγεται ακυρότητατης απόφασηςγια κατακύρωση της προσφοράς. [Βλέπε Πορίσματα Νομολογίας Συμβουλίου της Επικρατείας (1929-1959)σελ. 266,294 και431, George Kounnas and Sons Ltdand Another v.TheRepublic(πιοπάνω).] 25 30 35 Η αρχή αυτή αποτελεί μέρος και στην ουσία, εφαρμογή της Γενικής Αρχής τουΔιοικητικού Δικαίου σύμφωνα με τηνοποία παράβαση τύπου οδηγεί σε ακυρότητα όταν ο τύπος είναιου σιώδηςκαιέναςτύποςείναιουσιώδηςότανηπαράβασητουεπι δρά στο αποτέλεσμα της αποφάσεως. (Βλέπε lerides v. The Republic
(1980)3 C.L.R. 165 στη σελ. 182 και Republic ν. "Salamis"FlourMills LtdandOthers
(1986)3C.L.R. 812 στη σελ. 819καιΣεκκίδηςν.ΤηςΔημοκρατίας
(1988)3C.L.R.2136). Είναιηεισήγηση τωνότι εξετάζονταςτηνεφαρμογήτωνπιοπά2780 40 3ΑΛΛ. Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας Λοΐζου, Π. νω νομικών αρχών πάνω στα πραγματικάγεγονότα της εξετα ζόμενης υπόθεσης θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία: 5 10 15 20 25 30 35 "(α)Επρόκειτοπερί έργουπουθαεστοίχιζε πέραντου ενάμισι εκατομυρίου λιρών. (β)Ηπροσφορά όμως αυτήυποβλήθηκε απότο Ενδιαφερόμε. νο Μέρος (£1,523,984) διέφερε από εκείνη των Αιτητών (£1,982,921) κατά£458,937.Η διαφοράτηςπροσφοράςτου Ενδιαφερόμενου Μέρους,όπωςαυτήκατακυρώθηκεσ'αυ τό,απόεκείνης των Αιτητών είναι £379,795. (παρ.βλ. σελ. 5 καιΠίνακαΙ τουΠαρατήματος Ετης Ένστασης.) (γ)Οι ισχυρισμοί των Αιτητών αναφέρονται σε μηχανήματα αξίας £80,000 περίπου. Όπως θα αναπτύξω πιο κάτω η μόνηπερίπτωσηπουδεν έγινεσυμμόρφωση μετους όρους των προδιαγραφώνείναι ηπαράλειψη του Ενδιαφερόμε νου Μέρουςνασυμπληρώσει τον ΚατάλογογιαταανταλλακπκάπουυπήρχεστοΔελτίοΠοσοτήτων καιτων οποί ων ητιμήκυμαίνεται μεταξύ£20,000και£25,000, δηλ. λι γότερο απότο δέκατοις εκατότης διαφοράς τηςπροσφο ράς των Αιτητών καιτου Ενδιαφερόμενου Μέρους." Όπως φαίνεταιαπόταστοιχεία του φακέλουηΈκθεσηαυτή των πιο πάνω Συμβούλων Ηλεκτρομηχανολόγων έτυχε ενδελε χούς και επισταμένης εξέτασης απότοΤμήμαΔημοσίων Έργων καιαπότοΤμήμαΗλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών,οι Εκθέ σεις των οποίων είναι μέρος του ιδίου Παραρτήματος. Επίσης, εκπρόσωποι των Συμβούλων πραγματοποίησανσύσκεψημε μέ λη του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών (Παράρτημα ΣΤ') και κατά τη σύσκεψη αυτήδιευκρινίστηκαν αρκετά σημεία που περιέχονται στην Έκθεσητων Συμβούλων. Όλα τα πιο πάνω ήταν ενώπιον τόσο του Κεντρικού Συμ βουλίου Προσφορών (ΠαράρτημαΖ),όσο και της Υπουργικής Επιτροπής Προσφορών (Παράρτημα ΙΑ), η οποία είχε επίσης ενώπιον της και εμπεριστατωμένη Έκθεση του Προέδρου του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών (Παράρτημα 1). 40 • Πρέπει δενασημειωθεί ότι οι παρατηρήσειςκαι επιφυλάξεις των Συμβούλων αναφέρονταιστην προσφοράτου ενδιαφερόμε νου μέρους γιαταπιο κάτω μηχανήματα: 2781 Λοΐζου, Π. Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας
