clr/1990/1990_3_4589.pdf

(1987)3(A) C.L.R. 646, 5 Pikis v. Republic

(1968)3C.L.R. 303. Προσφυγές. 10 15 Προσφυγές εναντίον της απόφασηςτων καθ' ων ηαίτηση με την οποίαπαράλειψαννα επιστρέψουν στους αιτητές την ακίνη­ τη περιουσία τους πουαπαλλοτριώθηκε, παρόλον ότι οι σκοποί τηςαπαλλοτρίωσης εγκαταλείφθηκαν. Μ.Κνριακίδης μεΙ. Αβρααμίδη, για τους Αιτητές. Μ. Τσιάππα,Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', γιατους Καθ' ων η αίτηση. Cur. adv. vult. 20 25 30 35 ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ.: Η αποικιακήΒρεττανικήΔιοίκησηγια το σκοπό της επέκτασης και βελτίωσης του λιμανιού της Λεμε­ σού,μεταξύάλλων κτημάτων,απαλλοτρίωσε καιαυτάπουανή­ καν στους αιτητές στις προσφυγές αυτές.Τακτήματατων αιτητών που απαλλοτριώθηκαν περιγράφονται στο επισυνημμενο δελτίο Α' στην απόφασημου. Όλοι OLαιτητές δέχτηκαν την εκτίμηση που έγινε όσον αφο­ ρά την αξίατων κτημάτων τους πουαπαλλοτριώθηκανκαιτην πληρώθηκαν. Σαναποτέλεσμα ηπεριουσία τους μεταβιβάστηκε στην τότε αποικιοκρατικήΔιοίκηση. EivaL παραδεχτόπως ο σκοπός για τον οποίο απαλλοτριώ­ θηκαντακτήματατωναιτητώνδενπραγματοποιήθηκεμέχρι σήμέρα γιατί η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας που εγκαθιδρύθηκε τον Αύγουστο του 1960 κατασκεύασε δυτικά του λιμανιού της Λεμεσούπου υπήρχε κατά το χρόνο που έγινε η απαλλοτρίωση και που είναι γνωστό σαν το "παλιό λιμάνι", νέο λιμάνι για το οποίο καμιάχρήση δεν έγινε των κτημάτων των αιτητών. 40 Οι προσφυγές των αιτητών στρέφονται εναντίον της παρά­ λειψης των καθ'ων ηαίτηση να τους επιστρέψουν την ακίνητη περιουσία τους που απαλλοτριώθηκε, προβάλλοντας τον ισχυ­ ρισμό ότι αφού οι σκοποί για τους οποίους τα κτήματα τους 4591 Δημητριάδης, Δ. Κωνσταντή χ.ά.ν. Δημοκρατίας

(1990)απαλλοτριώθηκαν εγκαταλείφθηκαν,οι καθ' ων ηαίτηση όφει­ λαν να τους ταπροσφέρουν πίσω. Αρχικά οι προσφυγές καταχωρήθηκανεναντίον

