3 ΑΛΛ. 7 Νοεμβρίου, 1990 [ΠΙΚΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟς ΛΑΜΠΡΑΚΗς, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ 1.ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ,
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, Καθ'ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 918/87). 5 10 15 20 25 Δημόσιοι Υπάλληλοι — Μισθοδοσία— Αποκοπές μισθοδοσίαςήεπι δομάτωνδημοσίωνυπαλλήλων — Υπάγονται στη σφαίρα τον Δη μοσίουΔικαίου και υπόκεινται σεαναθεώρησηδυνάμει του Άρθρου 146.1 τον Συντάγματος— ΤοΆρθρο 30 τουΠερί ΣυντάξεωνΚαθηγητών Νόμου τον 1967(Ν. 56/67)αναγνωρίζει ρητά την ευχέρειατης διοίκησηςναπροβαίνεισε τέτοιες αποκοπέςγια εξασφάλισητηςαρΧήζ τηςχρηστήςδιοίκησης. ΓενικέςΑρχές Διοικητικού Δικαίου — Αρχή τον κωλύματος(equitable estoppel) — Ποία ηαπήχηση της στο Διοικητικό Δίκαιο — Εφαρ μοστέες αρχές. Το 1972, παραχωρήθηκευποτροφία στον ααητή, Βοηθό Διευθυ ντή Μέσης Εκπαίδευσης,για μεταπτυχιακές σπουδές σταΠαιδαγωγικά,στο Πανεπιστήμιο της Βηρυτού. Οαιτητής υπέγραψε σύμβαση με την οποία αναλάμβανε να υπηρετήσει μετά την υποτροφία, η οποία ήταν διάρκειας τεσσάρων χρόνων, για ίση χρονική περίοδο στη Δημόσια Εκπαίδευση, διαφορετικά να καταβάλει αποζημίωση ΛΚ1.100 κατ' έτος.Οαιτητήςδενεπέστρεψε αφούεξασφάλισε εργασία στην Ελλάδα, όπου και εγκαταστάθηκε. Του παραχωρήθηκε άδειαάνευαπολαβώνμέχρι το
- Οτανηάδειατουαυτήδενανα νεώθηκε, δεν προσήλθε στην εργασία του και υπέβαλε παραίτηση. Κατά την καταβολή του φιλοδωρήματος επί τη αφυπηρετήσει του, του απεκόπη το ποσό των ΛΚ4.400 για κάλυψη της αποζημίωσης πουείχεαναλάβεινακαταβάλειδυνάμει τηςπιοπάνωσύμβασης. 3723 Λαμπράκηςν.Δημοκρατίας
(1990)Ο αιτητής αμφισβήτησε την αποκοπήτου πιο πάνω ποσού και ισχυρίστηκε ότι ημηεπιστροφήστακαθήκοντατου εόικαιολογείτο και/ή είχε ενθαρρυνθεί από τις αρμόδιες αρχές με αποτέλεσμα να κωλύονται απότηδιεκδίκησητης σχετικής αποζημίωσης. 5 Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή και αποφάν θηκε ότι:
- Τα παραδεκτά γεγονότα που τεκμηριώνονται και από τα στοι χεία του διοικητικούφακέλου,δεν επιμαρτυρούνάμεσαήέμμεσα τον ισχυρισμό τουαιτητή. Ηαπουσίατου εγκρίθηκε κατό πιν δικούτουαιτήματοςκαιγιαδικήτου ευκολία.Ως εκτούτου το υπόβαθροτης προσφυγής καταρρίπτεται,
- Η αρχή τουκωλύματος (equitable estoppel), όπωςαπαντάται στο Αγγλικό Δίκαιο (Αρθρο 29.1(γ)-Ν.14/60), ευρίσκει κάποια απή χηση και στο Διοικητικό Δίκαιο σταπλαίσιατων κανόνωνχρη στής διοίκησης πουεπιβάλλουν τηνεπίδειξηκαλήςπίστης εκμέ ρουςδιοικητικών οργάνωνστις σχέσειςτους μετονπολίτη. 10 15 20
- Το Αρθρο 30 του Περί Συντάξεων Καθηγητών Νόμουτου 1967 (Ν.56/67)αναγνωρίζειτην ευχέρεια της διοίκησης ναπροβεί σε αποκοπές από οφειλές προς υπαλλήλους που πηγάζουν από σχέσηΔημοσίου Δικαίου,ευχέρειαηοποίαείναι εύλογη ως θέ μαπολιτικής δικαίουκαι εξασφάλισης της χρηστής διοίκησης. 25 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 30 Papadopoulou v.Republic
(1984)3(A) C.L.R. 332, Drousiotisv. CyprusBroadcastingCorporation
(1984)3(A)C.L.R. 546, Μακρίδης v.Δήμου ΠόληςΧρυσοχούς
(1989)3(B)A.A.A. 502, 35 Παπαμιχαήλ και Άλλη ν.Δήμου Πάφου
(1989)3(B)ΑΛΛ. 643, Kantziais v.Ministryof Interior
(1982)1C.L.R.
