(1990)31 Αυγούστου, 1990 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΑΡΟΥΛΛΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣ ΛΑΚΑΤΑΜΙΑΣ, ΚαθΌν ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 501/85). Διοικητικό Δίκαιο — Παρεμπίπτουσα κρίση τηςΔιοίκησης επίθεμά των ιδιωτικού δικαίου — Εφαρμοστέες αρχές. Οδοί και Οικοδομές — Άδεια Οικοδομής— Εγγραφήπεριορισμού στο πιστοποιητικό εγγραφήςτηςαιτήτριαςκαιστο ΜητρώοτουΚτήματολογίον αναφορικά με την ανάπτυξη τον οικοπέδου της— Απόρ ριψη αίτησης τηςγια απόκτησηάδειαςοικοδομής στοσυγκεκριμένο οικόπεδο — Αποτελεί διαφορά αστικήςφύσηςκαιδεν εμπίπτει στη σφαίρα τουδημοσίου δικαίου. 5 10 Διοικητική πράξη — Εκτελεστή —ΗαπόφασητουΔιευθυντή τονΚτη ματολογίου για καταχώρησηπεριοριστικής διάταξης σε πιστοποιη τικό εγγραφής ακινήτου, δεν «ναι εκτελεστήπράξη γιατί ανάγεται στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου. 15 Αναθεωρητική Δικαιοδοσία — Αντικείμενο — Περιορίζεται, δυνάμει του Αρθρου 146.1 τον Συντάγματος, στον έλεγχο της νομιμότητας εκτελεστών διοικητικών πράξεων. Διοικητικό Δίκαιο — Αρχή τηςνομιμότητας— Υποχρέωση τωνΔιοικητικών Αρχών να αναγνωρίζουν και να εφαρμόζουν τις πράξεις άλλων Διοικητικών Αρχών — Εφαρμοστέεςαρχές. Η προσφυγήτης αιτήτριας προσβάλλειτην απόφαση του Συμ βουλίουΒελτιώσεωςΛακατάμιας(τώραΔήμοςΛακατάμιας),μετην οποία απορρίφθηκε αίτησητηςγιααπόκτηση άδειας οικοδομήςγια 2924 20 25 3 Α.Α.Δ. Αντωνίου ν. Συμβουλίου Βελτ. Λακατάμιας 5 ανέγερση καταστημάτων. Λόγο για απόρριψη αποτέλεσε η ύπαρξη περιορισμού στον τίτλο ιδιοκτησίας πουδεν επέτρεπε στηναιτήτρια τηνανέγερση καταστημάτωνστο συγκεκριμένο τεμάχιο. Η συμβατι κή υποχρέωση, η εγγραφή του περιορισμού και η νομιμότητα της ύπαρξηςτουαποτελούν αντικείμενο σε πολιτικήαγωγή. 10 Ηαιτήτρια ισχυρίστηκε ότι ηΑρμόδια Αρχήενήργησε με υπέρ βασηεξουσίας γιατί ηαρμοδιότητα της στην έγκριση ήμημιαςαί τησης για άδεια οικοδομής, περιορίζεται και καθορίζεται από τις πρόνοιες του Αρθρου 4
(1)του Νόμου. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή και αποφάν θηκε ότι: 15 Η Αρμόδια Αρχή δεν πρέπει ναπεριορίζεται μόνο στα στοιχεία που αναφέρονταιστο Αρθρο4
(1)του Νόμουκαι ναπαραγνωρίζει οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία ήνόμιμες αποφάσεις άλλων διοικη τικών αρχών,οι οποίες έχουν επιρροήστην άσκησητηςδιακριτικής της ευχέρειας. 20 ' - Το θέμα νομιμότητας του περιορισμού εγέρθηκε για πρώτηφο ρά στην προσφυγή. Συνεπώς ηΑρμόδια Αρχήδεν είχε υποχρέωση να ερευνήσει ή να αποφασίσει για τη νομιμότητα της πράξης του Κτηματολογίου στη σφαίρατου ιδιωτικού δικαίου. 25 Η Διοίκηση δεν υποχρεούται ναπροβαίνει πάντοτε σεπαρεμπί πτουσα κρίση ζητημάτων αστικής φύσης που ανάγονται στηδικαι οδοσία των Πολιτικών Δικαστηρίων. 