(1)της Κυ­ πριακής Δημοκρατίας και

(2)της ΑρχήςΛιμένων Κύπρου. Μετά από ένσταση που υποβλήθηκε απότην ΑρχήΛιμένων ότι καμιάσχέσηδεν είχεμετην απαίτησητων αιτητών,τοΔικα­ στήριο αποφάσισε πως ηΑρχήΛιμένων δεν μπορούσε ναήταν διάδικος στις υποθέσεις αυτές. Η απόφασητουΔικαστηρίου δεν εφεσιβλήθηκε και επομένως ο μόνος διάδικος εναντίον του οποίου στρέφονται OLπροσφυγές αυτές είναι ηΔημοκρατία. Μετάαπότη μελέτηπουέχω κάμει των γραπτώνκαι προφο­ ρικών αγορεύσεων των διαδίκων,δηλαδήτων αιτητών και της Δημοκρατίας, βρίσκω πως τα θέματα για τα οποία πρέπει να αποφασίσω είναι - 5 10 15 (α)αν εγκαταλείφθηκεοσκοπός της απαλλοτρίωσης καιανη απάντησηείναι θετική,πότε, 20 (β)αν εγκαταλείφθηκε ο σκοπός ποιο το νομικό καθεστώς που ισχύει στην περίπτωση των αιτητών,και αν η Δημο­ κρατία είχευποχρέωση ναπροσφέρει πίσω στους αιτητές τις περιουσίες τους. 25 Έρχομαι τώρανα αποφασίσωτο πρώτο ερώτημα. Όπως φαίνεται τόσον από τις αγορεύσεις των δικηγόρων των αιτητώνόσο καιαπόταδιάφοραέγγραφαπουκατατέθηκαν 30 στη διαδικασία αυτή, η αποικιοκρατική Κυβέρνηση ποτέ δεν εγκατάλειψε την απόφασητηςγιατηνανάπτυξητου "παλιού λι­ μανιού" της Λεμεσού. Το γεγονός ότι οι αιτητές συνέχισαν να κατοικούν στα σπίτια που βρίσκονται στα κτήματα πουαπαλ­ λοτριώθηκαν με την ανοχήτόσο της αποικιοκρατικής Κυβέρνη- 35 σης όσον και μετάτηνανεξαρτησίαδεν είναι απόδειξηότιεγκα­ ταλείφθηκε η απόφασηγια τους σκοπούς που έγινε ηαπαλλο­ τρίωση. Ούτε και η απόφασηπου πάρθηκε για τηνπροτεραιό­ τητα της κατασκευής του λιμανιού της Αμμοχώστου μπορεί να θεωρηθεί σαν εγκατάλειψη της απόφασηςγια την επέκτασηκαι 40 βελτίωσητου "παλιού λιμανιού" τηςΛεμεσού. Έχοντας υπόψη μου όλα τα στοιχεία που κατατέθηκαν στις υποθέσεις αυτές,έχωκαταλήξει στο συμπέρασμα πωςοι σκοποί 4592 3ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 Κωνσταντή χ.ά.ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης,Δ. για τους οποίους απαλλοτριώθηκαν τα κτήματατων αιτητών εγκαταλείφθηκαν όταν το Υπουργικό Συμβούλιο πήρε, στις 20.4.67, την απόφασηνα αναθέσει σε αρχιτεκτονικόγραφείο που επέλεξε,τηνπροετοιμασία σχεδίωνγιατηνκατασκευήνέου λιμανιούστηΛεμεσό, εργασία πουκαμιά σχέσηδεν είχε μετην επέκτασηκαιβελτίωσητου "παλιού λιμανιού". Το επόμενοθέμαπουπρέπεινα αποφασίσω είναι αν η Δημο­ κρατίαείχευποχρέωσηναπροσφέρειστουςαιτητέςτην περιουσία τουςαφού αυτήδεχρησιμοποιήθηκεγιατουςσκοπούςπου απαλ­ λοτριώθηκεκαιποιονομικόκαθεστώςισχύειστηνπερίπτωσητους. Ηαπαλλοτρίωσητωνκτημάτων των αιτητώνέγινε βάσειτων προνοιώντουάρθρου7τουΚεφ.233τηςΈκδοσηςτωνΝόμωντης Κύπρουτου 1949. Το άρθροαυτότροποποιήθηκεμ£τουςΝόμους 26/52 και43/55, οι δε τροποποιήσειςαυτές ενσωματώθηκαν στο άρθρο 13του Κεφ.226 (TheLand Acquisition Law) τηςΚωδικο­ ποίησηςτωνΝόμωντηςΚύπρουτου 1959,τοοποίοπρονοεί:"13.

(1)Subject to subsection

(2), the Government or Her Majesty' s Naval, Military or Air Force Authorities or Her Majesty' s Government in the United Kingdom or the public body concerned, as thecase may be,shall, within one year from the completion of the works or at the expiration of the period prescribed for the completion of the works, or from the abandonment of the undertaking in connection with which the landhadbeenacquired,sellanddispose of anylandwhichisfound tobe inexcessof theextent actually required or tobe nolonger requiredfor thepurposefor whichithasbeenacquired,unless,in the meantime,such land is required for another undertaking of publicutilityinrespect of whichanotification hasbeen published intheGazetteundertheprovisions ofthisLaw,inwhichcasesuch landmay be retainedfor thepurposes of suchotherundertaking.

(2)(a) Before any sale as in subsection

(1),the land shall, unless(

1. i)it has,inthemeantime, been built upon or used for building purposes; or 40 (ii)the abandonment,as in the said subsection provided, takes place morethantenyearsafter thedateof the acquisition, be offered for sale, as in paragraph (
2. b)of this subsection 4593 Δημητριάδης, Δ. Κωνσταντή κ.ά.ν.Δημοκρατίας

(1990)provided, to theperson from whom thelandhasbeen acquired whoshallsignify hisdesiretopurchasethelandwithinsixweeks from thedate when the offer was made,otherwise, heshall be deemedtohave refused the offer; 5 (

