clr/1990/1990_3_4599.pdf

(6)και 28 του Συντάγματος — Κατά πόσο ο αιτητής έχει το δικαίωμα του ακονεσθαι — Σε ποιες περιπτώσεις επιβάλλεται η δημοσίευση της γνωστοποίησης που προνοείται στο Άρθρο 5 του Νόμου 21/

1. 10 Επίταξη — Ο Περί Επιτάξεως Ιδιοκτησίας Νόμος 21/62 — Εξουσία για επίταξη — Είναι ανεξάρτητη από την εξουσία για απαλλοτρίωση — Δικαιώματα της Επιτάσσουσας Αρχής αναφορικά με την ακί­ νητη ιδιοκτησία που αποτελεί αντικείμενο επίταξης — Θεραπείες του ιδιοκτήτη, δυνάμει του Άρθρου 8 του Ν.21/
2. 15 Επίταξη — Επιλογή της κατάλληλης ιδιοκτησίας — Το Δικαστήριο δεν επεμβαίνει στη διακριτική εξουσία της Διοίκησης, αν δε σημει­ ώθηκε πλάνη ή υπέρβαση ήκατάχρηση εξουσίας. 20 Επίταξη — Υποχρέωση για καταβολή το ταχύτερο δυνατό δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης δυνάμει του Αρθρου 23.8(δ) του Συντάγματος. Λέξεις και Φράσεις — "Το ταχύτερο" στην παραγρ. 3 του Άρθρου 23 του Συντάγματος — Δεν σημαίνει προκαταβολικά. 4599 Ιωσήφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως

(1990)Λέξεις και Φράσεις — "Επί καταβολή τοις μετρητοίς το ταχύτερο "στο Άρθρο 23.8 (δ)του Συντάγματος. Το διάταγμαεπίταξης αφορούσε μέρος ιδιόκτητου κτήματοςτου αιτητήστον Αγιο Αθανάσιο Λεμεσούκαιεκδόθηκεγια σκοπόδημό5 σιας ωφέλειας, δηλαδήγια την κατασκευή,βελτίωση, ευθυγράμμιση και ασφαλτόστρωση της Παρακαμπτήριος Λεωφόρου Λεμεσού (κα­ τασκευήλωρίδαςεπιτάχυνσηςστονΑγιοΑθανάσιο). Τοενλόγωδιά­ ταγμα επίταξης εκδόθηκε για περίοδο ενός χρόνου καιανανεώθηκε για δύο άλλες μονοετείς περιόδους. Καμιά αποζημίωση δεν προ10 σφέρθηκε στον αιτητήστηνπερίοδοτωνπρώτωνδύοετών. Μετηνπαρούσαπροσφυγήεπιδιώκεται ηακύρωσητουπιοπά­ νω διατάγματοςγιατους πιο κάτωλόγους: 15

1. Ηαπόφασηείναι πολύ γενική και ασαφήςκατάπαράβασητου Αρθρου 4 του Νόμου21/62 (οΝόμος). Επίσης ηπιο πάνω από­ φασηεξεδόθηκατά παράβασητωνπρονοιών τουΑρθρου 5 του Νόμου,εφόσον δενπροηγήθηκεέρευναπριναπό τηνέκδοσητης και/ήδενδόθηκεκαμίασχετική ειδοποίηση. 20
2. Ο λόγος και/ή ηδικαιολογίαγιατην έκδοση της πιοπάνωαπό­ φασης δεν είναι εντός τουκαλώςνοούμενου δημοσίου συμφέρο­ ντος. 25
3. Ηπιο πάνωαπόφασηείναι αντίθετη προς τα Αρθρα 23 και 28 τουΣυντάγματος.
4. Οκαθ* ουηαίτησηδενπρόσφερε αποζημίωσηστον αιτητήταυ­ τόχρονα ήαμέσως μετάτην έκδοση της πιοπάνωαπόφασης. 30
5. Η πιοπάνωαπόφασηαποτελείπροϊόνπλάνηςπερίταπράγματα. Το Ανώτατο Δικαστήριο αποδέκτηκετηνπροσφυγήκαι ακύρω­ σε την επίδικηαπόφασηαφούαποδέκτηκετον ισχυρισμό τουαιτη- 35 τήότι παραβιάζει την παράγραφο 8{δ) του Αρθρου 23 τουΣυντάγ­ ματος,το οποίο προνοεί ότι: "Οποιαδήποτε ακίνητηιδιοκτησία μπορεί ναεπιταχθεί απότην Δημοκρατία επί καταβολήτοις μετρητοίς το ταχύτερο δικαίας και ευλόγου αποζημιώσεως καθοριζομένης εν περιπτώσει δια­ φωνίας υπόπολιτικούδικαστηρίου." Οαιτητής,οοποίοςστερήθηκετουδικαιώματοςκατοχήςτηςιδιο4600 40 3 ΑΛΑ. 5 10 15 Ιωβηφίδηςν. Γεν. Εισαγγελέως κτησίας του σαν αποτέλεσμα της δημοσίευσης του προσβαλλόμενου διατάγματος επίταξης και με την κατασκευήμέσα στην επιταχθείσα ιδιοκτησίατουτηςλωρίδαςεπιτάχυνσης,είχεδικαίωμασεπροσφορά καιπληρωμήδίκαιηςαποζημίωσηςμέσαστηνέννοιατηςφράσης"επί καταβολήτοιςμετρητοίς τοταχύτερο " στην Παράγραφο8(δ)του Αρθρου23.Η ενλόγωφράσηδεσημαίνει καταβολήτηςεύλογης απο­ ζημίωσηςταυτόχροναμετηδημοσίευσητηςεπίταξης.Όμωςδεν μπο­ ρεί να ερμηνευθεί ότι επιτρέπει καινομιμοποιεί τημεγάληκαθυστέ­ ρησηκαιπλήρηαδιαφορίαπουεπέδειξε ηΔημοκρατίαστο θέμα αυτό, η οποία συνιστά παράβασητης υποχρέωσης της κάτω από το Αρθρο23.8(δ)του Συντάγματος. Ημησυμμόρφωση τηςεπιτάσσουσαςαρχής μετηπιο πάνωσυνταγματικήπρόνοιακαθιστάτηνπρο­ σβαλλόμενη επίταξηαντισυνταγματικήκαιάκυρη. Και τούτο παρά το γεγονός ότι η παράβαση του Αρθρου 23.8(δ) λαμβάνει χώρα σε χρόνο μεταγενέστερο τηςδημοσίευσης τηςπροσβαλλόμενης επίταξης. Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε όλους τους υπόλοιπους λό­ γους ακυρώσεως πουπροβλήθηκανκαιαποφάνθηκεότι: 20 25 1- Ο λόγος περί ασάφειαςκαι γενικότητας της απόφασηςθεωρεί­ ται ως εγκαταληφθείς εφόσο δεν περιλαμβάνεται στη γραπτή αγόρευση τουδικηγόρουτου αιτητή.
6. Στις περιπτώσεις που δεν επιβάλλεται να εξακριβωθεί αν ηιδιοκτησία είναι κατάλληληγιατοσκοπό γιατονοποίο ηεπίταξη κα­ τέστηαναγκαία, μετην είσοδο των υπαλλήλων της επιτάσσουσας Αρχήςσ' αυτή,καμιάδημοσίευσηκαικαμιάεπισκόπησηήχωρομέτρησητηςιδιοκτησίαςδενεπιβάλλεταιναγίνεικάτωαπότοΑρθρο 5 του Νόμου. 30 35
7. Ηλύση που η Διοίκηση έδωσε στο θέμα επιλέγοντας το κτήμα της αιτήτριας, είναι αποτέλεσμα δέουσας έρευνας.ΤοΔικαστή­ ριοδενέχειδικαίωμαναεπέμβει στηδιακριτική εξουσία τηςδι­ οίκησης στην απουσία ενδείξεων ότι ηδιοίκηση ενήργησεκάτω απόπλάνηήυπέρβασηεξουσίας. 40
8. Ηδιοίκησηδεν είχε υποχρέωση ναακούσει τον αιτητήπρινεκ­ δώσει την επίδικηαπόφασηστην απουσίαπρόνοιας στο Νόμο για υποβολή ένστασης από διοικούμενο εναντίονδιατάγματος επίταξης,σε αντίθεση μευποθέσεις απαλλοτρίωσης.
9. Ο αιτητήςδεν υπέστη δυσμενή διάκριση με την επιλογή του δι­ κού του κτήματος, εφόσον απέτυχε να αποδείξει ότι τουλάχι­ στον εκτός απότο δικό του κτήμα,προσφερόταν ως εξίσου κα- 4601 Ιωσηφίδηςν.Γεν.Εισαγγελέως

