clr/1990/1990_3_4626.pdf

(1990)27 Δεκεμβρίου, 1990 [ΠΟΠΑΤΖΗΣ, Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

1. ΠΟΛΥ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ,
2. ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ,
3. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΥ ΠΑΦΟΥ, Καθ' ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 626/88). Διοικητική πράξη — Εκτελεστή — Προπαρασκευαστική πράξη — Αί­ τηση για άδεια οικοδομής — Κλήση των αιτούντων να υποβάλουν διορθωμένα αρχιτεκτονικά σχέδια για διατήρηση του χαρακτήρα της περιοχής — Προπαρασκευαστική και όχι εκτελεστή πράξη — Ποία τα απαραίτητα συστατικά εκτελεστής διοικητικής πράξης. 5 Διοικητική πράξη — Εκτελεστότητα διοικητικής πράξης — Εξετάζεται αυτεπάγγελτα (ex proprio mow) σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδι­ κασίας, ακόμα και στην έφεση, χωρίς να έχει ποτέ εγερθεί από τους διαδίκους. 10 Αναθεωρητική Δικαιοδοσία—Δικαστικός έλεγχος — Επέμβαση Δικαστη­ ρίου — Καλύπτει μόνο τις εκτελεστές διοικητικές πράξεις. Οι αιτήτριες 1και 2 είναι ιδιοκτήτριες τεμαχίων τα οποία βρίσκονται στην πλατεία Κέννεντυ στην Πάφο. Υπέβαλαν αίτηση για απόκτηση άδειας για κατεδάφιση της ισόγειας οικοδομής που βρί­ σκεται στα πιο πάνω τεμάχιατους και ανέγερση νέας διόροφης οι­ κοδομής αποτελούμενης από καταστήματασύμφωνα με τα συνημ­ μένα στην αίτηση αρχιτεκτονικά σχέδια που ετοίμασε ο αιτητής
4. Στις 14.5.88, ο Δήμος απέστειλε επιστολή στις αιτήτριες καλώ­ ντας τις να υποβάλουν νέα διορθωμένα αρχιτεκτονικά σχέδια όψε­ ων της οικοδομής για σκοπούς διατήρησης του χαρακτήρατης πε­ ριοχής, σύμφωνα με το Αρθρο 8(β) του περί Οδών και Οικοδομών 4626 15 20 25 3 ΑΛΛ. Αριστοδήμου κ.ά.ν. Δήμου Πάφου Νόμου, Κεφ.96 (οΝόμος). 5 10 Εναντίον της απόφασηςπουπεριέχεται στην πιο πάνωεπιστο­ λή του Δήμου, στρέφεται η παρούσα προσφυγή στην οποία προβάλλονται μεταξύ άλλων οι ισχυρισμοί για έκδοση πράξεως από αναρμόδιο όργανο,ύπαρξηπλάνηςκαι υπέρβασηεξουσίας, παρά­ λειψηδιεξαγωγής δέουσας έρευνας και αιτιολογίας και παράβαση συνταγματικώνκαινομοθετικώνδιατάξεων. Εκ μέρους τουΔήμου ηγέρθη ηπροδικαστική ένσταση ότι ηεπι­ στολήτουΔήμουημερομηνίας 14.5.88δενπεριέχει οποιαδήποτεεκτε­ λεστή διοικητική πράξη. Εκ μέρους των αιτητριών προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότιηενλόγωπροδικαστικήένστασηδενμπορούσεναεξε­ ταστεί από τοΔικαστήριο λόγωκαθυστέρησης στην υποβολήτης. 15 20 25 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο αποφάνθηκεότι ακόμακαιστοστάδιο της έφεσης είναι νομικά εφικτό θέματαπουδεν ηγέρθηκανκαι δεν εξετάστηκαν πρωτόδικα να αποτελέσουν λόγο εφέσεως, αν ταθέ­ ματα αυτά συγκαταλέγονται σταθέματαπουτο Δικαστήριο εξετάζει αυτεπάγγελτα,όπως είναι ηεκτελεστότητα της προσβαλλόμενης διοικητικήςπράξης. Το Ανώτατο Δικαστήριο εξετάζοντας την προδικαστικήένστα­ ση αποφάνθηκε ότι η απαίτηση της αρμόδιας αρχής δεν συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη,αλλά μόνο προπαρασκευαστικό διά­ βημαγιατηδημιουργίατωνπροϋποθέσεωνγιατηνέγκρισητωναρ­ χιτεκτονικών σχεδίων καιτονπροσδιορισμό των αναγκαίων όρων. Η προσφυγή απορρίπτεται έξοδα. 30 χωρίς Αναφερόμενες Υποθέσεις: 35 Medcon Construction Ltd και Άλλοι ν. Δημοκρατίας

(1990)3 ΑΛΛ. 3043, Δημοκρατία ν.Χατζηπαντελή

(1989)3(B)ΑΛΛ. 961, 40 SimonisandAnother v. Improvement Board of Latsia

(1984)3(A) C.L.R. 109, Θεολόγουκαι Αλλοι v.Δήμου Πάφου

(1989)3(Γ)ΑΛΛ. 1574, Asbestas Estates Limitedv. Municipal Committeeof Nicosia

(1986)4627 Αριστοδήμου κ.ά.ν.Δήμου Πάφου

(1990)3(B) C.L.R. 1627, ΧριστοδούλουκαιΑλλην. Δημοκρατίας

(1990)3ΑΛΛ.1103, OrphanidesandAnotherv. Improvement BoardofAyiosDhometios

(1979)3C.L.R. 466, Polyviou v. ImprovementBoardofAyiaNapa

(1985)3(B)CLR.