1. b)the offer for sale in paragraph (
2. a)of this subsection mentionedshallbemadeby noticeunderthehandof the Director of LandsandSurveystobe delivered totheprevious owner: Providedthat,if theprevious ownercannotbeconveniently found, the noticeshall be left at his usual place of abode with any adult inmate thereof: Providedfurther that, wheretheprevious ownerisabsent from Cyprus or is dead or where it is impossible or impracticable to ascertainthepersontowhomtheoffer shouldbemade, thenotice shall be published in the Gazette and in not less than two newspapers published in Cyprus and shall also be posed up in a conspicuousplacenearoruponthelandtowhichthenoticerelates; 10 15 20 (c)in case theoffer is accepted, if the parties fail toagree as to theprice,suchpriceshall be determinedby theTribunaland for thepurposes of thisparagraphtherulessetoutinsection 10 of this Law shall, so far as possible, apply to any arbitration proceedings institutedhereunder; (d)uponsignification by theperson concernedof his desire to purchase the land as aforesaid, the land shall not be transferred to his name, unless the price agreed upon or determined as aforesaid is paid and, if such price is not paid within two months from the date it has been agreed upon or determined, such person shall be deemed to have refused the offer andthelandmaybesold accordingly without prejudice to the liability of theperson concernedtopay any costs thatmay have been awarded against himintheproceedings.

(3)Except where thelandis sold totheperson from whomit hasbeen acquiredas insubsection

(2)provided,every sale under thissection shall be by publicauctiontothehighest bidder". Με την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας το δικαίωμα ιδιοκτη­ σίας προστατεύεταιαπότοάρθρο23τουΣυντάγματοςτου οποί­ ου οι παράγραφοι 4 και5 επιτρέπουν την απαλλοτρίωσηακίνη­ τηςπεριουσίαςκάτωαπότουςόρους πουπροβλέπονταισ' αυτές. 4594 25 30 35 3 Α.Α.Δ. Κωνσταντή κ.ά.ν. Δημοκρατίας Δημητριάδης,Δ. Οι πρόνοιες των παραγράφων αυτώντου άρθρου23 τουΣυντάγ­ ματος έχουν ως εξής: 5 ι0 "

1. Οιαδήποτε κινητή ή ακίνητος ιδιοκτησία ή οιονδήποτε δικαίωμαήσυμφέρον επίτοιαύτηςιδιοκτησίαςδύναταινααπαλλοτριωθή αναγκαστικώςυπό της Δημοκρατίας ήυπό τηςδημο­ τικής αρχής,ως και υπό Κοινοτικής Συνελεύσεως υπέρ εκπαι­ δευτικών, θρησκευτικών, φιλανθρωπικών ή αθλητικών σωμα­ τείων, οργανώσεων ήιδρυμάτων υποκειμένων εις τηναρμόδιο­ τητα αυτήςκαι μόνον εις βάρος προσώπων ανηκόντων εις την αντίστοιχον κοινότητα, ως επίσης και υπό νομικού προσώπου δημοσίου δικαίουήοργανισμού κοινής ωφελείας,προς ους έχει παραχωρηθήτοιούτον δικαίωμαυπό του νόμου και δη μόνον: 15 (α)προς εξυπηρέτησα σκοπού δημοσίας ωφελείας, ειδικώς, καθορισθησομένου διά γενικού περί αναγκαστικής απαλ­ λοτριώσεως νόμου, όστις θέλει θεσπισθεί εντός έτους από της ημερομηνίας ενάρξεως της ισχύος του Συντάγματος, 20 (β)του τοιούτου σκοπού εξειδικευομένου 6L' ητιολογημένης αποφάσεως της απαλλοτριούσης αρχής εκδιδομένης κατά τας διατάξεις του νόμου τούτου,περιλαμβανούσης σαφώς τους λόγους της τοιαύτης απαλλοτριώσεως και 25 (γ)επί καταβολήτοις μετρητοίς και προκαταβολικώςδικαίας και ευλόγου αποζημιώσεως καθοριζομένης εν περιπτώσει διαφωνίας υπό πολιτικού δικαστηρίου. 30 35 40
2. Οιαδήποτε ακίνητος ιδιοκτησία, ή δικαίωμα ή συμφέρον επί τοιαύτης ιδιοκτησίας απαλλοτριωθείσα αναγκαστικώςθα χρησιμοποιηθη αποκλειστικώς προς τον δι' ον απηλλοτριώθη σκοπόν. Εάν εντός τριών ετών απότης απαλλοτριώσεως δεν καταστή εφικτός ο τοιούτος σκοπός, η απαλλοτριώσασααρ­ χή, ευθύς μετά την εκπνοήν της ρηθείσης προθεσμίας των τριών ετών, υποχρεούται να προσφέρη την ιδιοκτησίαν επί καταβολή της τιμής κτήσεως εις το πρόσωπον παρ' ου απηλλοτρίωσεν αυτήν.Τοπρόσωπον τούτο δικαιούταιεντός τριών μηνών από της λήψεως της προσφοράς να γνωστοποίηση την αποδοχήν ή μη ταύτης. Εφ' όσον δε γνωστοποίηση ότιαποδέχεται την προσφοράν, η ιδιοκτησία επιστρέφεται ευθύς άμα αποδοθή παρά του προσώπου το τίμημα εντός περαιτέρω προθεσμίας τριών μηνών από της τοιαύτηςαποδοχής." Νόμος για αναγκαστικήαπαλλοτρίωση περιουσίας θεσπίστη4595 Δημητριάδης, Δ. Κωνσταντήκ.ά. ν.Δημοκρατίας

