(1990)13Δεκεμβρίου, 1990 [ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΠΙΚΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στές] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Εφεσείοντες-Καθ' ων ηαίτηση, ν. ΑΛΕΚΟΥ ΠΙΤΣΙΛΛΙΔΗ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, ΕφεσιβλήτωνΆιτητών. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 1086). Διοικητική πράξη — Ανάκληση —Δημόσιοιυπάλληλοι — Διορισμοί — Ανάκληση διορισμού λόγο)παρατυπιών στις εμπιστευτικές εκθέσεις — Επανεξέταση — Ποίο το εφαρμοστέο νομικό καθεστώςδυνάμει του οποίου πρέπει να γίνεται ηεπανεξέτασηανακληθείσας διοικητι κήςαπόφασης — Εκτενήςαναφοράτωννομικώναρχών τωναποφά σεωνΛνωνακαιΣαφειρίδη—Κατά πόσοσυγκρούονται μεταξύ τους — Ποίο το εφαρμοστέο κριτήριο επιλογής μεταξύ συγκρουόμενων αποφάσεων του ώίου δικαστηρίου. Η ΕπιτροπήΔημόσιας Υπηρεσίας (Ε.Δ.Υ.)διόρισε τα ενδιαφερό μεναμέρηστημόνιμηθέσηΑνώτερου ΤαχυδρομικούΛειτουργού στις 13.10.
- Μετά ανακάλεσε τους διορισμούς λόγω παρατυπιώνστις εμπιστευτικές εκθέσεις καισυγκεκριμένα λόγω μεταβολώνπου επέφε ραν σ' αυτές προσυπογράφοντες λειτουργοί χωρίς να τηρηθούν οι ισχύουσες κανονιστικέςδιατάξεις. Κατά την επανάκριση,η Ε.Δ.Υ. αγνόησε τις επιλήψιμες τροπο ποιήσεις καιαποφάσισεναστηριχθεί μόνο στις νόμιμα καταρτισμέ νες εκθέσεις. Η οριστική απόφασηλήφθηκεστις 11.2.88,μετάπου η Ε.Δ.Υ. άκουσετιςαπόψειςτουνέουδιευθυντήταχυδρομικώνυπηρε σιών αφούστο μεταξύοδιευθυντήςπουέκαμετιςαρχικέςσυστάσεις είχε αποθάνει. Ονέος διευθυντήςπρότεινεγιαπροαγωγήτους4 εν διαφερομένους.Η γνώμητουδιαμορφώθηκεαπότουλικότωνφακέ4330 3AA^. Δημοκρατίαv.Πιτσιλλίοηκ.ά. λωνκατάτονχρόνοπουπροηγήθηκετηςανάκλησηςκαιαπόστοιχεία που λήφθηκαν απότους προϊσταμένους των υποψηφίων. Οι εμπι στευτικές εκθέσεις πουκρίθηκανπαράνομεςαπότην Ε.Δ.Υ. και έκα μναντις ίδιεςεισηγήσειςμετις νέες, παραγνωρίσθηκαν. 5 Το πρωτόδικο δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση της Ε.Δ.Υ. κρίνοντας ότι αυτήπαραβίασετοκρίσιμο νομοθετικό και πραγμα τικόκαθεστώς τουχρόνου πουεκδόθηκε ηανακληθείσαπράξη. 10 Ηέφεσηπροσβάλλει τοπιοπάνωεύρημασανλανθασμένο,μετο αιτιολογικό ότι η σύσταση του διευθυντή έγινε στο πλαίσιο των αντικειμενικών στοιχείων πουυπήρχανγιατους υποψηφίους κατά τοχρόνο τηςαρχικήςαπόφασης, 15 Η Ε.Δ.Υ. επικαλέσθηκε την απόφασηΛνωνας ν.Δημοκρατίας, στην οποίαηΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου συμπέρανε ότι ορθάηΕ.Δ.Υ.ζήτησετηνυποβολήνέωνσυστάσεων μεβάσητιςεμπι στευτικές εκθέσειςχωρίςναληφθούνυπ'όψιν οιπαράνομεςτροπο ποιήσεις. Καιαυτόδιότι οποιαδήποτε ανάμειξη(τουδιευθυντήπου αποχώρησε)στην επανεξέτασηθαήταννομικά ανεπίτρεπτη. 20 25 Οι εφεσίβλητοι επικαλέσθηκαντηναπόφασηΔημοκρατία ν.Σαφειρίδη, επίσης της Ολομέλειας, και εισηγήθηκαν ότι στις συστά σειςτουνέουδιευθυντήεμφιλοχώρησαν υποκειμενικές σκέψειςκατάπαράβασητης αρχήςτης αντικειμενικότητας πουδιακηρύχθηκε στην απόφασηΣαφειρίδη,ανωτέρω. ΗΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου επέτρεψε κατάπλειο ψηφία την έφεση και αποφάνθηκεότι: 30 Α.Υπό Νικήτα,Δ. συμφωνούντων και των Μαλαχτού, Δ., Δημη τριάδη, Δ., Στυλιανίδη,Δ., Χρυσοστομή, Δ., και Αρτεμίδη, Δ. (ο Δικαστής Αρτεμίδης εξέδωσεκαιδικήτου απόφαση): 35 40
- Ηανάκλησηδιοικητικήςπράξηςλειτουργεί αναδρομικά.Ωςεκτού τουη νέαπράξηανάγεται στοχρόνο έκδοσης τηςαρχικήςκαικατά συνέπεια στοκαθεστώςπουυπήρχεκατάτοχρόνο εκείνο.
- Ηέρευνατουνέουδιευθυντήέγινεκαιηκρίση τουδιαμορφώθηκεαπότααντικειμενικά δεδομένατων υποψηφίωνκατάτον κρί σιμοχρόνο δηλαδή ταστοιχεία των φακέλωνκ.λ.π.πουαποκλεί ουν τηνυποκειμενικότητα. Καιστην περίπτωσηπουδεν μεσολα βούσε ο θάνατοςτου πρώην διευθυντήκαι εκείνος θαπροσέφευγε αναπόδραστα στην ίδιαμεθοδολογία. 4331 Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά.
(1990)- Μετηνδιαφοροποίησητων εκθέσεων, ηβάσητης εκτίμησηςδιασαλεύθηκε. Ήταν αναπόφευκτη η επανεκτίμηση στα αυστηρά όμως πλαίσια του τότε ισχύοντος καθεστώτος. Στην υπόθεση Λνωνας, αλλάκαιστηνπροκείμενη,αυτόεπιτεύχθηκεενόψειτης αντικειμενικής υφήςτων στοιχείων πουχρησιμοποιήθηκαν. 5 Τόσο στην απόφαση Σαφειρίδηόσοκαιστην απόφασηΛνωνα εφαρμόστηκε ο ίδιος κανόνας,αλλάσεανόμοιαγεγονότα μεδια φορετικό φυσικάαποτέλεσμα. 10 Β.ΥπόΑρτεμίδη,Δ.:
- Σύμφωναμε τηνομολογία που εφαρμόζεταιστην Ελλάδακαιπου ακολούθησε καιηΚύπρος,ηεπανεξέτασημιαςυπόθεσης μετά από ακυρωτική δικαστικήαπόφασηή ανάκλησηδιοικητικήςπράξης,γίνεται μεβάσητο νομικόκαιπραγματικόκαθεστώςπουίσχυεκατά το χρόνολήψης τηςακυρωθείσαςή ανακληθείσαςαπόφασης.
- ΗΕ.Δ.Υ. είχε υποχρέωση σύμφωνα μετιςδιατάξεις του Αρθρου 44
(3)τουπερίΔημοσίας Υπηρεσίας Νόμουτου 1967 (Ν.33/67),να καλέσει τον προϊστάμενο του Τμήματος νακάμει τις συστάσεις του. Τόσο όμως αυτός όσοκαιηΕ.Δ.Υ., είχαν καθήκον νασυμ μορφωθούνμετονομικόκαιπραγματικόκαθεστώςπουίσχυεκα τά την ανάκλησητης πρώτης.Καιαυτόακριβώς έπραξαν. 15 20 25
- Ταγεγονότατηςπαρούσαςυπόθεσηςείναιτελείωςδιαφορετικάαπό ταγεγονόταστηνυπόθεσηΣαφειρίδη,γιατηνοποίαέκαμειδιαίτερη μνείαοδικηγόροςτωνεφεσίβλητων,γιατίκατάτηλήψητηςαπόφα σης εκείνης, η Ε.Δ.Υ. δέκτηκε τους υποψηφίους σε συνεντεύξεις. Οτανδεσυνήλθεμετάαπόδικαστικήακύρωσητηςαπόφασηςγιανα επανεξετάσει το θέμα, ησύνθεση τηςήταν διαφορετική. Η ΕΑΥ. όμως έκαμεκατάτην επανεξέτασηχρήσητωνπροσωπικώνεντυπώ σεωντωνμελώντηςαναφορικάμετηναπόδοσητωνυποψηφίωνστις συνεντεύξεις πουαφορούσαντηνπρώτη απόφαση. 30 35
- Οισυστάσεις στην παρούσαυπόθεσηβασίζοντανσε στοιχείαπου ανάγονταν στον κρίσιμο χρόνο, σύμφωνα με την καθιερωμένη αρχήτης νομολογίας, επί του θέματοςαυτού.