- 40 Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης των καθ' ων η αίτηση με την οποία απεκόπη από το φιλοδώρημα επί τη αφυπηρετήσει 3724 3 ΑΛΛ. 5 Λαμπράκης ν.Δημοκρατίας του αιτηχήτο ποσό των £4.400,-που αντιστοιχεί με την αποζη μίωση που αυτός είχε αναλάβει να καταβάλει στις Κυπριακές αρχές σε περίπτωση μη εκπλήρωσης της υποχρέωσης του για επιστροφή και υπηρεσία στην Κυπριακή Εκπαίδευση μετά την αποπεράτωσητων σπουδών του. Χρ. Τριανταφυλλίδης, για τον Αιτητή. 10 15 20 25 30 35 40 Α. Βασιλειάδης,Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για τους Καθ' ων ηαίτηση. Cur.adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Οαιτητήςήτανμέλοςτης ΕκπαιδευτικήςΥπηρε σίας και κατά τον κρίσιμο χρόνο κατείχε τηθέση Βοηθού Διευθυντή στη μέσηεκπαίδευση. Το 1972 του παραχωρήθηκε υποτροφία για μεταπτυχιακές σπουδές στα Παιδαγωγικά, στο Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο Βη ρυτού. Ηυποτροφία παραχωρήθηκε υπό όρους που είχαν ενσωματωθεί σε συμφωνία που υπέγραψε με το αρμόδιο κυβερνη τικότμήμαστις 25.4.
- Μεσυμπληρωματική συμφωνία,ημε ρομηνίας 20.3.74, η διάρκεια της υποτροφίας επεκτάθηκε από τρία σε τέσσερα χρόνια και οι όροι της τροποποιήθηκαν σχετι κά μετις υποχρεώσεις του αιτητήγιατην προσφορά υπηρεσιών στη δημόσια εκπαίδευση της Κύπρου μετά την αποπεράτωση των σπουδών τουκαιτηνκαταβολήαποζημίωσης σε περίπτωση παράλειψης εκπλήρωσης αυτούτου μέρους της συμφωνίας. Βάσει των σχετικών προνοιών της σύμβασης ο αιτητής ανέλαβε όπως υπηρετήσει μετά τις σπουδές του για περίοδο τεσσά ρων ετών στη Δημόσια Εκπαίδευση και σε περίπτωση παράλει ψης εκπλήρωσης αυτούτου όρου νακαταβάλει αποζημίωση ίση με £1,100.-κατ' έτος. Οι σπουδές του αποπερατώθηκαν το 1974, μετά τα τραγικά γεγονότατουχρόνου εκείνου. Μετάτηνολοκλήρωση τωνσπου δών του ο αιτητής δεν επέστρεψε στα καθήκοντα του. Εξασφά λισεεργασία στην Ελλάδα,στον εκπαιδευτικότομέα απ' ό,τι συ νάγεται από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιό μας, όπου και εγκαταστάθηκε μετην οικογένεια του. Ας σημειωθεί ότι η σύζυ γος του κατάγεταιαπότην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα διαδοχικών αιτημάτων του,του παραχωρήθη κε άδεια απουσίας άνευ απολαβών επί ετήσιας βάσης μέχρι το 3725 Πικής, Δ. Λαμπράκης ν. Δημοκρατίας
(1990)1980. Αίτημα τουγια περαιτέρωπαράταση το χρόνο εκείνοαπορ ρίφθηκε.Παράτηνέλλειψη άδειαςγιααπουσίααπό τακαθήκοντα του,οαιτητήςδενπροσήλθε σ' αυτά-οπότανκινήθηκε πειθαρχική διαδικασία εναντίον του μεσκοπό την επιβολή κυρώσεων γιατην άνευ λόγου απουσία απότακαθήκοντατου.Πριν την ολοκλήρωση της διαδικασίας και προφανώς για αποτροπή των συνεπειών της,ο αιτητής υπέβαλε παραίτηση,ηοποίαέγινε αποδεκτή. Ηυπηρεσία του ήταν συντάξιμη και επί τη αφυπηρετήσει του εδικαιούτο, όπως διαπιστώθηκε σύνταξη και φιλοδώρημα, το οποίο καθορίστηκε σε £5,447.42σ. Κατά την καταβολή του, του απεκόπη ποσό ίσο προς £4,400.-,που αντιστοιχεί με την αποζη μίωση που είχε αναλάβει να καταβάλει στις κυπριακές αρχές σε περίπτωση μηεκπλήρωσης τηςυποχρέωσης τουγιαεπιστροφήκαι υπηρεσία στην κυπριακήεκπαίδευσηγια τηνπροαναφερθείσα περίοδοκαθώςκαιποσό£485.14.