(1990)κε απότη Βουλή των Αντιπροσώπων το 1962 και είναι ο Περί Αναγκαστικής απαλλοτριώσεως Νόμος του 1962 (Νόμος 15/62) η δε σχετική για τις υποθέσεις αυτές πρόνοια είναι το άρθρο 15

(1)(α)το οποίο έχει ως εξής: 5 "15.-

(1)Οσάκις ακίνητος ιδιοκτησία απηλλοτριώθη μετάτην έναρξιν της ισχύος του Συντάγματος,και εντός τριών ετών, από της ημερομηνίας καθ'ην ηιδιοκτησία περιήλθεν εις την απαλλοτριούσαναρχήν,δεν επετεύχθηοσκοπός δι' ονεγένετο η απαλλοτρίωσης ή η επίτευξης του τοιούτου σκοπού 10 εγκατελείφθη υπότηςαπαλλοτριούσης αρχής,ήτοόλον ή μέ­ ρος της τοιαύτης ιδιοκτησίας απεδείχθη ότι υπερβαίνει τας πραγματικός αναγκαςτης απαλλοτριούσης αρχής,θα εφαρ­ μόζονται aLακόλουθοι διατάξεις,ήτοι15 (α)ηαπαλλοτριούσααρχήδι' εγγράφουαυτής γνωστοποιήσεως προσφέρειτηνιδιοκτησίανειςηντιμήναπέκτησενταύτηνεις το πρόσωπον εις ο αύτηανήκεπρο της απαλλοτριώσεως ή εάντούτο απέθανεν,εις τους προσωπικούςαντιπροσώπους ή τους κληρονόμους αυτού, οίτινες υποχρεούνται όπως εντός τριών μηνών από της τοιαύτηςγνωστοποιήσεως αποστείλωσιν εις την απαλλοτριούσαναρχήν,έγγραφοναποδο­ χής ήμηαποδοχήςτηςγενομένης προσφοράς·εάνεντόςτης προμνησθείσης περιόδουδενδοθήαπάντησιςειςτηνγενομένην προσφοράναύτηλογίζεται ως μηγενομένη αποδεκτή: 20 25 Νοείται ότι εάν διαρκούσης της κατοχής ακινήτου ιδιο­ κτησίας διάτον σκοπόνδι' ον εγένετοηαπαλλοτρίωσηςδυ­ νάμει του παρόντος Νόμου, εγένετο επί ταύτης οιαδήποτε προσθήκη,αφαίρεσιςήετέρατροποποίησης,ήεάνμέρος μό- 30 νον της απαλλοτριωθείσης, δυνάμει του παρόντος Νόμου ακινήτουιδιοκτησίαςπροσφέρεταιυπότηςαπαλλοτριούσης αρχήςδυνάμει τουπαρόντοςάρθρου,ηαπαλλοτριούσα αρ­ χήκαθορίζειεύλογόν τίνατιμήν ήναναγράφειεντηανωτέ­ ρωαναφερθείσηγνωστοποιήσει* καιτοπρόσωπονειςοεδό- 35 θη η τοιαύτη γνωστοποίησης δύναται εν τω εγγράφω της αποδοχήςτης γενομένης προσφοράςτης ιδιοκτησίας ν' αμ­ φισβήτηση την ως ανωτέρω καθορισθείσαν και δηλωθείσαν τιμήν- εάνδεν επιτευχθήσυμφωνία,ητιμήκαθορίζεταιυπό τουδικαστηρίου·" 40 Σύμφωνα με την απόφασηπου εκδόθηκε απότην Ολομέλεια του Δικαστηρίου αυτού στην υπόθεση HadjiLoizou and Others v.Improvement Boardof Ayios Dhometios