30 35 Τα περιουσιακά δικαιώματατων μερών και ηαπόφασητου Δι ευθυντή του Κτηματολογίου, στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου, δεν εμπίπτουν εντός των πλαισίων της Αναθεωρητικής Δικαιοδο σίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. . • Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενηυπόθεση: Kaniklides v.Republic andAnother, 2R.S.C.C. 49. 40 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτου Συμβουλίου Βελτιώσε ως Λακατάμιας με την οποία απορρίφθηκε αίτηση της αιτήτριας 2925' Αντωνίου ν. Συμβουλίου Βελτ. Αακατάμιας
(1990)για παραχώρηση άδειας οικοδομής καταστημάτων στο τεμάχιο της στην Πάνω Λακατάμια. Ρ.Σχίζας,για τηναιτήτρια. 5 Ε. Οδυσσέως, για τον Καθ'ου η αίτηση. Cur. adv. vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Ηαιτήτρια με την προσφυγή αυτήζητά 10 ακύρωση της απόφασης του Συμβουλίου Βελτιώσεως Λακατά μιας ("ηΑρμόδια Αρχή"), μετηνοποίαδενεγκρίθηκεαίτησητης για άδεια οικοδομής καταστημάτων στο τεμάχιο 552, Φύλλο/Σχέδιο XXX.12.W.2, Τμήμα "C", Πάνω Λακατάμιας, που κοινοποιήθηκε στην αιτήτρια με επιστολή ημερομηνίας 12 15 Φεβρουαρίου,
- Το Συμβούλιο Βελτιώσεως Λακατάμιας ήταν,στον ουσιώδη χρόνο, ηΑρμόδια Αρχήδυνάμει του Αρθρου 3του περί Ρυθμί σεως Οδών και Οικοδομών Νόμου (Κεφ. 96, Νόμοι 14/59, 20 67/63,6/64,65/64, 12/69,38/69,13/74,28/74,24/78,25/79, 80/82, 15/83,9/86, 115/86, 199/86,53/87,87/87,316/87, 108/88, 243/88) . ("ο Νόμος"). Στις 18 Μαρτίου, 1986, ηπεριοχή Πάνωκαι ΚάτωΛακατάμιας ανακηρύχτηκε σε Δήμο με βάση τις πρόνοιες του περί Δή μων Νόμουτου 1985 (Ν.111/85) καιως εκτούτου,Αρμόδια Αρ χή τώρα είναι ο Δήμος Λακατάμιας, στον οποίο μεταβιβάστη καν, με τον πιο πάνω Νόμο,όλα τα δικαιώματακαι υποχρεώ σεις του Συμβουλίου Βελτιώσεωςπου καταργήθηκε. 25 30 Ηαιτήτριαείναι ιδιοκτήτρια με πιστοποιητικό εγγραφής αρ. C574, ημερομηνίας 22 Δεκεμβρίου, 1983, του Τεμαχίου 552, Φύλλο/ΣχέδιοXXX. 12.W.2,Τμήμα "C",Π.Λακατάμιας.Στοπι στοποιητικό αυτόυπάρχει ηακόλουθησημείωσηκάτωαπότην 35 περιγραφήτουκτήματος ως οικόπεδο: "Σημ.: Πάσα ανέγερσις μη οικιστικής οικοδομής ή εκμετάλλευσιςήχρήσις τοιαύτηςοικοδομής διάεμπορικούς ήάλλους σκοπούς αποκλείεται." Στις 9 Ιανουαρίου, 1984, ηαιτήτρια υπόβαλε στην Αρμόδια Αρχήαίτησηγια έκδοσηάδειαςοικοδομής γιαανέγερση,στο πιο πάνω οικόπεδο,διώροφης οικοδομής. Ηαιτήτριαεπισύναψε το 2926 40 3 ΧΛΛ. Αντωνίουν.Συμβουλίου Βελτ.Λαχατάμιας Στυλιανίοης,Δ. πιστοποιητικό εγγραφής, χωρομετρικό σχέδιο, αρχιτεκτονικά σχέδια καιόλα ταάλλα αναγκαίαέγγραφα. 