(1990)τάλληλο και κτήμαάλλουπολίτη. Ηπροσφυγήεπιτυγχάνειμεέξοδα. 5 Αναφερόμενες υποθέσεις: Pissa v.ElectricityAuthorityofCyprus (No. 2)

(1966)3C.L.R. 784, TikkirisandOthersv. ElectricityAuthorityofCyprus

(1970)3C.L.R. 291, 10 Hadjioannou andAnotherv. Republic

(1983)3C.L.R. 536, Demetriou andOthers v. Republic

(1986)3(A)C.L.R. 664, 15 Papadopouliou andOthers v. Republic

(1971)3C.L.R. 317, Aspri v. Republic

(1962)4R.S.C.C. 57, HadjiIossifandOthersv. Republic

(1987)3(C) C.L.R. 1567, 20 Vasiadou v. Republic

(1973)3C.L.R. 241, Injeyianni andAnother v. Republic

(1968)3C.L.R. 482, 25 Hadjimichael andOthers v. Republic

(1973)3C.L.R. 176, Pavlou andAnother v. Republic

(1971)3C.L.R. 120, Vassiliades v. Republic

(1966)3C.L.R. 708, 30 Markantonis v. RepublicandAnother

(1966)3C.L.R. 714, Mikrommatis v. Republic, 2R.S.C.C. 125, 35 Republicv.Christoudia andAnother

(1988)3(C) C.L.R.

1. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον του διατάγματος επίταξης του κτήματος του αιτητή που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 9Δεκεμβρίου, 1988,αρ. 2370,Παράρτημα Τρίτο, Μέρος II, μεαρ. Δ.Π.
2. Α. Πετονφάς για Μ. Παυλίδη, γιατονΑιτητή. 4602 40 3 Α.ΑΛ. Ιωσηφίδηςν. Γεν. Εισαγγελέως Γλ. Χατζηπέτρου, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για τους Καθ' ων η αίτηση. Cur.adv. vult. 5 ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ.: ΟΑιτητής είναι ιδιοκτήτηςκτήματος στον Αγιο Αθανάσιο Λεμεσού, με αριθμότεμαχίου 465/2/1τουΦύλ­ λου/Σχεδίου LIV/42 μεέκταση 3προστάθιακαι 1550 τ.ποδ.που καλύπτεται μετίτλο ιδιοκτησίας μεαριθμόεγγραφής
3. 10 ΟΔήμος τουΑγίουΑθανασίου υπέβαλεεπανειλημμένα αιτή­ ματα προς το Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων και το Υπουργείο Εσωτερικών για τηδημιουργία εισόδου στην παρακαμπτήρια Λεωφόρο Λεμεσού με λωρίδα επιτάχυνσης που να επιτρέπει τηδιακίνηση των τροχοφόρων απότον Άγιο Αθανάσιο προς την κατεύθυνση της Λευκωσίας μέσω της οδού Σταυ­ ραετούτου Μαχαιρά πάνωστην οποία εφάπτεταιτο πιοπάνω κτήμα του Αιτητή. Το Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων αποδέχτηκε το αίτηματου Δήμου Αγίου Αθανασίου και έδωσε οδηγίες στο Τμήμα Δημοσίων Έργων να ετοιμάσει κατασκευαστικά σχέδια. 15 20 25 30 Σεειδικήσυνεδρίαπουέγινεστις 15Οκτωβρίου 1988 στογρα­ φείοτουΠρώτουΕκτελεστικού Μηχανικούσυζητήθηκετοπιοπά­ νωθέμασε συσχετισμό μετον επηρεασμότηςπεριουσίας του Αιτητή ο οποίος έλαβε μέρος στη συνεδρία και εισηγήθηκε τημετα­ φορά της λωρίδας επιτάχυνσης στην οδό Μαυρηλίου. Οι εκπρό­ σωποι του Τμήματος Δημοσίων Έργων ανέλαβαννα μελετήσουν την εισήγηση απότεχνική και οικονομική άποψηκαι να τησυζη­ τήσουν μετο Δήμο Αγίου Αθανασίου. Ηαπόρριψητης εισήγησης τουΑιτητήκοινοποιήθηκε στους δικηγόρους του μεεπιστολή του Διευθυντή τουΤμήματος Δημοσίων Έργων μεημερομηνία 14 Φε­ βρουαρίου 1989, τηςοποίαςτοπεριεχόμενο έχειως εξής: "Κύριοι, 35 Επηοεασμός,τεμαχίου465/2/1, Φ/ΣχΈΙΥ/42 στον ΑγιοΑθα­ νάσιο, απότηλωρίδαεπιτάχυνσηςστην Παρακαμπτήριο Λε­ ωφόροΛεμεσού απότηνοδόΣταυραετούτου Μαχαιρά 40 Αναφέρομαι στην επιστολή του Γενικού Διευθυντή Υπουρ­ γείου Συγκοινωνιών και Έργων με αρ. Φακ. 192/73/A/XIV προς εσάς,σχετικά με το πιο πάνωθέμακαι θαήθελα νασας πληροφορήσω on τοαίτηματουπελάτησαςκ. Κώστα Ιωσηφίδηπουέθεσεσε συνάντηση πουείχεστις 15/10/88 μεεκπροσώ4603 Πογιατζής, Δ. Ιωσηφίόηςν.Γεν. Εισαγγελέως

(1990)πουςτουΤμήματοςΔημοσίων ΈργωνστηΛευκωσίαεξετάσθη­ κε.Ο κ. Ιωσηφίδης εζήτησε όπως εξετασθεί κατάπόσον ηλω­ ρίδα επιτάχυνσης πουεμελετάτο απότο τμήμαγια έξοδοαπό τον Αγιο Αθανάσιο προςτην ΠαρακαμπτήριοΛεωφόρο Λεμε­ σού μετακινηθεί απότην οδό Σταυραετούτου Μαχαιράστην οδό Μαυρηλίου,για νααποφευχθεί ο επηρεασμός τουτεμαχί­ ου465/2/1,Φ/Σχ.LIV/42 που εφάπτεταιτης οδού Σταυραετού του Μαχαιρά. Τοαίτηματουπελάτησαςδεν μπορεί να ικανοποιηθεί για τους πιο κάτω λόγους: 5 10 α) Ηοδός Μαυρηλίουκαταλήγει σεαδιέξοδο. β) Η οδός Σταυραετούτου Μαχαιράυπήρξεπάντοτεηκύρια οδική αρτηρία του Αγίου Αθανασίου και δεν μπορεί να αντικατασταθεί με την οδό Μαυρηλίουηοποία είναι δευτερευούσης σημασίας. 15 γ) ΟΔήμοςΑγίουΑθανασίουοοποίοςείναικαιηΑρμόδια Αρχήδεδέχεταιαλλαγήτηςθέσηςτηςλωρίδαςεπιτάχυνσης. 20 Σχετικά πληροφορείσθε ότι έχει ήδηδημοσιευθεί διάταγμα επίταξης για το υπό αναφοράτεμάχιο με αρ.Δ.Π. 1889 της 9/12/