- ΟΠροϊστάμενοςτουΤμήματοςπουείχεκάμειτιςαρχικέςσυστάσεις 40 είχε αποθάνεικαι ηΕ.Δ.Υ.είχε δυνάμει του νόμου υποχρέωση να καλέσει τοναντικαταστάτητουνακάμειτιςσυστάσεις, αφού προη γουμένως αγνοήσει τιςπαράτυπεςτροποποιήσεις που έγιναν στις εμπιστευτικές εκθέσεις καιέχονταςυπόψηταιδιαίτεραπεριστατικά 4332 3 A.A.A. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά. τηςυπόθεσης.Η απόφασητης Ε.Δ.Υ. ήτανκαθ' όλανόμιμη. Γ.Υπό Πική Δ.: 5 10 15 20 25 30 35 40 Η σύσταση τουδιευθυντήαποτελεί ανεξάρτητοκαιουσιώδεςκριτή ριο στάθμισης τηςκαταλληλότηταςτων υποψηφίωνγια προαγωγή. Ηεκτροπήαπότηνομιμότηταεπέδρασεουσιωδώςστηλήψητηςεπί δικης απόφασης,γεγονός πουεπέφερε καιτηνακυρότητατης.Οι ομόφωνες αποφάσειςτηςΟλομέλειας τουΑνωτάτου Δικαστηρίου απότιςοποίες καθοδηγήθηκετοπρωτόδικο δικαστήριο γιαπροσ διορισμό τουπλαισίου μέσα στοοποίο διενεργείται ηεπανεξέταση (SafiridesκαιMytides)επικυρώνουντηναρχή τουΔιοικητικούΔι καίουότιηεπανεξέταση ακυρωθείσαςήανακληθείσαςδιοικητικής πράξης διενεργείται μεβάσητονομικό καιπραγματικόκαθεστώς πουίσχυεκατάτηλήψη τηςπρώτηςαπόφασης. EivaLαυτήη τάξη πραγμάτωνπουεπιτρέπεικατάτηνεπανεξέταση^ τηναπόδοση ανα δρομικήςισχύος στοδιορισμόήτηνπροαγωγή πουγίνεται. Η αναδρομήκατά τηνεπανεξέταση στοδικαιϊκό και πραγματικό καθεστώςπουίσχυεκατάτοχρόνοτηςαρχικήςαπόφασης,συνιστά τηνοδότουδικαίουγιατηναποκατάστασητηςνομιμότηταςκαι τη διασφάλισητηςομαλότηταςστηδιοικητικήλειτουργία. ΗαρχήπουκαθιερώθηκεστηSafiridesέτυχεαναγνώρισηςκαισε δύοπροηγούμενες αποφάσειςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου στην άσκησητηςπρωτοβάθμιας αναθεωρητικήςτουδικαιοδοσίας, συ γκεκριμένα στην Kyprianides καιloannides. Τονομολογιακό ερώτημαπουεγείρεται είναικατάπόσοη αρχή στη Safirides-χαιMytidesσυγκρούεταιμεεκείνηστηΛνωνακαιποίεςοι επιπτώσεις.Αναφορικάμετη Λνωνα, διαπιστώνεταιηύπαρξηαντί φασηςμεταξύτηςαρχήςπουαναγνωρίζεταιωςπροςτοπλαίσιοεπα νεξέτασηςκαιτηςεφαρμογήςτηςσταγεγονότατηςυπόθεσηςεκείνης. Ηαρχήστη Λνωνα ότι, κατά τηνεπανεξέταση μπορεί ναεξετα στούν γεγονότα τα οποία προέκυψαν σε μεταγενέστερο στάδιο από το χρόνο της αρχικής απόφασης,τουλάχιστον στην περί πτωση των συστάσεων τουαρμόδιου τμηματάρχη,συγκρούεται με εκείνη η οποία προκύπτει απότις προηγούμενες αποφάσεις της Ολομέλειας στη Safirides και Mytides. Ενόψει της σύγκρουσης στις αρχές των πιο πάνωαποφάσεων, εγείρεταινομολογιακό θέμαεπιλογής μεταξύσυγκρουόμενων αυ θεντιών. Σετέτοιαπερίπτωσηηεπιλογήγίνεται μεβάσητην ορ4333 Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά.
(1990)θότητατηςαρχήςδικαίουτηνοποία ενσωματώνουν. Ο ορθός κανόνας δικαίουείναι αυτόςπουπροσδιορίζεται στη SafiridesκαιMytidesο οποίοςεφαρμόστηκεκαιαπότο πρωτόδι κοδικαστήριο. Η έφεση επιτυγχάνει κατά πλειοψη φίαχωρίςέξοδα. 5 Αναφερόμενες υποθέσεις: 10 Republic v. Safirides
(1985)3(A) C.L.R. 163, Mytides v. Republic
(1988)3(B) C.L.R. 737, 15 Μακρίδηκ.ά. v. Δημοκρατίας
(1989)3(Γ)Α.Α.Δ. 1338, Αύωνας καιΆλλοιν. Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 2038, Republic v. Argyrides
(1987)3(B) C.L.R. 1092, 20 Republic v. Demetriades
(1977)3C.L.R. 213, Practice Direction [1966]3All E.R. 77, 25 Young v.BristolAeroplane Co[1946] 1 All E.R.
