(1990)31 Ιανουαρίου, 1990 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ.
- THEALPHA ANDTHE OMEGAEVANGELICAL EDUCATIONAL FOUNDATIONLTD.,
- AMERICANACADEMY NICOSIA, Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ""ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ(ΑΡ. ϊ), Καθ' ον η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 583/89). Σννταγμα — Σννταγμαηκοτητα Νόμον — Άρθρο 13
(1)τον περί Ιδιω τικών Σχολείων και Φροντιστηρίων Νόμον — Έγκριση Υπουργού Παιδείας για την αύξηση των διδάκτρων για κάθε σχολικό έτος — Ισχυρισμός πως η νομοθετική πρόνοια είναι αντίθετη με τα Άρθρα 20 και 26 του Συντάγματος — Εύλογοι οι περιορισμοί στην ελενθερία τον σνμβάλλεσθαι για λόγονς δημόσιον σνμφέροντος — Η πρόνοια τον Άρθρον 13
(1)τον Νόμον δεν είναι αντισυνταγματική. Ο περί Ιδιωτικών Σχολείων και Φροντιστηρίων Νόμος τον 1971(Ν. 5/71) — Άρθρο 22 — Σνμβουλετική Επιτροπή — Υποχρεωτικά συμβουλεύει τον Υπουργό για τα θέματα που προβλέπονται στο Άρθρο 22
(4)— Για τα νπόλοιπα θέματα ο Υπουργός Παιδείας έχει διακριτική εξουσία να ζητήσει την συμβουλή της Επιτροπής. Ο περί Ιδιωτικών Σχολείων και Φροντιστηρίων Νόμος τον 1971 (Ν. 5/71) — Άρθρο 13
(1)— Έγκριση από τον Υπουργό Παιδείας τον προτεινόμενου ύψους των διδάκτρων — Προσβολή με προσφνγή της εγκυκλίου του Υπουργού περί τον νψονς των διδάκτρων που πρόκειται να εγκρίνει — Ηαπόφαση αντή δεν αποτελεί ατομική δι οικητική απόφαση δυνάμενη να προσβληθεί με προσφνγή. Μετηνπροσφυγήτουςαυτήοι αιτητέςπροσέβαλαν την απόφαση -εγκύκλιοτουΥπουργού Παιδείας, σύμφωναμετηνοποία εγκρίθη286 5 10 15 20 3ΑΛΛ. Alpha&OmegaEvang.EducFound.Ltdxiuv.Δημοκρατίας(Αρ.1) κεγενική αύξησηδιδάκτρων6% γιατοσχολικό έτος 1989-
- 5 Οι αιτητές ισχυρίστηκαν πως ηπρόνοια του Αρθρου 13τουπε ρί Ιδιωτικών Σχολείων και Φροντιστηρίων Νόμου ήταν αντισυνταγματικη, πως παραβιάστηκε το Αρθρο 22 του Νόμου γιατί ο Υπουργός παρέλειψε να συμβουλευτεί τη σχετική Επιτροπή, πως παραλήφθηκε η διεξαγωγή δέουσας έρευνας και πωςπαραβιάστη καν οι κανόνες φυσικής δικαιοσύνης και του δικαιώματοςακρόα σης των αιτητών. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι: 15 20 25 30 35 40
- Το Αρθρο26.1 του Συντάγματοςστην παρούσαπερίπτωση πρέπει ναδιαβαστείμαζίμετο Αρθρο20.1 του Συντάγματος. Μεβάσητο Αρθρο20.1 ηπολιτεία μπορεί ναεπιβάλλει περιορισμούς αναγκαί ουςγιατοσυμφέρον, μεταξύάλλων,τουβαθμούκαιτηςποιότητας τηςπαιδείαςήγιατηνπροστασίατωνδικαιωμάτωνκαι ελευθεριών των άλλων. Το δικαίωμα ίδρυσης και λειτουργίας ιδιωτικών σχολείων δεν είναι απεριόριστο, αλλά υπόκειται σε ρύθμιση απότην πολιτεία γιατοδημόσιο συμφέρον. Το Κράτοςέχειδυνατότηταρυθμιστικής επέμβασης μετονκαθορι σμό ανώτατουορίου ποσού ήποσοστού διδάκτρωνπου καταβάλλονται στα ιδιωτικά εκπαιδευτήριαγια την αποτροπήυπέρμετρης επιβάρυνσης εκείνων πουχρησιμοποιούν τιςυπηρεσίες τωνεκπαι δευτηρίωναυτών. Στονκαθορισμότουύψουςτωνδιδάκτρωνπρέ πει ναλαμβάνονται υπόψηκαινασυνεκτιμούνται στοιχεία σχετι