1. Κατά την εκπόνηση των κατασκευαστικών σχεδίων, καταβλήθηκεαπότοΤμήμα μουκάθεπροσπάθειαγια τον όσο τοδυνατόπιομικρόεπηρεασμότουκτήματοςτουπελάτησας." 25 Δύο περίπου μήνες πριν την αποστολή της πιοπάνωεπιστο­ λής, ο Υπουργός Συγκοινωνιών καιΈργων,ασκώνταςτις εξου- 30 σίες που το άρθρο4 του περί επιτάξεως ιδιοκτησίας Νόμουχο­ ρηγεί στο Υπουργικό Συμβούλιο καιπουηάσκησητηςανατέθη­ κεαπότο Υπουργικό Συμβούλιο σ' αυτόν, κήρυξε μέρος τηςπιο πάνω ιδιοκτησίας του Αιτητήως αναγκαία για σκοπό δημόσιας ωφέλειας, δηλαδήγια την κατασκευή,βελτίωση, ευθυγράμμιση 35 και ασφαλτόστρωση της ΠαρακαμπτήριαςΛεωφόρου Λεμεσού (κατασκευήλωρίδας επιτάχυνσης στον Αγιο Αθανάσιο) καιδιέ­ ταξε την επίταξητης απότηΔημοκρατία για το σκοπό αυτόγια περίοδο ενός έτους. Σχετικό διάταγμα επίταξης δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 9 Δεκεμβρίου 40 1988, αριθμός 2370, Παράρτημα Τρίτο, Μέρος II, με αριθμό Ατομικής Διοικητικής Πράξης
2. Εναντίον του πιο πάνω διατάγματος στρέφεται ηπαρούσα 4604 3 ΑΛΛ. Ιωσηφίόης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατζής,Δ. προσφυγή του Αιτητή που καταχωρήθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1989, με την οποία ο Αιτητής επιδιώκει την ακύρωση του για τους πιοκάτω λόγους: 5 10 15 20 25 "Ι.Η εις το τεκμήριον 1εμπεριεχόμενη απόφαση,είναι πολύ γενική καιασαφήςκατάπαράβασητου άρθρου4του Νό­ μου21/
4. Η ως άνω απόφασις εξεδόθη κατά παράβασιν των προνοιών του άρθρου 5 του Νόμου 21/62, τοσούτο μάλλον καθ' ότι δεν επροηγήθηοιαδήποτεέρευναπροτης εκδόσε­ ως αυτήςκαι/ήδεν εδόθηκαμίασχετική ειδοποίησις.
5. Η δικαιολογία και/ήο λόγος διάτην έκδοσιν της ως άνω απόφασηςδενείναι εντός τουκαλώς νοουμένου δημοσίου συμφέροντος και/ήδημοσίανωφέλειαν όπως προβλέπεται από τον Νόμον.
6. Η ως άνωαπόφασιςείναι αντίθετηπρος το άρθρο23 του Συντάγματοςκαθ'όσον μάλιστα συνιστά τοιούτον περιορισμόν και/ή στέρησιν τουδικαιώματοςτου Αιτητούπρος κυριότητα,κατοχήν, διάθεση και απόλαυσιν της περιου­ σίας του κατάπαράβασιν τούτου. 30
7. Η ωςάνωαπόφασιςείναι αντίθετοςπροςτοάρθρον28 του Συντάγματοςκαθ' όσον μάλιστα συνιστά τοιούτον περιορισμόν και/ή στέρησιν τουδικαιώματοςτουαιτητούπροςτην ισότητα έναντι του Νόμουκαι/ήτην ίσην μεταχείρησιν και προστασία,και/ήσυνιστά δυσμενή διάκρισιν εναντίον του Αιτητού, καθ' αντίθεσιν μετοάρθρο6τουΣυντάγματος. 35
8. Ο καθ' ου η Αίτησις δεν έχει προσφέρει εις τον Αιτητήν αποζημίωσα ταυτόχρονα ήαμέσως μετά την έκδοσιν της ως άνωαποφάσεως,πράγματο οποίον αποτελείπρούπόθεσιν διατην έκδοσιν αυτής. 40
9. Ο Αιτητής ισχυρίζεται περαιτέρω ότι η ως άνωαπόφασις αποτελεί προϊόν πλάνηςπερίτα πράγματακαι/ή είναιεκδι­ κητικήαποσκοπούσαεις τον αφανισμόντης επιδίκουπεριουσίας τουΑιτητούκαιτηνέξωσιντουαπότηνπεριοχήν." Θα εξετάσω τους προβαλλόμενους στην Αίτησηλόγους ακύ­ ρωσης της επίδικης διοικητικής πράξηςυπότο φως των επιχει­ ρημάτων που οι ευπαίδευτοι δικηγόροι των δύο πλευρών ανέ4605 Πογιατζής, Δ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως

(1990)πτυξαν στις γραπτές αγορεύσεις τους καιακολούθως διευκρίνι­ σαν στηδιάρκειατης ακροαματικήςδιαδικασίας. Θαήθελα στο σημείο αυτό να αναφέρω υπό μορφή γενικής παρατήρησης ότι δεν επιτρέπεται η εισαγωγή εντελώς νέων λόγων ακύρωσης της πράξης μέσω των γραπτών αγορεύσεων, πέραν εκείνων που έχουν αναφερθεί στην Αίτηση. Είναι όμως εφικτή ηεξαγωγή συ­ μπεράσματος ότι εγκαταλείπεται ολόγος ακύρωσης που αναφέ­ ρεται στην Αίτησηαπότυχόν παράλειψη του δικηγόρου του Αι­ τητή να ασχοληθεί με αυτόν στη γραπτή του αγόρευση. Τέτοια παράλειψη παρατηρείταιστην παρούσα υπόθεση αναφορικάμε τον πρώτο λόγο που ο Αιτητής αναφέρει στην Αίτησητου. 5 10 Λόγος αρ. 2 Ο Αιτητής ισχυρίζεται on ηπροσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκεκατάπαράβασητουάρθρου5τουπερί Επιτάξεως Ιδιοκτη­ σίας Νόμου του 1962 (που στη συνέχεια θα αναφέρεται ως "ο Νόμος") και εντοπίζει την παράβασηστην παράλειψη της Διοί­ κησης (α)να διεξάγει οποιαδήποτε έρευνα πριν την έκδοση της και (β)να δώσει τη "σχετική ειδοποίηση". 15 20 Το άρθρο5 του Νόμουπρονοεί τα εξής: "5.

(1)Πριν ή εκδοθή δυνάμει του άρθρου 4 οιονδήποτε διά­ ταγμα αναφορικώςπροςακίνητον ιδιοκτησίαν, ηεπιτάσσου- 25 σα αρχή δύναται, προς τον σκοπόν όπως εξακρίβωση εάν η τοιαύτη ιδιοκτησία είναι κατάλληλος όιά τον σκοπόν δι* όν κατέστη αναγκαίαηεπίταξις, να δημοσίευση γνωστοποίησιν περί την σκοπουμένην επίταξε εν τη επισήμω εφημέριοι της Δημοκρατίας εμπεριέχουσαν πλήρη περιγραφήνταύτης- άμα 30 δετούτω παςλειτουργός ή υπηρέτης της τοιαύτης αρχήςή οι­ ονδήποτε έτερον πρόσωπον δύναται,εάνεξουσιοδοτηθή δεό­ ντως επί τούτωυπότηςεπιτασσούσης αρχής,ναεισέλθη, επι­ σκόπηση και χωρομετρήση την τοιαύτην ιδιοκτησίαν, και να προβήεις οιανδήποτε ετέραν ενέργειαν ήθελεκρίνει αναγκαί- 35 αν προς τούτο: Νοείται ότι απαγορεύεται ηυφ' οιουδήποτε τοιούτου λει­ τουργού, υπηρέτου ήετέρου προσώπου είσοδος εις 40 (α)κατοικίαν άνευπλήρως ητιολογημένου δικαστικού εντάλ­ ματος(β)οίκημα όπερ δεν συνιστά κατοικίαν, εάν δεν δώση προη4606 3 ΑΛΛ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατζής, Δ. γουμένως εις τον κάτοχον οκτώ ημερών προειδοποίησιν περί της προθέσεως του όπως πράξη τούτο5 (γ)οιανδήποτε ετέραν ακίνητον ιδιοκτησίαν, εάν δεν δώση προηγουμένως εις τυχόν κάτοχοναυτής μιαςημέραςπροει­ δοποίησινπερίτηςπροθέσεως τουόπωςπράξη τούτο, εκτόςεάνοκάτοχοςσυναινήεγγράφωςειςτηντοιαύτηείσοδον. 10