5 10 15 Στις 17 Απριλίου, 1984, η Αρμόδια Αρχήεξέδωσε τηνάδεια Ε 22370για την ανέγερση της διώροφης οικοδομής, αποτελού μενης απότέσσερα διαμερίσματα - δύο στον κάθεόροφο - σύμ φωνα με τααρχιτεκτονικάσχέδια πουυποβλήθηκαν. Στις 19 Οκτωβρίου, 1984, ηαιτήτριαυπόβαλε νέα αίτηση με την οποίαζήτησε άδειαοικοδομής για μετατροπήτου μπροστι νού ισόγειου διαμερίσματος σε τέσσερα καταστήματα. Η αιτή τρια επισύναψε στη νέα αίτηση της το ίδιο πιστοποιητικό εγ γραφήςκαι χωρομετρικό και αρχιτεκτονικά σχέδια. Η Αρμόδια Αρχή δεν ενέκρινε την έκδοση της άδειας,γιατί στον τίτλο ιδιοκτησίας της υπήρχε ο περιορισμός που δεν επέ τρεπετηνανέγερση καταστημάτωνστο τεμάχιο αυτό. Μεεπιστο λή,ημερομηνίας 12Φεβρουαρίου, 1985, κοινοποίησε τηναπόφα σητης στηναιτήτρια. 20 Στις 3 Μαΐου, 1985, ηαιτήτριακαταχώρισε την παρούσα προ σφυγή. Οιλόγοιακυρότηταςπουπροβλήθηκανκαιαναπτύχθηκαν,είναι: 25 1.ΗΑρμόδια Αρχήενήργησεέξω απόταόριατηςαρμοδιότη τας της, αντίθετα με τις πρόνοιες των Αρθρων 3 και 4 του Νόμου. 30 35 40
- Η Αρμόδια Αρχή παράλειψε να ερευνήσει και αποφασίσει για τη νομιμότητα της καταγραφήςτης Σημείωσης - περιο ρισμού απότο Κτηματολόγιο, στο πιστοποιητικό εγγραφής τηςαιτήτριας,πουέγινεμεβάσητην επιφύλαξητουΑρθρου 11
(1)(ζ)του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή,Εγγραφήκαι Εκτίμησις) Νόμου (Κεφ.224), όπως τροποποιήθηκε με το Αρθρο 3 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας(Διακατοχή, Εγγραφήκαι Εκτίμησις) (Τροποποιητικός)Νόμουτου 1980 (Αρ. 16/80). 3.Ο περιορισμός πουπεριέχεται στον τίτλο της αιτήτριας εί ναι άκυρος,γιατί δε συνάδει με τις πρόνοιες του περί Ακι νήτου Ιδιοκτησίας Νόμουκαι δεν ικανοποιεί τις αναγκαίες προϋποθέσεις τουΝόμου. 2927 Στυλιανίδης, Δ. Αντωνίου ν.Συμβουλίου Βελτ. Λακατάμιας
(1990)Κλήθηκε Κτηματολογικός Λειτουργός, ο κ. Καλληδονης, ο οποίοςκατάθεσετοιστορικότουτίτλου τηςαιτήτριας. Παρουσιά στηκε το πωλητήριο έγγραφοτηςαγοράςτουτεμαχίουαυτού από τηναιτήτρια. 5 Αναφέρθηκε στο Δικαστήριο ότι η συμβατική υποχρέωση, η εγγραφή του περιορισμού και η νομιμότητα της ύπαρξης τού του,αποτελούναντικείμενο στην ΠολιτικήΑγωγήΑρ. 10454/84, του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας, μεταξύ του κ.Σοφο κλή Σωτηριάδηκαι άλλων - δικαιοπαρόχων- και της αιτήτριας και άλλου. Επειδήτο Κτηματολόγιο, κατά την εγγραφήτης Σημείωσης περιορισμού, ενήργησε στη σφαίρατου ιδιωτικού δικαίουκαιη όληδιαφορά είναι θέμα ιδιωτικού δικαίου,ζητήθηκαναναβολές της προσφυγής αυτής μέχρι την αποπεράτωση της πολιτικής αγωγής από το ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίας. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχει αρχίσει η ακρόασητης πιο πάνω πολιτι κήςαγωγής. 10 15 20 Ο δικηγόρος της αιτήτριας υπόβαλε ότι η Αρμόδια Αρχή ενήργησε με υπέρβαση εξουσίας, γιατί η αρμοδιότητα της στην έγκριση ήμημιαςαίτησηςγιαάδειαοικοδομής περιορίζεταικαι καθορίζεται από τις πρόνοιες του Αρθρου 4
(1)του Νόμουκαι ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε άλλα κριτήρια, εκτός απότα κριτήρια που ορίζονται στο πιο πάνω Αρθρο. Το Αρθρο 4
(1)του Νόμου έχει: "4.