- Έφεση. Έφεση εναντίον απόφασης Δικαστού του Ανωτάτου Δικα στηρίου (Κούρρη,Δ.),πουδόθηκεστις 31 Μαρτίου, 1990 (Προ- 30 σφυγές Αρ. 361/88,423/88 και 453/88), με την οποία ακυρώθη καν OLπροαγωγές των ενδιαφερομένων προσώπων στη μόνιμη θέσηΑνώτερουΤαχυδρομικού Λειτουργού. Π.Χ "Δημητρίου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Εφεσείοντες-Καθ' ων ηαίτηση. 35 Α. Παπαχαραλάμπονς, γιατους Εφεσίβλητους-Αιτητές. Cur. adv.vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Στηνέφεσηαυτήηαπόφασηδεν είναι ομόφω νη. Έχουν γραφτεί 3αποφάσειςεκ των οποίων οι 2βεβαίωςσυμ φωνούν μεταξύτους και είναι οι αποφάσεις των δικαστών Νική4334 40 3ΑΛΛ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά. τακαιΑρτεμίδη, με τις οποίες συμφωνούν όλοι OL δικαστέςπλην τουδικαστήΓΚκήοοποίοςθαεκδώσει ξεχωριστήν απόφαση. 5 10 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Η Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας εφεσιβάλλει την απόφαση πρωτόδικου δικαστηρίου ημερ. 31/3/90, που αφοράπροαγωγές στοτμήματαχυδρομικώνυπηρεσιών. Με χω ριστές προσφυγές οι εφεσίβλητοι αμφισβήτησαν τη νομιμότητα τους. Ησυνεκδίκαση των προσφυγών ήταν επιβεβλημένη γιατί στρέφονταν κατά κοινής πράξης της εφεσείουσας και επιπρόσθετα οι εφεσίβλητοι πρόβαλανλόγους ακύρωσης που στηρίζο νται ουσιαστικά σε ταυτόσημηπραγματική καινομική βάση. Η απόφαση ακύρωσε τους διορισμούς των 4 ενδιαφερομένων υπαλλήλων στη μόνιμη θέσηΑνώτερουΤαχυδρομικούΛειτουρ γού, που είχαν αναδρομικήδύναμηαπό15/2/
- 15 20 25 30 35 40 Η ανασκόπηση των γεγονότων θα εντοπίσει την προέλευση και την αιτίατης διένεξης, που οδήγησε στην άσκηση τηςκρινό μενης έφεσης. Ηεφεσείουσα, που θααποκαλούμε στο εξής και με τα αρχικά της ή απλά "η Επιτροπή", προέβη στους διορισμούς των ενδιαφερομένων στην παραπάνωθέσηστις 13/10/
- Αργότερα, όμως, και μετά απόνομική συμβουλήπου πήρεαπό το ΓενικόΕισαγγελέα, τουςανακάλεσε.Ολόγοςγι' αυτόήτανοι πλημμέλειες που υπήρχαν στις εμπιστευτικές εκθέσεις και οι επιπτώσεις τους στο κύρος των εκθέσεων σαν βασικού δείκτη της υπηρεσιακής ικανότητας των υπαλλήλων που διεκδίκησαν τις θέσεις. Πω συγκεκριμένα επρόκειτο για μεταβολές που επέ φερανστις εκθέσειςπροσυπογράφοντες λειτουργοί χωρίς νατη ρηθούν οι κείμενες κανονιστικές διατάξεις. Έτσι,κατάτηνεπανάκριση,ηΕ.Δ.Υ. αγνόησε ολότελα τις επι λήψιμες τροποποιήσεις, αποφασίζοντας να στηριχθεί μόνο στις νόμιμα καταρτισμένες εκθέσεις. Η οριστική απόφαση για τους προβιβασμούςλήφθηκεστις 11/2/88,αφούηΕπιτροπήάκουσετις απόψειςτουδιευθυντήταχυδρομικώνυπηρεσιών. Στοσημείοαυτό θαπρέπει νατονιστεί ότι στο μεταξύ απεβίωσε ο διευθυντής πουέκαμετιςαρχικέςσυστάσεις. Στηνπαραπάνωσυνεδρία έλα βεμέρος οαντικαταστάτης του,οοποίος πρότεινε γιαπροαγωγή τους 4 ενδιαφερομένους. Τη γνώμη του διαμόρφωσε, όπως μας πληροφορεί τοσχετικό πρακτικό,απότουλικό πουυπήρχε στους φακέλουςκατάτοχρόνο πουπροηγήθηκετηςανάκλησηςκαι από άλλασχετικά στοιχεία,πουπήρεαπότους τότε ενενεργεία προϊ σταμένους των υποψηφίων.Αναφορικά με τις εμπιστευτικές εκ θέσειςπαραγνώρισεεκείνεςπουη Επιτροπήθεώρησεπαράνομες. Παρεπιμπτόντως, μπορεί να ειπωθεί ότι και οι δύο εισηγήθηκαν 4335 Νικήτας, Δ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά.
(1990)τους ίδιους υποψηφίους,δηλαδή,τουςπροαχθέντες. Η σύσταση του νέου διευθυντή αποτελεί τη μοναδικήαιτία της ακυρωτικής απόφασης. Όλες οι άλλες αιτιάσεις των εφεσί βλητωναπορρίφθηκανωςανεδαφικές.Τοεκδίκασανδικαστήριο έκρινε ότιηαπόφασητηςεφεσείουσας παραβίασετοκρίσιμονο μοθετικό και πραγματικό καθεστώς του χρόνου έκδοσης της πράξης που ανακλήθηκε προς το οποίο η Επιτροπή είχε υπο χρέωση νασυμμορφωθεί. Ιδούπώςακριβώςέθεσετοθέμα: 5 10 "Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι η αξιολόγηση του Διευθυντή πουδιαλαμβάνειτηνπροσωπικήάποψητουγιατηναξίατων υποψηφίων, έστω και με βάση τα στοιχεία που ανάγονται στον κρίσιμο χρόνο, αποτελεί νέασύσταση έξω απόταπλαί σια του καθεστώτος στο οποίο η Επιτροπήόφειλε να περώρίσει τηνκρίση της.Υπήρξε επομένως, παραβίασητηςαρχής για επανεξέταση της υπόθεσης, όπως ο νόμος ορίζει που πλήττει την εγκυρότητατηςπράξεως,αφούοι συστάσεις του προϊσταμένου ήταναπόταβασικάστοιχεία που ηΕπιτροπή στήριξε την απόφασητης (Παράρτημα 10.6.3), αλλά και εξ αντικειμένου όπως ήδησημειώθηκε, παράγωνκρίσεως. 15 20 Καταλήγωότι ηΕπιτροπήστήριξε τηναπόφασητηςσε υλικό πουδενέπρεπεναευρίσκεται ενώπιοντηςKaLηαπόφασητης υπόκειται σε ακύρωση." Ηέφεσηπροσβάλλει τοπαραπάνωεύρημασανλανθασμένο με το αιτιολογικό ότι η σύσταση του διευθυντή έγινε στο πλαίσιο των αντικειμενικών στοιχείων που υπήρχαν για τους υποψηφί ουςκατάτοχρόνοτηςαρχικήςαπόφασης.Ταεπιχειρήματατουο 30 κ. Χ"Δημητρίου στήριξε κυρίως στην απόφασηΛνωναςν.Δημο κρατίας
(1990)3Α.Α.Δ.2038.Σ' εκείνη τηνπερίπτωση,πουαφο ρούσε το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων, ηΕπιτροπήανακάλεσε (μετάαπό γνωμάτευση) προαγωγέςγιαελαττωματικές τροποποι ήσεις των εκθέσεων απόπροϊσταμένους, αποφασίζονταςνα βα- 35 σισθεί μόνο στο τμήμα των εκθέσεων που συντάχθηκε απότους αξιολογητές των υπαλλήλων. Κατά τη λήψητης απόφασης,που ανακλήθηκε, οι συστάσεις τουδιευθυντή είχανυπόβαθροτις εκθέσεις πουεκτων υστέρων η 40 Επιτροπήθεώρησε παράνομες. Στη διαδικασία επιλογής συμμετέ σχεονέος διευθυντήςτουτμήματοςδιότι μεσολάβησε η αφυπηρέτησητουάλλου,λόγω ορίουηλικίας.Η γνώμητουνέου διευθυντή άσκησε ουσιαστική επίδρασηστο αποτέλεσμα. Απορρίπτοντας το 4336 25 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δημοκρατία ν.Πιτσιλλί&η κ.ά. Νικήτας, Δ. επιχείρημα για παρέκκλιση απότο νομικό και πραγματικό καθε στώς που υπήρχε κατά το χρόνο ανάκλησης, και που έπρεπε να διέπει τηνέα απόφαση,ηΟλομέλεια συμπέρανε ότι "ορθά η Επι τροπήζήτησε τηνυποβολήνέων συστάσεων μεβάση τις εμπιστευτικές εκθέσεις χωρίς ναληφθούν υπόψηοι παράνομεςτροποποι ήσεις". Καιαυτόδιότι "οποιαδήποτεανάμειξη(τουδιευθυντήπου αποχώρησε)στην επανεξέτασηθαήταννομικά ανεπίτρεπτη". Από την άλλη ο κ. Παπαχαραλάμπους, επικαλούμενος την απόφαση Δημοκρατία ν. Σαφειρίόη
(1985)3Α.Α.Δ. 163, επίσης της Ολομέλειας, διατύπωσε την άποψη πως δεν εφαρμόστηκε στην προκείμενη περίπτωση το δίκαιο που ίσχυε προτούπραγ ματοποιηθείη ανάκληση. Η εισήγηση τουείναιότι εδώ,στις συ στάσεις τουνέου διευθυντή,εμφιλοχώρησαν υποκειμενικές σκέψεις κατάπαράβασητηςαρχήςτηςαντικειμενικότητας πουδια κήρυξε η Σαφειρίόη, ανωτέρω. Έπρεπε να περιορισθεί στην πλήρωση των κενών πουεπισημάνθηκανστις εκθέσεις. Το ζήτημακατάπόσον ηαπόφασηΛνωνα βρίσκεται σεδιάστάση με τηΣαφειρίόη, υπό την έννοια ότι εγκαινιάζει κανόνα πουσυγκρούεται μετοάλλο νομολογιακό προηγούμενο,αφέθη κε αποτο συνήγορο στην κρίση τουδικαστηρίου. Εκδίδοντας νέα πράξη σε αντικατάσταση εκείνης πουανακλήθηκε το διοικητικό όργανο οφείλει πρωτίστως να θεωρήσει ανίσχυρη και νομικά ανυπόστατητην αρχικήδιοικητική πράξη. Λόγω του αναδρομικού αποτελέσματος της ανάκλησης, η νέα πράξηανάγεταιστο χρόνο έκδοσης της αρχικής-καικατάσυνέ πεια στο καθεστώς πουυπήρχεκατάτοχρόνο εκείνο. Τη γενική αυτήαρχήενστερνίστηκε ηνομολογία μαςσε πολυάριθμες περι πτώσεις. Μεταξύ αυτών και οι δύο προαναφερθείσεις. Βλέπε επίσης Μντίόηςν. Δημοκρατίας(\98S) 3(B) C.L.R.737. Ο λόγος που ώθησε την Επιτροπή να ακούσει το Διευθυντή καταγράφεται στοπρακτικό: "Δεδομένου ότι υπάρχουνσημαντικές αλλαγές στις αξιολογή σεις,η Επιτροπήέκρινε αναγκαίονακληθεί οΔιευθυντής του Τμήματος Ταχυδρομικών Υπηρεσιών ενώπιον της, για να τουδοθεί ηευκαιρίαναπροβείσενέες συστάσεις υπότοφως των εμπιστευτικών εκθέσεων πολλών υπαλλήλων, όπωςαυ τές έχουν διαμορφωθεί ύστερα απότις πιο πάνω συστάσεις τηςΕπιτροπής." 4337 Δημοκρατία ν. Πιτσιλλίδηκ.ά.
