(1990)27 Δεκεμβρίου, 1990 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] Α Ν Α Φ Ο Ρ Ι Κ Α Μ Ε Τ Ο Α Ρ Θ Ρ Ο 146 Τ Ο Υ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Ο ς Α Γ Α Θ Ο Κ Λ Έ Ο Υ ς ΚΑΙ ΆΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΚΑΙ/Ή ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΗ! ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ' ων ηαίτηση, (Υπόθεση Αρ. 654/89). Αίτηση ακυρώσεως — Έννομο συμφέρον — Υπάλληλοι —Αξίωση για παροχή επιδόματος γεύματος — Ηέλλειψη συγκεκριμένηςνομοθε τικής διάταξης στέρησε τους αιτητές του απαιτούμενου έννομου συμφέροντος για θεμελίωση τηςαξίωσης τους. 5 Διοικητική πράξη — Εκτελεστή— Πράξη με τηνοποία ηΔιοίκηση εκ φράζει άποψη σχετικά με τηνερμηνεία και εφαρμογή κειμένων κα νονιστικών διατάξεων δεν είναιεκτελεστή. Οι αιτητές,7υπάλληλοιτης μετεωρολογικής υπηρεσίας,προσβάλλουν την απόφαση του αρμόδιουΥπουργού με την οποίααπέρριψε αξίωσητουςγιαπαροχήεπιδόματοςγεύματος(subsistence allowance). 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγήγια τους πιο κάτωλόγους:
- Μεβάσητονομικόπλαίσιο-Αρθρο53τουπερίΔημόσιας Υπη ρεσίας Νόμου 33/67 -που ρυθμίζει τις αποδοχές υπαλλήλων, προκύπτει πως οι μόνοι δικαιούχοι του επιδόματοςγεύματος είναι οι απασχολούμενοι εκτός του συνήθους τόπου εργασίας τους. Τοκαθεστώς αυτόδεν ισχύει σε υπαλλήλουςόπως οιαιτητές,πουεργάζονταιστηνέδρατους. Αποτέλεσμα αυτούείναι η έλλειψη εννόμου συμφέροντος απόπλευράςτων αιτητών,να 4620 15 20 3ΑΛΛ. Αγαθοκλέουςκ.ά.ν.Δημοκρατίας προσβάλουντηναπόφαση γιααπόρριψη τουαιτήματοςτους.
- Η επιστολή του Υπουργού μετηνοποίααπέρριψετην αξίωση τωναιτητώνδενείναιεκτελεστήδιοικητική πράξη. 5 Η προσφυγή απορρίπτεταιχωρίς έξοδα. Προσφυγή. 10 Προσφυγήεναντίον τηςαπόφασηςτου Υπουργού Οικονομι κών μετην οποία απορρίφθηκετο αίτηματων αιτητών για επί δομαγεύματος. 15 Α. Σ.Αγγελίδης,γιατους Αιτητές. Μ. Ραφτόπονλος, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για χους Καθ' ων η αίτηση. Cur. adv. vult. 20 25 30 35 40 ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.: Στην υπό κρίση υπόθεση ομοδικούν 7υπάλ ληλοι της μετεωρολογικής υπηρεσίας. Κατέχουν θέση μετεωρο λογικού βοηθού2ης ή 3ης τάξηςκαιυπηρετούν στο σταθμόραδιοβολήσεων Αθαλάσσας από την ίδρυση του το
- Έχουν συνεχές ωράριο, αλλά ο συνολικός χρόνος απασχόλησης τους δεν υπερβαίνει το κανονικό ωράριο ενός δημοσίου υπαλλήλου. Οιπεριστάσεις πουώθησαντουςαιτητέςναπροσφύγουν στο δικαστήριο μπορούννααναφερθούνσύντομα. Στις25/7/89 υπέβαλανγραπτόαίτημαστον Υπουργό Οικονομικών (καθούη αί τηση 1)για επίδομα γεύματος, επικαλούμενοι, αόριστα, ισχύο ντες κανονισμούς. Ησχετική επιστολή του δικηγόρου τους επι συνάφθηκεσανπαράρτημα 1 στη δικογραφία. Ο Υπουργός (με την επιστολή του παράρτημα 2 ημερ. 22/8/89) δεν αποδέχθηκετην αξίωση με την αιτιολογία'ότι ηΓε νική Διάταξη111/1/30
