clr/1990/1990_3_4417.pdf

(1990)Οι καθ' ων η αίτηση ήγειραν τις ακόλουθες προδικαστικές εν­ στάσεις:

1. Η προφυγήείναι εκπρόθεσμη. 5
2. Ο αιτητής στερείται εννόμου συμφέροντος αφού αποδέκτηκε ανεπιφύλακτα τηνυπόκρίση πράξη. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο απέρριψετις προδικαστικές ενστάσεις και αποφάνθηκεou από τα σχετικά στοιχεία, δεν προκύπτει κοι10 νοποίηση προς τον αιτητήήπλήρης γνώσητουζητήματος σεχρό­ νοπουνακαθιστάτηνάσκησητηςπροσφυγήςεκπρόθεσμη. Επίσης ότι ηπροδικαστικήένσταση υπ' αρ.2 ανωτέρω δεν τεκμηριώθηκε απ' τους καθ' ων η αίτηση. 15 Το Ανώτατο Δικαστήριο αποδέκτηκε την προσφυγή και απο­ φάνθηκε ότι:
3. Βασικές προϋποθέσεις για ανάκτηση των επίδικων αποδοχών είναι ητήρηση των κανόνων της χρηστής και εύρυθμης διοίκησης απότοαρμόδιοόργανο,ηενοχήτουαιτητήγιαδόλο ή απά­ τηκαιημηαποδοχήτων υπηρεσιών του.
4. Στην παρούσα περίπτωση ο αιτητής δεν ενήργησε με δόλο ή απάτη και πρόσφερε τις υπηρεσίες που συνεπάγεται ηθέση, οι οποίες και έγιναναποδεκτές.
5. Η ανάκτηση του επίδικου ποσού τέσσερα χρόνια μετά απότην ανακάλυψητουλάθους, αντίκειταιπροςτηναρχή τηςχρηστήςδι­ οίκησης. 20 25 30 Ηπροσφυγή επιτυγχάνει χωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 35 Liveri v.Republic

(1981)3C.L.R. 398, Kantziaisv.Ministryof Interior

(1982)1C.L.R.

1. Προσφυγή. 40 Προσφυγή εναντίον της απόφασης της Αρχής Λιμένων Κύ­ πρου με την οποία ζητήθηκε από τον αιτητή ηαποπληρωμή του ποσού που είχε εισπράξει ένεκα της εκ λάθους κατάταξης του 4418 3 ΑΛΛ. Τσικουρής ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου στη μισθολογική κλίμακα Α
2. Α. Σ.Αγγελίδης,για τον Αιτητή. 5 Ν.Παπαενσταθίον, για την Καθ'ηςη αίτηση. Cur.adv. vult. 10 15 20 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Η υπόθεσηθίγει έναλεπτόκαισυνάμαενδιαφέρον ζήτημασχετικά με τηνομιμότητα περικοπήςτων αποδο­ χών υπαλλήλου. Νομίζωπωςτο θέμαδεναπασχόλησετηνομο­ λογία μας,τουλάχιστο ηπτυχήπουεξετάζεταιεδώ. Ο αιτητής υπηρέτησε για ένα διάστημαστο ΤμήμαΛιμένων του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων ως ΜηχανικόςΡυ­ μουλκού.Ηπρόσληψητουέγινετο Μάρτιοτου
3. Αργότερα, το 1977, αποδέχθηκετη μετακίνηση και ένταξητου στονκαθού ηαίτησηΟργανισμό. Είχε τοποθετηθεί στηθέσηΜηχανικού Ρυ­ μουλκού 2ης τάξης. Ας σημειωθεί διευκρινιστικά ότι κατά την περίοδο αυτή πραγματοποιήθηκε η μετάταξη των υπαλλήλων τουΤμήματοςΑιμένων στον Οργανισμό. Ημετάθεσητους υλο­ ποιήθηκε σύμφωνα με τησχετική πρόβλεψη των διατάξεωντου αρθρ. 35 του Νόμου περί Οργανισμού Λιμένων Κύπρου αρ. 38/73καιτων μετέπειτα τροποποιήσεων που υπέστη. 25 30 35 40 Το 1982 ο Οργανισμός προέβησε αναδιοργάνωσητων υπη­ ρεσιών του, διαδικασίαπου συνεπαγόταν και αξιολόγηση των οργανικώντουθέσεων.Οαντίκτυποςστον αιτητήήτανναεντα­ χθεί αναδρομικά από 1/1/80 στη θέση Μηχανικού Ρυμουλκού 1ης τάξης. Οι περί Σχεδίων καιΌρων Υπηρεσίας Κανονισμοί της Κ.Δ.Π. 317/82του Οργανισμού περιέχουν ειδικές εξομοιωτικές διατάξειςτων όρων αμοιβήςτων υπαλλήλων τουΟργανι­ σμού καιτωνδημοσίων υπαλλήλων (Καν. 1 του Μέρους IVαυ­ τών). Για τη μισθολογική εξέλιξη τους γίνεται πρόβλεψη στον ΠίνακαΔ των Κανονισμών. Είναι αμοιβαίααποδεκτό on ο απ;ητής,που είναι κάτοχος διπλώματος Μηχανικούτρίτηςτάξηςμηχανώνεσωτερικής καύ­ σης, έπρεπε να είχε τοποθετηθεί μισθολογικά στις κλίμακες Α8 καιΑ
4. Οι κλίμακες Α8 καιΑ10 ισχύουν μενγια την ίδιαθέση, αλλά έχουν εφαρμογή μόνο στην περίπτωση των υπαλλήλων που διαθέτουν δίπλωμα Μηχανικού Α ή Β ή άλλο ισοδύναμο προσόν που, ομολογουμένως, δενκατείχε ο αιτητής (βλέπεΠί­ νακαΔ Καν.5