- γιατοΤαμείο ΧηρώνκαιΤέκνων. 5 10 15 Οαιτητήςαμφισβητεί τηναποκοπή τουποσούτων£4,400.-για έναουσιαστικά λόγο,ότιη μη επιστροφή στακαθήκοντατουήταν δικαιολογημένη ή διαζευκτικά ότι λόγω της συμπεριφοράς τους 20 οι αρχές κωλύονται απότη διεκδίκηση της καταβολής της σχετι κής αποζημίωσης. Ηδιαγωγή των αρχών ηοποία δημιουργεί το κώλυμα (estoppel)συνίσταται, όπωςείναι οισχυρισμός τουαιτη τήστο ότι τον είχαν ενθαρρύνει ναπαραμείνει μακριάαπό τα κα θήκοντα του. Ο ισχυρισμός αυτός έχειπροβληθεί παρά την απο- 25 δοχή εκ μέρους του αιτητή της ορθότητας των γεγονότων που συνθέτουν τηδιαφορά,όπωςπαρατίθενταιστην ένσταση. Διαπιστώνεται αντινομία μεταξύ των διατυπούμενων ισχυρι σμών καιτωνγεγονότων, ταοποίαείναιαποδεκτά. Ταπαραδεκτά 30 στοιχεία, πουάλλωστετεκμηριώνονται απόταστοιχεία του διοι κητικού φακέλου (που έχουν τεθεί ενώπιον μας), δεν επιμαρτυρούν άμεσαή έμμεσα οποιαδήποτεενθάρρυνση τουαιτητήαπότις εκπαιδευτικές αρχέςναπαραμείνει μακριάαπότακαθήκοντα τουκαι ενπάσηπεριπτώσει οι αρχές τίποτε δεν έπραξανπουθαμπο- 35 ρούσεεύλογα ναοδηγήσει τοναιτητή ναυποθέσει ότι οιυποχρεώ σειςτουβάσει της σύμβασης υποτροφίαςθαατονούσαν. Η απουσία του εγκρίθηκε κατόπιν δικού του αιτήματος και για τη δική του ευκολία. Με αυτή τη διαπίστωση το υπόβαθρο 40 της προσφυγής καταρρίπτεται.Παρενθετικά μπορεί να αναφερ θεί ότι το δόγμα ή η αρχή του κωλύματος (equitable estoppel), όπως απαντάταιστο Αγγλικό Δίκαιο (άρθρο29.1(γ) -Ν.14/60), ευρίσκει κάποια απήχηση και στο Διοικητικό Δίκαιο στα πλαί3726 3ΑΛΛ. 5 Λαμπράκης ν. Δημοκρατίας Πικής, Δ. σία των κανόνων της χρηστής διοίκησης που επιβάλλουν την επίδειξη καλής πίστης εκ μέρους διοικητικών οργάνων στις συ ναλλαγές τους μετον πολίτη. Δεν παρίσταταιανάγκηναενδια τρίψουμε στην έκταση της εφαρμογής του, Papadopoulou ν. Republic
(1984)3(A) C.L.R. 332, Drousiotis v. C.B.C.
(1984)3(A) C.L.R.546, Μακρίδης v.ΔήμουΠόλης Χρνσοχούς
(1989)3(B) Α.Α.Δ.502, Παπαμιχαήλ και Άλλην. ΔήμουΠάφου
(1989)3(B) Α.Α.Δ.643, εκτός απότο να επισημάνουμε ότι ηκαλήπί στη κρίνεται μέσα σταπλαίσια της νομιμότητας. 10 15 20 25 30 Το μόνο θέματο οποίο μαςέχειουσιαστικά απασχολήσει και δεν έχει εγερθεί άμεσα, αφορά την ευχέρεια της διοίκησης να προβεί σε αποκοπές από οφειλές προς υπαλλήλους πουπηγά ζουν από σχέση Δημοσίου Δικαίου. Το άρθρο 30 του Περί Συντάξεων Καθηγητών Νόμου του 1967 (Ν.56/67) ρητάαναγνωρί ζει αυτήτηνευχέρειαηοποίαδενμπορείπαράναχαρακτηριστεί ως εύλογη ως θέμα πολιτικής του δικαίουκαι εξασφάλισης της χρηστής διοίκησης. Εξάλλου διαπιστώνεται,όπως έχειαναγνω ριστεί καιστηνKantziais v. Ministry of interior
(1982)1 C.L.R. 606, θέματατα οποία ανάγονται σε θέματατα οποίαανάγονται σε αποκοπές μισθοδοσίας ή επιδομάτων δημοσίων υπαλλήλων υπάγονται στη σφαίρατουΔημοσίου Δικαίουκαιυπόκεινται σε αναθεώρησηβάσει τουάρθρου 146.1 τουΣυντάγματος. Ηπροσφυγή απορρίπτεται. Η επίδικη απόφαση επικυρώνε ται στο σύνολο της βάσει των διατάξεων του.άρθρου 146.4(a) του Συντάγματος.Δεν εκδίδεται διαταγήγιαταέξοδα. ' Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 3727