ζόμενα όχι μόνο με την προστασία του κοινού, αλλά και με την ομαλή λειτουργία των εκπαιδευτηρίωναυτών. Η ρυθμιστική επέμβαση του Κράτους δεν προσκρούει στη συ νταγματικήπροστασία της ελευθερίας του "συμβάλλεσθαι", γιατί ηπροστασία αυτήδεν αποκλείει τον κοινό νομοθέτη, ή με εξουσιοδότηση αυτούτηΔιοίκηση, απότου ναθεσπίζει περιορισμούς για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Ειδικότερα η ρύθμιση του ύψους καιτου ποσοστού των διδάκτρων,τελών κ.λ.π.,καιηεξα σφάλιση της ποιότητας των προσφερομένων υπηρεσιών για την προστασία του κοινού είναι θεμιτοί περιορισμοί. Δεν μπορεί να καθορίζεται ποσό ήποσοστό πιο κάτω από το κόστος παραγω γής. Ηαρχήτης αναλογικότητας ισχύει και εφαρμόζεται. Μεβάση ταπιο πάνω,το Αρθρο26.1 του Συντάγματοςδιασφα λίζει τοδικαίωματου καθενός νασυνάπτει σύμβαση - δενπεριο- 287 Alpha &Omega Evang.Educ.Found.Ltd χΛ. v.Δημοκρατίας(Αρ.1)
(1990)ρίζεται στους πολίτες της Δημοκρατίας -και το Αρθρο 20 επι τρέπει την επιβολή περιορισμών για την προστασία τωνδικαιω μάτων και ελευθεριών των άλλων και το συμφέρον του βαθμού και της ποιότητας της παιδείας. Το Αρθρο 13του Νόμου και ει δικότερα η επιφύλαξητου εδαφίου
(1),εφαρμοζόμενη μετον τρόπο πουπιο πάνωέχει αναφερθεί,δεν είναι αντίθετη'ή «σύμφωνη με καμιά συνταγματικήπρόνοια. 5 2. Με το Αρθρο 22 του Νόμου ιδρύεται Συμβουλευτική Επιτροπή Ιδιωτικής Εκπαίδευσης. Η γνώμη του Συμβουλευτικού αυτού Οργάνου είναι υποχρεωτικό να ληφθεί απότον Υπουργό για τα θέματαπουαφορούν τουςτύ πους και τα προγράμματατων ιδιωτικών σχολείων και τηνποιό τητα της επιτελούμενης εργασίας. Αναφορικά με όλα τα άλλα θέματαπουαφορούνταιδιωτικά σχολεία οΥπουργός έχει διακριτι κήεξουσία ναπαραπέμπειστην Επιτροπήαυτά,αλλάδενέχειυπο χρέωση ναταπαραπέμπειγιαγνωμοδότηση ήσυμβουλή. Για ταθέματαπουκατονομάζονται στο εδάφιο
(4)ηγνωμοδότησητης Επιτροπής είναι υποχρεωτική,ενώγια όλα ταάλλαθέμα τα εναπόκειται στον Υπουργό ναταπαραπέμπει ήνα ενεργεί με οποιοδήποτε άλλο τρόπο εκτός της Επιτροπής. 10 \5 20
- Ο δικηγόρος των αιτητών υπόβαλε ότι η εγκύκλιος της 27ης 25 Μαΐου, 1989, επηρεάζει δυσμενώς τα οικονομικά συμφέροντα των αιτητώνκαιωςεκτούτου είχανδικαίωμαακρόασηςπριντην έκδοση της. Τοδικαίωματούτο είναιένας απότους Κανόνες της φυσικής δικαιοσύνης, ο οποίοςπαραβιάστηκε. 30 Στην εγκύκλιο ο Υπουργός ζήτησε απόόλους τους ιδιοκτήτες να υποβάλουν τον κατάλογοτων διδάκτρων -τελών και άλλων δι καιωμάτων για το σχολικό έτος 1989-90,στον οποίο να παραθέ σουν και κατάλογο, σε άλλη στήλη, των διδάκτρων για το ίδιο σχολείο ήφροντιστήριο για το σχολικό έτος 1988-