(2)Κατά τον ταχύτερον πρόσφορον χρόνον από της δυ­ νάμει του εδαφίου

(1)γενομένης εισόδου, ηεπιτάσσουσααρ­ χήκαταβάλλει αποζημίωσιν διάπάσανεπενεχθείσαν ζημίαν, και εν περιπτώσει διαφωνίας ως προς το καταβλητέον πο­ σόν, τούτο καθορίζεταιυπότου Δικαστηρίου." 15 20 25 30 35 40 Σκοπόςτου πιο πάνωάρθρουδεν είναι να επιβάλει στηΔιοί­ κησητηδιεξαγωγήοποιασδήποτεέρευναςήναδημοσιεύσειοποι­ αδήποτεγνωστοποίηση πριν προβεί στην έκδοση και δημοσίευση διατάγματοςεπίταξηςοποιασδήποτεακίνητηςιδιοκτησίας.Οιγενικές αρχέςτου διοικητικού δικαίου επιβάλλουν, βέβαια,στη Δι­ οίκησητοκαθήκονναασκείτηδιακριτικήεξουσία πουτηςπαρέ­ χει οποιαδήποτενομοθετική διάταξη,περιλαμβανομένης εκείνης τουάρθρου4 τουΝόμου,κατόπινδιεξαγωγής τηςδέουσας έρευ­ νας.Όμωςοισχυρισμός ότι διάταγμαεπίταξηςακίνητηςιδιοκτησίαςπουεκδίδεταιχωρίς ναπροηγηθεί δημοσίευση γνωστοποίη­ σηςγιατησκοπούμενη επίταξηκαιείσοδος απόλειτουργό ή υπη­ ρέτη της επιτασσούσης Αρχής μέσα στην περιουσία της οποίας σκοπείται η επίταξη για να την επισκοπήσει και να τη χωρομετρήσει προςτοσκοπότης εξακρίβωσης ανηπεριουσίααυτήείναι κατάλληλη για το σκοπό για τον οποίο κατέστη αναγκαία ηεπί­ ταξητης,είναι αποτέλεσμα παρερμηνείας του άρθρου 5 τουΝό­ μου. Η γνωστοποίηση πουπρονοείταιστο άρθρο5 δημοσιεύεται για να καταστεί νόμιμη η είσοδος υπαλλήλων της επιτασσούσης Αρχήςμέσαστην ιδιοκτησίαανη Αρχήθεωρεί τέτοια είσοδο αναγκαίαγιαναεξακριβώσει ανηιδιοκτησία είναικατάλληλη γιατο σκοπόγιατον οποίοκατέστηαναγκαίαηεπίταξη.Εξυπακούεται ότι στις περιπτώσεις πουηεξακρίβωση αυτήείναι δυνατόνα γί­ νει χωρίς είσοδο μέσαστην ιδιοκτησία,καμιάδημοσίευση καικα­ μιά επισκόπηση ήχωρομέτρηση της ιδιοκτησίας δεν επιβάλλεται ναγίνει κάτωαπότοάρθρο5. Στοβαθμόπουοπιοπάνωισχυρισμός του Αιτητήείναιδυνα­ τό να εκληφθεί ότι αναφέρεται σε παράλειψη της Διοίκησης να διεξάγει τηδέουσα έρευνα ανεξάρτητααπότην πρόνοια τουάρ4607 Πογιατζής, Δ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως

(1990)θρου 5 του Νόμου,η απάντησηβρίσκεται στο περιεχόμενο του φακέλουαπότον οποίοπροκύπτειότι έγινεηδέουσα έρευνα στη διάρκεια της οποίαςδόθηκε μάλιστα η ευκαιρίαστον Αιτητήνα εκφράσει δικές τουαπόψειςκαιεισηγήσεις αναφορικά μετηνκα­ τασκευή της αναγκαίας λωρίδας επιτάχυνσης με την παρακα5 μπτήρια Λεωφόρο Λεμεσού με έξοδο άλλη απόεκείνη της οδού που επέλεξε η Διοίκηση, εισήγηση που μελετήθηκε αλλά τελικά απορρίφθηκε. ΟΑιτητής καμιάμαρτυρίαδενπαρουσίασεγιανα αποδείξει τον ισχυρισμό τουότι,επιλέγοντας το δικότουκτήμα γιατηνκατασκευήτηςλωρίδαςεπιτάχυνσηςέναντιτηςλύσης που 10 ο ίδιος εισηγήθηκε, η Διοίκηση δεν επέλεξε, ως όφειλε, τη λύση πουθαπροκαλούσε τημικρότερηταλαιπωρίαήότι επέλεξελύση που είναι επικίνδυνη για την ασφαλήκυκλοφορία και ενήργησε ως εκ τούτου καθ' υπέρβαση εξουσίας ασκώντας κακώς τη δια­ κριτικήτης ευχέρεια. Εφόσον η επιλογή τηςΔιοίκησης ήταναπο- 15 τέλεσμα τηςδιεξαγωγής δέουσας έρευνας,στην απουσίαοποιων­ δήποτε ενδείξεων ότι η Διοίκηση ενήργησε κάτω από το βάρος πλάνης ή καθ' υπέρβαση εξουσίας, το Δικαστήριο αρνείται να επέμβεικαινααντικαταστήσειέτσιτηδιακριτικήεξουσία τηςΔι­ οίκησηςμετηδικήτου. Αυτόισχύει ιδιαίτερασεπεριπτώσειςεπι- 20 λογής ανάμεσασεδύοήπερισσότερες εφικτές λύσεις, στις οποίες υπεισέρχονται τεχνικά ζητήματα ή ζητήματα που χρειάζονται εξειδικευμένη γνώση. Υιοθετώ επί του προκειμένου την προσέγ­ γιση του Δικαστηρίου στις υποθέσεις Pissa v. Electricity Authority of Cyprus (No.2J

(1966)3C.L.R.784και Tikkiris and 25 Others v. ElectricityAuthority of Cyprus

(1970)3C.L.R.291,οι οποίεςέχουνυιοθετηθεί στηναπόφασητηςπλειοψηφίαςτηςΟλο­ μέλειας στην υπόθεση Hadjioannou and Another v. Republic

(1983)3C.L.R.536. 30 Υπάρχει όμως και τοπαράπονο τουΑιτητήότι η Δημοκρατία δεν του έδωσε τοδικαίωμαναακουστεί πριν λάβει τηνπροσβαλ­ λόμενηαπόφασηπουείναιδυσμενής γι' αυτόν. Η παράβασητων κανόνων φυσικής δικαιοσύνης αποτελεί απόμόνη της λόγο ακύ­ ρωσης της προσβαλλόμενης πράξης. Στην παρούσα όμως περίπτώσηπροκύπτειαπό ταγεγονόταπουέχωήδηπαραθέσειότιδό­ θηκε στον Αιτητή το δικαίωμαναακουστεί το οποίο και άσκησε, παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με τους κανόνες του Διοικητικού δικαίουοΑιτητής δεν απολαμβάνειτέτοιου δικαιώματος. Οδιοι­ κούμενος έχειδικαίωμαναακουστεί πριντην έκδοσηδιοικητικής πράξηςστιςπεριπτώσεις πουκάποιοςνόμοςρητάτοαναγνωρίζει ή ρητά επιβάλλει αντίστοιχη υποχρέωση στη Διοίκηση ήσε περι­ πτώσεις τιμωρητικής φύσεως. Σχετική επί του προκειμένου είναι ηυπόθεσηDemetriou and Others v.Republic

(1986)3(A) C.L.R. 4608 35 40 3 ΑΛΛ. 5 Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατζής, Δ. 664, στην οποίαγίνεται αναφοράσε προηγούμενη νομολογία επί τουθέματος.Έπεταιότι στην παρούσαυπόθεσηπου,σε αντίθεση με υποθέσεις απαλλοτρίωσης, ο Νόμος δεν περιέχει πρόνοια για υποβολή ένστασης απότοδιοικούμενο εναντίον διατάγματοςεπίτάξης, καιηοποίαδεν είναι τιμωρητικής φύσεως,ηΔιοίκησηδεν είχε υποχρέωση να ακούσει τον Αιτητή πριν εκδώσει την προ­ σβαλλόμενη απόφαση. Λόγος αο. 3 10 15 20 Σύμφωνα με το εδάφιο