(2)). ΟΟργανισμός,απόαπροσεξίαή καλόπιστο 4419 Νικήτας, Δ. Τσικουρής ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου

(1990)λάθος -αυτόισχυρίζεται -κατέταξετοναιτητήστις κλίμακες Α8 με Α

1. Όταν ανακαλύφθηκε το λάθος ο αιτητής ήδη είχε ει­ σπράξει (λόγω κατάταξηςστην κλίμακα Α10) από μισθούς και αποζημίωση υπερωριακής εργασίας συνολικό ποσό £3,416.92 πέραν των αποδοχώνπουθαείχεαντον κατέτασσανσωστά στη 5 μισθολογική κλίμακα Α
2. Τολάθοςεπανορθώθηκε.Η ορθήκατάταξηστην Α9 έγινεαπό 1/7/
3. Όταν ενημερώθηκε, ο αιτητής την αποδέχθηκε. Ηνομι­ μότητα της πράξης αυτήςδεν αμφισβητήθηκε.Ορθάδιότι όπως παρατηρεί οκαθηγητήςΠ.Δ.Δαγτόγλου "Γενικό Διοικητικό Δί­ καιο" Β' έκδοση, 1984, σελ. 169: "Είναι όμως νόμιμη ηδιακοπήτης πληρωμής για το μέλλον, γιατί η κατάσταση,πουδημιούργησε ηεπί μακρόχρόνο κατάβολή αχρεωστήτων αποδοχών δεν επιβάλλει τη συνέχιση της καταβολής τους, αφούκρίθηκε ότι ήταν λανθασμένος ουπο­ λογισμός τους." (βλέπεεπίσης αποφάσειςΣτΕ2513,2514/73και 1810/74.) 10 15 20 Ακόμηθαμπορούσεναλεχθεί ότι μιατέτοιαλύσηδεν αντίκειται στις γενικές αρχές πουδιέπουν την ανάκληση διοικητικών πρά­ ξεων. (ΣτΕ2513,2514/73, ανωτέρω). 25 Αυτό που αμφισβητείται έντονα είναι πότε ακριβώς ο αιτητής έλαβεγνώση της απόφασηςτουΟργανισμού ναζητήσει απο­ πληρωμή του παραπάνωποσού με δόσεις, πουθαπαρακρατού­ σε από τις μηνιαίες απολαβές του. Ο χρόνος είναι ζωτικής ση­ μασίας διότι στο στοιχείο αυτό στηρίζεται η προδικαστική ένστάση τουκαθούότι ηπροσφυγήείναι εκπρόθεσμη. 30 Γι' αυτό επιβάλλεται ηεξέταση των σχετικών γεγονότων. Σε ένορκηκατάθεσηοανώτεροςλογιστής τουΟργανισμούκ.Δ.Φελ­ λός λέγει ότι ο αιτητής πληροφορήθηκε (αυτήτη λέξηχρήσιμο- 35 ποιεί) γιατην απόφασηστις 20/1/89.Εξυπακούεταιότι αυτό έγι­ νε προφορικά, 6LOTL αμέσως μετά προσθέτει πως στο τέλος του ίδιου μήνα ενημερώθηκε και εγγράφως, εννοώντας με αυτό την αναλυτική μισθολογική κατάσταση που του απεστάλη, στην οποία φαίνεταιγιαπρώτηφοράκαιηπαρακράτησηποσού£