(1990)Ό,τι, λοιπόν, είχε ζωτική σημασία ήταν πως το υπόστρωμα της αξιολόγησης τουαποβιώσαντος- οιεκθέσεις - εξέλειπε.Km δενυπήρχεάλλος τρόποςνααναπληρωθείτοκενό παράνακλη θεί να εκφράσει απόψεις ο αντικαταστάτης του. Ηέρευνατου τελευταίου έγινεκαιηκρίση τουδιαμορφώθηκεαπότααντικειμενικάδεδομένατων υποψηφίωνκατάτονκρίσιμο χρόνοδηλα δήταστοιχεία των φακέλων κ.λ.π.,πουαποκλείουν την υποκει μενικότητα. Και στην περίπτωσηακόμηπουδεν μεσολαβούσε ο θάνατος του πρώην διευθυντήγια αντιμετώπιση τουζητήματος και εκείνος θαπροσέφευγε αναπόδρασταστην ίδια μεθοδολογία. 5 10 Θα θέλαμε ναπροσθέσουμε, μεκίνδυνο επανάληψης,ότιμε τη διαφοροποίηση των εκθέσεων ηβάση τηςεκτίμησης διασαλεύθηκε. Ήταν αναπόφευκτηη επανεκτίμησηστααυστηράόμως 15 πλαίσιατουτότε ισχύοντος καθεστώτος. Στηνυπόθεση Λνωνας, αλλά και την προκείμενη,αυτόεπιτεύχθηκε ενόψει της αντικει μενικήςυφήςτωνστοιχείων πουχρησιμοποιήθηκαν.Στο σημείο αυτό έγκειται ηδιαφωνίαμαςμετηνπρωτόδικη απόφαση ότι δεν τηρήθηκε τοκρίσιμο καθεστώς για τηνέα πράξη. 20 ΗαπόφασηΣαφειρίόηδενδιέλαθετηςπροσοχής της Ολομέ λειας στηΛνωνα. Ούτε ητελευταία αυτήαπόφαση καινοτόμησε ή καθιέρωσε νέααρχή. Δενπρέπει ναλησμονείται ότιτα γεγο νότα στην πρώτηδεν ήτανόμοια. Μετάτην ακύρωση διορισμού 25 από τοδικαστήριο η Ε.Δ.Υ.,που στοαναμεταξύάλλαξε σύνθε ση,έλαβε υπόψητης σαν στοιχείο κρίσης εντυπώσεις από συνε ντεύξεις που διεξήχθησαν απότην προηγούμενη Επιτροπή, ενώ είχε τηνευχέρεια ναδιευθετήσει νέες συνεντεύξεις. Η διαφορά είναι οφθαλμοφανής καιδεν χρειάζεται σχόλιο. Καιστις δύο 30 περιπτώσεις εφαρμόστηκε οίδιος κανόνας,αλλά σεανόμοιαγε γονότα με διαφορετικό φυσικά αποτέλεσμα. Γιατους λόγους που εκτέθηκανηέφεση επιτυγχάνει. Η από φασητης Ε.Δ.Υ.επικυρώνεται. Καμιάδιαταγήγια έξοδα. 35 ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.:Στην κρινόμενη έφεση εγείρεται μόνο ένα νομικό ζήτημα,το ίδιο που συζητήθηκε και απότον πρωτόδικο δικαστή,οοποίος ακύρωσε τηναπόφασητηςεφεσείουσας - Επι τροπής Δημόσιας Υπηρεσίας, σύμφωνα με την οποία στις 40 11.3.88προήχθησανταενδιαφερόμενα πρόσωπαστη μόνιμη θέ ση Ανώτερου Ταχυδρομικού Λειτουργού, αναδρομικάαπό 15.2.85. 4338 3 ΑΛΛ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλί&ηκ.ά. Αοτεμίδης, Δ. ΓΕΓΟΝΟΤΑ: 5 10 15 Η υπόκρίσηαπόφασητηςΕ.Δ.Υ.ελήφθημετάαπόδιαδικασία επανεξέτασης γιατηνπλήρωση τωνθέσεων, αφούπροηγουμένως ανακάλεσε προηγούμενη της, ενεργώντας βάσει συμβουλής του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας.Τόσο η ανακληθείσα όσο και ηεπίδικηαπόφαση κατέληξε στο διορισμό των ενδιαφερομέ νων προσώπων. Η ανάκλησηέγινεγιαναεπανορθωθεί κατάτην επανεξέταση ηπαρατυπία στις εμπιστευτικές εκθέσεις των υποψηφίων, που διαπιστώθηκε από το γεγονός ότι οι προσυπογράφοντες λειτουργοί προέβησανσεουσιώδεις τροποποιήσεις σ'αυ τές χωρίς αιτιολογία. Έτσι, ηΕ.Δ.Υ.όταν συνήλθε στις 23.1.88, για να επανεξετάσει το ζήτηματης πλήρωσης των θέσεων, πολύ ορθά,αποφάσισενααγνοήσει τις τροποποιήσεις αυτέςστις περιπτώσεις που ήσαν αναιτιολόγητες. Ακολούθως, και σε επόμενη συνεδρία της στις 11.2.88, προχώρησε στην τελική αξιολόγηση των υποψηφίωναφούάκουσεκαιτις απόψεις τουδιευθυντή του Τμήματος Ταχυδρομικών Υπηρεσιών. Έκρινε δε ότι ταενδιαφε ρόμενα πρόσωπαήσαντακαταλληλότερα για διορισμό. 20 25 30 35 40 Το "κρίσιμο ερώτημα", όπως το χαρακτηρίζει ο πρωτόδικος δικαστής, είναι κατάπόσο οι συστάσεις τουνέου διευθυντή απο τελούσαν μέρος τουπραγματικούκαθεστώτος που ίσχυε κατάτο χρόνολήψεως τηςπρώτηςαπόφασης,ήήτανκαινούργιο στοιχείο έξω από αυτό. Εδώσημειώνουμε ότι οπροϊστάμενος τουτμήμα τος, που προέβη στις συστάσεις στην Ε.Δ.Υ.,κατά τη λήψητης πρώτηςαπόφασης,είχεαποθάνειπριν από την επανεξέταση. Τοπρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι οι απόψεις τουδιευθυντή,καικατά συνέπεια οι συστάσεις του,βασίζονταν στηνπρο σωπική του αξιολόγηση των υποψηφίων,έστω καιαναυτήστη ριζόταν σε στοιχεία που ανάγονταν στον κρίσιμο χρόνο, της ανακληθείσης δηλαδή απόφασης. Η σύσταση αυτή επομένως αποτελούσε στοιχείο που δεν μπορούσε να μετατοπιστεί στο πραγματικό καθεστώς που ίσχυε κατά τη λήψητης ανακληθεί σας απόφασης.Αποτέλεσμα του ευρήματος αυτού ήταν η ακύ ρωση της επίδικηςαπόφασης. Οδικηγόρος της εφεσείουσας υποστήριξε ότι ηαπόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι εσφαλμένη, γιατί από τα πρα κτικά της διαδικασίαςενώπιον της Ε.Δ.Υ.καταδεικνύεται πως οι συστάσεις του νέου διευθυντή αφορούσαν μόνο σε στοιχεία αξιολόγησης των υποψηφίωνπου ίσχυαν κατάτον κρίσιμο χρό νο, σ' αυτό κατά την ανάκληση δηλαδήτης πρώτηςαπόφασης. 4339 Αοτεμίδης,Δ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά.