(1)του άρθρου 3του Νόμου, οποια­ δήποτε ιδιοκτησία μπορεί να επιταχθεί για οποιοδήποτε σκοπό δημόσιας ωφέλειας.Τοεδάφιο

(2)του ίδιουάρθρουπεριέχει κα­ τάλογο 18 διαφορετικών σκοπών που περιλαμβάνονται στους σκοπούς δημόσιας ωφέλειας που προνοεί το εδάφιο

(1). Οκα­ τάλογος αυτόςδεν είναι εξαντλητικός. Ανάμεσα στους σκοπούς δημόσιας ωφέλειας που ρητάκατονομάζει το εδάφιο

(2)είναι η δημιουργία, συντήρηση ή ανάπτυξη των συγκοινωνιών διάξη­ ράς.Τοπροσβαλλόμενο διάταγμαεπίταξης ρητάαναφέρει ότι η επίδικη ιδιοκτησία είναι αναγκαίαγια τη δημιουργία και ανά­ πτυξητωνδημοσίων οδώνστηΔημοκρατίακαιότιηεπίταξητης επιβάλλεται για την κατασκευή, βελτίωση, ευθυγράμμιση και ασφαλτόστρωση της Παρακαμπτήριας ΛεωφόρουΛεμεσού(κα­ τασκευή λωρίδας επιτάχυνσης στον Αγιο Αθανάσιο). 25 30 Προκύπτειαπόταπιοπάνωότι το επίδικοδιάταγμα εκδόθηκε για σκοπό δημόσιαςωφέλειας και είναι καθ' όλα σύμφωνο με τις πρόνοιες του άρθρου4 του Νόμου.Έπεταιότι οτρίτος λόγοςγια τον οποίο ζητείταιηακύρωσητου είναι ανυπόστατοςκαιαπορρίπτεται. Λόνοι αο.4και6 35 40 Θα εξετάσω μαζίτους λόγους αρ. 4 και 6 γιατί και οι δύοπεριεχουν ισχυρισμούς ότι το προσβαλλόμενο διάταγμα εκδόθηκε κατάπαράβασητουάρθρου23 του Συντάγματος.ΟΑιτητήςστη­ ρίζει τους δύοπάνωλόγους στα ακόλουθα παραδεκτά γεγονότα: Μετά την έκδοση του διατάγματοςηΔιοίκηση έλαβε κατοχή της επιταχθείσαςπεριουσίας και άρχισε έργαγια την κατασκευήτης λωρίδας επιτάχυνσης.Τα έργα αυτάέχουν σήμερα συμπληρωθεί. Στο μεταξύ ημονοετής ισχύς του διατάγματοςπου άρχισε με τη δημοσίευση τουστις 9Δεκεμβρίου 1988 έχειλήξειόπωςκαιηδεύ­ τερημονοετής περίοδοςγιατηνοποίαανανεώθηκε. Σήμερατοδιά­ ταγμαδιανύειτηντρίτηκαιτελευταία μονοετήπερίοδοτης ισχύος 4609 Πογιατζής,Δ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγϊλέως

(1990)τουαφούανανεώθηκεγιαδεύτερη φορά. Καμιάαποζημίωσηδεν πληρώθηκε ούτε καιπροσφέρθηκε στον Αιτητήστην περίοδο των δύοετών που μεσολάβησεμεταξύτης δημοσίευσης τουδιατάγμα­ τος στις 9Δεκεμβρίου 1988 καιτης 4ης Δεκεμβρίου 1990 πουγια πρώτηφοράέγινε προσφορά στον Αιτητήγιαπληρωμή σ' αυτόν αποζημίωσης υπό μορφή ετήσιου ενοικίου ΛΚ50. Η Δημοκρατία δεν έχει λάβει οποιαδήποτεμέτρα μέχρι σήμερα γιααπαλλοτρίω­ σητης επιταχθείσας ιδιοκτησίας του Αιτητή. 5 ΤοπρώτοεπιχείρηματουΑιτητήστο πλαίσιοτωνΛόγωναρ.4 10 και 6 (ανωτέρω)είναι ότι,εφόσον η Διοίκησηαπότηναρχήέλαβε κατοχή της ιδιοκτησίας του και προχώρησε στην κατασκευήτης λωρίδας επιτάχυνσης, ο ίδιος έχει στερηθεί αυτής μόνιμα και όχι προσωρινά.Τογεγονός αυτό,λέγειο Αιτητής, συνιστά παράβαση του πνεύματος και του γράμματος του Νόμουκαι τουάρθρου23 15 του Συντάγματος.Το επιχείρημα αυτόδεν ευσταθεί. Το άρθρο 6 του Νόμουπρονοεί ότι: "6.

(1)Οσάκις δυνάμει του άρθρου4 εκδίδεται διάταγμαεπι­ τάξεως ιδιοκτησίας, ή επί της τοιαύτης ιδιοκτησίας κατοχή δύναται νακτηθήυπότης επιτασσούσης αρχήςκατάτηνημερομηνίαν ήτις καθορίζεται εν τω τοιούτω διατάγματι, ως ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος της επιτάξεως,ήκαθ'οιον­ δήποτε μετέπειτα χρόνον, καιναδιατηρηθήμέχρις ούτερματισθή η ισχύς του τοιούτου διατάγματοςως προβλέπεται εν τω παρόντιΝόμω. 20 25

(2)Οσάκις δυνάμει του παρόντος Νόμου αποκτάταικατοχή εφ' οιασδήποτε ιδιοκτησίας, ητοιαύτη ιδιοκτησία δύναται, ανεξαρτήτως παντός περιορισμού όστις ήθελεν επιβληθη επί 30 της χρήσεως αυτής (υπό τίνος νόμου, διοικητικής πράξεως κατ' εξουσιοδότησιν νόμου γενομένης, ήάλλως πως)καιυπό τους όρους τουςδιαλαμβανόμενουςενταιςδιατάξεσιτουάρ­ θρου 7,ναχρησιμοποιήται διαρκούσης της περιόδου καθ' ην διατηρείται κατοχή επί ταύτης,κατά τοιούτον τρόπον ως η 35 επιτάσσουσα αρχήήθελεκρίνει σκόπιμον διαρκούσηςδετης προμνησθείσης περιόδου η επιτάσσουσα αρχή, ή αναλόγως της περιπτώσεως ηαπαλλοτριούσα αρχήεις ηνπαρεχωρήθη προσωρινώς ητοιαύτηιδιοκτησία υπότης επιτασσούσηςαρ­ χής, δύναται να πράξη παν ότι οιονδήποτε πρόσωπον έχον 40 συμφέρον επί τοιαύτης ιδιοκτησίας θα εδικαιούτο ναπράξη δυνάμει του τοιούτου συμφέροντος. Ηπιοπάνωνομοθετικήπρόνοιαερμηνεύ&ηκεσε συνδυασμό με 4610 3 ΑΛΛ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατζής, Δ. το άρθρο23 του Συντάγματος στηνυπόθεσηPapadopoullou and Othersv.Republic

(1971)3C.L.R. 317,στηνοποίαοΔικαστήςΧατζηαναστασίουείπεταεξήςστιςσελ.335και336: 5 10 15 20 25 30 35 "Moreover, the distinction between a requisition and an acquisition is that undera requisition order only possession of the property is taken, the ownership remaining in the owner, whilst underan acquisition order theownership is transferred. Cf. section 6 of theRequisition of Property Law, 1962.Under sub-section 2, when possession of any property is taken by virtue of this law, such property may be used by the requisitioning authority for which such possession is retained, or do in relation to the same property anything which any person having aninterest insuch property would be entitledto do by virtue of that interest. In my view, these concluding words are strong words, and could only be construed as meaning that the requisitioning authority could step into the shoes of theowner andcarry out or doanything in connection with thepublicbenefit utility, including any kind of building or other erection on the requisitioned land. Moreover, I think I am fortified in thisview,from thewording of section 8,which deals with the question of compensation payable to the owner oftherequisitioned property. Sub-section 1(c)reads as follows: 'a sum equal to any diminution in the value of such property resulting either from the presence on or in or over such property of any building or other erection,structure or fixture erected,constructed or affixed by the requisitioning authority, or from any damage occasioned to such property during the period for which possession of the property is retained by virtue of theorderof requisition,noaccountbeing taken of fair wear and tear or of any damage made good by the requisitioning.authority.'" Ηαρνητικήαντιμετώπισητου παρόντος επιχειρήματοςτου Αιτητή υποστηρίζεταικαιαπότην απόφαση του Ανωτάτου Συ­ νταγματικούΔικαστηρίουστηνυπόθεσηAspriv.Republic