(1), πουδιέπει τηχορήγηση τέτοιων επιδο μάτων,δεν καλύπτει τους αιτητές, οι οποίοι έχουν έδρατο συ νήθη τόπο εργασίας τους στην Αθαλάσσα. Με την προσφυγή τους τώρα οι αιτητές προσβάλλουν την απορριπτικήαυτήαπό φασηζητώνταςνακηρυχθεί άκυρη. Γιανακατανοηθούνπληρέστερα οιπροβαλλόμενοι λόγοιακύ ρωσηςχρειάζεταιμιασύντομηεπισκόπησητουνομοθετικούπλαι4621 Νικήτας, Δ. Αγαθοκλέους κ.ά. ν. Δημοκρατίας
(1990)σίουπουρυθμίζει μισθολογικά θέματατωνδημοσίωνυπαλλήλων. Τοαρθρ.53 τουπερίΔημόσιας Υπηρεσίας Νόμου33/67ορίζειότι στις αποδοχέςυπαλλήλου συγκαταλέγονται ο μισθός του καιτέ τοια επιδόματα"οίαήθελον καθορισθή".Τηδιάταξηαυτή διατή ρησε μετο αρθρ.55 xaL ονέος νόμος 1/
- Σύμφωναμε τις έρμη5 νευτικές διατάξεις του αρθρ.2, ηλέξη "καθορισμένος" σημαίνει καθορισμένοςαπόκανονισμούς,διοικητικέςπράξεις,γενικέςή ει δικέςοδηγίεςήδιαταγέςπουεκδίδειτοΥπουργικό συμβούλιοκαι "καθορίζειν" έχει ανάλογονόημα. Ονέος νόμοςυιοθετεί καιστο θέμααυτότην ίδιαπερίπουπροσέγγιση (βλέπε αρθρ.2). 10 Πρέπει πάντως να τονιστεί ότι μέχρι σήμερα το Υπουργικό Συμβούλιοδενπροχώρησε στηθέσπισηκανονιστικούπλαισίου. Τοκενό όμως αναπληρώνεταιαπότηνειδικήδιάταξητουαρθρ.
- Μέχρι την έκδοση κανονισμών εξακολουθούν ισχύουσες οι 15 γενικές διατάξεις και διοικητικές οδηγίες και εφαρμόζεται η υφιστάμενητακτικήυπότονόρο πωςδεν είναι αντίθετες με τις διατάξεις του προμνησθέντος νόμου. Το επίδομα γεύματος (subsistence allowance)προβλέπεται από την παραπάνω γενική διάταξη,στην οποίακαιβασίστηκε ηάρνησητου Υπουργού Οι- 20 κονομικών να ικανοποιήσει τους αιτητές.Έχει ως εξής: "An officer who is required by Government to be absent from his headquarters on duty within Cyprus will be eligible for subsistence allowance at the rates shown in Appendix A.III/1.30." 25 Ηκύριαεισήγηση τωναιτητώνείναιότι η διάταξηπου μόλις ανέγνωσα περιορίζει τη χορήγηση επιδόματος μόνο σε όσους διακινούνται για εκτέλεση καθηκόντων εκτός έδρας,χωρίς να 30 καθορίζει ανάλογο επίδομα για τους υπαλλήλους με συνεχές ωράριο. Όμως μεβάσητοαρθρ. 53,σε συνδυασμό με τηνερμη νεία της λέξης "καθορισμένο" απότο άρθρο2,ήτανδυνατό και έπρεπενακαθορισθείκαιτοεπίδομασυνεχούς ωραρίουπουζή τησαν οι αιτητές. Επομένως εδώ έχουμε απόφαση που ήταν 35 προϊόν πραγματικήςκαι νομικής πλάνης. Με άλλη διατύπωση, παρερμηνεύοντας τηδιάταξη του αρθρ.53, οι καθώνδεν καθό ρισαντο επίδομαόπως επιτάσσει πράγματι ο νόμος. Σε επίρρωση των ισχυρισμών τους οι αιτητές κατάθεσανεπι- 40 στολήτηςσυντεχνίαςδημοσίωνυπαλλήλωνΠΑΣΥΔΥ,πουστάληκεστοδικηγόροτους. Τοπεριεχόμενο της είναιότι υπάλληλοι σε άλλεςυπηρεσίεςμετο IOLOήπαρόμοιοωράριοέτυχανήτυγχάνουν τουιδίουεπιδόματος. Προσκομίστηκε επίσηςπρακτικόσυνεδρία4622 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Αγαθοκλέους κ.ά. ν. Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. σης της μικτής τμηματικής επιτροπής προσωπικού του Υπουργεί ου Γεωργίας ημερ.28/6/