(1990)Πρόσθετα,οιαπόψεις τουβασίστηκαν πάνωστις εμπιστευτικές εκθέσεις των υποψηφίων,πουαφορούσαντον ίδιοχρόνο, αφού προηγουμένως αγνοήθηκαν οι παράτυπες τροποποιήσεις που έγιναν απότους προσυπογράφοντες λειτουργούς. Πάνωσε αυ τότοζήτημα,αναφορικά μετιςσυστάσεις τουδιευθυντή,τοσχε5 τικό πρακτικότηςΕπιτροπήςέχειωςεξής: "Μελέτησε τους Φακέλους καιζήτησε KOL σχετικά στοι χείααπότουςυπηρετούντες προϊστάμενους τωνυποψήφιων, οι οποίοι ήταν καιτότε ποοϊστάμενοι αυτών. Επίσης έλαβε 10 υπόψη τηναρχαιότητακαιτηνόλησταδιοδρομία των υπο ψήφιων,καθώςκαιτιςΕμπιστευτικές τους Εκθέσεις,αγνοώ ντας τιςτροποποιήσεις που έγιναν από Προσυπογράφοντες Λειτουργούς καιείναι αναιτιολόγητες καιαποδίδοντας με γαλύτερη σημασία στατρίατελευταία χρόνια." 15 (Ηυπογράμμιση δικήμας) Η Ε.Δ.Υ.όπως αναφέρεταιεπίσης στο ίδιοπρακτικό,"ασχο λήθηκε μετηγενική αξιολόγηση καισύγκριση τωνυποψηφίων με βάσητονομικό και πραγματικόκαθεστώς που ίσχυετον ου- 20 σιώδη χρόνο." Ηνομολογία μας,πουακολούθησε σ' αυτότον τομέατοΔιοι κητικόΔίκαιοόπωςεφαρμόζεταιστην Ελλάδα,είναιπάγιαπάνω στο ζήτημα.Συνοψίζεται δεστην απόφασητουπρωτόδικουδικά- 25 στή,όπουαναφέρονταικαιυποθέσεις στις οποίες υιοθετήθηκε. Η επανεξέταση μιας υπόθεσης, μετάαπόδικαστικήακύρωσηήανά κλησητηςδιοικητικής πράξηςστην οποίααφορά,γίνεται μεβάση τονομικό καιπραγματικόκαθεστώς πουίσχυεκατάτοχρόνολή ψης τηςακυρωθείσας ήανακληθείσας απόφασης. Δημοκρατία ν. 30 Σαφειρίόη
(1985)3 Α.Α.Δ. 163,Μντίόη ν.Δημοκρατίας
(1988)3(B)C.L.R. 737,Μακρίόην.Δημοκρατίας
(1989)3(Γ)Α.Α.Δ. 1338, Λνωναςκαι Άλλοι ν.Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 2038. Έχουμε διαφορετικήάποψηαπό αυτήπου εξέφρασε ο πρω- 35 τόδικος δικαστής. Οι συστάσεις του διευθυντή, όπως σαφώς αναφέρεται στο πρακτικότης Επιτροπής,απόσπασματουοποί ου παραθέτουμεπιοπάνω,δενεισήγαγε νέοστοιχείο στη λήψη της δεύτερης απόφασης,που δενίσχυε κατάτηνανάκλησητης πρώτης. Οι συστάσεις του διευθυντή στηρίχθηκαν στις εμπι- 40 στευτικές εκθέσεις, αφούαγνοήθηκανοιαναιτιολόγητες και πα ράτυπες τροποποιήσεις των λειτουργών πουτις προσυπέγρα ψαν, για τα τελευταία τρία χρόνια απότηνανάκλησητης πρώ της απόφασης. Ο διευθυντής άκουσε επίσης και τις απόψεις 4340 3 ΑΛΛ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλί&ηκ.ά. Αρτεμίδης, Δ. υπευθύνων του τμήματος που αφορούσαν στην απόδοση των υποψηφίων κατά τον κρίσιμο χρόνο. Η Ε.Δ.Υ. υπήρξε σχολα στικά προσεκτική στο να εφαρμόσει στην πράξη την αρχή της νομολογίας πουπαραθέτουμεπιο πάνω. 5 Το άρθρο44
(3)του περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νόμου, 33/67, προβλέπει ταεξής: 10 15 20 25 30 "Κατά την προαγωγήν η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπ'όψιν τας περί των υποψηφίων ετησίας εμπιστευτικός εκ θέσεις και τας επί τούτω συστάσεις του Προϊσταμένου του Τμήματος εν τω οποίω ηκενή θέσις." Η Ε.Δ.Υ., σύμφωνα με τις πιο πάνω διατάξεις του Νόμου όφειλε, να καλέσει τον κάτοχο της θέσης, τον προϊστάμενο δη λαδήτουΤμήματος,γιανακάμει τις συστάσεις του. Τόσο όμως αυτός,όσοκαιηίδιαηΕπιτροπή,είχαν καθήκοννα ενεργήσουν βάσει της αρχής της νομολογίας, που ήδηπαραθέσαμε, να παρ θεί δηλαδήηνέα απόφασησύμφωνα με το νομικό καιπραγματικό καθεστώς που ίσχυε κατά την ανάκληση της πρώτης. KaL αυτό ακριβώς, όπως υποδεικνύουμε πιο πάνω, έχει γίνει. Τα γεγονότα της κρινόμενης έφεσης είναι πανομοιότυπα με αυτάστηνυπόθεσηΛνωνα, όπουη Ολομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίου είπε ταεξής σχετικά: "Κατά τηδιαδικασίαλήψης της επίδικης απόφασης, τόσο ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Οικονομικών όσο και ηΕπιτροπή,δεν έλαβανυπόψητις αναιτιολόγητεςτροποποιήσειςτων Εμπιστευτικών Εκθέσεων. Έλαβανμόνουπόψητις αξιολογήσεις των Αξιολογούντων Λειτουργών." Και παρακάτω: 35 40 "Σύμφωνα με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, και ταάρθρα2 και44
(3)των περί Δημοσίας Υπηρεσίας Νό μων 1967-1987 ο προϊστάμενος τμήματος δεν είναι απαραί τητο για σκοπούς συστάσεων να γνωρίζει προσωπικά τους υποψηφίους, ή ακόμα να είναι προϊστάμενος για ορισμένο χρονικό διάστημα,πριν προβεί σε συστάσεις. Ο προϊστάμε νος ανεξαρτήτως χρόνου και γνωριμίας, διεξάγοντας την έρευνα του μπορεί να αντλήσει τις πληροφορίες του από οποιεσδήποτε άλλες κατάλληλες πηγές όπως είναι η περί πτωση πληροφοριών από προϊσταμένους των υποψηφίων 4341 Αρτεμίδης, Δ. Δημοκρατία ν. Πιτσιλλίδηκ.ά.