- Οι αιτητές, παρόλο ότι είχαν δικαίωμα και υποχρέωση από το Νόμο και συμβουλεύτηκαν από τον Υπουργό κατάλληλα, παρά λειψαν να υποβάλουν τα αναγκαία στοιχεία στον Υπουργό. Η υπαίτιος παράλειψη των αιτητών δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από αυτούς ως παραβίασηαπό τον Υπουργό του δικαιώματος που οι ίδιοι δεν άσκησαν. Ο λόγος αυτός είναι πραγματικάκαι νομικά αστήρικτος. Ο Υπουργός έκαμε την έρευνα, όχι για να αποφασίσει τησυγκεκριμένη περίπτωση των αιτητών. 288 35 40 3 Α.ΑΛ. 5 Alpha &Omega Evang,Educ.Found.Ltd tux. v.Δημοκρατίας(Αρ. 1) Ηπροσβαλλόμενη εγκύκλιος δεν αποτελεί έγκριση καθορισμού τωνδιδάκτρωνκαιτελών τουσχολείου τωναιτητώνγιατο 1989 -1990."Θα μπορούσεναλεχθεί ότιδενπεριέχει ατομικήδιοικητι κήπράξη,ηοποίαυπάγεταιστον αναθεωρητικόέλεγχοτουΔικαστηρίου,μεβάσητοΑρθρο 146του Συντάγματος. Ηπροσφνγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες νποθέσεις: 10 Chimonidesv. Mangli
(1967)1 C.LR. 125, Belgian LinguisticCase, Publications of CourtA, Vol. 6, p. 32, 15 Republic v.Ioannides
(1983)3(B) C.L.R. 859. Προσφυγή. 20 Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτου Καθ' ου η αίτηση με την οποία καθορίστηκε ή εγκρίθηκε η τυχόν αύξηση των διδά κτρων,τελών και/ήάλλων δικαιωμάτωντων ιδιωτικών σχολεί ων γιατο σχολικό έτος 1989-1990μόνο σε 6%. Α.Σ. Αγγελίδης, για τους Αιτητές. 25 Ρ.Πετρίδου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Καθ' ων η αίτηση. Cur.adv.vult. 30 35 ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Οι αιτητές με την παρούσαπροσφυγή ζητούν:"Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η απόφασητου καθ' ου η αίτηση που γνωστοποιήθηκε στους αιτητές με επιστολή ημερομ.27.5.89 με την οποίακαθόρισε ήενέκρινε την τυχόναύ ξηση των διδάκτρων, τελών και/ήάλλων δικαιωμάτων των ιδιωτικώνσχολείων γιατοσχολικό έτος 1989-90μόνο σε 6%, είναι άκυρηκαι χωρίς νομικό αποτέλεσμα όσον αφορά τους αιτητές." 40 Οι αιτητές 1ίδρυσανκαι λειτουργούν στηΔημοκρατία ιδιωτι κόσχολείο- Αμερικανική Ακαδημία Λευκωσίας - (ο"αιτητής2"). Ηίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών σχολείων ρυθμίζεταικαι 289 Στυλιανίδης,Δ. Alpha&OmegaEvang. EducFound.Ltdκά. v.Δημοκρατίας(Αρ.1)
(1990)διέπεται απότους περί Ιδιωτικών Σχολείων και Φροντιστηρίων Νόμους του 1971 έως 1985, (Αριθμός 5/71,56/83και 123/85), (ο "Νόμος"). ΤοΛρθρο 13 του Νόμου,όπως τροποποιήθηκε,ρυθμίζει τον καθορισμό και είσπραξη των τελών, διδάκτρων και άλλων δι καιωμάτων των ιδιωτικών σχολείων. Προνοεί:"13
(1)Ο καθορισμός του ποσού των διδάκτρων, τελών και άλλων δικαιωμάτωνγίνεται υπότου ιδιοκτήτου εκάστου ιδιωτικού σχολείου ενιαυσίως και υποβάλλεται εις τον Υπουργόν δι' έγκρισιν τρεις τουλάχιστον μήνας προ της ενάρξεως του σχολικού έτους: Νοείται ότι τυχόν αυξήσεις των καταβαλλομένων διδάκτρων, τελών και άλλων δικαιωμάτων θα πρέπει να εγκρίνονται υπότου Υπουργού καινασυνάδουνπροςταδε δομένατης οικονομίας, ειδικώτερον δεπροςτην κίνησιν των μισθών, ημερομισθίων καιτον πληθωρισμόν. 5 10 15 20
(2)Οιδιοκτήτηςήεντεταλμένον υπ' αυτούπρόσωπον,δεν δύναται να απαίτησηδίδακτρα,τέληή άλλαδικαιώματα υψη λότερα των καθορισθέντων συμφώνως προς το εδάφιον
(1).
(3)Ο ιδιοκτήτης ή εντεταλμένον υπ' αυτού πρόσωπον οφείλει να εκδίδη απόδειξιν εξ ηριθμημένου διπλοτύπου δι' έκαστην είσπραξιν διδάκτρων,τελών ήάλλων δικαιωμάτων.