(1)Nopermit shall be granted under section 3 of this Law unless the appropriate authority is satisfied that the contemplated workor other matter inrespect of which thepermit issoughtisin accordance withthe provisionsof this Law andtheRegulations in force for the timebeing." Κάθε Διοικητική Αρχή έχει υποχρέωση να εφαρμόζει όλους τους Νόμους τηςΔημοκρατίας. ΗΑρμόδια Αρχή δεν είναιδυνα τό να περιορίζεται μόνο στα στοιχεία που αναφέρονται στο Αρθρο 4
(1)του Νόμου και να παραγνωρίζει οποιαδήποτε άλλη Νομοθεσία ή νόμιμες αποφάσεις άλλων Διοικητικών Αρχών, οι οποίες έχουν επιρροήστην άσκησητηςδιακριτικήςτηςευχέρειας. Στην υπόθεση Jason Kaniklides and The Republic (Attorney-General) and Another, 2 R.S.C.C. 49, στη σελ. 59 το Ανώτατο ΣυνταγματικόΔικαστήριο είπε: 2928 25 30 35 40 3ΑΛΛ. 5 10 15 Αντωνίου ν.Συμβουλίου Βελτ. Αακατάμιας Στυλιανίδης, Δ. "Sub-section
(1)of section 4 of CAP 96 provides that 'no permit shall be granted under section 3' of CAP 96 'unless the appropriate authority is satisfied thatthecontemplated work or other matter in respect of which the permit is sought is in accordance with the provisions of CAP 96 andthe Regulations madethereunder in force for thetime being. Although section 4 of CAP 96 only lays down that the contemplated work or othermatter in respect of which a permit issought undersection 3of that Law hastobeinaccordancewith the provisions of CAP 96 and the Regulations madethereunder, theprovisions of CAP96cannot,intheopinionof theCourt,be interpreted as authorising an appropriate authority to issue . permits thereunder which would result in the contravention of some other Law." ΗΑρμόδια Αρχή δεν ενήργησε με υπέρβασηεξουσίας,αλλά σύμφωνα μετο νομικόκαθεστώςπου ίσχυε στον ουσιώδηχρό νο. 20 25 30 35 40 Ηαιτήτρια υπόβαλετο πιστοποιητικόεγγραφήςτηςστην Αρ μόδιαΑρχή. ΔεναμφισβήτησετηνομιμότητατηςΣημείωσηςστον τίτλοτης,ούτεζήτησεαπότηνΑρμόδιαΑρχήναερευνήσει τηνο μιμότητα του περιορισμού που αναγράφεταιστον τίτλο αυτό. Γιαπρώτηφοράήγειρετοθέματηςνομιμότηταςτουπεριορισμού -Σημείωσης μετηνπροσφυγήαυτή. Έχει καθιερωθείότι ηΔιοίκηση δενυποχρεούταιναπροβαί νει πάντοτε σε παρεμπίπτουσα κρίση σε ζητήματα αστικήςφύσης που ανάγονταιστη δικαιοδοσίατων Πολιτικών Δικαστη ρίων. Το Γαλλικό Συμβούλιο της Επικρατείας, ότανεγείρονται τέτοια θέματα,τα παραπέμπει στο αρμόδιοΠολιτικόΔικαστή ριο για απόφαση. (Βλ. Cons. D' etat, Ire ΕΤ4me Sous-Sect., 14 MARS 1986, Μ. Bardy, Req.N.61255; CF.: J.-CL.Administratif, FASC. 451-2.) Σύμφωνα μεγενικήαρχήτουδημοσίου δικαίου, οι Διοικητι κές Αρχές υποχρεούνται να αναγνωρίζουν ως ισχυρές και να εφαρμόζουν τις πράξειςάλλων ΔιοικητικώνΑρχών, εφόσον,με βάσητο Νόμο,έχουν,εξωτερικά,ταγνωρίσματαέγκυρων πρά ξεων. (Βλ. Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου,της Επι κρατείας, 1929-1959, σελ. 157, 158.) Στο ίδιο Σύγγραμμα στη σελ. 159,αναφέρεται:2929 Στυλιανίδης,Δ. Αντωνίου ν.Συμβουλίου Βελτ. Λακατάμιας