(1990)και να προβεί σε συστάσεις. (Βλ. Μέττας ν. Δημοκρατίας
(1975)3Α.Α.Δ.250, 256, Λεωνίόονν.Δημοκρατίας
(1986)3 Α.Α.Δ. 1918, Σπανόςν.Δημοκρατίας
(1985)3 Α.Α.Δ. 1825, Χρνσοχός ν.Δημοκρατίας
(1985)3 Α.Α.Δ. 78, Σωτηριάόης και Αλλοι ν,Δημοκρατίας
(1987)3Α.Α.Δ. 1604, Χαρήςν. Δημοκρατίας
(1989)3(A) C.L.R.147.)" 5 Και τέλος: Στο στάδιο της επανεξέτασης η Ε.Δ.Υ. διαπιστώνοντας 10 την παρατυπία δεν μπορούσε να ζητήσει αποκατάστασηδια της διοικητικής οδού γιατί στο μεταξύ ο κ. Αποστολίδης, ο προσυπογραφών λειτουργός, αφυπηρέτησεκαι οποιαδήποτε ανάμειξητου στη επανεξέταση θαήταν νομικά ανεπίτρεπτη. Επομένως ορθά η Επιτροπή ζήτησε την υποβολή νέων συ- 15 στάσεων με βάση τις εμπιστευτικές εκθέσεις χωρίς να λη φθούν υπόψηοι παράνομες τροποποιήσεις. Κατά τηδιάρκειατης συζήτησης της έφεσης ο δικηγόροςτης εφεσείουσας έκαμε αναφορά σε αποσπάσματα απόταπρακτικά 20 της Ε.Δ.Υ.,αυτάπου παραθέτουμεπιο πάνω, για να ενισχύσει τηνάποψητουότι στη λήψη τηςεπίδικηςαπόφασηςηΕπιτροπή ενήργησε σύμφωναμετηνομολογία. Οδικηγόροςτων εφεσίβλη των περιορίστηκε στην επίκληση της νομολογιακής αρχήςπρο βάλλονταςως μοναδικόστοιχείο παραβίασηςτηςτογεγονός ότι 25 εκλήθη ο Διευθυντής νακάμει συστάσεις κατάτη λήψητης επί δικης απόφασης,ενώ δεν ήταν ο προϊστάμενος του Τμήματος κατά τον κρίσιμο χρόνο τηςπρώτης απόφασης. Έκαμε δειδιαί τερη μνεία της υπόθεσης Σαφειρίόη, πουαναφέρεταιπιο πάνω. Τα γεγονότα όμως στην κρινόμενη υπόθεση είναι τελείως δια- 30 φορετικά, γιατί κατάτη λήψητης απόφασηςστην υπόθεση Σα φειρίόη, η Ε.Δ.Υ. δέκτηκε τους υποψηφίους σε συνεντεύξεις. Όταν δε συνήλθε, μετά απόδικαστικήακύρωση της απόφασης, για να επανεξετάσει το θέμα,η σύνθεση της ήταν διαφορετική. Η Επιτροπήόμως έκαμε, κατάτηνεπανεξέταση,χρήσητωνπρο- 35 σωπικών εντυπώσεων των μελών της αναφορικά μετην απόδο ση των υποψηφίων στις συνεντεύξεις, όπως είχανκαταγραφεί σταπρακτικάκαιπουαφορούσαντηνπρώτηαπόφαση. Η Ολο μέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίου έκρινε πωςηδιαδικασία αυ τή παραβίαζε την αρχήτης νομολογίας, στην οποία έχουμε ήδη 40 αναφερθεί,γιατίκατάτην επανεξέτασηείχε εισαχθεί τουποκει μενικό στοιχείο κρίσεως που αποκόμισαν μερικά από τα μέλη της Επιτροπής από τις συνεντεύξεις των υποψηφίων κατά τη διαδικασία λήψης της πρώτηςαπόφασης,ενώ στην επανεξέταση 4342 3 ΑΛΛ. Δημοκρατία ν. Πιτσιλλίδη κ.ά. ησύνθεσητης ήτανδιαφορετική,εφόσο μερικά απόταμέλητης δεν συμμετείχαν στη λήψη της πρώτηςαπόφασης. 5 10 15 20 25 30 35 40 Στην παρούσα περίπτωση ηΕ.Δ.Υ.όφειλε, υπό τις περιστάσεις που εξηγούμε παραπάνω,βάσει του περί Δημοσίας Υπηρε σίας Νόμου,νακαλέσει τον Προϊστάμενο τουΤμήματος γιανα εκφράσει τις απόψεις του για τους υποψήφιους.1Αυτές όμως οι συστάσεις, σύμφωνα με την αρχήτης νομολογίας, θαέπρεπενα βασίζονται σε στοιχεία που ανάγονταν στον κρίσιμο χρόνο, πράγμαπουέγινε. Ο Προϊστάμενος του Τμήματος, που προέβη στις συστάσεις αναφορικά με την πρώτη απόφαση είχε στο μεταξύ αποθάνει. Δεν ήταν επομένως δυνατό να κληθεί κατά την επανεξέταση.Η ίδια η Επιτροπή δεν μπορούσε να μην καλέσει τον κάτοχο της θέσης, αφούο νόμος απαιτεί την παρουσία του Προϊσταμένου τουΤμήματος γιανακάμει τις συστάσεις του,και έχονταςυπό ψηταιδιαίτεραπεριστατικάτης υπόθεσης,αφού προηγουμένως αγνοήσει τις παράτυπες τροποποιήσεις που έγιναν στις εμπιστευτικές εκθέσεις. ΗΕ.Δ.Υ.επομένως ενήργησενόμιμα. Η έφε σηγίνεται αποδεκτή. Ηαπόφαση της Ε.Δ.Υ.επικυρώνεται. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Συμφωνώμετην πρωτόδικηαπόφαση,το σκεπτι κόκαικατάληψητηςοποίαςείναισύμφωνα μετις σχετικές αρχές τουΔιοικητικού Δικαίου,όπωςέχουν θεμελιωθείαπότηνομολο γία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναφορικά με το πλαίσιο μέσα στο οποίο επανεξετάζεται ακυρωθείσα ήανακληθείσα πράξη. Αν δεν επρόκειτο γιατηδιαφωνίαμου μετην πλειοψηφία τουΔικα στηρίου θα περιοριζόμουν σε σύντομη εξήγηση των λόγων για τους οποίους καταλήγωότι ορθάαποφασίστηκε ότι ηεφαρμογή της ισχύουσας αρχήςδικαίουοδηγεί αναπόδρασταστην ακύρωση της επίδικης πράξης.Το γεγονός ότι διαφωνώ με τους συναδέλ φους μουόχι μόνο ως προςτηνκατάληψηαλλάκαιτηδιαπίστω σητων αρχώνπουισχύουν σχετικά μετοπλαίσιο τηςεπανεξέτασης,δικαιολογεί λεπτομερέστερη αναφοράστους λόγους γιατους οποίους τάσσομαι υπέρτηςαπόρριψηςτης έφεσης. Δεν θαεπαναλάβωσε όλη την έκταση τους τα γεγονότα που συνθέτουν τη διαφοράκαι προσδιορίζουν το επίδικο θέμα,δεδομένου ότι αυτά μνημονεύονται στις αποφάσεις της πλειοψη φίαςπου έχουν ετοιμασθεί από τους Δικαστές ΝικήτακαιΑρτεμίδη. Θα περιορίσω την αναφοράμου μόνο σε εκείνητη πτυχή των γεγονότων που αφορά άμεσα το θέμα που καλούμεθα να αποφασίσουμε,δηλαδήανήτανεπιτρεπτόγιατην ΕπιτροπήΔη4343 Πικής, Δ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά.
(1990)μόσιας Υπηρεσίας (η Επιτροπή) να λάβει υπόψη της κατάτην επανεξέταση, τη σύσταση του Διευθυντή του Τμήματος Ταχυ δρομείων, που διατυπώθηκε και υποβλήθηκε στις 11.2.1988, τρία περίπου χρόνια μετά την ανακληθείσα πράξηπου είχελη φθεί στις 29.1.85 και τεθεί σε ισχύ από 15.2.
- Στις προαγωγές των τεσσάρων ενδιαφερομένων μερών στη θέση των Ανώτερου Ταχυδρομικού Λειτουργού, δόθηκε, όπως είναι παραδεκτό κατάτην επανεξέταση ακυρωθείσας ή ανακλη θείσας πράξης,αναδρομική ισχύ, γεγονός που υποδηλώνει και το νομικό καιπραγματικόπλαίσιο πουδιέπει τηλήψη της από φασης. 5 10 Η αρχική απόφαση λήφθηκε στις 29.1.