1. Προσφυγή. 10 Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτου Δήμου Πάφουμε την οποία OL αιτητές κλήθηκανναυποβάλουν νέαδιορθωμένααρχι­ τεκτονικά σχέδια όψεων της οικοδομής, με ιδιαίτερη έμφαση στην επικράτεια του πλήρους έναντι τουκενού στους χώρους 15 πάνω απότοισόγειο, υιοθετώντας κοινά στοιχεία τουχαρακτή­ ρατης περιοχής, σύμφωνα μετοΑρθρο8(β)του Περί Οδώνκαι Οικοδομών Νόμου,Κεφ.
2. Μ.Σπανον-Αναστασίου, γιατους Αιτητές. 20 Λ. Ταλιαδώροςγια Κ.Χρνσοστομίδη, γιατους Καθ'ωνη αί­ τηση. 25 Cur. adv. vult. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,Δ.: ΟιΑιτήτριες αρ. 1 και2είναι ιδιοκτήτριες των τεμαχίων 1162/1/1 1162/1/2, 1163/1 και 1163/2 του Φύλλου/Σχεδίου 51/2.6.ΧΙΙκαι3.4.ΙΧ,ταοποίαβρίσκονται στην πλατεία Κεννεντυ στην Πάφο. Στη συνέχεια θααναφέρονταιως "οι ιδιοκτήτριες". Στις 10Ιανουαρίου 1987οι ιδιοκτήτριες υπέβαλαν αίτησημε τηνοποίαζητούσαντηνάδειατωνΚαθ'ωνηΑίτηση(πουστησυ­ νέχεια θααναφέρονταιωςο"Δήμος") για: 30 35 (α)τηνκατεδάφισητης ισόγειας οικοδομής πουβρίσκεται σταπιο πάνω τεμάχια τους·και (β)τηνανέγερση στα ίδιατεμάχιανέαςδιόροφηςοικοδομής απο- 40 τελούμενης στο ισόγειο από 6 καταστήματα με μεσοπάτωμα και στον πρώτο όροφο από5 καταστήματα,σύμφωνα με τα συνημμένα στην αίτηση τους αρχιτεκτονικά σχέδια πουείχε ετοιμάσει οΑιτητής αρ.3(πουστησυνέχεια θααναφέρεταιως 4628 5 3 Α.ΑΛ. Αριστοδήμου κ.ά.ν.Δήμου Πάφου Πογκιτζής,Δ. "ο αρχιτέκτονας"). 5 10 15 20 25 Τηνυποβολήτηςαίτησηςακολούθησανδιαβουλεύσεις μεταξύ τεχνικών τουΔήμου καιτουαρχιτέκτονα,αποτέλεσμα τωνοποίων ήταν η συναινετική διόρθωση των σχεδίων αναφορικά με τους χώρους υγιεινής, ηεπίλυσηάλλων προβλημάτων πουείχαν τα αρχιτεκτονικά σχέδια εσωτερικά και ηυποβολή τελικών σχε­ δίων στις 25 Σεπτεμβρίου
3. Στηδιάρκειατης περαιτέρωεξέ­ τασης της αίτησης από το Δήμο ηπροσοχή επικεντρώθηκε στις όψεις τηςοικοδομής.Γιατοθέμααυτόζητήθηκαναρχικάοι από­ ψειςτηςΛειτουργούΠολεοδομίας/Αρχιτέκτονα καιτελικά τοθέ­ μα τέθηκε υπόψη της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αρχιτεκτονι­ κής Δομής του Δήμου Πάφου(που στη συνέχεια θα αναφέρεται ως "ηΣυμβουλευτική Επιτροπή")η οποίαδιορίστηκε απότοΔημοτικό Συμβούλιο σύμφωνα με τις διατάξειςτου άρθρου45 του περί Δήμων Νόμουαρ. 111/
4. Στησυνεδρία της ημερομηνίας 3/2/1988που ακολούθησε επί­ σκεψητης στα τεμάχιατων ιδιοκτητριών, η Συμβουλευτική Επιτροπήαποφάσισεταεξής όπως φαίνεταιστο σχετικόπρακτικό: "Αποφασίζεται ότι το κτίριο, όπως προτείνεται και όπως γίνεται αντιληπτό με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν,κρίνεται ότιαποτελείκραυγαλέααντίθεσημετοευρύτερο δομημένοπεριβάλλον της περιοχής,πράγμαπουδεν γίνεται αποδεκτό για την φύσητουκτιρίου. 30 Απεφασίσθει νακληθεί οΑρχιτέκτονας τουέργουόπωςυι­ οθετήσει κοινά στοιχεία του χαρακτήρατης περιοχής, με ιδιαίτερηέμφασηστηνεπικράτειατουπλήρους έναντιτουκενού, στους χώρους πάνωαπότο ισόγειο, υποβάλλοντας λεπτομερή σχέδιακαι περιγραφή των υλικών πουθαχρησιμοποιηθούν." 35 Η πιο πάνω απόφαση κοινοποιήθηκε στους Αιτητές με επιστολήημερομηνίας5Φεβρουαρίου 1988 στην οποίααναφέρονται τα εξής: 40 "Έχω εντολήνααναφερθώστην αίτηση σας με ταπιοπά­ νω στοιχεία και να σας κοινοποιήσω την απόφασητης Συμβουλευτικής ΕπιτροπήςΑρχιτεκτονικής Δομής τουΔήμουΠά­ φου,όπωςαυτήφαίνεταισυνημμένησε αντίγραφο. Ηαπόφασητούτηαφορά μόνο στους όρους ένταξηςτηςοι­ κοδομής σας μέσαστο ευρύτερο περιβάλλον της περιοχής,ως 4629 Πογιατζής,Α. Αριστοδήμου κ.ά. ν.Δήμου Πάφου