(4)Πας όστις παραβαίνειήπαραλείπει να συμμορφωθή προς οιανδήποτε διάταξιν του παρόντος άρθρου είναι ένοχος αδικήματοςκαι, εν περιπτώσει καταδίκης, υπόκειται εις πρόσημον μη υπερβαίνον τας χιλίας λίρας ή εις φυλάκισιν μηυπερβαίνουσαν τους δώδεκα μήνας ή εις αμφοτέραςτας ποινάς ταύτας,και το εκδικάζον την υπόθεσιν Δικαστήριον δύναται να διάταξη την παύσιν λειτουργίας του σχολείου ή φροντιστηρίου." "Σχολικόν έτος", σύμφωνα με το ερμηνευτικό Αρθρο 2 του Νόμου,σημαίνει: "περίοδον δώδεκα μηνών, αρχομένην απότης 1ης Σεπτεμβρίου εκάστου έτους". Στις 19Απριλίου, 1989, οΔιευθυντής ενός ιδιωτικούσχολεί ου -"The Junior School" -μεεπιστολή ζήτησε απότο Υπουργείο Παιδείας να πληροφορηθεί για την προτεινόμενη επιτρεπόμενη 290 25 30 35 40 3 ΑΛΑ. 5 Alpha &Omega Evang.Educ Found.Ltd KM. V.Δημοκρατίας(Αρ.1) Στυλιανίδης, Δ. αύξησητων σχολικών διδάκτρωνγιατο ακαδημαϊκό έτος 198990. Ανάφερε ότι στα προηγούμενα χρόνια το ποσοστό αύξησης ήταν μάλλον χαμηλό και ζήτησε από τον Υπουργό να εγκρίνει ψηλότερη αύξησηγια να εξασφαλισθεί η ισοσκέλισητου σχολικούπροϋπολογισμού. Στις 10Μαΐου, 1989, το "Foley's Grammar&Junior Schoool" ζήτησεαύξηση6% απότο Σεπτέμβριοτου 1989 καιπαράθεσε τα δικαιολογητικάτου. 10 15 Στις24Απριλίου, 1989,δόθηκανοδηγίεςστον Επιθεωρητή κ. Αυξεντίου να ετοιμάσει μελέτηγια τηνκίνηση των μισθών,ημε ρομισθίων καιτον πληθωρισμό γιατατελευταία χρόνια, καθώς και πρόβλεψη για το 1989 για να αποφασιστεί το ύψος τηςαύξησης πουθαεγκρίνει ο Υπουργός. Ο κ. Αυξεντίου ετοίμασε τηνπιοκάτω μελέτη:- 20 25 "Με βάση τον ισχύοντα Νόμο περί Ιδιωτικών Σχολείων και Φροντιστηρίων, το κριτήριο για την αύξηση των διδά κτρωντους είναι ηκίνηση των μισθών καιημερομισθίωνκαι ο πληθωρισμός. Ηκίνησητων μισθών καιημερομισθίων καιτουπληθωρισμού κατάτατελευταία έτηέχει ως εξής: 1985 30 Μισθοίκαι ημερομίσθια 1986 1987 1988 1989 (πρόβλεψη) 9.8% 5.4% 7.5% 8.0% 7.5% 2.8% 3.4% 4.0% Πληθωρισμός 5.0% 1.2% 35 Δεδομένου ότι οι μισθοί και ημερομίσθια αποτελούν το 70% περίπουτων δαπανών για τηλειτουργία των ιδιωτικών σχολείων και φροντιστηρίων θα πρέπει το ποσοστό τηςαύ ξησης των διδάκτρωνναυπολογιστεί ως εξής: 40 70% Χ7.5% =5.25% 30% Χ4.0% = i.20% Σύνολο 291 6.45% Στυλιανίσης, Δ. Alpha &Omega Evang.Educ Found.Ltd ΧΛ. ν.Δημοκρατίας(Αρ. 1)
(1990)Θα μπορούσε λοιπόν ύστερα από έγκριση του Υπουργού Παιδείας να θεωρηθεί ως δικαιολογημένη αύξηση των διδά κτρων μέχρι 6.5%." Στις 25 Μαΐου, 1989, ο Υπουργός, ύστερα απόεισήγηση του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου, ενέκρινε γενική αύξησηδι δάκτρων μέχρι 6%. 5 Στάληκε απάντησηστο Διευθυντή του "Junior School". 10 Στις27 Μαΐου, 1989, στάληκε σε όλους τους ιδιοκτήτες ιδιω τικών σχολείων και φροντιστηρίων ηπιοκάτω εγκύκλίος:"Έχω οδηγίες να σας πληροφορήσω ότι ο Υπουργός Παι δείας, αφούβασίστηκε στα κριτήριαπουτου καθόρισε η πρό νοια του περί Ιδιωτικών Σχολείων και Φροντιστηρίων Νόμου (Τροποποιητικός Νόμος 123/85),σύμφωνα με την οποία 'τυ χόν αυξήσεις των διδάκτρων,τελών και άλλων δικαιωμάτων θα πρέπει να εγκρίνονται υπό του Υπουργού (Παιδείας) και νασυνάδουνπροςταδεδομένατηςοικονομίας,ειδικότερονδε προςτηνκίνησιν των μισθών,ημερομισθίων καιτον πληθωρι σμό', αποφάσισεόπωςεγκρίνει τυχόν αύξησητωνδιδάκτρων, τελών ή άλλων δικαιωμάτων των ιδιωτικών σχολείων και φροντιστηρίων γιατοσχολικό έτος 1989-90μόνο 6%. 20 25 Γι' αυτό συμβουλεύεσθε όπως σε περίπτωση που αποφα σίσετενααυξήσετε ταδίδακτρα του σχολείου ήφροντιστηρί ου σας ηαύξηση θαπρέπει να είναι μόνο 6% και όχι περισ σότερη. 30