- Από αυτόφαίνεταιότι συζητήθηκε το αίτημα,αλλάδενλήφθηκεοριστικήαπόφαση. Προκύπτειπεραιτέ ρω ότι σε ορισμένους υπαλλήλους χορηγείται το επίδομα χωρίς έγκριση.Από ταστοιχεία αυτάαντλήθηκεκαιεπιχείρημα υπέρτης άποψηςότι οι αιτητέςυποβάλλονται σεδυσμενή μεταχείρισηκατά παράβασητηςσυνταγματικήςεπιταγήςπερί ισότητας. Η τελευταία εισήγηση είναι ότι ο Υπουργός Οικονομικών επιλήφθηκε του αιτήματος και το απέρριψε αναρμόδιααντί να το παραπέμψει στο Υπουργικό Συμβούλιο που έχει κατά νόμο (αρθρ.53) τησχετική αρμοδιότητα. Ο δικηγόρος των καθώνηαίτηση πρόβαλε σαν προδικαστικό θέματηνέλλειψηνομίμου συμφέροντος τωναιτητώνναζητήσουν θεραπεία από το δικαστήριο. Ηάποψη στηρίζεται στο συλλογι σμό ότι, μιακαι το μόνο αναγνωρισμένο ήκαθορισμένο επίδομα βάσει των κειμένων διατάξεων χορηγείται μόνο σε υπαλλήλους που εκτελούν καθήκοντα εκτός έδρας τυχόν ικανοποίηση της απαίτησηςτωναιτητώνθαήτανπράξηαντίθετημετονόμο.Αντι κρούονταςτην ένσταση νομιμοποίησης των αιτητώνοκ.Αγγελί δης είπεστην ουσίαότι τοέννομο τους συμφέρον πηγάζειαπότο "μηκαθορισμό" επιδόματος σύμφωνα με τα δεδομένα των αιτη τών καιτησυνακόλουθη άνιση μεταχείριση πουυφίστανται. 25 30 35 40 Σύμφωνα μετο αρθρ. 146.2 τουσυντάγματοςτο έννομο συμφέ ρονσυνιστάπροϋπόθεσηγιατοπαραδεκτότηςαίτησηςακυρώσεως. Ηέννοια αυτήδενεξομοιώνεται ούτε ταυτίζεταιμε το υποκειμενι κό δίκαιο του αιτητή. Είναι οπωσδήποτε ευρύτερη απότην απευθείαςπροσβολήδικαιώματος. Πέρααπότουναείναιάμεσοκαιενεστώς το συμφέρον του αιτητήπρέπει ναείναι έννομο. Δηλαδή, να στηρίζεται σε συγκεκριμένη νομική του κατάστασηκατά το χρόνο άσκησηςτηςπροσφυγήςκαιναυφίσταταιβλαπτικέςσυνέπειεςαπό τον ειδικό νομικό δεσμό που έχει απέναντι στην προσβαλλόμενη πράξη.Αυτήείναι ηκατεύθυνση προςτην οποίακινήθηκε η νομο λογία. Ο Κυριακόπουλος "Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο" τόμος Γ, 4ηέκδοσησελ. 119αναλύει σύντομααλλάπεριεκτικάτοπρώτοσυ στατικότουσυμφέροντος πουπρέπειναέχειοαιτητής: "Δέον να είναι έννομον, ήτοι να πηγάζηεκκαθωρισμένης νο μικής καταστάσεως του προσφεύγοντος έναντι της δημοσίας διοικήσεως και να μηαντίκειται εις το δίκαιον. Δεναπαιτεί ταιόμως,όπωςτο συμφέρον είναι έννομον,νασυνιστάδικαί ωμα. Αλλαις λέξεσι, δεν απαιτείται προσβολή δικαιώματος 4623 Νικήτας, Δ. Αγαθοκλέους κ.ά. ν. Δημοκρατίας
(1990)υπότην στενήν νομικήν έννοιαν τουόρουκατάτοαστικόνδί καιον, να πρόκειται δηλαδήαγώγιμον συμφέρον. Δέον όμως το συμφέρον, ίνα είναι έννομον, είτεναστηρίζηται επί ιδιωτι κούδικαιώματοςτουπροσφεύγοντος,είτεναπηγάζηεκ προη γουμένων διοικητικών πράξεων, εξ' ων ο διοικούμενος απέκτησεν ήπροσδοκάτηναπόκτησιννομίμων ωφελημάτων." 5 Από την προηγηθείσα σύντομη ανασκόπηση του νομικού πλαισίου που ρυθμίζει τις αποδοχές των υπαλλήλων προκύπτει πωςοι μόνοι δικαιούχοιτουεπιδόματοςγεύματος είναι οι απα- 10 σχολούμενοι εκτός του συνήθους τόπου εργασίας τους. Τοκα θεστώς αυτό δεν ισχύει για υπαλλήλους, όπως οι αιτητές, που εργάζονταιστην έδρατους.