(1990)και στην Αρχιτεκτονική μορφή αυτής. Μετά την εκπλήρωση τούτων θα ακολουθήση περαιτέρω εξέταση της αίτησης σας μεβάσητην ισχύουσα νομοθεσία (οι­ κοδομικοί κανονισμοί)." Όπως φαίνεταιαπότοσυνημμένο στην ΈνστασηΤεκμ. 3που είναιτοπρακτικότηςσυνεδρίαςτηςΕκτελεστικής Επιτροπήςτου Δήμου,τηνημέραεκείνηενώπιον τηςπαρουσιάστηκε,μεταξύάλ­ λων θεμάτων,και το θέμα "Πρακτικάσυνεδριάσεως Συμβουλευτικής ΕπιτροπήςΑρχιτεκτονικής Δομής" αναφορικάμε τοοποίο ηΕκτελεστικήΕπιτροπήέλαβε τηνπιο κάτωαπόφαση: 5 10 "Εγκρίνονται και επικυρώνονται ταπρακτικάτης Επιτροπής ημερ.3/2/88". 15 Στησυνέχεια οΔήμος απέστειλε στις ιδιοκτήτριες την πιο κά­ τω επιστολή ημερομηνίας 14 Μαΐου 1988 με κοινοποίηση στον αρχιτέκτονα: 20 "Κυρίες, Έχω οδηγίες να αναφερθώ στην αίτηση σας με αρ.φακ. 16/87 με την οποία ζητάτε άδειαγια κατεδάφησητηςυφιστά­ μενης ισόγειας οικοδομής στο τεμάχιο σας No. 1163/1, 1162/1/1του Φ/Σχ51/3.4ΙΧ και2.6ΧΙΙως και ανέγερσης νέας διώροφης οικοδομής αποτελούμενης στο ισόγειο από

(6)κα­ ταστήματα με μεσοπάτωμα και στον Α' όροφο από

(5)κατα­ στήματα και να σας πληροφορήσω ότι η ΕκτελεστικήΕπιτρο­ πήτουΔήμουκατάτησυνεδρίατηςημερομηνίας25/2/88,αφού μελέτησε τα αρχιτεκτονικά σχέδια της οικοδομής αποφάσισε όπως ακολουθηθούν πιστά OLεισηγήσεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αρχιτεκτονικής Δομής. Γι' αυτόκαλείστε όπωςγιαπεραιτέρωπροώθηση της αίτησης σαςυποβάλετενέαδιορθωμένααρχιτεκτονικάσχέδιαόψε­ ων της οικοδομής με ιδιαίτερη έμφαση στην επικράτεια του πλήρους έναντι τουκενούυιοθετώνταςκοινάστοιχεία τουχα­ ρακτήρα της περιοχής, σύμφωνα με το άρθρο 8(β) του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ.

1. Μετιμή, ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ" 4630 25 30 35 40 3 Α.ΑΛ. 5 10 Αριστοδήμου κ.ά. ν. Δήμου Πάφου Πογιατζής,Δ. Εναντίον της απόφασης που περιέχεται στην πιο πάνω επι­ στολήτου Δήμου ημερομηνίας 14 Μαΐου 1988 στρέφεται η πα­ ρούσα προσφυγή η οποία καταχωρήθηκε στις 25 Ιουλίου
2. Τρεις μέρες ενωρίτερα,δηλαδή στις 22 Ιουλίου 1988,ηδικηγόρος τωνΑιτητών είχεαποστείλει στοΔήμοτηνπιοκάτωεπιστολήτην οποία οΔήμος έλαβε στις 28 Ιουλίου 1988: "ΔήμοΠάφου Πλατεία28ηςΟκτωβρίου Τ.Κ. 32 Πάφος ΥΠΌΨΙΝ: ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ 15 20 25 Θέμα: Αίτηση υπό Κ.Κ. Πόλυς Αριστοδήμου και Κασσάν­ δρας Νικολαΐδου υπ' αρ. 16/87 OL' έκδοσιν αδείας οι­ κοδομής Έχουμεεντολήπαρά τωνωςάνωαιτητριών εκΛευκωσίας ως καιπαράτουκου Γεωργίου Αναστασίου, Αρχιτέκτονα εκΛευ­ κωσίας,ν' αναφερθούμεστην επιστολή σαςημερ. 14.5.88 ανα­ φορικά με την πιο πάνω αίτηση και να σας παρακαλέσουμε όπωςδιευκρινίσετε κατάπόσο ορθώς αντιλαμβάνονται ότι το περιεχόμενο της ρηθείσας επιστολής συνιστά άρνηση σας να εξετάσετε την ως άνω αίτηση και να εκδώσετε την αιτούμενη άδεια, εκτός εάν υποβληθούν τροποποιημένα αρχιτεκτονικά σχέδια ως ηρηθείσα επιστολή σας." Στις4 Αυγούστου 1988 οΔήμος απάντησεγραπτώςως εξής: 30 "Κυρία, "Θέμα:ΑίτησηΑο. Φακ. 16/87 35 Έχωοδηγίες νααναφερθώστην επιστολή σαςημερομηνίας 22.7.88σχετικά μετοπιοπάνωθέμακαινασας πληροφορήσω ότι η επιστολή του Δήμου Πάφουημερομηνίας 14.5.1988δεν χρειάζεται περαιτέρω διευκρίνιση. Ητελευταίαπαράγραφος αναφέρει κατά λέξηταπιο κάτω: 40 Τι' αυτό,καλείσθε όπως για περαιτέρω προώθηση τηςαί­ τησης σας υποβάλετε νέαδιορθωμένα σχέδια όψεων της οικο­ δομής με ιδιαίτερηέμφαση στην επικράτειατου πλήρους ένα­ ντι τουκενού,υιοθετώνταςκοινά στοιχεία τουχαρακτήρα της 4631 Πογιατζής, Δ. Αριστοδήμου κ.ά. ν. Δήμου Πάφου