- Παρακαλείσθεναυποβάλετεκατάλογοτωνδιδάκτρων, τελών και άλλων δικαιωμάτωνπουθααφορούντοσχολείοή φροντιστήριο σας το επόμενο σχολικό έτος 1989-
- Στον ίδιο κατάλογο παρακαλείσθε όπως παραθέσετε σε άλλη στή λη, τα δίδακτρα κτλ. που αφορούσαν το σχολείο ή φροντι στήριο σας το σχολικό έτος 1988-
- Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με την πιο πάνωπρόνοια τουπερί ΙδιωτικώνΣχολείων καιΦροντιστηρίων Νόμου(Τρο ποποιητικός Νόμος 123/85)όποιος παραβαίνειήπαραλείψει να συμμορφωθεί με την προνοούμενη ρύθμιση του θέματος των διδάκτρωνκτλ., είναι ένοχος ποινικούαδικήματος". Οι αιτητέςούτε καθόρισανούτευπόβαλανστον Υπουργό για 292 40 3 Α.Α.Δ. Alpha &Omega Evang.Educ Found.Ltd κΑ v.Δημοκρατίας(Αρ. 1) Σΐυλιανίοης, Δ. έγκριση ταδίδακτρα,τέληκαιάλλα δικαιώματα γιατο σχολικό έτος 1989-
- 5 Η παρούσαπροσφυγήκαταχωρίστηκεστις2Αυγούστου,
- Οι νομικοί λόγοι, στους οποίους βασίζεται ηαίτησηακύρω σης είναί:- 10 15 20 25 30 35
- ΗνομοθετικήπρόνοιατουΑρθρου 13είναιαντισυνταγματική, γιατί συγκρούεται μεταΑρθρα 20 και26 τουΣυντάγματος.
- Παράβασητου Αρθρου 22 του Νόμου, γιατί ο Υπουργός δε συμβουλεύθηκε την Επιτροπήπουιδρύθηκε μετοΑρθροαυτό.
- Ελλειπής έρευνα- και
- Παράβασητων Κανόνων φυσικής δικαιοσύνης και του δικαιώματοςακρόασηςτων αιτητών. Ο δικηγόρος των αιτητώνυπόβαλε ότι ηνομοθετική ρύθμιση του ύψους των διδάκτρων και των τελών των ιδιωτικών σχο λείων με το Αρθρο 13 του Νόμου αποτελεί παραβίασητου δικαιώματος του "συμβάλλεσθαι", το οποίο διασφαλίζεται με το Αρθρο 26 τουΣυντάγματος.Περαιτέρω,είναι αντίθετο μετοδι καίωμα εκπαίδευσης και το δικαίωμα ίδρυσης και λειτουργίας ιδιωτικών σχολείων -(Αρθρο 20 τουΣυντάγματος). Το δικαίωμα εκπαίδευσης διασφαλίζεται απότο Αρθρο 20.1 του Συντάγματος,το οποίοέχει:"1.Έκαστος έχει το δικαίωμα να εκπαιδεύηται και έκαστον άτομον ήίδρυμαέχειτο δικαίωμαναπαρέχη εκπαίδευσιν τηρουμένων των διατυπώσεων, όρων και περιορισμών των επιβαλλομένων υπό του οικείου κοινοτικού νόμου των αναγκαίων μόνον προς το συμφέρον της ασφαλείας τηςΔη μοκρατίαςήτηςσυνταγματικήςτάξεωςήτηςδημοσίαςασφα λείαςήτηςδημοσίαςτάξεωςήτηςδημοσίαςυγιείαςήτωνδημοσίων ηθών ήτου βαθμούκαιτης ποιότητος της παιδείαςή προς προστασίαν των δικαιωμάτων και ελευθεριών των άλ λων, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος των γονέ ων, όπως διασφαλίζωσιν υπέρ των τέκνων αυτώνεκπαίδευσιν συνάδουσανπροςταςθρησκευτικός αυτών πεποιθήσεις." 40 Το Πρόσθετον Πρωτόκολλον στην Ευρωπαϊκήν Σύμβασιν διά την Προάσπισιν των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που κυρώθηκε με το Νόμο 39/62, στο Αρθρο 2, σε ελληνικήμετάφραση,προβλέπει:293 Στνλιανίδης,Δ. Alpha &Omega Evang. Educ Found.Ltd xxu v.Δημοκρατίας(Αρ.1)