- Μ' αυτή είχαν προαχθείοι ίδιοι υποψήφιοιπουείχανεπιλεγεί καικατάτηνεπα- 15 νεξέταση. Η απόφαση εκείνη αμφισβητήθηκε και αποτέλεσε το αντικείμενο τωνπροσφυγών434/85-453/
- Μετάτηςέκδοσητης απόφασης της Ολομέλειας στην Republic ν,Argyrides
(1987)3 C.L.R. 1092 τογραφείοτουΓενικού Εισαγγελέα συμβούλευσε την Επιτροπή, όπως ανακαλέσει την απόφασητης 29.1.1985 ενόψει 20 τηςβεβαιότηταςότι οι προσφυγές θαεπιτύγχανανλόγω της avuκανονικότητας ήπαρανομίαςπου είχε διαπιστωθεί στην ετοιμα σίατων εμπιστευτικών εκθέσεων των υποψηφίωνκαιτις αναπό φευκτες επιπτώσεις στην εγκυρότητατηςαπόφασης. Η Επιτροπή υιοθέτησε τησυμβουλήτουΓενικού Εισαγγελέακαιανακάλεσετις 25 επίδικες αποφάσεις. Συγχρόνως μερίμνησε ώστε οι εμπιστευτικές εκθέσεις πουείχαν κριθεί τρωτές ναεναρμονισθούν μετις σχετι κές κανονιστικές διατάξειςμε τρόπο πουνα τις καθιστά νόμιμο μέτρο κρίσεως των αξιολογουμένων λειτουργών, υποψηφίωνγια την πλήρωση των επίμαχων θέσεων. Ενόψει των αλλαγών οι 30 οποίες προέκυψαν,η Επιτροπήθεώρησε ορθό ναζητήσει απότο νέο Διευθυντή του Τμήματος Ταχυδρομικών Υπηρεσιών τον κ. Χαραλαμπίδη, όπως υποβάλει τις συστάσεις του αναφορικάμε την καταλληλότητα των υποψηφίων για προαγωγή.Ο κ. Χαραλαμπίδηςείχεαντικαταστήσειτονκ.Σπαθάρη,οοποίοςείχεαπο- 35 βιώσει σεημερομηνία μεταγενέστερη της29.1.1985.Τοπρωτόδικο δικαστήριο ακύρωσε την απόφασητης 11.2.1988επειδή λήφθηκε υπόψη η σύσταση του κ. Χαραλαμπίδη που συνιστούσε γεγονός πουδεν υπήρχε ούτε μπορούσε ναυπάρχεικατάτο χρόνο λήψης της απόφασηςτου 1985 κατάπαράβασητουκανόνατου Διοικη- 40 τικού Δικαίου, ο οποίος ορίζει ότι η επανεξέταση περιορίζεται στα γεγονότα που υφίσταντο κατά το χρόνο λήψης της αρχικής απόφασης. 4344 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδηκ.ά. Πικής, Δ. Όπως ορθά επισημαίνεται στην πρωτόδικη απόφαση,η σύ στασητουδιευθυντήαποτελεί ανεξάρτητοκαιουσιώδη παράγο ντα στηστάθμιση τηςκαταλληλότητας τωνυποψηφίωνγιαπρο αγωγή. Η εκτροπή από τη νομιμότητα επέδρασε ουσιωδώς στη λήψη της επίδικηςαπόφασης,γεγονός που επέφερεκαιτηνακυ ρότητατης.ΣτηναναζήτησηKOLπροσδιορισμό τουπλαισίουμέ σα στο οποίο διενεργείται η επανεξέταση, το πρωτόδικο δικα στήριο καθοδηγήθηκεαπότις ομόφωνες αποφάσειςτης Ολομέ λειας Republic v. Safirides
(1985)3 C.L.R. 163 και Mytides v. Republic
(1988)3(B) C.L.R.
- Οι αποφάσεις αυτές δεν εισά γουν νέο κανόνα αλλά επικυρώνουν την αρχή του Διοικητικού Δικαίου, ότι η επανεξέταση ακυρωθείσας ή ανακληθείσας διοι κητικής πράξηςδιενεργείται με βάσητο νομικό και πραγματικό καθεστώς που ίσχυε κατάτο χρόνο λήψης της πρώτης απόφασης,στην προκείμενη περίπτωση στις 29.1.
- Είναι αυτήη τάξηπραγμάτωνπουεπιτρέπει κατάτηνεπανε ξέταση την απόδοση αναδρομικής ισχύος στο διορισμό ή την προαγωγήηοποίαγίνεται. (Βλέπε Πορίσματατης Νομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας 1929-1959, σελ. 160-162 και σελ. 205 καιΔαγτόγλου - ΓενικόΔιοικητικό Δίκαιο,έκδοση 1982,τό μος Γ2 σελίδα 147). Ηαναδρομήκατάτην επανεξέταση στο δικαιϊκό και πραγματικόκαθεστώς που ίσχυε κατάτο χρόνο της αρχικήςαπόφασης,συνιστά τηνοδότουδικαίουγιατηναποκατάσταση της νομιμότητας και την διασφάλιση της ομαλότητας στηδιοικητική λειτουργία. Ηπρωτόδικηαπόφασηεφεσιβάλλεται γιαέναουσιαστικά λό γο,οοποίος συνοψίζεται ως εξής:Λανθασμένα τοπρωτόδικοδικαστήριοέκρινεότιδενήτανπαραδεκτήησύστασητου Διευθυντή τωνΤαχυδρομικώνΥπηρεσιών. Παράτογεγονός ότιδιαμορφώ θηκε και υποβλήθηκε σε μεταγενέστερο χρόνο από την αρχική απόφαση οι συστάσεις του ήταν παραδεκτέςενόψει τουεπανα προσδιορισμού του πλαισίου των εμπιστευτικών εκθέσεων προς συμμόρφωση μετους κανόνες πουδιέπουν την εγκυρότητατους. Ηνομική επιχειρηματολογία στηρίχθηκε κατ'εξοχήστην απόφα ση της Ολομέλειας στη Λνωνας ν. Δημοκρατίας
(1990)3Α.Α.Δ. 2038,στην οποία έγιναν δεκτές κατάτην επανεξέταση οι συστά σεις του αρμόδιου τμηματάρχηπαρόλο που υποβλήθηκαν σε μεταγενέστερο χρόνοαπότηνπρώτηαπόφαση.Στοαποτέλεσμα αυ τό κατέληξε η Ολομέλεια στη Λνωνα παρά την αποδοχή,όπως φαίνεται απότοπιοκάτωαπόσπασμα,τουκανόνατου Διοικητι κού Δικαίου, ότι η επανεξέταση περιορίζεται στα γεγονότα που υπήρχαν ή μπορούσε αντικειμενικά να διαπιστωθούν κατά το 4345 Πικής, Δ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά.
(1990)χρόνο λήψης τηςακυρωθείσαςαπόφασης. "Είναι ορθό πως η ακύρωση διοικητικής πράξης ανατρέχει κατά κανόνα στο χρονικό σημείο έκδοσης της πράξης που ακυρώθηκε και επαναφέρει τα πράγματα στο νομικό και πραγματικό καθεστώς που ίσχυε κατά το χρόνο έκδοσης της διοικητικής πράξης που ακυρώθηκε και ηΔιοίκηση υποχρε ούται ναπροβεί σε νέακρίση βάσει του πραγματικούκαινο μικού καθεστώτος που ίσχυε στο χρόνο αυτό. (Βλ.Μντίόης ν.Δημοκρατίας
(1988)3(B) C.L.R. 737.)" 5 10 Ηυπόθεση Mytides είναι μιααπότις αποφάσειςτης Ολομέ λειας ηοποίαυιοθετήθηκε απότον πρωτόδικοδικαστήστηδια πίστωση της αρχής δικαίου, η οποία προσδιορίζει το πλαίσιο μέσαστο οποίο επανεξετάζεταιακυρωθείσαήανακληθείσααπό- 15 φάση διοικητικού οργάνου. Η άλλη είναι η προηγούμενη από φασητης Ολομέλειας στη Safirides. Στηνπραγματικότητα, στη Mytides υιοθετήθηκε η απόφαση στη Safirides, που αποτελεί και την πρώτη απόφασητης Ολομέλειας στην οποίαυιοθετήθη κε η αρχή του διοικητικού δικαίου σχετικά με το πλαίσιο μέσα 20 στο οποίο διενεργείται ηεπανεξέταση. Αυτό προκύπτει απότο ακόλουθο απόσπασμαστη Mytides: "Where a decision is declared wholly invalid under Article 146.4(b)the decision as well as the premises upon which it is 25 based disappear. Thereupon the administration comes under a duty to restore the status quo ante and examine the matter afresh by reference to the factual and legal background prevailing prior tothedecision." (PerPikis,J.inthe decision of the Full Bench in the Republic v. Safirides
(1985)3 C.L.R. 30 163, at p. 170, adopting in this respect Pantelakis Kyprianides v. The Republic
(1968)3C.L.R. 653; ioannides and Another v. The Republic