(1990)περιοχής,σύμφωνα μετοάρθρο8(β)τουπερίΟδώνκαιΟικο­ δομών Νόμουκεφ. 96.' Ηπιο πάνωαπόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπήςδενδε­ σμεύει την Αρμόδια Αρχήνα εκδώσει αμέσως την ζητούμενη άδεια ότανυποβληθούν ταζητούμενα σχέδια εάν δενπροηγη­ θεί η σχετική εξέταση της αίτησης σύμφωνα με τις πρόνοιες τουπερί ΟδώνκαιΟικοδομών ΝόμουΚεφ.96,ΣχετικούςΚα­ νονισμούς και τις πρόνοιες της Πολεοδομικής Ζώνης που ισχύει στην περιοχή." 5 10 Με την προσφυγή τους οι Αιτητές ζητούν τις πω κάτω τρεις θεραπείες: "Α. Δήλωση και/ή απόφαση του Δικαστηρίου ότι η απόφαση 15 του Καθ' ου ηΑίτησης ημερ.25.2.88,που περιέχεται στην επιστολή τουημερ. 14.5.88,διατηςοποίαςυιοθετούνται οι εισηγήσεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αρχιτεκτονικής Δομής αναφορικάμετην αίτησητων Αιτητριών 1 και2 με αρ. φακ. 16/87 για έκδοση άδειας οικοδομής στα τεμάχια 20 τους υπ' αρ. 1163/1,1162/1/1τουΦ/Σχ51/3.4ΙΧκαι2.6ΧΙΙ στην Πάφο, και OLaτης οποίας καλούνται οι Αιτήτριες 1 και2όπως,προς περαιτέρωπροώθησητης ως άνωαιτήσε­ ως τους, υποβάλουν 'νέα διορθωμένα αρχιτεκτονικά σχέ­ διαόψεων τηςοικοδομής με ιδιαίτερηέμφασηστην επικρά- 25 τειατουπλήρους έναντιτουκενούυιοθετώνταςκοινάστοι­ χεία του χαρακτήρατης περιοχής* είναι άκυρη, παράνομη και εστερημένη οιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος. Β. Δήλωσητου Δικαστηρίου ότι ηπράξηκαι/ήαπόφασητου 30 Καθ' ου ηΑίτησηςόπως μηεγκρίνει και αποδεχθείτηναί­ τηση των Αιτητριών 1 και2 υπ' αρ. 16/87 για έκδοσηαδεί­ αςοικοδομής είναιάκυρηκαιπαράνομηκαιεστερημένη οι­ ουδήποτε εννόμου αποτελέσματος. 35 Γ. Δήλωση του Δικαστηρίου ότι ηπαράλειψη του Καθ' ου η Αίτησηνα εξετάσει και/ή να εγκρίνει καιαποδεχθείτηναί­ τηση των Αιτητριών 1 και2 υπ' αρ. 16/87 για έκδοσηαδεί­ ας οικοδομής είναι παράνομηέπρεπε να μην είχεγίνει και περαιτέρωότιοτιδήποτεπαρελήφθη θαέπρεπεναείχεέκτελεσθεί. Η προσφυγή βασίζεταιπάνωσταπιοκάτωνομικά σημεία: 4632 40 3 Α.Α.Δ. Αριστοδήμου κ.ά. ν. Δήμου Πάφου Πογιατζής, Δ. "Ι. Οιως άνωπράξειςκαι/ή αποφάσειςεξεδόθησαν απόόργανο το οποίο δεν ήταναρμόδιο και/ήήτανκαθ* ύλην αναρμόδιο και/ήκατάνόσφησιν εξουσίας. 5 10

1. Οιωςάνωπράξειςκαι/ή αποφάσειςεξεδόθησαν μεβάσηπρο­ παρασκευαστική πράξη που έλαβε όργανο του οποίου η ύπαρξη και/ή λειτουργία και/ή σύσταση και/ή σύνθεση δεν προβλέπεται από το νόμο και/ή αντιβαίνει προς τις ρητές πρόνοιες του νόμου και/ή το οποίο δεν ήταν αρμόδιο και/ή ήτανκαθ' ύλην αναρμόδιοκαι/ή κατάνόσφησιν εξουσίας.
2. Οι ως άνωπράξεις και/ήαποφάσεις εστηρίχθηκαν εις πλά­ νη περί τα πράγματα και/ή ήταν προϊόν νομικής και/ή πραγματικής πλάνης. 15
3. Οι ως άνωπράξεις και/ή αποφάσεις ελήφθησαν χωρίς τηνδέ­ ουσα έρευνακαι/ή καθ' υπέρβασινκαι/ή κατάχρηση εξουσίας. 20
4. Οι ως άνω πράξεις και/ήαποφάσεις είναι νομικάαδικαιολόγητες και/ή αλόγητες και/ή στερούνται της δέουσας αι­ τιολογίας.
5. Οιωςάνωπράξειςκαι/ήαποφάσειςελήφθηκανκατ' εσφαλμέ­ νηάσκησιντηςδιακριτικής ευχέρειας του Καθ'ουηΑίτησης. 25
6. Οι ως άνω πράξεις και/ή αποφάσεις παραβιάζουν ουσιώ­ δεις κανόνες οι οποίοι εθεσπίσθησαν υπό της νομολογίας και/ή τις αρχές του Διοικητικού Δικαίου και/ή του νόμου και/ήείναι κατάπαράβαση άρθρων του Συντάγματος. 30
7. Η ως άνω παράλειψις του Καθ' ου η Αίτησης είναι κατά παράβασηνόμου και της νομολογίας και/ήάρθρωντουΣυ­ ντάγματος." 35 40 Μεταξύ άλλων ισχυρισμών ο Δήμος εγείρει στην Ένσταση του προδικαστική ένσταση ότι ο αρχιτέκτονας "δεν έχει locus standi στην προσφυγή".Στηγραπτήτουαγόρευση ο ευπαίδευτος δικηγόρος του Δήμου εγείρει δυο πρόσθετες προδικαστικές εν­ στάσεις. Η μια αφορά τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου να χορηγήσει τις θεραπείες Β και Γ της προσφυγής. Η άλληαφορά ισχυρισμό του ότι η επιστολή του Δήμου ημερομηνίας 14 Μαΐου 1988 δεν περιέχει οποιαδήποτε εκτελεστήδιοικητικήπράξη. Ηεπιστολή του Δήμου ημερομηνίας 14 Μαΐου 1988 αποτελεί 4633 Πογιατζής,Δ. Αριστοδήμου κ.ά.ν.Δήμου Πάφου