(1962)4 R.S.C.C:57,στην οποία ο ΠρόεδροςForsthoff είπεταεξής στη σελ. 61: 40 "It is correct that by sub-paragraph (c) of paragraph 8, and / section 4 of Law 21/62, it is laid down that the period of / requisition cannotexceed threeyears, but such aprovision does not also warrant the converse conclusion that the purpose of· 4611 Πογιατζής,Δ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως

(1990)publicbenefit, tobeachieved by meansof therequisition,should also be of a limited duration.There is nothing to prevent the continuedsubsequent achievement of thesamepurpose of public benefit bymeansofasupervening compulsory acquisition andthe procedure for such compulsory acquisition may beset inmotion at any timeduringtheperiodof requisition." 5 Σχετική είναι και η υπόθεση Hadjilossif and Others v. Republic

(1987)3(C)C.L.R. 1567,όπωςκαιηυπόθεση Vasiadou v.Republic

(1973)3C.L.R.241,στηνοποίαοΔικαστήςΑ.Λοΐζου 10 (όπωςήταντότε)απέρριψεπαρόμοιοεπιχείρηματηςαιτήτριαςμε αναφορά στηνπρόνοια τουάρθρου23.8(γ) τουΣυντάγματοςβά­ σει τηςοποίαςεπίταξηπεριουσίαςείναιδυνατήμόνογια περίο­ δο μηυπερβαίνουσα την τριετία.Χρήσιμη αναφορά μπορείεπί­ σης να γίνει και στην υπόθεση Demetriou and Others v. 15 Republic(ανωτέρω),στηνοποία οΔικαστήςΣαββίδηςείπεότιη εξουσίατηςΔημοκρατίαςναεπιτάξειιδιοκτησία είναιανεξάρτη­ τηαπότηνεξουσίατηςνααπαλλοτριώσειτην ιδιοκτησία.Στησυ­ νέχειαερμηνεύοντας τοεδάφιο

(2)τουάρθρου6τουΝόμου, είπε τα εξήςστησελ. 671: 20 "By virtue of such provision the requisitioning authority is empoweredtodoanythinginrelationtosuchproperty whichany person having an interest in it wouldbe entitled to doby virtue thereof. The remedy of the owner for any act done on such 25 property by therequisitioning authority isto befound insection 8 which provides for compensationpayablefor therequisition of immovable property. Inadditiontovariousremedies providedby such section, provision is made under section 8(a)(c) that compensation may includeasum equal toany diminutioninthe 30 valueof such property resulting eitherfrom thepresence of orin oroversuch property ofanybuilding orothererectionstructure or fixture erected, constructed or affixed by the requisitioning authorityorfrom anydamageoccasionedtosuchpropertyduring the period for which possession of the property is retained by 35 virtue of theorderof requisition." ToδεύτεροεπιχείρηματουΑιτητήστοπλαίσιοτωνΛόγων αρ. 4 και 6 (ανωτέρω)είναι ότι,κάτωαπότις περιστάσειςτης πα­ ρούσαςυπόθεσης,μετοπροσβαλλόμενοδιάταγμαοΑψητης έχει στερηθείπλήρωςτηςεπιταχθείσαςπεριουσίαςτουκαιηΔιοίκηση είχε ωςεκτούτου,υποχρέωσηναπροχωρήσειταχέωςστηνκατα­ βολήσ' αυτόν τοις μετρητοίςδίκαιηςκαιεύλογης αποζημίωσης. ΗπαράλειψητηςΔημοκρατίας,λέγει οΑιτητής,νακαταβάλει σ' 4612 40 3 ΑΛΛ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατζής,Δ. αυτόνοποιαδήποτεαποζημίωση μέχρι σήμερα συνιστάπαράβαση του Νόμουκαιτου άρθρου23.8

(6)τουΣυντάγματος. 5 10 15 20 25 30 35 40 Το άρθρο 8

(1)του Νόμου προνοεί ότι η καταβλητέα αποζημίωση δυνάμει των διατάξεωντουΝόμουσύγκειται εκδιαφόρων ποσών που περιγράφονται στις παραγράφους (α) έως (ε) του εδαφίου (Ι) του άρθρου. Μερικά από τα ποσά αυτά,στις περι­ πτώσεις βέβαιαπουοι αντίστοιχες παράγραφοιτου εδαφίου

(1)εφαρμόζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι απαιτητά δυνάμει των εδαφίων

(2),

(3),

(4)και

(5)του άρθρουείτε μηνιαίως στη διάρκεια της ισχύος του διατάγματος επίταξης,είτεκατάτο τέλος της περιόδου επίταξης, είτε ταυτόχρονα με την πληρωμή από τον ιδιοκτήτη ορισμένων δαπανών.Δυνάμει δε του άρθρου 10 του Νόμου η επιτάσσουσα Αρχή οφείλει κατά το ταχύτερο πρόσφορο χρόνο μετά που ηαποζημίωση για την επίταξηκατέ­ στη απαιτητή,να έλθει σε διαπραγματεύσεις για το συμβατικό καθορισμό της.Ακολουθείτο άρθρο 11το οποίο προνοεί ότι,αν οι διαπραγματεύσεις αυτές δεν καρποφορήσουν το αργότερο εντός τριών μηνών από την ημέρα που η αποζημίωση κατέστη απαιτητή,ηεπιτάσσουσα Αρχήήοποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος μπορεί νααποταθείστο Δικαστήριο για τον καθορισμό της. Πριν εξετάσω την πρόνοια του άρθρου 23.8

(6)του Συντάγ­ ματος θαπρέπει ναπαρατηρήσωότι μέρος τουλάχιστο τηςπληρωτέας αποζημίωσης, δηλαδή το μίσθωμα που προνοείται στο άρθρο 8

(1)(α) του Νόμου, έχει προ πολλού καταστεί απαιτητό δυνάμει τουάρθρου8

(2)τουΝόμουκαινατονίσω ότι δυστυχώς ηεπιτάσσουσα Αρχήπου στην παρούσα περίπτωση είναι ηΔη­ μοκρατία, παρά τον χρόνο που έχει παρέλθει, δεν έχει αρχίσει διαπραγματεύσεις με τον Αιτητήγια το συναινετικό καθορισμό της απαιτητής αποζημίωσης. Η προσφορά στον Αιτητή ημερο­ μηνίας 4 Δεκεμβρίου 1990, έγινε σε χρόνο πολύ μεταγενέστερο του ταχύτερου πρόσφορου χρόνου που προνοεί το άρθρο 10. Δίκαια,επομένως, οΑιτητής ισχυρίζεται ότι ηεπιτάσσουσα Αρχήέχειπαραβείτην πρόνοια τουάρθρου 10του Νόμου. Θαεξε­ τάσω αργότερα τις συνέπειες αυτής τηςπαράβασης. Ηπαράγραφος8(δ) του άρθρου23 του Συντάγματος προνο­ εί ότι οποιαδήποτε ακίνητη ιδιοκτησία μπορεί ναεπιταχθείαπό τη Δημοκρατία "επί καταβολή τοις μετρητοίς το ταχύτερον δι­ καίας και ευλόγου αποζημιώσεως καθοριζομένης εν περιπτώσει διαφωνίας υπόπολιτικού δικαστηρίου". Ηφράση "το ταχύτερο" συναντάται επίσης στηνπαράγραφο 4613 Πογιατζής,Δ. Ιωσηφίδηςν.Γεν.Εισαγγελέως