4. 40 Είναι γεγονός ότι στις 2/2/89 οαιτητής έγραψε, μέσω τουδι­ κηγόρου του, διαμαρτυρόμενος για την αφαίρεση(παράρτημα 7). Ο Οργανισμός απάντησε με επιστολή ημερ. 11/2/89(παράρ4420 3 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 40 Τσικουρής ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου Νικήτας, Δ. τημα 8). Στην ένορκη δήλωση τουο αιτητής παραδέχεταιότι αποδέχθηκε ένταξη του στην ορθή κλίμακα από 1/7/88, αλλά προσθέτει πως ουδέποτε τέθηκε θέμα επιστροφής του επίδικου ποσούή ότι ο ίδιοςσυμφώνησε ποτέσε οποιαδήποτε διευθέτηση για συμψηφισμό ήαποπληρωμή του. Και καταλήγει στη μαρτυ­ ρία τουότιδεν γνώριζε το λόγο αποκοπήςτου μισθού του,που του αποκαλύφθηκεγια πρώτη φοράμετοπαράρτημα
5. Είναιηεισήγηση τουκ.Παπαευσταθίου ότιοαιτητής γνώριζε γιατηναπόφασηπροτης 31/1/89 καιεπομένως η προσφυγή,ημε­ ρομηνίας 27/4/89, κατατέθηκε μετά τηλήξη της συνταγματικής προθεσμίας των 75 ημερών. Η απάντησητουΟργανισμού - συνε­ χίζει ηεισήγηση -ήταν απλώς βεβαιωτικού χαρακτήρα και δεν μπορείναθεωρηθείότιη προθεσμίατηςαίτησης γιαακύρωσηάρχισεαπό 11/2/89 ήαπότοχρόνο λήψης της επιστολής αυτής. Θα πρέπει προκαταβολικά νατονισθεί πως ηαπόφαση για διεκδίκηση τουποσού ωςκαταβληθέντος αχρεωστήτως καιη πε­ ρικοπήτου απότις αποδοχές του αιτητήδεν έχει προσκομιστεί. Δενείναι γνωστό πότε ακριβώς λήφθηκε. Ούτε οκ.Φελλάς μας διαφωτίζει. Στη μαρτυρία του δήλωσεότιτην απόφασηπήρεο Γενικός Διευθυντής τουΟργανισμού στον οποίο ο ίδιος και ο Οικονομικός Διευθυντής ανέφερε τηνπερίπτωση. Πέραν τούτου από το περιεχόμενο του παραρτήματος7δεν προκύπτει πλήρης γνώση. Η επιστολή του αιτητή μιλά για αυθαίρετηαποκοπή πο­ σού£341 καιζητάναμάθει τολόγοτης αποκοπήςγιανα μπορεί ενδεχομένως νααποταθείστο δικαστήριο για θεραπεία. Η απά­ ντηση -παράρτημα8 -είναι ημόνη έγγραφη κοινοποίηση που περιέχει τιςλεπτομέρειες της απόφασηςκαιτην αιτιολογία της. Από ταστοιχεία δεν προκύπτει κοινοποίηση προς τον αιτητήή πλήρης γνώση του ζητήματος σε χρόνο πουνα καθιστά την άσκηση της υπόκρίση προσφυγής εκπρόθεσμη. Εξάλλου είναι νομολογιακό αξίωμα ότισεπερίπτωσηαμφιβολιώνησχετική συνταγματικήδιάταξη(αρθρ. 146.3), πουγιατοσκο­ πόαυτόερμηνεύεται στενά,εφαρμόζεταιπροςόφελος τουδιοικού­ μενου. Ιδιαίτεραεδώ πουηαπόφασηεπηρεάζει τις αποδοχές του υπαλλήλου καισυνακόλουθα τηδιαβίωση του. Αφέρης ν. Αημοχρατίας(\98\) 3Α.Α.Δ.398 στην οποίααναφέρονταικαι προγενέστερεςαποφάσεις.Έπεταιότι ηεπιστολή της 11/2/89 δεν αποτελεί πράξηπληροφοριακήςφύσεωςγιατί,σύμφωναμεταευρήματα μου, οαιτητήςδενείχεγνώση τηςαπόφασηςπριναπότηλήψη της. Προτού αφήσωτοθέμαθααναφερθώσε μιαάλλη προκαταρ4421 Νικήτας, Δ. Τσικοιιρής ν.Αρχής Λιμένων Κύπρου