(1990)τοαντικείμενο τηςπαρούσαςπροσφυγήςαναφορικάμετουςτρεις Αιτητέςκαιγιατις τρεις θεραπείεςπουζητούν. Εάν,επομένως, η προδικαστικήένσταση ότιδενπεριέχει εκτελεστήπράξηευσταθεί, ηεκδίκασηόλων τωνάλλωνθεμάτωνπουεγείρονται,προδικαστι­ κώνκαιουσίαςκανέναχρήσιμο σκοπόδεθαεξυπηρετήσει. Όμως, 5 ηευπαίδευτηδικηγόρος των Αιτητών ισχυρίζεται ότιδενθα πρέ­ πειτοΔικαστήριοναπροχωρήσει στηνεξέτασητηςπροδικαστικής αυτήςένστασης γιατολόγοότιη ένστασηαυτήυποβλήθηκεκαθυ­ στερημένα αφού δενπεριλήφθηκε στην Ένσταση τουΔήμου.Δε νομίζωότιτογεγονός αυτόαποτελείκώλυμαστην εξέτασητηςεν- 10 στάσης καιτηνέκδοση της ετυμηγορίας του Δικαστηρίου αναφο­ ρικά μεαυτή. Είναιβέβαιαεπιθυμητόπροδικαστικές ενστάσειςνα προβάλλονται στογρηγορότερο δυνατόστάδιο,δηλαδήστηνΕν­ σταση του εκάστοτε διαδίκουπου επιθυμεί νατιςεγείρει. Η προ­ βολήκαισυζήτησηπροδικαστικήςένστασης σεμεταγενέστερο στά- 15 διο της διαδικασίαςδεν εξυπηρετεί ένααπό τους βασικούς σκο­ πούςτηςπροδικαστικήςσεαντιδιαστολήμεοποιαδήποτεάλληέν­ σταση,που είναι ηεξοικονόμηση δικαστικού χρόνου και εξόδων τωνδιαδίκων.Τοαντικείμενο όμως τηςπαρούσας προδικαστικής ένστασης, που είναι ηεκτελεστότητα της προσβαλλόμενης διοικη- 20 τικήςπράξης,περιλαμβάνεταισταΘέματαεκείναπουτοΔικαστή­ ριο εξετάζει και οφείλει να εξετάζει αυτεπάγγελτα (ex proprio motu)χωρίς να έχουν ποτέ εγερθείαπότους διαδίκους. Καιτού­ το γιατίοδικαστικός έλεγχος κάτωαπότοάρθρο 146περιορίζε­ ται σε διοικητικές πράξεις, αποφάσεις ήπαραλείψεις πουείναι 25 εκτελεστέςκαιόχιαπλώςπροπαρασκευαστικέςή επιβεβαιωτικές. Η απάντησηστοεπιχείρημα τηςευπαίδευτης δικηγόρουτων Αιτητών βρίσκεται στοπιοκάτωαπόσπασματηςαπόφασης του Δικαστή Σαββίδη στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις Medcon ConstructionLtd καιΆλλοι ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1990)3Α.Α.Δ. 3043,στη σελ 3049,τοοποίο υιοθετώ. 30 "Παρά το γεγονός ότι αυτή η προδικαστική ένσταση δεν εγέρθηκε στηγραπτήένσταση των αιτητώνστην προσφυγήαλ- 35 λάστηγραπτή αγόρευσηδεναποτελεί κώλυμα γιατοΔικαστή­ ριονατην εξετάσει έστωκαιανεγερθείσεοποιοδήποτεστάδιο της διαδικασίαςακόμαδε και αυτεπάγγελτα(σχετικές είναιοι αποφάσειςRazis andAnotherν.Republic