(1987)3C.L.R.646, 4596 3 ΑΛΛ. 5 Κωνσταντήκ.ά. ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης, Δ. βρίσκωπωςονόμοςπουπρέπειναεφαρμοστείστις υποθέσειςαυ­ τέςείναιτοΚεφ.226καιιδιαίτεραOLπρόνοιες τουάρθρου 13του Κεφαλαίουαυτού,γιατολόγοότιταδικαιώματατωναιτητώνθε­ μελιώθηκαν και/ήηαναγκαστικήαπαλλοτρίωση κρυσταλλοποιήθηκεμετηνεκτίμησηκαιτηνπληρωμήτηςαποζημίωσηςτηςαξίας τωνκτημάτωντωναιτητώνσ' αυτούςκαιτημεταβίβασητηςιδιο­ κτησίαςτηςπεριουσίαςτουςστοόνοματηςτότε Απαλλοτριούσας Αρχήςτο 1956,όσον αφοράτιςπροσφυγές 79/83 και80/83, καιτο Φεβράρη του 1954 όσον αφοράτις υπόλοιπες προσφυγές. 10 Ηαπόφαση HadjiLoizou, πιο πάνω,επεκύρωσε το τι απο­ φασίστηκε σχετικά με το θέμα αυτό στην υπόθεση Pikis v. The Republic

(1968)3C.L.R.303,στη σελ. 307. 15 20 25 Επομένως, OL πρόνοιες του Νόμου 15/62 δεν έχουν εφαρμογή στην περίπτωση των αιτητών στις προσφυγές αυτές. Στο σημείο αυτό θαήθελα να αναφέρωπως κανένας ισχυρι­ σμόςδενέγινεαπόμέρους τωνκαθ'ωνηαίτησηότιυπάρχειπροοπτικήκαι/ήαναγκαιότητα ναχρησιμοποιηθούν τακτήματατων αιτητών μελλοντικά γιατους σκοπούςπου απαλλοτριώθηκαν. Έχονταςυπόψημουότιη εγκατάλειψητων σκοπώντης απαλ­ λοτριούσης αρχήςέγινετο 1967, δηλαδή πέραντων δέκαχρόνων από την ημέρα της θεμελίωσης και/ήκρυσταλλοποίησης των δι­ καιωμάτων των αιτητών, και ότι οι καθ' ων η αίτηση δεν πρό­ σφεραν στους αιτητές πίσω τα απαλλοτριωθέντα κτήματα τους μετά την πάροδο ενός χρόνου, όπως το άρθρο 13 του Κεφ. 226 πρόβλεπε,βρίσκωότι οι προσφυγές τωναιτητώνεπιτυγχάνουν. 30 35 Για τους πιο πάνωλόγους, κατάληξαστο συμπέρασμα ότι οι καθ' ων η αίτηση παράβηκαντις πρόνοιες του άρθρου 13 του Κεφ.226 και ότι θαέπρεπε να συμμορφωθούν με αυτέςπροσφέ­ ροντας πίσω στους αιτητές τακτήματατους,όπως το άρθρο αυτό προνοούσε. Οι καθ'ων ηαίτηση ναπληρώσουν στον κάθεαιτητή ΛΚ100.έναντιτωνδικηγορικών εξόδωντου. 40 Οι προσφυγές επιτυγχάνουν. Εκδίδεται διαταγή για καταβολή Λ.Κ.100,- έναντι των δικηγορι­ κών εξόδωνκάθε αιτητή. 4597 Δημητριάδης, Δ. Κωνσταντή κ.ά.ν.Δημοκρατίας

(1990)ΠΙΝΑΚΑΣ Τακτήματαταοποία οιαιτητές ζητούν όπως τους επιστραφούν εί­ ναι ταακόλουθα: 5 ΥπόθεσηΑρ.220/79 - Κτήμα υπ'Αρ.Εγγραφής27468, Φ/Σχ. LIX/2.31.1 ΥπόθεσηΑρ.221/79 -Κτήμαυπ' Αρ.Εγγραφής 31918, Φ/Σχ. LIX/2.2.1 10 ΥπόθεσηΑρ.222/79 -Κτήμαυπ' Αρ.Εγγραφής33210, Φ/Σχ. LIX/2.2.1 ΥπόθεσηΑρ.223/79 -Κτήμαυπ' Αρ.Εγγραφής28025, Φ/Σχ. LIX/2.2.1 ΥπόθεσηΑρ. 79/83 -Κτήμαυπ' Αρ.Εγγραφής 33922, Φ/Σχ. LIX/2.1.aiii ΥπόθεσηΑρ. 80/83 - Κτήμαυπ'Αρ.Εγγραφής33807, Φ/Σχ. LIX/2.2.1 4598 15