(1990)"Ουδείς δύναται να στερηθή του δικαιώματος όπως εκπαιδευθή. ΠανΚράτοςεν τηασκήσει τωναναλαμβανομένων υπ' αυτού καθηκόντων επί του πεδίου της μορφώσεως και της εκπαιδεύσεως θασέβεται το δικαίωματων γονέων όπως εξασφαλίζωσι την μόρφωσιν καιεκπαίδευσινταύτηνσυμφώνωςπροςταςιδίαςαυτώνθρησκευτικός καιφιλοσοφικάςπε ποιθήσεις." Το δικαίωμα εκπαίδευσης αναγνωρίζεται και απότο Αρθρο 13τουΔιεθνούς Συμφώνουπερί Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών που κυρώ θηκε με το Νόμο 14/69. ΤοΑρθρο 13
(3)προβλέπει:- 5 10 "3. ΤαΣυμβαλλόμενα Κράτηαναλαμβάνουντηνυποχρέωσιν όπως σέβωνται την ελευθερίαν των γονέων και,εφ' όσον 15 ενδείκνυται,των νομίμων κηδεμόνων,όπως ούτοι επιλέγωσι διά τα τέκνα των σχολάς ετέρας πλην των καθιδρυομένων υπό των δημοσίων αρχών, εφ' όσον αι σχολαί αύται συνάδουσι προς ταςκατωτάτας εκπαιδευτικόςπροϋποθέσεις,τας εκάστοτε καθοριζομένας ή εγκεκριμένος υπό του Κράτους, 20 και όπως διασφαλίζωσι την θρησκευτικήν και ηθικήνεκπαί δευσιν των τέκνων των συμφώνως προς τας ιδίαςαυτώνπε ποιθήσεις." ΤοΑρθρο 26.1 τουΣυντάγματοςερμηνεύθηκε από τοΑνώτα- 25 το Δικαστήριο στην υπόθεση Constantinos Chimonides v. EvanthiaΚ. Manglis
(1967)1C.L.R. 125. Ο Τριανταφυλλίδης, Δ., όπως ήταν τότε, στη σελ. 162 είπε:"...,therightunderArticle26
(1)isnotthefreedom of contract in 30 the wide sense of the term, but only the right to enter into a contract. Thus, there is no constitutional prohibition against regulating by legislation, in an emergency or otherwise, the obligations arising under contracts; furthermore, as therightto enter into a contract, guaranteed by Article 26
(1), is expressly 35 made 'subject to such .... restrictions as are laid down by the general principles of the law of contract', and as one of such general principles is that contracts which are contrary to law are invalid,it is open to Government toregulate, through legislation inforce at thetime,themanner inwhich therightto enter intoa 40 contract is to be exercised,providedthat such legislation is not otherwise contrary to the Constitution - as, for example, by beingcontrary to Article28
(2)of the Constitution." 294 3ΑΑ.Δ. Alpha&OmegaEvang.Educ.Found.UdxiLV.Δημοκρατίας(Αρ. 1) Στυλιανίδης,Δ. 5 10 15 ΤοΑρθρο26.1 στην παρούσαπερίπτωσηπρέπειναδιαβαστεί μαζί με το Αρθρο20.1. Μεβάσητο Αρθρο 20.1 ηπολιτεία μπο ρεί να επιβάλλει περιορισμούς αναγκαίουςγια το συμφέρο, με ταξύ άλλων, του βαθμούκαι της ποιότητας τηςπαιδείαςή για την προστασία των δικαιωμάτωνκαι ελευθεριών των άλλων. Το δικαίωμα ίδρυσης καιλειτουργίας ιδιωτικών σχολείων δεν είναι απεριόριστο, αλλά υπόκειται σερύθμιση απότηνπο λιτεία για το δημόσιο συμφέρον. Στην υπόθεση Belgian Linguistic Case, Publicationsof Court A, Vol.6,σελ. 32, το Ευ ρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είπε ότι το δι καίωμα εκπαίδευσης που διασφαλίζεταιαπότην πρώτη πρότα σητουΑρθρου 2τουΠρωτοκόλλου απότηφύσητουχρήζειρύθ μισης από την πολιτεία, ρύθμισης, ηοποία μπορεί να ποικίλει ανάλογα μετο χρόνο και τον τόπο σύμφωνα μετις ανάγκεςκαι τους πόρους τηςκοινότηταςxaL των ιδιωτών,χωρίς όμως ητέ τοια ρύθμιση ναπαραβλάπτειτηνουσία τουδικαιώματος της εκπαίδευσης ούτε να συγκρούεται μεάλλα δικαιώματαπουδια φυλάττονται απότη Συνθήκη. 