(1990)3 τουάρθρου23του Συντάγματος πουπεριέχειτην αντίστοιχη πρόνοια για καταβολήδίκαιηςαποζημίωσηςστις περιπτώσεις που το δικαίωμα κυριότητας,κατοχής, κάρπωσηςκαι διάθεσης περιουσίας πουπροστατεύεται από το άρθρο 23.1υποβάλλεται διά νόμου σεόρους,δεσμεύσεις ήπεριορισμούςγια αναγνωρισμένους από τοάρθρο λόγους. 5 Ηφράση "το ταχύτερο" μέσαστο κείμενο τουάρθρου23του Συντάγματος έχει ερμηνευθεί απότοΔικαστήριοσεσειρά υπο­ θέσεων. Αναφέρω ενδεικτικάτην υπόθεσηPapadopoullouand Othes v.Republic (ανωτέρω)στην οποία γίνεται αναφοράσε προηγούμενεςυποθέσειςκαιστηνοποίαοΔικαστήςΧατζηαναστασίου είπε ταεξής στις σελ. 334και335: 10 "...ThereisnodoubtthatourConstitutiondifferentiates between 15 the compulsory acquisition of property andthe requisition of property with which itdeals inparagraph 8of Article 23. Under thisparagrapharequisition maybemadefor thesamereasonsand underthesameconditionsasacompulsory acquisition,exceptthat the requisition cannotexceed three years, and thecompensation 20 to be paid need not be paid in advance, but promptly. In Thymopoulosand Othersv.Municipal CommitteeofNicosia

(1967)3C.L.R.588 atp.606,theCourtdealingwith themeaning of theexpression "promptly"hadthistosay:25 "... Imay deal shortly with asubmission madebycounselfor applicants to the effect that in any case such scheme is unconstitutional, even if it only imposes restrictions or limitations under paragraph 3 of Article 23, because no compensationforsuch restrictions orlimitationshasbeen paid inadvanceofitstakingeffect; ithasbeenarguedthatthisiswhat was requiredtobedonebytheterms'promptly'inparagraph3 of Article23. 30 I can find nomerit in this argument; in my opinion, the 35 terms 'promptly' hastobegiven itsordinary meaningand cannot be construed, especially if onecompares thesaid paragraph 3 with paragraph 4 of the same Article, as meaning 'inadvance' of thetaking ofeffect of the relevant restriction orlimitation.'" In Hadjikyriakou and Others (No.l) v. The Council of Ministers andAnother

(1968)3C.L.R. 1at p.9 theCourt, dealing in a case of requisition of premises, hadthis tosay 4614 40 3\ΛΛ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατξής, Δ. regarding the expression "prompt payment of compensation":- 5 10 15 20 Tn this connection I have to comment, too, on the fact that respondents have notactedyet inamannercommensurate with the constitutional obligation (under Article 23) to the effect prompt payment of compensation in respect of the order of requisition. It is correct that by letters of the 16th November, 1967 (see exhibit 6) respondent No.2 called upon all the five applicants to negotiate regarding the compensation payable to them; but nothing has as yet been agreed upon, nor have any references been filed before thecompetent Court, eitherby the applicants or by respondents, for the assessment of such compensation. My understanding of theobligation for prompt payment of compensationisthatwhen theexceptional measure of requisition is resorted to the authority concerned should be then in a position to make an offer, at once, to the person affected, and if such offer is not accepted then a reference to Court should be made without delay. Procrastination in the matter of the part of the person affected is no excuse for the authority concerned;thedutytopay compensationiscast upon such authority andit has tobe discharged by it promptly. Inall the present cases it does not appear that any formal offer of compensation has been madeto theapplicants till this day.'" 25 Σχετικό με το παρόν επίδικοθέμα είναι καιτο πιο κάτω από­ σπασμα από τηναπόφασητουτότεΔικαστήτουΑνωτάτουΔικα­ στηρίου Μ. Τριανταφυλλίδη στην υπόθεση Injeyianni and Another v.Republic

(1968)3 C.L.R.482, στη σελ. 487: 30 "Dealing with thefirstpointraised by theApplicants, ithasbeen stated by counsel for Respondent - and it does not seem to be disputed by the other side - that the process of assessing the compensation dueto theApplicants is inprogress andanoffer will be made to them as soon as possible. Bearing in mind that under •Article 23.8(

1. d)of the Constitution compensation has to be paid promptly, and not in advance as under Article 23.4(
2. c)of the Constitution, Icannotfind,in the particular circumstances of this case, that there has been, as yet, such a delay to offer or pay compensation to the Applicants as to amount to a contravention by Respondent of theConstitution. Icannot construe "promptly" as meaning simultaneously with the Order of requisition, or with thetaking of actionthereunderby therequisitioning authority." 35 40 Είναι φανερό ότι στην παρούσα περίπτωση ο Αιτητής έχει 4615 Πογιατζής,Δ. Ιωσηφίδης ν.Γεν. Εισαγγελέως

(1990)στερηθεί του δικαιώματος κατοχής της ιδιοκτησίας του, το οποίο αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμαπουπροστατεύεται από το άρθρο 23 του Συντάγματος. Ηστέρηση αυτή επιτεύχθηκε με τη δημοσίευση του προσβαλλόμενου διατάγματος επίταξης και με την κατασκευή μέσα στην επιταχθείσα ιδιοκτησία του της λωρί5 δας επιτάχυνσης. Η ισχύς του διατάγματοςαυτού διάρκεσε ένα χρόνο και έληξε χωρίς ηεπιτάσσουσα Αρχή να λάβει οποιοδή­ ποτε διάβημαγια τηνκαταβολήστον Αιτητήοποιασδήποτε απο­ ζημίωσης για την απώλεια που έχει υποστεί. Δε θεώρησε ότι ήταν αναγκαίο να διαπραγματευθεί με τον Αιτητήτο ύψος της 10 πληρωτέας αποζημίωσης ήνακάνει σ' αυτόν οποιαδήποτεπρο­ σφορά. Γιατην επιτάσσουσα Αρχή τοεπείγον τηςυπόθεσης,που κατέστησε αναγκαία την επίταξη της περιουσίας του Αιτητή, έληξε με τη δημοσίευση του διατάγματος επίταξης, ενώ ηπρο­ σφορά καιπληρωμή στον Αιτητήδίκαιης αποζημίωσης δενήταν 15 επείγουσα υποχρέωση της και θαμπορούσε να γίνει ακόμακαι χρόνια μετά την επίταξηήτη συμπλήρωση του έργου. Ηφράση"επίκαταβολήτοις μετρητοίς τοταχύτερο..."στηνπα­ ράγραφο 8{δ) του άρθρου23 έχει ερμηνευθεί ότι δεν σημαίνει κα- 20 ταβολή της εύλογης αποζημίωσης ταυτόχρονα με τη δημοσίευση της επίταξης.Όμωςδεν μπορεί σίγουρα ναερμηνευθεί ότι επιτρέ­ πει και νομιμοποιεί τη μεγάλη καθυστέρηση καιπλήρη αδιαφορία της Δημοκρατίας στο θέμααυτό,ηοποίασυνιστά κατάτη γνώμη μουπαράβαση τηςυποχρέωσης τηςκάτωαπότοάρθρο23.8(δ) του 25 Συντάγματος. Εξάλλου,εφόσονοπερίΕπιτάξεωςΙδιοκτησίαςΝό­ μος (Νόμος αρ.21/62)είναι ο Νόμος που θεσπίστηκε σε συμμόρ­ φωσηπροςτηνπρόνοιατουάρθρου23.8(a) τουΣυντάγματος, και εφόσον έχω ήδηαποφανθείότι ηπαράλειψη της Δημοκρατίας να κάμειτααναγκαίαδιαβήματαπροςτοσκοπόκαθορισμούκαιπλη- 30 ρωμής της εύλογης αποζημίωσης συνιστά παράβαση ρητών προ­ νοιών τουΝόμουαυτού,ηπαράβασηαυτή θαπρέπει κατ'επέκτα­ σηνασυνιστά παράβασητουάρθρου23.8(δ) τουΣυντάγματος. Ποιες είναι οι συνέπειες της παράβασηςπου έχω διαπιστώσει 35 πάνω στην εγκυρότητα της προσβαλλόμενης πράξης; Το θέμα ηγέρθηκεσεδιάφορεςυποθέσεις στοπαρελθόνόπωςπ.χ.στιςυπο­ θέσεις Injeyianni (ανωτέρω), Papadopoullou (ανωτέρω), Hadjimichaeland Others v. Republic