(1979)3C.L.R. 628)." Όπως έχει επισημανθεί στη Safirides,ηίδιααρχήέτυχε ανα- 35 γνώρισης και σε δύο προηγούμενες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην άσκησητηςπρωτοβάθμιαςαναθεωρητικήςδι καιοδοσίας, συγκεκριμένα στην Kyprianides και Ioannides (ανωτέρω). 40 Και εγείρεται τονομολογιακό ερώτημα ανηαρχήπουυιοθε τήθηκεστη Safirides και Mytides συγκρούεται μεεκείνηπουυι οθετήθηκε στη Λνωνα καιποιες οι επιπτώσεις. 4346 3ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 35 40 Δημοκρατία ν. Πιτσιλλίδηκ.ά. Πικής,Δ. Ο κ. Χ"Δημητρίου για τους εφεσείοντες εισηγήθηκε ότι δεν υπάρχει σύγκρουση μεταξύ των αποφάσεων στη Safirides και Mytides αφενόςκαιστηΛνωνααφετέρου,ενόψειτηςδιάκρισης που μπορεί ναγίνει μεταξύ τους με αναφοράστα ιδιαίτεραγεγονότα τους. Ο κ. Παπαχαραλάμπους για τους εφεσίβλητους, υποστήριξε την πρωτόδικηαπόφαση,ηοποία θεμελιώνεται, όπως είπε, από τις αρχές της Safirides. Δεν υπήρχε, όπως ανέφερε, πεδίο για παρέκκλιση απότις αρχέςτηςυπόθεσης εκείνης,ενώη αποδοχή της σύστασης του διευθυντή που υποβλήθηκε σε χρόνο μεταγε νέστερο απότην αρχικήαπόφαση, συνιστούσε παρέκκλιση από τον κανόναστον οποίο έχουμε αναφερθείκαιοοποίος περιορί ζει την Επιτροπή κατά την επανεξέταση να λάβει υπόψη μόνο γεγονότα που υπήρχαν ή μπορούσε εξ αντικειμένου να διαπι στωθούν κατάτο χρόνο λήψης της πρώτηςαπόφασης. Ηπρώτηδιαπίστωσηστην οποίαθέλωναπροβώείναι ότι στη Λνωναυιοθετείται ηαρχήδικαίου,ηοποία αναγνωρίστηκε στις προηγούμενες αποφάσεις της Ολομέλειας στη Safirides και Mytides, όπως προκύπτει από το απόσπασμα το οποίο έχουμε παραθέσει.Απλά ηαρχήαυτήείναι ότι περιορίζεται η Επιτροπή, κατά την επανεξέταση να λάβει υπόψη της μόνο γεγονότα που αντικειμενικάυπήρχανκατάτοχρόνο λήψης τηςπρώτηςαπόφασης. Διαπιστώνω, με όλο το σέβας,αντίφασηστη Λνωναμεταξύ της αρχής πουαναγνωρίζεταιως προς το πλαίσιο επανεξέτασης και της εφαρμογής της στα γεγονότα της υπόθεσης εκείνης. Λή φθηκανυπόψηγεγονότα,συγκεκριμένα η σύσταση τουτμηματάρ χη,ταοποίαδεν υπήρχανκατά το χρόνο της αρχικής απόφασης. Ο λόγος τηςδικαστικής απόφασης(ratio decidendi)δενπροσδιο ρίζεται με αναφοράστην αρχήδικαίου,ηοποία μνημονεύεται ή υιοθετείται αλλά μετοαποτέλεσμα.Ολόγοςτης απόφασης συνί σταται στην αρχήδικαίουηοποίαπροκύπτειάμεσααπότο απο τέλεσμα της υπόθεσης. [Chancery Lane Safe Deposit etc v. I.R.C. [1966] 1All E.R. 1(H.L.), Ελενθερίον-Κάγκα v. Δημο κρατίας
(1989)3(B) Α.Α.Δ.262]. Είναι ηαρχήηοποίαείναι αλ ληλένδετημετοαποτέλεσμα.Είναιηαλληλουχία μεταξύτουαπο τελέσματος τηςυπόθεσηςκαιτηςαρχήςδικαίουκαιτο υποστηρί ζειπουκαθιστάτηδικαστικήκρίση,έκφρασητουδικαίουαπότην οποίαπηγάζεικαιηδέσμευση. Ο λόγοςτηςΛνωνα, όπως εξάγεται απότο αποτέλεσμα είναι ότι κατά την επανεξέταση μπορεί να εξετασθούν γεγονότα τα οποία προέκυψαν σε μεταγενέστερο στάδιο από το χρόνο της 4347 Πικής, Δ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδηκ.ά.
(1990)αρχικής απόφασης, τουλάχιστον στην περίπτωσητων συστάσε ων του αρμόδιου τμηματάρχη. Η αρχή αυτή συγκρούεται με εκείνη ηοποίαπροκύπτειαπότις προηγούμενες αποφάσεις της Ολομέλειας στη Safirides και Mytides. Μπορεί να προβληθεί το επιχείρημα ότι ηυποβολήνέας σύστασης του διευθυντήήταν 5 επιτρεπτήενόψει τηςαναμόρφωσηςτουπλαισίουτωνεμπιστευ τικών εκθέσεων σε σχέσηπάντοτε με τις εκθέσεις που αφορού σανταέτηπουπροηγήθηκαν τουχρόνου τηςαρχικήςαπόφασης 29.1.85.Το επιχείρημα αυτόδεν ευσταθεί. Ησύσταση του αρμό διουτμηματάρχηαποτελεί,όπωςορθάεπεσήμανε τοπρωτόδικο 10 δικαστήριο,ανεξάρτητοστοιχείο κρίσεως μεγάληςσημασίαςγια τις διεκδικήσεις των υποψηφίωνγια προαγωγή. Δεν περιορίζε ται το έργο του τμηματάρχη,ο οποίος υποβάλλει συστάσεις για την επιλογή των καταλληλότερων,σε αντικειμενική αξιολόγηση των εμπιστευτικών τους εκθέσεων, έργο το οποίο ανήκει κατ' 15 εξοχή στην Επιτροπή,αλλά στη διαμόρφωση και υποβολή της υποκειμενικής τουκρίσηςως προςτηνκαταλληλότητατωνυπο ψηφίων για προαγωγή. Είναι ο τμηματάρχηςσε μοναδικήθέση, όπως έχει επανειλημμένα λεχθεί να εκτιμήσει τις ανάγκες της υπηρεσίας και να προβεί σε συστάσεις για την αντιμετώπιση 20 τους. Εξάλλου η σύσταση του κ. Σπαθάρη, η οποία κατέληγε στην ίδιατησύσταση έχασετην εγκυρότητατης λόγω τουότι εί χε βασιστεί, μεταξύ άλλων, και στις εμπιστευτικές εκθέσεις όπως ήτανπριν την ανάκλησηςτης πράξης. 25 Ενόψει της σύγκρουσης μεταξύ των αρχών της Safiridesκαι Mytides αφενός και της Λνωνααφετέρου εγείρεται το νομολο γιακόθέματης επιλογής μεταξύσυγκρουόμενων αυθεντιών. Δεν εγείρεται θέμαπαρέκκλισηςαπόπροηγούμενηαπόφασητηςΟλο μέλειας αλλά επιλογής μεταξύ συγκρουόμενων αποφάσεων του ιδίουδικαστηρίου(τηςΟλομέλειας). Ενπάσηπεριπτώσει μπορεί νασημειωθεί, παρενθετικά,ότιηΟλομέλεια δεδεσμεύεταιαυστη ράαπόπροηγούμενες αποφάσειςτης.(Republicv.Demetriades
(1977)3 C.L.R. 213). Έχειτην ίδιαευχέρεια όπωςκαιη ανώτατη βαθμίδα της αγγλικής δικαιοσύνης (Δικαστική Επιτροπή της Βουλής των Λόρδων) ναπαρεκκλίνει απόπροηγούμενες αποφά σειςτης {PracticeDirection[1966]3All E.R.77). 30 35 Όπου διαπιστώνεταισύγκρουση μεταξύπροηγούμενων απο φάσεων του σώματος, η επιλογή γίνεται με βάσητην ορθότητα 40 τι Ίζ αρχήςδικαίουτηνοποίαενσωματώνουν.Δεν υπάρχειάλλος περιορισμός, ακόμακαιστην περίπτωσηπουτο σώμα,όπωςτο Εφετείο της Αγγλίας δεσμεύεται κατά κανόνα αυστηρά από προηγούμενες αποφάσειςτου.(Young v.BristolAeroplane Co. 4348 3 ΑΛΛ. Δημοκρατία ν.Πιτσιλλίδη κ.ά. Πικής, Δ. [1946] 1 All E.R. 98 (H.L.). 5 10 Κρίνω ότι OL αποφάσεις στη Safirides και Mytides προσ διορίζουν τον ορθό κανόναδικαίουκαιθατις ακολουθήσω. Τις ίδιες αρχές ακολούθησε καιτοπρωτόδικο δικαστήριο. Καταλή γω επομένως ότι ηέφεση πρέπει να απορριφθεί. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Σαν αποτέλεσμα η έφεση επιτυγχάνει δια πλειοψηφίας και η απόφαση της Ε.Δ.Υ. επικυρώνεται χωρίς διάταγμαως προς ταέξοδα. Η έφεση επιτυγχάνει κατά πλειο ψηφίαχωρίςέξοδα. 4349