(1990)"Παρεμπίπτουσα xotoicτης Διοικήσεως επί θεμάτων ιδιωτικούδικαίου. Εν τη εφαρμογή των διοικητικών νόμων δικαιούταικατά κανόνα ηΔιοίκησις ναεξετάζηπαρεμπιπτόντωςκαιζητήματα αναγόμενα εις την δικαιοδοσίαν των πολιτικών δικαστη ρίων,πχ. αστικής φύσεως, χωρίς να υποχρεούται νααναμείνη την επί των ζητημάτων τούτων τελεσιδικον δικαστικήν κρίσιν: 1446
(53), 1271
(56),ητοιαύτηόμωςπαρεμπίπτουσα κρίσις δεν αποτελεί πρόκριμα διά τον μόνον αρμόδιον τακτικόν δικαστήν: 1032
(32), 1060
(39), 171
(43), 308
(45). Ούτω π.χ. δύναταιπαρεμπιπτόντωςνα εξέταση την εικο νικότητα συμβολαίου και να μηλάβητούτο υπ' όψιν, ως εικονικόν, αιτιολογούσα την τοιαύτην κρίσιν αυτής:402
(45). 5 10 15 ΗΔιοίκησις δενυποχρεούταιπάντοτεόπωςπροβήειςτην τοιαύτην παρεμπίπτουσαν κρίσιν. Ούτω εκρίθη ότι ουδένα νομικόν κανόναπαραβιάζει ηάρνησιςτηςΔιοικήσεως, όπως ασκήση την υπό του νόμου προβλεπομενην αρμοδιότητατης 20 προτης υπότων τακτικώνδικαστηρίων αποφάνσεωςεπί του κύρους μεταβιβαστικού συμβολαίου, ασκούντος ουσιώδη επιρροήν επί της ληφθησομένης διοικητικής αποφάσεως: 1795
(47)." 25 Ο δεύτερος λόγος δεν ευσταθεί, γιατί η αιτήτρια υπόβαλε στην Αρμόδια Αρχή το πιστοποιητικό εγγραφής της με τηΣη μείωση- περιορισμό, χωρίς καμιάαμφισβήτηση τούτου.Περαι τέρω η Αρμόδια Αρχή δεν είχε υποχρέωση να ερευνήσει ή να αποφασίσει για τη νομιμότητα της πράξηςτου Κτηματολογίου στη σφαίρατου ιδιωτικούδικαίου. 30 Ο δικηγόρος της αιτήτριαςστις γραπτέςκαιπροφορικές του αγορεύσεις πρόβαλε ότι οπεριορισμός στην ανάπτυξητουοικο πέδου της αιτήτριας και η εγγραφή του στο πιστοποιητικό εγ- 35 γραφήςκαιστο ΜητρώοτουΚτηματολογίου είναι,για νομικούς και πραγματικούς λόγους, τους οποίους με λεπτομέρειες και επιμέλεια παράθεσε,άκυρος. Και OLδύο πλευρές δέχτηκαν ότι το θέμα τούτο είναι διαφορά αστικής φύσης,ηδε απόφασητου Διευθυντή του Κτηματολογίου για καταχώριση της περιοριστι- 40 κήςδιάταξηςστο πιστοποιητικό της αιτήτριας,δεν είναιεκτελε στή διοικητική πράξη,γιατί ανάγεταιστη σφαίρατου ιδιωτικού δικαίου. 2930 3 Α.Α.Δ. 5 10 Αντωνίου ν. Συμβουλίου Βελτ. Λακατάμιας Στυλιανίδης,Δ. Το Ανώτατο Δικαστήριο, συντεταγμένο όργανο της Πολιτεί ας, ασκεί αποκλειστικά και μόνο τις αρμοδιότητες εκείνες που καθορίζουνκαιοριοθετούν οι συνταγματικέςδιατάξεις. Η Ανα θεωρητική Δικαιοδοσία του Δικαστηρίου περιορίζεται, απότην παράγραφο Ι του Αρθρου 146 του Συντάγματος, στον έλεγχο της νομιμότητας εκτελεστών διοικητικών πράξεων. Τα περιουσιακά δικαιώματατων μερών και ηαπόφασητου Διευθυντή του Κτηματολογίου, στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου,είναι έξω απότην Αναθεωρητική Δικαιοδοσία τουΔικα στηρίου τούτου. Γιατουςπιο πάνωλόγους, η προσφυγήαποτυγχάνεικαιαπορ ρίπτεται. 15' Καμιά διαταγήγιαέξοδα. Ηπροσφυγή απορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2931