(1990)(α) "Hot water cylinders", "Air curtains", "Steam boilers".Στην προσφορά του το ενδιαφερόμενο μέρος πρότεινε τέτοιαμηχανή ματα που δεν πληρούσαν τους όρους των προδιαγραφώναλλά ταυτόχρονα πρότεινε διαζευκτικά και μηχανήματα πουαναμφι σβήτηταπληρούσαν τουςόρουςτων προδιαγραφών. 5 Όσον αφοράτο σημείο αυτό,θαπρέπει ναλεχθεί ότι οικαθ' ων η αίτηση έλαβανυπόψητους ταμηχανήματαπουπληρούσαν τους όρους των προδιαγραφώνκαι αύξησαν την προσφορά του ενδιαφερόμενου μέρους με το ποσό των £58,
- (Βλέπε σελ. 5 10 της Έκθεσης του Τμήματος Δημοσίων Έργων,σελ. 5 τηςΈκθε σης του Τμήματος Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών, σελ. 3 της Έκθεσης των Συμβούλων Ηλεκτρομηχανολόγων στο Πα ράρτημα Ε καισελ. 3τηςΈκθεσηςτου Προέδρουτου Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών που είναι το ΠαράρτημαΙ.) 15 Ορθάκατάτηνκρίση μουλήφθηκευπόψητοδιαζευκτικόμέρος τηςπροσφοράςτουενδιαφερόμενου μέρουςγιαταπιοπάνω μηχα νήματαδιότι αυτόαποτελούσεαναπόσπαστομέροςτηςπροσφοράς του, καίτοι δε συνιστούσε τροποποίηση η συμπλήρωση των όρων 20 της προσφοράςτου. Επίσης,οι όροι της προκήρυξης προσφορών δεναπέκλειανήαπαγόρευαντηνυποβολήδιαζευκτικήςπροσφοράς. Η διαζευκτική προσφορά, εφόσον τιμολογείται, είναι μέρος της προσφοράς και η επιλογή αφήνεται στον εργοδότη. Δε θέτει τον προσφοροδότησεοποιαδήποτεπλεονεκτικήθέσηέναντιτωνάλλων 25 και ως εκτούτουδεν παραβιάζονται μεοποιοδήποτε τρόποοι αρ χές της ισότηταςκαιτουελεύθερου συναγωνισμού. (β) "Building Management System". Είναι φανερό ότι ηπρο σφορά του ενδιαφερόμενου μέρους πληρούσε τους όρους των 30 προσφορών στο σημείο αυτό.Προς υποστήριξη της άποψης αυ τήςμπορεί ναγίνειαναφοράστησύσκεψηπουείχαν εκπρόσωποι των Συμβούλων με μέλη του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών (σελ. 4 του Παραρτήματος ΣΤ). Επίσης στην Έκθεση του Προέ δρουτουΚεντρικού ΣυμβουλίουΠροσφορών(σελ.4τουΠαραρ- 35 τήματος Ι), που στηρίζεται και στις απόψεις τουΤμήματος Ηλεκτομηχανολογικών Υπηρεσιών (Μέρος του Παραρτήματος Ε). Εξάλλου και οι ίδιοι OLαιτητέςπρόσφεραντο ίδιο σύστημα. (γ) "Spare parts". Το ενδιαφερόμενο μέρος παρέλειψε να συμπληρώσει τον κατάλογο των ανταλλακτικών που υπήρχε στο Δελτίο Ποσοτήτων (Bill 113 of Bill No.3και Item 18,TableNo. 4 της Έκθεσης των Συμβούλων). Τούτο όμως πρόκειται για επουσιώδη παρατυπία που αφοράμηχανήματααξίας είκοσι ως 2782 40 3A^A. Caramondani Bros Ltdv.Δημοκρατίας Λοΐζου, Π. εικοσιπέντε χιλιάδων λιρών, δηλαδήλιγότερα απόδύοτοις εκα τό της αξίας του όλου έργου. 