(1982)3C.L.R.45, Georghiouv.Republic

(1982)3 C.L.R. 828, Yiangouv. The 40 Republic

(1987)3C.L.R. 27,Hadjigeorghi v.TheMinisterof Finance

(1987)3C.L.R. 280." Ακόμα και στο στάδιο της έφεσης είναι νομικά εφικτό, θα 4634 3 ΑΑ.Δ. 5 10 15 Αριστοδήμου κ.ά. ν. Δήμου Πάφου Πογιατζής,Δ. έλεγα ότι επιβάλλεται, να αποτελέσουν λόγο εφέσεως θέματα που δεν ηγέρθηκαν και δεν εξετάστηκαν πρωτόδικα,ανταθέμα­ τα αυτάσυγκαταλέγονται στα θέματαπου το Δικαστήριο εξετά­ ζει αυτεπάγγελτα. Σχετική επί του προκειμένου είναι η απόφαση της Ολομέλειας στην υπόθεση Κυπριακή Δημοκρατία ν./7αντελήΧατζηπαντελή(\989) 3(B) Α.Α.Δ. 961. Η ουσία της προδικαστικής αυτής ένστασης είναι ότι η προ­ σβαλλόμενη απόφαση δεν είναι απορριπτική της αίτησης των ιδιοκτητριών αλλά απλώς καλεί τις ιδιοκτήτριες, σύμφωνα με το άρθρο 8(β) του περί Ρυθμίσεως οδών και Οικοδομών Νόμου, όπως για περαιτέρω προώθηση της αίτησης τους υποβάλλουν "νέα διορθωμένα αρχιτεκτονικά σχέδια όψεων της οικοδομής με ιδιαίτερηέμφασηστην επικράτειατουπλήρους έναντι του κενού υιοθετώντας κοινά στοιχεία του χαρακτήρα της περιοχής". Ως εκ τούτου, δε δηλώνεται με την απόφασηαυτή βούληση του Δή­ μου που αποσκοπεί στην παραγωγή έννομου αποτελέσματος έναντι των Αιτητών και που συνεπάγεται την άμεση εκτέλεση της δια της διοικητικής οδού. 20 25 30 35 Σε υποστήριξη του ισχυρισμού του ο ευπαίδευτος δικηγόρος του Δήμου επικαλείται τις δύο αποφάσειςμονομελούς Δικαστη­ ρίου αναθεωρητικής δικαιοδοσίας στις υποθέσεις Simonis and Another v. Improvement Board of Latsia

(1984)3(A) C.L.R. 109, και Ανδρέα θεολόγου και Άλλοι ν. Αήμον Πάψου

(1989)3(Γ) Α.Α.Δ. 1574. Σε απάντηση των πιο πάνω ισχυρισμών του Δήμου η ευπαίδευτη δικηγόρος των Αιτητών πρόβαλε το επιχείρημα ότι στην ουσία τα αρχιτεκτονικά σχέδια όπως υποβλήθηκαν δεν έγιναν αποδεκτά και κατά συνέπεια η αίτηση τους ως είχεαπορρίφθη­ κε ή τουλάχιστο δεν εγκρίθηκε. Έχει, επομένως, η προσβαλλό­ μενη απόφασηόλα τα χαρακτηριστικά της εκτελεστής διοικητι­ κής πράξης και επέφερε άμεσα δυσμενή νομικά αποτελέσματα για τους Αιτητές. Ισχυρίστηκε ακόμα ότι η παρούσα υπόθεση καλύπτεται πλήρως απότην απόφασημονομελούς επίσης Δικα­ στηρίου αναθεωρητικής δικαιοδοσίας στην υπόθεση Asbestas Estates Limited v. Municipal Committe of Nicosia

(1986)3(B) C.L.R. 1627. 40 To Ανώτατο Δικαστήριο έχει επανειλημμένα προσδιορίσει τις ιδιότητες της διοικητικής πράξης που προσδίδουν σ' αυτή εκτελεστό χαρακτήρα, θ α αναφερθώ μόνο σε δύο πρόσφατες αποφάσεις της Ολομέλειας στις οποίες γίνεται αναφορά σε 4635 Πογιατζής, Δ. Αριστοδήμου κ.ά.ν.Δήμου Πάφου

(1990)προηγούμενες αποφάσεις.Στην Υπόθεση Κυπριακή Δημοκρα­ τία ν.ΠαντελήΧατξηπαντελή (ανωτέρω) στην οποία οΔικα­ στής Στυλιανίδηςείπε ταεξής στις σελ. 966και 967: "ΤοΑρθρο 146τουΣυντάγματοςοριοθετεί τηναπόκλεισα5 κήαυτή δικαιοδοσία.Αυτή περιορίζεταιστονέλεγχοτηςνομι­ μότητας εκτελεστών διοικητικών πράξεων,αποφάσεωνή πα­ ραλείψεων. Ηπράξη,ήαπόφασηπρέπει να είναιαποτέλεσμα άσκησης εκτελεστικής ήδιοικητικής λειτουργίας από όργανο, αρχή,ήπρόσωπο,ναπαράγει νομικάαποτελέσματα μεάμεση 10 νομική ισχύ και να επηρεάζειδικαίωμαήσυμφέρον,προστα­ τευόμενο απόΝόμο,συγκεκριμένου προσώπουκατάτοχρόνο της έκδοσης τηςπράξης ή λήψης της απόφαση. (George S. Papaphilippouand TheRepublic (Council of Ministers), 1 R.S.C.C.62; SteliosLaoudhiaandThe Republic(Ministerof 15 Interior)! R.S.C.C, 119;EleniVrahimiandAnotherandthe Republic(Attorney-General)4 R.S.C.C. 121,123) Διοικητική πράξηήαπόφασηυπόκειται στη δικαιοδοσία τουΔικαστηρίουτούτουκάτωαπότοΑρθρο 146,μόνοεάνει- 20 ναι εκτελεστή. Πρέπειναείναι πράξημετηνοποίαηβούληση τουδιοικητικούΟργάνουγίνεταιγνωστήγιαέναθέμα, πράξη πουσκοπόέχειτηνπαραγωγήεννόμου αποτελέσματοςέναντι του διοικούμενου και συνεπάγεται τηνάμεση εκτέλεση της. Το κύριο στοιχείο της έννοιας της εκτελεστής πράξηςείναι η 25 άμεση παραγωγή εννόμου αποτελέσματος, που συνίσταται στη δημιουργία, τροποποίηση ηκατάλυση νομικήςκατάστα­ σης,δηλαδήδικαιωμάτωνκαιυποχρεώσεων διοικητικού χα­ ρακτήρα του διοικούμενου. (Nicos Kolokassides and the Republic of Cyprus through theMinisterof Finance