20 25 30 Το Κράτος έχει δυνατότητα ρυθμιστικής επέμβασης με τον καθορισμό ανώτατου ορίου ποσού ήποσοστού διδάκτρων που καταβάλλονται σταιδιωτικά εκπαιδευτήρια γιατην αποτροπή υπέρμετρηςεπιβάρυνσηςεκείνων πουχρησιμοποιούν τιςυπηρεσίες των εκπαιδευτηρίων αυτών. Στον καθορισμό τουύ/ψους των διδάκτρων πρέπει ναλαμβάνονται υπόψη και να συνεκτι μούνται στοιχεία σχετιζόμενα όχι μόνο μετηνπροστασίατου κοινού, αλλά και με την ομαλή λειτουργία των εκπαιδευτηρίων αυτών - (βλ.Συμβούλιο Επικρατείας 1313/1987και1134-5/1978) - ώστε να εξασφαλίζονται σε αυτό οι αναγκαίες οικονομικές προϋποθέσεις γιατηνπροσφορά υπηρεσιών της ενδεδειγμένης επιστημονικής στάθμης. Στην Υπόθεση 362/1989το Συμβούλιο Επικρατείαςείπε:- 35 40 "...καιγιανα είναι συνταγματικώς θεμιτή ηκρατικήπαρέμ βασηστον καθορισμό τωνδιδάκτρων,πρέπει τούψος αυτών να μην είναι κατώτεροτουκόστους παραγωγήςκαιδιαθέσε ως τωνυπηρεσιών ενός ορθολογικά οργανωμένουεκπαιδευτηρίου,όπωςτοκόστος αυτόδιαμορφώνεταικάθεφοράενό ψει συγκεκριμένων, κατά τόπο και χρόνο, οικονομικών και τεχνικών συνθηκών. Ητήρηση δε της νομίμου αυτήςπροϋ ποθέσεως, που ελέγχεται απότονακυρωτικό δικαστή,πρέ πει ναβεβαιώνεται στη σχετική κανονιστική απόφασηή να 295 Στυλιανίδης,Δ. Alpha&OmegaEvang.Educ.Found.LtdKM. V.Δημοκρατίας(Αρ. 1)
(1990)προκύπτει από προπαρασκευαστικές αυτής πράξεις, επί τη βάσει πάντοτε των συναφών ποσοτικών δεδομένων, επιφυ λασσομένης της δυνατότηταςτων ενδιαφερομένων νααμφι σβητήσουν τησυνδρομή της προϋποθέσεως αυτής,προβάλ λοντας ότι ησχετικήκρίση της Διοικήσεως είναι πεπλανημέ5 νη (πρβλ. ΣΕ2998/1988 Ολ.). Ειδικώτερα, όταν η Διοίκηση, κατά τηνευχέρεια που τηςπαρέχει η εξουσιοδότηση, ακο λουθεί τη μέθοδο καθορισμού των διδάκτρων μιας σχολικής περιόδου με προσαύξηση,κατά ωρισμένο ποσοστό, των ήδη διαμορφωθέντων την προηγουμένη περίοδο διδάκτρων, το 10 μεν ποσό επί του οποίου επιβάλλεται ηπροσαύξηση λαμβά νεται ωςδεδομένο, αλλά για το οριζόμενο ποσοστό αυξήσε ως πρέπει να παρέχονται τα απαραίτητα στοιχεία, από την εκτίμηση των οποίων να δικαιολογείται ηκατά συγκεκριμέ νο ποσοστό αύξηση, ώστε το τελικό ποσό διδάκτρων ωρι- 15 σμένης σχολικής περιόδου ναμηυπολείπεται του κόστους παραγωγής τωνέναντι αυτών προσφερομένων υπηρεσιών, κατά τα εκτεθέντα." Η ρυθμιστική επέμβαση του Κράτους, όπως πιο πάνω ανα- 20 φέρεται,δεν προσκρούει στη συνταγματικήπροστασία τηςελευ θερίας του"συμβάλλεσθαι", γιατί η προστασία αυτή δεναπο κλείειτον κοινό νομοθέτη,ήμεεξουσιοδότηση αυτούτηΔιοίκη ση, απότουναθεσπίζει περιορισμούς γιαλόγους δημοσίουσυμ φέροντος. Ειδικότερα ηρύθμιση του ύψους και του ποσοστού 25 των διδάκτρων, τελών κ.λ.π., και ηεξασφάλιση της ποιότητας των προσφερομένων υπηρεσιών για την προστασία του κοινού είναι θεμιτοί περιορισμοί. Δεν μπορεί νακαθορίζεται ποσό ή ποσοστό πιο κάτωαπότο κόστος παραγωγής. Ηαρχήτης ανα λογικότητας ισχύει και εφαρμόζεται. 30 Με βάση τα πιο πάνω,το Αρθρο 26.1 του Συντάγματοςδια σφαλίζει τοδικαίωμα του καθενός νασυνάπτει σύμβαση - δεν περιορίζεται στους πολίτες της Δημοκρατίας - και το Αρθρο20 επιτρέπει την επιβολή περιορισμών για την προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών των άλλων καιτοσυμφέρο τουβαθ μούκαιτηςποιότηταςτηςπαιδείας.ΤοΑρθρο 13τουΝόμουκαι ειδικότερα η επιφύλαξη του εδαφίου