5 10 15 20 Είναι φανερό ότι, με βάσητα πιο πάνωοικαθ'ων η αίτηση άσκησαν ορθάτηδιακριτική τους εξουσία και δεν αποδείχθηκε πλάνηπερί ταπράγματα,άσκησαν δετην ουσιαστική κρίση των έχοντας ενώπιον τους αμφισβητούμενες απόψεις επί τεχνικών θεμάτων, τις εξέτασαν και προτίμησαν τη μιαεξαυτών. Ηδιακήρυξη μιας προσφοράς και οιόροι αποτελούν πράξη κανονιστικού περιεχομένου πουδεσμεύει,τόσο τηΔιοίκησηόσο και τους διαγωνιζόμενους και ηπαράβασηουσιώδους όρου συ νεπάγεται ακυρότητα. (Βλέπε Πορίσματα Νομολογίας Συμβου λίου Επικρατείας 1929-1959 σελ.431 και τιςΑποφάσεις Συμβουλίου της Επικρατείας531/49, 132/39,245/43, 668/74.) Τοερώτημα πουεγείρεται επομένως, είναι κατάπόσο οι όροι τους οποίους έχειπαραβείτο ενδιαφερόμενο μέρος στους οποί ους γίνεται αναφοράπιο πάνω,αποτελούν ουσιώδεις όρους, το κατάπόσο έναςόρος είναι ουσιώδης εξαρτάται,όπως στηνπρο κειμένηπερίπτωση, απότο ύψος του ποσού με το οποίο συνδέ εται ηπαράβαση,το οποίο πρέπει να εξετάζεται με βάσητο συ νολικό ύψος της προσφοράς. 25 Στην υπόθεση αυτή, αφού έλαβα υπόψη μου, το ύψοςτου κονδυλίου γιατοοποίο έγινε ηπαράβαση τουσχετικού όρου κρίνω ότι,δενπρόκειται γιαπαράβαση ουσιώδους όρουκαι επομένως ηπαράβασητου δε συνεπάγεται ακυρότητα. 30 Δεν πρέπειναξεχνούμεότιπρόκειταιγιαπροσφοράτηςτάξεως των£1,603,126καιότιαποδοχήτηςπροσφοράςτωναιτητώνθασυνεπάγετο περιπλέον δαπάνηγια τοδημόσιο ενός ποσού περίπου £300,
- Ας σημειωθεί ότιτοΣυμβούλιοΠροσφορώνδιαχειρίζεται δημόσιοχρήμα. Είναιπροςτοδημόσιο συμφέρον επομένως,νακαταβάλλεται κάθεπροσπάθεια,μέσα σταπλαίσιατου νόμου καιτης χρηστής διοίκησης, για διαφύλαξητου δημοσίου χρήματος καιγια αποφυγή κάθεπεριττήςδαπάνης. 35 40 Η παράβασητου ενδιαφερόμενου μέρους που αφορά,όπως έχει ήδη αναφερθεί, κονδύλι της τάξεως των £20,000 -£25,000 επισκιάζεται καιυπερκαλύπτεται απότο γεγονός ότι ηπροσφο ρά του ιδίου ήτανχαμηλότερη κατάπερίπου£300,000απόεκεί νητων αιτητών. Ήταν επομένως ζήτημαδημοσίου συμφέροντος να αποδεχθούνοικαθ'ων ηαίτηση την προσφορά του ενδιαφε2783 Λοΐζου, Π. Caramondani Bros Ltd v. Δημοκρατίας
(1990)ρόμενου μέρους καιναμην παρασυρθούν από τημηουσιώδη παράβαση του ενδιαφερόμενου μέρους που αφορούσε, όπως έχειαναφερθεί,έναπολύ χαμηλό ποσό συγκρινόμενο με τοολι κό κόστος τηςπροσφοράς. 5 Από το σύνολο των ενώπιον μου στοιχείων κρίνωότι δε συ ντρέχει οποιαδήποτεπαράβασητωναρχώντουελεύθερου συνα γωνισμού ήτωναρχώντηςισότητας,ηδεεπίδικηαπόφασηήταν εύλογα επιτρεπτή στους καθ'ωνηαίτηση για τους λόγους που αναφέρονται πιο πάνω. 10 Σαν αποτέλεσμα, ηπροσφυγήαποτυγχάνεικαι απορρίπτεται, επικυρώνεται δεη επίδικη απόφαση. Κάτω όμως απότιςπερι στάσεις της υπόθεσης δεγίνεται οποιαδήποτε διαταγήγιαέξοδα. 15 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2784