(1965)30 3 C.L.R.542, στη σελ.551.)" Ο ίδιος Δικαστής στην υπόθεση ΑνδρονλλαΧριστοδούλον και Άλλη ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας

(1990)3Α.Α.Δ. 1103, είπε τα εξής στη σελ. 1108: 35 "Εκτελεστή διοικητικήπράξηείναι πράξημετην οποίαη βούληση τηςΔιοίκησης γίνεται γνωστή για ένα θέμα,πράξη που σκοπό έχει την παραγωγήεννόμου αποτελέσματος ένα­ ντι τουδιοικούμενου καισυνεπάγεται την άμεση εκτέλεση 40 της. ΗΔιοίκηση πρέπει να ασκεί imperium, κυρίαρχη κρατι­ κήεξουσία." Μελέτησα μεπροσοχή αριθμό αποφάσεωνσευποθέσεις που 4636 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 30 Αριστοδήμου κ.ά. ν. Δήμου Πάφου Πογιατζής,Δ. ηαρμόδιαΑρχήστην άσκηση των εξουσιών της κάτωαπότοάρ­ θρο 8* του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου απο­ φάσισε να απαιτήσει γραπτώς την τροποποίηση των υποβληθέ­ ντων σχεδίων προς επίτευξη οποιουδήποτε από τους σκοπούς των παραγράφων(α) έως (δ) του άρθρου,και στις οποίες υπο­ βλήθηκε ισχυρισμός ότι η απόφασηαυτή δεν είχε εκτελεστό χα­ ρακτήρα. Εκτός απότις υποθέσεις στις οποίες έχω ήδη αναφερ­ θεί, εμελέτησα τις αποφάσεις, όλες μονομελούς Δικαστηρίου, στις υποθέσεις Orphanides v. Improvement Board of Ayios Dhometios

(1979)3 C.L.R.466, και Polyviou v. Improvement Board of Ayios Napa

(1985)3 C.L.R.

1. To συμπέρασμα στο οποίο κατέληξα είναι ότι η απαίτησηαυτή της αρμοδίας Αρχής δε συνιστά εκτελεστήδιοικητική πράξη. Αποτελεί μόνο προπα­ ρασκευαστικό διάβημα για τη δημιουργία των προϋποθέσεων για την έγκριση των σχεδίων και τον προσδιορισμό των ανα­ γκαίων όρων. Συνιστά όμως εκτελεστή διοικητική πράξη αν στην απόφασηπεριέχεται δήλωση που μαρτυρεί τη βούληση της Αρχής να απορρίψει τελεσίδικα την αίτηση, όπως συνέβη στην υπόθεση Ανδρονλλα Χριστοδούλον και Άλλη ν. Κυπριακής Αημοκρατίας (ανωτέρω) που είναι η μοναδική απόφασητης Ολο­ μέλειας που έχω υπόψη μου πάνω στο επίδικο θέμα, και στην οποία εκτός από την απαίτηση για υποβολή τροποποιημένων *"
2. Προτηςχορηγήσεως αδείαςδυνάμειτουάρθρου3,ηαρμοδίααρχή δύναται να απαίτησητην προσαγωγήν τοιούτων σχεδίων, σχεδια­ γραμμάτωνκαιυπολογισμών ήδύναταινααπαίτησηόπωςδοθήτοι­ αύτηπεριγραφήτηςσκοπούμενηςεργασίαςωςήθελεφανήαναγκαίονκαιεπιθυμητόνεις αυτήνκαιδύναταινααπαίτησητηνμετατροπήν των τοιούτων σχεδίων, σχεδιαγραμμάτων και υπολογισμών τωνούτωπροσαχθέντων,ειδικώς(α)προςτονσκοπόνδιασφαλίσεωςκαταλλήλωνσυνθηκώνυγείαςκαι ασφαλείαςαναφορικώςπροςτηνοικοδομήν εις τηνοποίατατοι­ αύτασχέδια,σχεδιαγράμματακαιυπολογισμοί αφορούν· 35 4 υ (β)επί τωτέλει διατηρήσεως του ομοιομόρφου ήκαταλλήλου χαρακτήροςκαιρυθμούτωνοικοδομώντωνανεγερθέντωνήανεγερθησομένων εντηπεριοχήεντηοποίακείταιτοοικόπεδον (γ)προς τον γενικόν σκοπόν διασφαλίσεως καταλλήλων συνθηκών υγείας, υγιεινής, ασφαλείας, επικοινωνίας, ανέσεως και διευκολύνσεωνεντηπεριοχήεντη οποίαησκοπούμενηεργασίαπρόκει­ ταιναδιεξαχθή(δ)επί το σκοπώ διασφαλίσεως της περαιτέρωβελτιώσεως του οδι­ κούδικτύουτηςπεριοχής." 4637 Πογιατζής, Δ. Αριστοδήμου χ.ά. ν. Δήμου Πάφου