(1), εφαρμοζόμενη μετον τρόπο που πιο πάνω έχω αναφέρει, δεν είναι αντίθετη ήασύμφωνη με καμιάσυνταγματική πρόνοια. Μετο Αρθρο22 του Νόμουιδρύεται Συμβουλευτική Επιτρο πήΙδιωτικής Εκπαίδευσης.Το εδάφιο
(4)προβλέπει:296 35 40 3 ΑΑ.Δ. 5 Alpha&Omega Evang.Educ Found.Ltdκ,ά.v.Δημοκρατίας(Αρ.1) Στυλιανίδης,Δ. "
(4)Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου η Συμβουλευτική Επιτροπήσυμβουλεύει τον Υπουργόν επί πα ντός θέματος ειδικώς προβλεπομένου υπό του παρόντοςΝό μου, επί θεμάτων αφορώντων εις τους τύπους και τα προγράμματατων ιδιωτικών Σχολείων, επί τηςποιότητος της εις ταύτα επιτελούμενης εργασίας και επί παντός θέματοςαφορώντος εις ιδιωτικόν σχολείον το οποίον ήθελεπαραπεμφθή εις αυτήνυπό του Υπουργού." 10 Η γνώμη του Συμβουλευτικού αυτούΟργάνου είναι υποχρε ωτικό να ληφθεί απότον Υπουργό για ταθέματαπουαφορούν τους τύπους και ταπρογράμματατων ιδιωτικών σχολείων και την ποιότητα της επιτελούμενης εργασίας. 15 Αναφορικά με όλα ταάλλα θέματαπουαφορούνταιδιωτικά σχολεία ο Υπουργός έχει διακριτική εξουσία να παραπέμπει στην Επιτροπή αυτά, αλλά δεν έχει υποχρέωση να τα παραπέ μπει γιαγνωμοδότηση ήσυμβουλή. (Βλ. Republic v. loannides (I983)3C.L.R. 859, σελ. 865.) 20 Γιαταθέματαπουκατονομάζονταιστο εδάφιο
(4)η γνωμο δότηση της Επιτροπής είναι υποχρεωτική,ενώ για όλα ταάλλα θέματαεναπόκειται στον Υπουργό ναταπαραπέμπειή ναενερ γεί με οποιοδήποτε άλλο τρόπο εκτός της Επιτροπής. 25 30 Ο δικηγόρος των αιτητών υπόβαλε ότι η εγκύκλιος της27ης Μαΐου, 1989, επηρεάζει δυσμενώς τα οικονομικά συμφέροντα των αιτητών και ως εκ τούτου είχαν δικαίωμα ακρόασης πριν την έκδοση της.Το δικαίωματούτο είναι ένας απότους Κανόνες τηςφυσικής δικαιοσύνης,οοποίοςπαραβιάστηκε. 35 Το Αρθρο 13
(1)του Νόμουπροβλέπει ότι ο ιδιοκτήτης ιδιω τικούσχολείου καθορίζειτοποσότωνδιδάκτρωνκαιτοστέλλει κάθεχρόνο στον Υπουργό, τρεις μήνες πριντηνέναρξητουσχολικού χρόνου,δηλαδήτο αργότερο 31 Μαΐου,για έγκριση. 40 Στην εγκύκλιο ο Υπουργός ζήτησε απόόλους τους ιδιοκτή τες ναυποβάλουντον κατάλογο των διδάκτρων- τελών καιάλ λων δικαιωμάτων για το σχολικό έτος 1989-90, στον οποίο να παραθέσουνκαικατάλογο,σεάλληστήλη,τωνδιδάκτρωνγιατο ίδιο σχολείο ήφροντιστήριο για το σχολικό έτος 1988-1989. . Οι αιτητές, παρόλο ότι είχαν δικαίωμακαι υποχρέωση από το Νόμοκαισυμβουλεύτηκαν απότον Υπουργό κατάλληλα,πα297 Στνλιανίόης,Δ. Alpha &Omega Evang.Educ Found.LtdKM.V.Δημοκρατίας(Αρ.1)
(1990)ράλειψαν να υποβάλουν τα αναγκαία στοιχεία στον Υπουργό. Η υπαίτιος παράλειψη των αιτητών δεν μπορεί να χρησιμοποι ηθεί από αυτούς ως παραβίαση από τον Υπουργό του δικαιώ ματοςπουοι ίδιοι δεν άσκησαν.Ολόγος αυτός είναιπραγματι κά και νομικά αστήρικτος. Ο Υπουργός έκαμε την έρευνα, όχι για να αποφασίσει τη συγκεκριμένη περίπτωση των αιτητών. 5 Η προσβαλλόμενη εγκύκλιος δεν αποτελεί έγκριση καθορι σμού τωνδιδάκτρωνκαιτελών τουσχολείου των αιτητώνγιατο 1989 - 1990. Θαμπορούσε ναλεχθεί ότι δενπεριέχει ατομικήδι- 10 οικητική πράξη, η οποία υπάγεται στον αναθεωρητικό έλεγχο του Δικαστηρίου, με βάσητο Αρθρο 146 του Συντάγματος. - - Για όλους τους πιο πάνωλόγους ηπροσφυγή αποτυγχάνεικαι απορρίπτεται. 15 Καμιά διαταγήγια-έξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 298 20