(1973)3 C.L.R. 176, και Pavlou and Another v. Republic

(1971)3 C.L.R. 120. Όμως δε 40 φαίνεται να έχει αποτελέσει το ratio decidendi σε καμιά από τις αποφάσειςαυτέςγιατίτοΔικαστήριοείχεδιαπιστώσει,απόταιδι­ αίτεραπεριστατικάτους,ότιυπήρχεσυμμόρφωση της επιτάσσουσαςΑρχήςπροςτιςπρόνοιεςτουάρθρου23.8(δ).Υπάρχουν όμως 4616 3ΑΛΛ, 5 Ιωσηφίοης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατζής,Δ. δύο αποφάσειςτου Δικαστή Βασιλειάδη (όπως ήταν τότε) τις οποίεςθεωρώπολύυποβοηθητικές. Καιοιδύοαφορούναιτήσεις για έκδοσηπροσωρινούδιατάγματος σε προσφυγέςεναντίον της εγκυρότηταςδιαταγμάτων επίταξηςακίνητης ιδιοκτησίαςγια την απαλλοτρίωσητης οποίας είχανεπίσης ληφθείαναγκαίαμέτρα. Απότηναπόφασηστηνυπόθεση Vassiliades v.Republic

(1966)3 C.L.R.708,σχετικάείναιταακόλουθααποσπάσματα: Από σελ. 710-711: 10 15 "The requisition proceedings in this case are apparently taken in order to enable the acquiring Authority under an acquisition order,toexercisesuchof therightsattachingtothe ownership of property, as are conferred upon them by the requisition order,pending completion of theacquisition of the property required by the Authority." Από σελ. 712-713: 20 25 30 35 "Bearing in mind, however, that the substance of propertyrights rests mainly intherightof possession andenjoyment; and that inthisparticular case,suchrigjvtswerebeingexercised bythe owner personally, Itaketheviewthatoustingtheowner from his right of possession, and leaving him vested with his right of ownership without possession, amounts practically to verygrave interferencewithhisownershiprightsifitdoesnotamounttotheir frustration. Andthatbeingso,thesteps toousthimfrom his rights of possession andenjoyment, underarequisition order,shouldbe takentogetherandatthesametimewiththeappropriatesteps for the determination and prompt payment of the compensation for thelossof hisproperty;togivehimthefeeling andassurancethat "prompt payment incash of ajust and equitable compensation", onlywaitstobedeterminedaccordingtolaw,thenecessary steps for such determination having already been take , and an appropriatedeposithaving been made." Και από σελ. 713: 40 "....Myunderstandingof therelative legislation, as atpresent advised,isnotthattheownermustgiveuphisproperty andchase after the compensation payable to him; but that, failing agreementatthetimeofthetakingoftheproperty,theAuthority concernedmustpromptly andatthesametimeproceedwiththe steps prescribed by the law, for the determination of 'just and 4617 Πογιατζής,Δ. Ιωσηφίδης ν.Γεν. Εισαγγελέως

(1990)equitablecompensation', andthe duepayment thereof." Στηνυπόθεση Markantonis v.RepublicandAnother

(1966)3 C.L.R. 714, η ουσία των λόγων ακύρωσης της προσβαλλόμενης επίταξης ήτανότι ηΔημοκρατία μπορεί ναπροβεί σε επίταξηπε5 ριουσίας μόνο "επί καταβολήτοις μετρητοίς το ταχύτεροδικαίας καιευλόγου αποζημιώσεως".ΣτηναπόφασητουτοΔικαστήριουι­ οθέτησε την προσέγγιση που ακολούθησε στην υπόθεση Vassiliadesv. Republic(ανωτέρω) και εξέδωσεπροσωρινό διά­ ταγμααναστολής του διατάγματοςεπίταξης. 10 Ερμηνεύω τις πιο πάνω δύο τελευταίες αποφάσεις ως έμμε­ ση τουλάχιστο υιοθέτηση από το Δικαστήριο της άποψης ότι η μη συμμόρφωση της επιτάσσουσας Αρχής με τη συνταγματική πρόνοια του άρθρου23.8(δ) καθιστάτην προσβαλλόμενη επίταξηαντισυνταγματική καιάκυρη. Καιτούτο παράτογεγονός ότι ηπαράβασητου άρθρου23.8(δ)λαμβάνει χώρα σε χρόνο μετα­ γενέστερο της δημοσίευσης της προσβαλλόμενης επίταξης. 15 Υιοθετώ την προσέγγιση του Δικαστή Βασιλειάδη όπως την 20 έχω ερμηνεύσει γιατί έτσιμόνο εξασφαλίζεται συμμόρφωση στη συνταγματική πρόνοια του άρθρου 23.8(δ). Οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση θα καθιστούσε την πρόνοια αυτή ακαδημαϊκήκαι χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο. Η ουσία των ανθρωπίνων δι­ καιωμάτων έγκειται στη διασφάλιση τους στην πράξηστην κάθε 25 συγκεκριμένη περίπτωση. Παρά το γεγονός ότι μετά που έχω αποφανθεί ότι η προ­ σβαλλόμενη πράξη πάσχει ως αντιβαίνουσα τις πρόνοιες του άρθρου23.8(δ)του Συντάγματοςκαιθαπρέπει ως εκ τούτου να 30 ακυρωθεί, δεν επιβάλλεται οποιαδήποτε περαιτέρω εξέταση της ουσίας-της προσφυγής,προτίθεμαι ναασχοληθώ πολύ συνοπτι­ κά και σε συντομία με τους δύο λόγους ακύρωσης της πράξης που έχουν απομείνει, δηλαδή τους λόγους με αριθμό 5 και 7 τους οποίους και απορρίπτωγιατί δεν έχουν αποδειχθεί. 35 Αναφορικά μετο λόγο αρ.5πουαφοράισχυρισμό γιαπαρά­ βαση του άρθρου28 του Συντάγματοςπουκαθιερώνει την αρχή της ίσης μεταχείρισης των πολιτών, εφόσον ο Αιτητής απέτυχε νααποδείξει τουλάχιστον ότιεκτός απότοδικότουκτήμα, προ- 40 σφέρεται ως εξ ίσου κατάλληλο καικτήμα άλλου πολίτη γιατην κατασκευή της λωρίδας επιτάχυνσης, δε νομιμοποιείται στον ισχυρισμό του ότι με την επιλογή του δικού του κτήματος γίνε­ ταιδυσμενής διάκρισησεβάροςτου.Αναφορικά μετηνορθήερ4618 3 ΑΛΛ. Ιωσηφίδης ν. Γεν. Εισαγγελέως Πογιατζής, Δ. μηνεια και εφαρμογήτου άρθρου28 του Συντάγματος παραπέ­ μπωστις υποθέσεις Mikrommatis ν. Minister of Finance and Another, 2 R.S.C C. 125,Republic v. Christoudiaand Another

(1988)3(C) C.L.R. 2622και Vasiadouv.Republic (ανωτέρω). 5 10 15 Αναφορικά μετον έβδομοκαιτελευταίο λόγο πουπροβάλλει ο Αιτητής γιατηνακύρωσητουεπίδικουδιατάγματος,εκτόςαπότον ισχυρισμό για ύπαρξη πλάνης περί τα πράγματα,τον οποίο έχω ηδη εξετάσει και απορρίψει, περιέχει ισχυρισμό για κατάχρηση εξουσίας για τον οποίο κανένα στοιχείο δεν έχει προσαχθεί προς υποστήριξη τουκαι, ως εκτούτου,απορρίπτεταιωςανυπόστατος. Προκύπτει από όσα έχω ήδη αναφέρει ότι η προσφυγή επι­ τυγχάνει καιη επίδικηεπίταξηακυρώνεται ως αντιβαίνουσα τις πρόνοιες του άρθρου 23.8(δ) του Συντάγματος. Η Δημοκρατία να πληρώσει στον Αιτητή£50 έναντι των εξόδων του Η προσφυγή επιτυγχάνει μεέξοδα. 4619"