(1990)σχεδίων, ηπροσβαλλόμενη απόφαση περιλάμβανε ρητή δήλωση ou η αίτηση δεν εγκρίνεται και,ως εκ τούτου,τα έγγραφαπου συνόδευαν την αίτηση επιστρέφονται. Αλλοπαράδειγμαεκτελεστήςδιοικητικής απόφασηςπαρέχειη 5 υπόθεση Orphanides (ανωτέρω),στην οποίαη μεν γραπτήαπαί­ τηση της διοίκησης, που είναι παρόμοιαμε την επίδικηαπόφαση, δενκρίθηκεωςεκτελεστήδιοικητικήπράξη,κρίθηκεόμωςωςεκτε­ λεστήηπαράλειψητηςδιοίκησης νααπαντήσεισεεπιστολήπουοι αιτητέςείχαναποστείλει στηδιοίκηση μετηνοποίατηνπληροφο- 10 ρούσανότι δεν είχαν πρόθεση ναυποβάλουντροποποιημένασχέ­ διακαιτηρωτούσαν ανσκόπευε νατους παραχωρήσειτηναιτού­ μενηάδειαή όχι. Η σιωπήτηςδιοίκησης θεωρήθηκεότι συνιστού­ σεσιωπηρήαπόρριψητηςαίτησηςκαιμπορούσεναπροσβληθεί με προσφυγή. Παρόλοπουέγινεκάποια προσπάθειααπό την ευπαί- 15 δευτηδικηγόροτων Αιτητών ναδοθεί παρόμοιαερμηνεία σταγε­ γονότα της παρούσαςυπόθεσης και να εξαχθεί παρόμοιο συμπέ­ ρασμασιωπηρήςαπόρριψηςτηςαίτησηςτουςαπότο περιεχόμενο τηςεπιστολής τηςστοΔήμομεημερομηνία22 Ιουλίου 1988καιτης απαντητικής επιστολής του Δήμου με ημερομηνία 4 Αυγούστου 20 1988, η δική μου εκτίμηση των αναμένουναπάντησηστην επιστο­ λή τους ημερομηνίας 22 Ιουλίου με την οποία,εν πάση περιπτώ­ σει, δεν κοινοποιούσαν οποιαδήποτεάρνηση τους ναυποβάλουν τροποποιημένα σχέδια, ηδεαπαντητικήεπιστολή του δήμουπου στάληκε μετά την καταχώρησητης προσφυγής,απλώςεπαναλαμ- 25 βάνειτοπεριεχόμενο τηςπροσβαλλόμενηςαπόφασης. Από την mo πάνωπαράθεσητων γεγονότων των υποθέσεων στις οποίεςηπροσβαλλόμενη διοικητικήπράξηκρίθηκεως εκτε­ λεστή φαίνεται καθαρά ότι διαφέρουν επίσης από τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης τα οποία διαφέρουν ουσιαστικά και από ταγεγονότα της υπόθεσης Asbestas Estates Limited(ανω­ τέρω) πάνω στην οποία η ευπαίδευτη δικηγόρος των Αιτητών στηρίζει την εισήγησητηςγια τον εκτελεστόχαρακτήρα της επί­ δικης απόφασης. Ηεπίδικη επιστολή του Δημοτικού ΣυμβουλίουΛευκωσίαςστην πιοπάνωυπόθεσηδενστάληκε κάτωαπότο άρθρο 8 του Νόμου αλλά περιείχε τελεσίδικη δήλωση ότι το ύψος τηςοικοδομής γιατηνανέγερση τηςοποίαςείχευποβληθεί η αίτηση δεν θα έπρεπε να υπερβαίνει τα 47 πόδια. Επειδή τα σχέδια που υποβλήθηκαν προνοούσαν για οικοδομή ύψους 67 πόδια,αιτιολογώντας την ετυμηγορία τουγιατον εκτελεστό χα­ ρακτήρατης απόφασης,τοΔικαστήριο είπεταεξής στησε. 1630: "In my view the contents of the said letter of the 4th 4638 30 35 40 3 Α.ΑΛ. 5 10 15 20 Αριστοδήμου κ.ά.ν.Δήμου Πάφου Πογιατζής,Δ. December 1980, even if they could be found to be of a preparatory nature in certain other respects, they amount to a decision finally refusing a building permit for a building 67 feet high, as had been applied for by the applicants; and, therefore, such decision is of an executory nature and it can be challenged by means of thepresent recourse." Υπάρχει μεγάληαναλογίαμεταξύτωνγεγονότωντηςπαρούσα υπόθεσηςκαιτων γεγονότων στις υποθέσεις Simonis (ανωτέρω), θεολόγου(ανωτέρω)καιPolyviou(ανωτέρω).Αποφάσισα,ωςεκ τούτου, να υιοθετήσω την προσέγγιση που ακολούθησε τοΔικα­ στήριο στις πιοπάνωτρεις υποθέσεις. Ηεκτίμηση μουείναιότιη προσβαλλόμενη απόφασηείναι προπαρασκευαστικής μορφής και δενκαθορίζειμεοποιοδήποτετρόποτηντύχητηςαίτησηςήταδικαιωματα των Αιτητών. Στερείται,ως εκ τούτου,του εκτελεστού χαρακτήραπουείναι απαραίτητοςγιαναυπόκειταισεδικαστικό έλεγχο κάτωαπότοάρθρο 146τουΣυντάγματος. Από όλα ταπιο πάνωπροκύπτειότι η προδικαστικήένστασητου Δήμου πουαναφέρεταιστην εκτελεστότητα τηςεπίδικης απόφασης επιτυγχάνει. Ηπροσφυγήείναι,επομένως, απαράδε­ κτηκαιαπορρίπτεται ως εκ τουλόγου αυτού.Δεν κρίνωσκόπι­ μο να εξετάσω οποιοδήποτε άλλο θέμα που εγείρεται σ' αυτή. Δεν εκδίδωοποιαδήποτεδιαταγήαναφορικά μετα έξοδα. 25 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 4639