Τα2,3έγγραφαπουέθεσαν στηδιά θεση του δικαστηρίου οι αιτητές δεν είναι αρκετά για να απο δείξουν ανκαιποίοι ακριβώςυπάλληλοι λαμβάνουν τοεπίδομα 15 και το σπουδαιότερο ανυπάρχειταυτότητασυνθηκών εργασίας. Το μόνο που συνάγεται είναι ότι χορηγείται σε ορισμένους υπαλλήλους χωρίς έγκριση. Όπως καινα έχειτο θέματο σημα ντικό είναι ότι δενυπάρχειρύθμισηγιαπαροχήεπιδόματοςγεύ ματος στο πλαίσιο του αρθρ.53 του νόμου 33/67. 20 Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχει εδώ σύνδεσμος μεταξύ της έννομης κατάστασηςτων αιτητών μετην προσβαλλόμενη πράξη στο βαθμό που χρειάζεται για να θεμελιώσει το έννομο τους συμφέρον, όπως απαιτείται απότο αρθρ. 146.2 του σύνταγμα- 25 τος. Φαίνεταιότι τα ίδιαεπιχειρήματαδιατυπώθηκανχωρίςνα επικρατήσουν στην Ελληνικήνομολογία. ΟΤσούτσος "Διοίκησις καιΔίκαιον" στη σελ. 181 αναφέρει: "Παρ' ημίν παρετηρήθηπολλάκις το φαινόμενον του καθορισμού αποδοχώνκαιδηπροσαυξήσεων καιεπιδομάτωντου βα σικού μισθού διά πράξεων του Υπουργικού Συμβουλίου, μη ερειδομένων εις εξουσιοδότησιν τινά, αλλ' εκδιδομένων υπό τηνπρόβλεψιν τηςμελλοντικήςκυρώσεως αυτώνδιάνόμου.Αι πράξεις αύται εκρίθησαν άκυροι υπό της νομολογίας, αλλ' εφηρμόζοντο υπό της Διοικήσεως, ούτω δε αιτήσεις ακυρώσε ως υπαλλήλων παραπονουμένωνδιάτην μηορθήνεφαρμογήν επ' αυτώντοιούτων πράξεωνκαιτην μηχορήγησιν τωνπαρο χών,άσηνας προέβλεψαν απερρίφθησανυπότου Συμβουλίου της Επικρατείαςελλείψει εννόμου συμφέροντος, δοθέντος on αι εν λόγωπαροχαίδενείχον νομίμως θεσπισθή." Απόλυτα σχετικό είναι και το παρακάτω απόσπασμααπότην ίδια σελίδα πουαπαντάκαιτησυναφήειοϊήγησητωναιτητών: 4624 30 35 40 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Αγαθοκλέους κ.ά. ν. Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. "'Ελλείψει συγκεκριμένης διατάξεως δεν είναι δυνατήθεμελίωσις αξιώσεως του υπαλλήλου προς απόληψιν αποδοχών. Εις περίπτωσιν παροχής υπό του νόμου εξουσιοδοτήσεως προς έκδοσιν διατάγματος διατην χορήγησιν παροχής, ηέκδοσις του κανονιστικού τούτου διατάγματος αφίεταιεις την κρίσιν της εκτελεστικής εξουσίας και δεν υφίσταται νομική υποχρέωσις προς έκδοσιν τούτου, ουδέ δυνατότης δικαστι κούεξαναγκασμού ταύτης." Απ' ό,τι προεκτέθηκεδιαπιστώνεταιπεραιτέρωότι ηεπιστο λήτουΥπουργού δενδημιούργησε νομική κατάσταση ούτετρο ποποίησε υφιστάμενο καθεστώς που είχε βλαπτικές συνέπειες για τους αιτητές. Επομένως δεν φέρει εκτελεστό χαρακτήρα. Ήταν περισσότερο πράξημετην οποίαη διοίκηση εκφράζειτην άποψητης σχετικά με την ερμηνεία καιτην εφαρμογήκειμένων κανονιστικώνδιατάξεων. Καταλήγω λοιπόν ότι η προσφυγή δεν μπορεί να επιτύχει γιατί κανένα έννομο συμφέρον των αιτητώνδεν έχει θιγεί, ηδε πράξηκαθαυτήδενείναιεκτελεστή. Απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 4625