(1990)τικήένσταση ότι ηαίτησηείναι απαράδεκτηγιατίασκήθηκεχω­ ρίς έννομο συμφέρον. Και τούτο επειδή ο αιτητήςαποδέχθηκε ανεπιφύλακτα την υπόκρίση πράξη. Πρέπει να ειπωθεί ότι το σημείοαυτόδεθίγηκεπεραιτέρωκατάτησυζήτηση. Ενπάση πε­ ριπτώσει τίποτεδενυπάρχειπουνατεκμηριώνει τον ισχυρισμό. Ούτε ο κ. Φελλάς προχώρησε στη μαρτυρία του να ισχυριστεί συναίνεση ήσυγκατάθεση εκ μέρους του αιτητή. Όλες οι προδι­ καστικές ενστάσεις απορρίπτονται. 5 Αυτό μεφέρνει στην εξέταση της ουσίας.Προτούεκθέσω τις 10 απόψεις των διαδίκωνθεωρώ σκόπιμητην εξήςπαρατήρηση. Η υπόκρίσηδιαφορά έχειδιοικητικήυφήγιατί στησχέσηυπαλλή­ λου και νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου κυριαρχεί το εξουσιαστικό στοιχείο και κατ'ανάγκηανακύπτειζήτημα νομι­ μότηταςτηςπράξης. Δεν είναιχρηματική διαφοράηοποίαυπά- 15 γεται στην αρμοδιότητατων τακτικών πολιτικών δικαστηρίων. Τηγνώμη αυτήυποστηρίζει με σαφήνειαηαπόφασηΚαντζιάης ν.άημοχρατίας

(1982)1 Α.Α.Δ.

1. Χρήσιμηαναφοράμπορεί ναγίνει και στον Τσούτσο "Διοίκησις καιΔίκαιον" σελ.
2. Ο Κυριακόπουλος "Ελληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον" Μέρος Γ, 20 σελ. 260 και 261 διατυπώνει τον κανόναως εξής: "Η απόφασις(περικοπής αποδοχών)είναι εκτελεστή διοικη­ τικήπράξιςκαι,ωςτοιαύτη,δύναταιναπροσβληθήπαράτου υπαλλήλου ενώπιον του Σ.τ.Ε δι' αιτήσεως ακυρώσεως. Γε- 25 νομένης δεκτής της προσφυγής ταύτης,ηακύρωσις της απο­ φάσεως του υπηρεσιακού συμβουλίου υπόχρεοι την αρμοδίαν αρχήν εις απόδοσιν του περικοπέντος ποσού εκ του μι­ σθού του υπαλλήλου." 30 Ο κ.Αγγελίδης υπέβαλεν ότι υπό τις περιστάσεις η αναζήτη­ ση των καταβληθέντων ποσών προσκρούει στις αρχές τηςχρη­ στής διοίκησης. Ηαξίωση θαήτανεπιτρεπτή μόνο ύστερααπό πειθαρχικήδίωξη που κατέληξε σε επιβολή ποινής,αλλά δεν εί­ ναιηπερίπτωσηεδώ.Οκ.Παπαευσταθίουυποστήριξε πωςηαϊ- 35 τηση πρέπει να απορριφθείγια δύο λόγους:

(1)Ο αιτητής δεν ενήργησε καλόπιστα ή δεν έλαβε καλόπιστα τις αποδοχές της ψηλότερης κλίμακας. Υπόβαθρο τουεπιχειρήματος είναιοσυλ­ λογισμός όχι ο αιτητής,πουγνώριζε ποίαπροσόντα είχε, όφει­ λε να γνωρίζει την αντίστοιχη κλίμακα του σχεδίου υπηρεσίας 40 που καθόριζε τη μισθοδοσία του. Σύμφωνα με την εισήγηση η απόληψη μεγαλύτερου μισθού για μακράπερίοδο δείχνει έκδη­ λατην κακήτου πίστη. Ηαπάντησητης άλλης πλευράς στοση­ μείο αυτό είναι ότι αν ο Οργανισμός καταλόγιζε υπαιτιότητα 4422 3 ΑΛΛ. 5 10 15 Τσικονρής ν. ΑρχήςΛιμένων Κύπρου Νικήτας, Α. στον αιτητήείχε καθήκοννατου δώσει συνάματην ευκαιρίανα ακουσθεί,πρινπάρειτηδυσμενήγι' αυτόνεπίδικηαπόφαση. Η δεπαράλειψηοδηγεί σεακυρότητα.

(2)Οι δυσμενείς οικονομι­ κές επιπτώσεις, πουθαήτανδυνατό νααποτελέσουν δικαιολογητική βάσηγια επιτυχία της αίτησης, δεν υφίστανται στηνπα­ ρούσα περίπτωση. Το ποσό δεν αποκόπηκε δια μιας, αλλά θα αφαιρεθεί με 10ίσες μηνιαίες αποκοπές. Η διαφοροποίησηστό φόρο εισοδήματος, σε συνδυασμό με τα άλλα στοιχεία στη μι­ σθολογικήκατάσταση,περιορίζουν τον αντίκτυπο στο καθαρό εισόδημα τουαιτητή. Ο μισθός δημοσίου υπαλλήλου δεν θεωρείται αντάλλαγμαγια τις υπηρεσίες του όπως στην περίπτωσητων ιδιωτικών συμβάσε­ ων εργασίας,αλλάπαροχή γιατην αξιοπρεπήδιαβίωσητου. Αυτήητοποθέτησηστηρίζεται στησωστήσκέψηότιοεργάσιμοςχρό­ νοςτουυπαλλήλουείναιαφιερωμένοςεξολοκλήρου στοδημόσιο, που με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζει την αρτιότερη λειτουργία των υπηρεσιών του.Το θέμααναλύει ο Τσούτσος "Διοίκησις και Δίκαιον σελ. 180, 181και 184ανωτέρω. 20 Λογική προέκτασητηςαντίληψης αυτήςαποτελούν οι κανόνες πουρυθμίζουντοδικαίωματηςδιοίκησης (καιτωνδημόσιωνορ­ γανισμών) νααναζητήσουναποδοχέςπουκαταβλήθηκαναπό λά­ θος ή πλάνη. Το δικαίωμα υπόκειται σε περιορισμούς. Βασική 25 προϋπόθεσηγιαανάκτησητουςείναιότιτοαρμόδιοόργανοενερ. γεί πάντοτεσύμφωνα μετις αρχέςτηςχρηστής καιεύρυθμηςδιοί­ κησης. Την ουσία του κανόνα εκφράζει με επιγραμματικότηταο καθηγητήςΔαγτόγλου στο παραπάνωσύγγραμμα,σελ. 169: 30 35 40 "Το Συμβούλιο της Επικρατείας,ήδηστα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, δέχθηκε ότι μετάπάροδο"μακρούχρόνου" (έστω και βραχύτερου του έτους),αναζήτησηαποδοχώνπου έλαβε υπάλληλος καλόπιστα δημιουργεί απρόβλεπτες yCαυ­ τόν οικονομικές συνέπειες που μπορούν να έχουν άμεση επιρροή στα μέσα διαβιώσεως του και αντίκειται επομένως στην αρχήτης χρηστής διοικήσεως." Στηνκρινόμενη περίπτωσηοχρόνος πουδιέρρευσε μέχριτην ανακάλυψητου λάθους είναι 4 περίπου χρόνια. Στο μεταξύ το ποσό που συσσωρεύθηκε είναι σημαντικό σε βαθμό που μπορεί να επηρεάσει τις οικονομικές προοπτικές του αιτητή και τον προγραμματισμότου. Ιδιαίτεραανληφθούνυπόψηκαιοι άλλες αφαιρέσεις γιατις υποχρεώσεις του. 4423 Νικήτας, Α. Τσικουρής ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου

(1990)Θαυπομνήσω στοσημείοαυτότοθέματης κακοπιστίας,που έθιξε ο δικηγόρος του Οργανισμού στην αγόρευση του,και το επιχείρημα που προβλήθηκε. Αυτό όμως δεν φτάνει. Ούτε ο κ. Φελλάς στη μαρτυρίατου ούτε σε οποιοδήποτε στάδιο οΟργα­ νισμός επέρριψε μομφή για το τι συνέβη στον αιτητή.Δεν του 5 καταλογίζεται απατηλή συμπεριφορά και δεν αποδείχθηκεδό­ λια ενέργεια απόμέρους του.Περαιτέρω, φαίνεταιότι οαιτητής πρόσφερε τις υπηρεσίες που συνεπάγεται ηθέση, οι οποίες και έγιναν αποδεκτές.Τουλάχιστο δεναποδείχθηκετοαντίθετο. Για τους λόγους αυτούς ηπροσφυγήπρέπει να επιτύχει. 10 Ισχυροποίηση της γνώμης μου παρέχει πιστεύω το εξής από­ σπασμαπάλιναπότοΤσούτσο "Διοίκησις καιΔίκαιον" σελ. 189: "Η αρχήτηςχρηστής διοικήσεως έλαβεν ούτωγενικήν εφαρμο- 15 γήν,προκειμένου περί αναζητήσεως αχρεωστήτωςκαταβληθέ­ ντων χρηματικών ποσών,κυρίως εις τους δημοσίους υπαλλή­ λους καισυνταξιούχους,δικαιολογουμένην χάριντηςπροστα­ σίας των προσώπωντούτων αποενδεχομένων απροσδόκητων απαιτήσεων, αίτινες θααπετέλουν δι' αυτά αιφνιδιασμόν και 20 ανατροπήν του οικονομικού των ισοζυγίου. Η νομολογιακή αύτη λύσις επεβεβαιώθη προσφάτως. Εξ άλλου, εφ' όσον ο υπάλληλος προσέφερεν υπηρεσίαν γενομένων αρμοδίωςαποδεκτήν,δενδύναταιη Διοίκησις ναπροβήεις όψιμον αναζήτησιν τωναποδοχώνεπίτωλόγωότιηυπηρεσίααύτηουχί νομί- 25 μως διηνύθη.λ.χ. μετάτην κατάληψητουυπαλλήλου υπότου ορίου ηλικίας: 1466/54,ήδιότι δεν είχε τοποθετηθη ούτος νο­ μίμως εις την εις ήνυπηρετεί θέσιν: 1840/61." Η επίδικη απόφασηακυρώνεται σύμφωνα με το αρθρ. 146.4 (β). Δεν επιδικάζω έξοδα. Η προσφυγή επιτυγχάνει χωρίς έξοδα. 4424 30